“Ý nghĩ này quả là công bằng hết mức.” Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Smith vội lên tiếng, hết lời tán thưởng chủ trương của nước Anh.
Thực ra, Hội nghị Geneva lần này do nước Anh triệu tập chính, mục đích là bàn về những mâu thuẫn chủ yếu của thế giới lúc bấy giờ. Chỉ có điều, Anh tuy là người thúc đẩy, Mỹ và Liên Xô lại cướp mất quá nhiều ánh hào quang.
Điều này Alan Wilson cũng đành chịu. Về sau, nhắc đến Hội nghị Geneva, người ta vẫn nhớ đến Mỹ và Liên Xô với phần lớn những cảnh tượng đáng nhớ, Trung Quốc cũng nhấn mạnh vai trò của mình. Vai trò của nước Anh gần như đã bị lãng quên. Nhưng chuyện này cũng chẳng biết làm sao, ai bảo nước Anh đã suy tàn hoàn toàn cơ chứ.
Có điều lúc này, Smith đã nhớ đến vai trò của nước Anh. Trước đó, vì vấn đề Triều Tiên, Mỹ đã bất hòa với phe đối diện. Giờ cần tỏ ra một thái độ ôn hòa, để nước Anh xông pha phía trước thì không gì thích hợp hơn.
Hơn nữa, đề nghị này lại vừa khéo rất phù hợp với lợi ích của Mỹ. Washington không muốn vừa kết thúc Chiến tranh Triều Tiên đã lập tức mở thêm một cuộc chiến ở bán đảo Đông Dương. Chỉ cần giữ được hòa bình ở bán đảo Đông Dương, dù chỉ là tạm thời, cũng coi như một chiến thắng.
Hơn nữa, điều này cũng phù hợp với chủ trương tự quyết dân tộc mà Mỹ đã kiên trì suốt từ sau chiến tranh, có lợi cho việc quảng bá những chủ trương tương tự của Mỹ.
Anh và Mỹ đứng chung một chiến tuyến, Pháp cũng không phản đối. Nhóm mười sáu nước lập tức thống nhất lập trường chung, quyết định làm rõ vấn đề phát triển các thực thể chính trị sau khi các thuộc địa của Pháp giành độc lập.
-“Chúng ta phải suy nghĩ thật kỹ!” Molotov thoáng có cảm giác, nhịp độ của hội nghị dường như có điều gì Liên Xô chưa nắm được.
Phải nói cảm giác của Molotov rất nhạy bén. Điều ông không biết là, trước khi thông báo cho Mỹ và Liên Xô, một vài nhân vật quan trọng thuộc hai phe đã tự mình trao đổi với nhau một lượt rồi.
-“Biết trước Ấn Độ sau khi độc lập sẽ thành ra thế này, chúng ta lẽ ra nên chia nhỏ Ấn Độ ra.” Ngoại trưởng Morrison sau khi tan họp, nói với Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Smith như vậy. “Ấn Độ của Nehru hiện nay có vài nơi không khiến người ta yên tâm, lại cứ hay gây phiền phức cho Bồ Đào Nha. Thế giới này vốn đã đủ phức tạp, Ấn Độ thì bất định khiến người ta lo ngại vô cùng.”
Lời Morrison nói cũng là ngầm ám chỉ rằng, một khi các thuộc địa của Pháp độc lập toàn bộ và hợp thành một quốc gia, có thể sẽ phá vỡ thế cân bằng ở Đông Nam Á. Nếu ba nước thuộc địa của Pháp hợp nhất lại, sẽ thành một quốc gia rộng tám mươi vạn cây số vuông, dân số bốn nghìn vạn người.
Trong số các quốc gia độc lập trên thế giới ngày nay, dù tính về dân số hay diện tích đều không hề nhỏ. Châu Âu ngoài Liên Xô ra chưa có quốc gia nào lớn đến vậy, huống chi là Đông Nam Á.
Hơn nữa, lúc này Bắc Việt vừa đánh bại Pháp, thanh thế đang lên rất cao. Nếu họ không thỏa mãn với lợi ích hiện có, rất có thể sẽ khiến toàn bộ Đông Nam Á rơi vào hỗn loạn. Nếu cục diện ấy xảy ra, đến lúc mới toan tính kiềm chế thì đã muộn.
-“Mối đe dọa này quả thực đáng cảnh giác.” Smith cũng sa sầm nét mặt. Chuyện như thế không phải chưa từng xảy ra. Cuộc Chiến tranh Triều Tiên vừa kết thúc cũng gần giống vậy. Tuy chiến tranh không làm suy giảm quốc lực của Mỹ, nhưng số quân phí hàng mấy trăm ức đồng vẫn đã phải chi ra.
Nếu đổi sang một khu vực có diện tích rộng lớn hơn, Mỹ phải bỏ ra bao nhiêu tiền nữa đây?
-“Nếu những thuộc địa mà chúng ta rút khỏi đều giống như Triều Tiên và Việt Nam, thì mấy chục năm tới không cần làm việc gì khác nữa.” Morrison khẽ thở dài. Lúc này, ông không còn là vị ngoại trưởng vừa mới nhậm chức năm nào nữa, nói đến chuyện bịa đặt cũng chẳng đỏ mặt.
Trong lúc các bên tự do trao đổi, kiên trì quan điểm của mình, khối Liên Xô cũng đang thống nhất lời lẽ, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh sắp tới. Có điều, kẻ địch vừa xấu xa vừa xảo quyệt, nên cũng phải chuẩn bị tinh thần cho việc không đạt được mục đích.
-“Sao tôi không biết người Newfoundland lại thích ăn thứ này nhỉ? Tôi từng làm trưởng hành chính ở đây cơ mà.” Nói thì nói vậy, Alan Wilson cũng không hề khách sáo. Đây dẫu sao cũng là thứ vợ hắn cho người gửi đến. Pamela Mountbatten biết chồng mình ham ăn, nhưng lại vô cùng kén chọn chuyện ăn uống.
Trứng cá hồi thì dùng vào mùa thu và mùa đông. Những hạt trứng to, có vỏ cứng, được đẻ trong các rãnh cạn đầy sỏi cát, mà những rãnh ấy là do cá mái tự tay đào sẵn dưới đáy sông. Vào mùa đông lạnh giá, trứng phát triển rất chậm. Theo quy luật của chúng, chỉ đến khi mùa xuân làm tan hết dòng suối trong rừng, cá con mới nở ra. Lúc đầu, chúng ẩn mình giữa các hòn đá dưới đáy sông, mỗi con chỉ dài nửa inch.
Chúng không ăn gì, chỉ sống nhờ một túi lòng trắng lớn. Đến khi túi lòng trắng ấy được hấp thu hết, cá con mới bắt đầu ra suối tìm côn trùng nhỏ mà ăn.
Với người bản địa Newfoundland, đây chẳng phải thứ gì quý hiếm. Chỉ là lúc ấy Alan Wilson đã đến mức trông thấy hải sản là thấy buồn nôn, nên chưa từng nếm thử kỹ. Bây giờ nhìn lại, thật ra mùi vị cũng không tệ.
-“Vị cũng tạm được thôi!” Công chúa Margaret đánh giá lạnh nhạt.
Công chúa Margaret đã không còn ngạc nhiên trước mức chu đáo trong công tác hậu cần của Alan Wilson nữa. Pamela Mountbatten lúc nào cũng nhờ các bạn làm ăn khắp nơi chuyển đặc sản địa phương tới, dường như đã thành thói quen.
-“Đó là ghen tị, ghen tị với tình cảm vợ chồng chúng tôi thôi.” Alan Wilson thầm nghĩ, thật ra hắn cũng chẳng thấy món này ngon đến mức nào, chỉ là nếm cho biết. Nhưng lúc này hắn đã mặc niệm chữ “trung thành” trong lòng, rồi phản bác lại lời của công chúa điện hạ.
Hắn đang chờ vợ trở về trong vinh quang. Một ngày không gặp, tưởng như cách ba thu. Xa cách lâu dài tất sẽ sinh chuyện. Có điều, vài vị cao tầng của công ty ở Bắc Rhodesia nói rằng cuộc sống của vợ hắn khá buồn tẻ, vừa xong việc một đoạn đã báo sẽ trở về.
Qua những lá thư trao đổi, hai người cũng biết nhau dạo này đang bận rộn những gì.
Hưởng xong tấm lòng yêu thương của vợ, Alan Wilson mới lấy ra bức điện vừa đến của Ngài Ismay. Liếc qua một cái, hắn đã biết cuộc đàm phán vẫn đang ở giai đoạn ngày nào cũng chẳng có gì tiến triển. Lúc đầu là vấn đề Triều Tiên, bây giờ là vấn đề Việt Nam.
Giọng điệu lạc quan trong bức điện vẫn rất rõ ràng. Ngài Ismay cho biết, việc đạt được đồng thuận không phải vấn đề lớn.
Alan Wilson thật không hiểu nổi. Rõ ràng ai cũng muốn tiến hành âm mưu Munich, vậy mà trước công chúng vẫn phải làm bộ chính nghĩa lẫm liệt, để mỗi chi tiết trong hội đàm tốn bao nhiêu thời gian như thế? Nhưng nghĩ lại, có lẽ công việc của Bộ Ngoại giao vốn là như vậy, đành chịu.
Thực tế, loại đàm phán kéo dài này mỗi ngày quả thật rất tẻ nhạt, không giống những chi tiết được thêu dệt trên báo chí. Hai bên trong Hội nghị Geneva, mỗi ngày đều theo lệ tự nói tự nghe, rồi về nhà phân tích lời bên kia. Sang ngày hôm sau lại lặp lại đúng lập trường của hôm qua. Cứ thế lặp đi lặp lại, cho đến khi cảm thấy không còn chỗ để xoay xở, mới chuyển sang chi tiết nhỏ tiếp theo.
Đó cũng là lý do vì sao cuộc đàm phán ở Bàn Môn Điếm kéo dài lâu đến thế. So với đó, Hội nghị Geneva đến nay mới hơn một tháng, quả thật chưa phải là dài.
Dĩ nhiên, một số xu hướng đến lúc này cũng đã có thể nhìn ra, đó là vấn đề tính kéo dài của Chiến tranh Việt Nam. Pháp không muốn sa lầy thêm vào vũng bùn này nữa, một đại cường nào đó cũng vậy. Nước Anh ủng hộ Pháp, Anh và Pháp cùng lập trường, cuối cùng thuyết phục được Mỹ cho rằng phương án hiện tại là thích hợp nhất.
Còn Liên Xô, mắt vẫn chưa nhìn thấy nước Bắc Việt nhỏ bé. Vì thế, những xu hướng liên quan đến kết quả cuối cùng, từ thời điểm này đã bộc lộ rõ ràng, không thể nhầm lẫn.
Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Pháp Mendès France, sau đó cũng vội vã đến Geneva để bày tỏ lập trường của Pháp. Ba nước Mỹ, Anh, Pháp cùng nhóm mười sáu nước đưa ra đề nghị cuối cùng về việc bốn nước thuộc địa của Pháp độc lập, đồng thời tuyên bố đây là giới hạn cuối cùng.
Sự đã đến nước này, Ngoại trưởng Liên Xô Molotov cũng cho rằng đây chính là kết quả cuối cùng của lần hội đàm.
Giờ chỉ còn thiếu một đồng thuận chung, việc này có lẽ vẫn cần thêm một khoảng thời gian. Alan Wilson, vừa nhận được tin từ Geneva, lúc này đang cùng vợ đi dạo ở Kuala Lumpur, thủ phủ bán đảo Mã Lai thuộc Anh, khi nàng đích thân ghé thăm.
-“Nghe nói mấy hôm trước ở đây rất náo nhiệt, có không ít minh tinh đến phải không?” Pamela Mountbatten dường như rất hứng thú với chuyện này, vừa mới về đã liên tục hỏi han.
-“Đúng là có chuyện đó. Chính quyền thuộc địa muốn tạo một giải thưởng lớn, để từ lĩnh vực tư tưởng mà làm tan rã lực lượng kháng cự.” Trong lòng đã có sẵn chuẩn bị, Alan Wilson vừa nhắc đến đề tài này đã nói không ngớt, không dứt.
-“Ồ, em cũng chỉ hỏi cho biết thôi.” Pamela Mountbatten khẽ cười. Nàng đã hỏi qua công chúa Margaret, biết chồng mình khá thật thà, không có hành động gì quá khác thường.
Có điều chuyện Vivien Leigh, Yachigusa Kaoru và Xia Meng vẫn chưa rời đi, Pamela Mountbatten lại không hay biết. Nhưng chuyện bán đảo, nàng nghe từ miệng chồng, bèn hỏi: “Đây là để tạ ơn sao?”
-“Một mặt là bán bớt vài hòn đảo để giảm bớt khó khăn tài chính. Mặt khác, để những minh tinh lớn này lôi kéo được một số nhà giàu tới, cũng có thể làm tăng sức sống kinh tế của thuộc địa.” Alan Wilson nắm lấy bàn tay nhỏ của vợ, thở phào một hơi dài. “Gần đây ngoài mấy chuyện này ra, chỉ còn việc giúp Bộ Ngoại giao dò la tin tức. Anh cảm thấy chuyện này vẫn chưa xong đâu.”
-“Dò la chuyện gì? Chẳng phải sắp kết thúc rồi sao?” Pamela Mountbatten nói đến đây thì khẽ vỗ trán, như vừa nhớ ra điều gì. “À đúng rồi, người Pháp cũng không cần chán nản đâu. Em nhận được tin từ công ty dầu lửa, Algeria đã phát hiện ra nguồn dầu, tin này hẳn sẽ khiến người Pháp vui mừng.”
Alan Wilson há miệng mãi mới nói được, “Không biết người Algeria có vui hay không.”
-“Sao anh không hỏi chi phí khai thác thế nào?” Pamela Mountbatten khẽ nhíu mày, thấy chồng không nắm được trọng điểm, bèn nói. “Người Pháp có ý bỏ ra một khoản tiền, chiếm phần cổ phần lớn hơn.”
-“Để anh nghĩ xem!” Alan Wilson biết vợ đang tính cách để lợi ích tối đa, còn hắn lại nghĩ đến chuyện nơi đó có an toàn hay không.
Nếu người Pháp không biết rút kinh nghiệm, chiến tranh ở Algeria e rằng sẽ trở nên vô cùng tàn khốc. Alan Wilson nhớ rằng, Algeria đến khi giành được độc lập rồi mới phát hiện ra nguồn dầu mỏ.
Giờ phát hiện dầu mỏ vào lúc này, với một Algeria chưa giành được độc lập, quả thật không phải chuyện tốt lành gì.
Về sau, Mỹ đối với những nước giàu dầu khí đều ra tay không tiếc máu xương. Nếu người Pháp cũng nghĩ như vậy, thì người Algeria sẽ thật xui xẻo.