Mahan từng nói, một quốc gia không thể vừa mạnh trên bộ vừa mạnh trên biển. Với nước Anh, con đường giữa biển và đất liền đã sớm chỉ còn một lối đi duy nhất sau Chiến tranh Trăm năm. Suốt ba trăm năm, vinh quang của lá cờ Union Jack được dựng lên khắp thế giới nhờ hết đời thủy thủ này đến đời thủy thủ khác.
Ngày nay, ánh sáng của đế quốc mặt trời không bao giờ lặn chỉ còn lại chút dư huy. Chỉ vào lúc này, hạm đội đặc nhiệm ở vịnh Bắc Bộ mới khiến người ta nhớ lại những năm tháng huy hoàng đã qua.
Vịnh Bắc Bộ là tên gọi quốc tế của Bắc Bộ Loan, và vùng biển này thuộc về hai quốc gia. Với Hải quân Hoàng gia Anh lúc bấy giờ, đây là nơi phô trương sức mạnh khá thích hợp. Một hạm đội đặc nhiệm có thực lực không yếu xuất hiện, khiến Việt Minh một phen căng thẳng. Lúc này, họ đã kiểm soát phần lớn Bắc Việt, chỉ còn vùng quanh Hà Nội là chưa nằm trong tay.
So với nước Pháp, đế quốc Anh mang danh "mặt trời không bao giờ lặn", nên tiếng tăm trong các đế quốc thực dân cũng lớn hơn nhiều.
Trong nội bộ Việt Minh, người ta cũng bàn tán về hạm đội đặc nhiệm xuất hiện ngoài khơi. Đêm trước chiến thắng, chẳng ai muốn chuyện rắc rối nảy sinh. Viễn cảnh tốt đẹp của việc thống nhất đất nước vừa hé ra, nếu lại phải đối mặt với một kẻ thù mới thì không ai mong muốn.
Người Việt nghĩ nhiều rồi. Dẫu Anh không xuất hiện, giấc mơ thống nhất đất nước của Việt Nam ít nhất lúc này vẫn chỉ là giấc mơ. Có điều, tại Hội nghị Geneva, Việt Nam không có tư cách lên tiếng, và họ chưa biết điều đang chờ phía trước là thất vọng.
Hạm đội đặc nhiệm có thiết giáp hạm, có hàng không mẫu hạm, đủ sức khiến chín mươi chín phần trăm quốc gia trên thế giới phải giữ bình tĩnh. Nhưng với hải quân, không đứng đầu thì chẳng là gì cả. Đó chính là cái khó xử của binh chủng này.
Hải quân Hoàng gia Anh hiện nay đã teo tóp so với trước kia, chỉ còn tìm được chút tự tin ở những nơi như Việt Nam, để phô bày phần nào vinh quang của Đại Anh.
Các chiến hạm trong hạm đội nhìn xa thì chẳng có gì sai, nhưng rốt cuộc đều là một bầy tàu già, ra khơi chỉ để tỏa chút dư nhiệt. Hạm đội đặc nhiệm thậm chí không có lớp George V, mà phải dùng lớp Elizabeth, những chiếc từng bị niêm phong một lần rồi sau đó lại được đánh thức.
Lớp thiết giáp hạm này đã phục vụ từ Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Sau chiến tranh, vốn định tháo dỡ, nhưng rồi lại được đưa về các thuộc địa làm lực lượng răn đe. Duy trì chúng vừa tốn tiền bạc, vừa cần cả một đội ngũ chuyên môn.
Alan Wilson vì việc này còn xá tội cho một số tù binh hậu cần hải quân thuộc Quân Nam phương Nhật Bản. Nếu người Nhật thật sự có tinh thần của thợ thủ công, hắn hy vọng đám tù binh này chính là như vậy, chăm sóc những chiếc tàu già cho thật tốt, để tiết kiệm chút chi phí hậu cần.
Dẫu có chút ngậm ngùi, nhưng trên vùng biển châu Á, những chiến hạm đã trải qua hai cuộc Thế chiến, lập nhiều công trạng, vẫn còn rất đáng tin cậy. Lúc này, chúng đang rẽ sóng trên mặt vịnh Bắc Bộ yên tĩnh.
Điều khiến người ta thấy yên lòng phần nào, là đám thủy thủ xếp hàng trên boong và mạn tàu, quân phục chỉnh tề, sĩ khí hừng hực. Gương mặt trẻ trung của họ tương phản rõ rệt với những chiếc tàu già nua. Nước Anh có tới mười lăm vạn quân dự bị, chưa bao giờ thiếu thủy thủ chuyên nghiệp.
Các tàu khu trục hộ tống của hạm đội rất nổi bật, chẳng dính dáng gì đến hai chiếc thiết giáp hạm già cỗi kia. Thân tàu mới tinh, đường nét thanh thoát, mũi tàu sắc nhọn rẽ sóng, chân vịt quay tốc độ cao cuốn lên những vệt bọt trắng xóa. Cờ hiệu hải quân phần phật trong gió.
Một phần chiến hạm hộ tống sẽ đóng vai mối uy hiếp trên biển của một nước nghèo giả định. Họ theo kiểu chiến tranh du kích trên biển mà bộ tham mưu hải quân Anh đã hình dung, để thách thức hành động hộ tống chính nghĩa của hạm đội đặc nhiệm.
Giữa tiếng pháo ầm ầm, những tàu tuần dương hạng nhẹ mới mẻ phô hết tính linh hoạt. Lúc thì xông ra quấy nhiễu, lúc lại tổ đội tấn công bằng ngư lôi dày đặc. Ngư lôi tập luyện lướt qua lướt lại trên mặt biển, cảnh tượng vô cùng náo nhiệt.
Vào thời điểm này, ngay cả hải quân của Liên Xô, cường quốc xã hội chủ nghĩa số một, trong mắt thế giới tự do cũng chỉ là hải quân của một nước nghèo tiêu chuẩn. Ngoài kiểu đánh rồi chạy, dường như họ chẳng có mấy cách khác khi đối đầu với một đối thủ như Hải quân Hoàng gia.
Sau cuộc diễn tập đối kháng, vài chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ còn tiếp tế trên biển, cùng các tàu phụ trợ bảo trì lẫn nhau. Cuối cùng, cuộc đối kháng kết thúc, hạm đội đặc nhiệm tiếp tục tuần tra vịnh Bắc Bộ.
-Mỗi lần diễn tập đều khiến các thế lực xung quanh chú ý. Diễn tập này có thật có giả, biết đâu lại thành thật. Tướng Bilton nhìn Alan Wilson mà hỏi, "Điều này anh cũng hiểu. Đô đốc Mountbatten chính là tư lệnh Hạm đội Địa Trung Hải, thực lực còn cao hơn Hạm đội Thái Bình Dương một chút."
-Xét về lượng giãn nước thì chưa chắc, Hạm đội Địa Trung Hải chỉ có lợi thế ở tuổi phục vụ của chiến hạm. Alan Wilson nhắc đến hạm đội ở Malaya, trong đó có cả một đống tàu đáng lẽ phải tháo dỡ, nay bị đẩy sang thuộc địa để tận dụng nốt.
-Với nhiều quốc gia, đây đã là loại vũ khí họ không thể tưởng tượng nổi. Tướng Bilton lắc đầu, tỏ ý không đồng tình với quan điểm kia. "À, hình như vai trò của máy bay trực thăng trên chiến trường nên được coi trọng."
Alan Wilson sững người. Vấn đề này khiến hắn khá ngạc nhiên, rồi hắn gật đầu tán thành: "Quan điểm rất mới mẻ. Nhìn từ kinh nghiệm của Pháp ở Việt Nam, máy bay trực thăng quả thật đáng được chú ý hơn. Nhiều hàng không mẫu hạm không đủ trọng tải cũng có thể cân nhắc trở thành hàng không mẫu hạm trực thăng. Chúng ta đều biết, máy bay chiến đấu ngày càng to lớn."
Trong đầu Alan Wilson, thực ra không có ký ức nào về xu hướng phát triển trực thăng của Anh. Điều đó cho thấy trình độ của Anh trong lĩnh vực này chưa cao.
Tất nhiên, việc Anh phát triển trực thăng cũng giống như mọi loại vũ khí của Anh sau Thế chiến thứ nhất: khởi đầu quá sớm, nhưng bước đi thì gập ghềnh. Dự án được lập rất sớm, còn quá trình phát triển thì phải gọi là quanh co.
Trong Thế chiến thứ hai, Anh từng chế tạo chiếc trực thăng thử nghiệm Cierva W.9. Cierva W.9 không phải mẫu trực thăng thực dụng, nó chủ yếu dùng để kiểm chứng một số công nghệ máy bay. Có lẽ chính vì thế, chiếc trực thăng này trông vô cùng kỳ quặc.
Về việc cân bằng mô-men xoắn, Cierva W.9 cũng khá độc đáo. Nó không dùng cánh quạt đuôi, mà thổi khí nghiêng sang một bên. Động cơ có một quạt làm mát bước biến thiên, thổi khí lạnh làm nguội động cơ. Khí nóng hòa với khí thải rực lửa của động cơ, theo ống dài dẫn ra tận cuối đuôi, rồi ống rẽ sang bên phải. Người lái điều khiển quạt làm mát để thay đổi lực gió, từ đó điều chỉnh hướng bay.
Trực thăng không có cánh quạt đuôi, Alan Wilson không biết có chiếc nào khác như vậy không. Nhưng rõ ràng nó hợp với kiểu thích "xấu xí" cố hữu của người Anh. Loại trực thăng này tất nhiên không có tiềm năng phát triển, nên chẳng bao lâu đã bị bỏ.
Hiện nay, công ty chế tạo trực thăng của Anh là Công ty Máy bay Bristol, và cuối cùng họ đã thoát khỏi bố cục không cánh quạt đuôi. Alan Wilson nghĩ, có lẽ mình nên giúp một tay cho sự phát triển trực thăng của Anh.
Ít nhất hắn từng thấy trực thăng đời sau. Nhiều vũ khí đời sau có thể chưa hoàn toàn thích ứng với thời đại này, nhưng về hình dáng vẫn có chỗ để tham khảo, dù sao bố cục khí động học cũng đã phát triển nhiều năm.
"Thật nên để quân công Anh bớt đi những đường vòng, vì nước Anh bây giờ nền tảng mỏng, không còn chịu đựng nổi nữa." Mãi đến gần mười năm sau chiến tranh kết thúc, Alan Wilson mới nghĩ đến điều này.
Dù sao cũng không thể trong lúc ngoại giao bằng pháo hạm mà đem mấy chiếc tàu già lớn tuổi hơn cả cha hắn ra chống đỡ bộ mặt. Nước Anh cũng cần vài thứ mới mẻ, nếu không sớm muộn gì cũng ngồi ăn núi lở.
Tin tức về cuộc diễn tập của hạm đội đặc nhiệm ở vịnh Bắc Bộ đã đến tai các bên tại Hội nghị Geneva. Các báo lớn của Anh, vốn được cho là không bao giờ cúi đầu trước chính phủ, lại không hẹn mà cùng, và quả nhiên chẳng hề chịu bất kỳ áp lực nào từ chính phủ, liền mở đầu đưa tin của mình.
Dư luận trong nước Anh nhấn mạnh việc nước Anh giúp người Pháp rút lui thật có ích. Còn ở ngoài nước Anh, các báo truyền thống của Anh không khách khí như vậy, la lối đòi cho Bắc Việt một bài học.
Tại Hội nghị Geneva, Liên Xô nhìn nhận tin diễn tập ở vịnh Bắc Bộ là Anh đang phô trương sức mạnh trước đại gia đình xã hội chủ nghĩa. Thực tế đúng là như vậy, nhưng mức độ thì nằm giữa mức không thể chấp nhận và mức có thể chấp nhận.
Molotov trong bức điện gửi về Mátxcơva viết rằng đây chỉ là việc Anh mượn một điểm nóng quốc tế để tìm chút sự hiện diện. Phải nói là ông ta quả nhìn đâu trúng đó.
-Điều không còn nghi ngờ gì là đối thủ đàm phán chính là Mỹ, hành động của Anh sẽ không gây ra hậu quả gì. Khrushchev nhanh chóng hồi âm cho Molotov: "Từ bức điện của đồng chí Molotov, tôi và các đồng chí đều cho rằng đây là việc Anh đang giúp Pháp tìm một đường lui có thể diện. Giống như năm 1945, Anh đã ra sức giúp Pháp khôi phục vị thế cường quốc. Thực ra chúng ta đều hiểu, Anh và Pháp đã không còn là đối thủ của Xô viết. Giữ cho phe ta đoàn kết, đồng thời khiến bên kia bất hòa càng nhiều càng tốt, là mục đích căn bản của người làm ngoại giao."
-Kiến nghị cá nhân của tôi là nên hỏi ý kiến thật sự của các đồng chí Trung Quốc. Trong vấn đề Triều Tiên phải làm cho Mỹ thật khó xử, vì trong Chiến tranh Triều Tiên, Trung Quốc là bên liên quan, đương nhiên nên có tiếng nói của mình. Còn vấn đề Việt Nam thì... chúng ta tốt nhất là đừng tỏ thái độ.
Khớp với ký ức trong đầu Alan Wilson, lúc này Liên Xô vẫn chưa mấy quan tâm đến vùng Đông Nam Á xa xôi. Việc dùng Việt Nam để làm Pháp chảy máu cũng không phải điều Liên Xô đặc biệt bận tâm. Nếu đổi thành làm Mỹ chảy máu, thì đó lại là chuyện khác.
Ở một nơi khác, Ngoại trưởng Anh Morrison và Ngoại trưởng Pháp Georges Bidault đang trao đổi với Smith, phó quốc vụ khanh kế nhiệm sau khi Dulles rời đi.
-Chúng tôi rất ủng hộ lập trường của Mỹ, điều này thực ra chưa từng lung lay. Nhưng trong vấn đề Việt Nam, tin rằng Washington cũng biết, yêu cầu của Pháp không quá đáng. Chúng ta phải giữ thế cân bằng giữa Nam và Bắc Việt, giống hệt như trên bán đảo Triều Tiên! Nếu không, một khi lý thuyết domino trở thành hiện thực, thế giới tương lai sẽ đáng sợ biết bao.
-Vấn đề là bên kia nghĩ thế nào? Smith dang hai tay. "Các ông cũng thấy rồi đấy, Liên Xô hay Trung Quốc đều khó đối phó, lúc nào họ cũng đối đầu với chúng ta."
-Chuyện này, tôi nghĩ hẳn không thành vấn đề! Morrison mỉm cười. "Riêng vấn đề Việt Nam, đạt được đồng thuận cũng không khó khăn như vậy. Dĩ nhiên, các nước chúng ta phải đoàn kết."