Với binh sĩ Pháp, điều này đáng sợ hơn bất cứ thứ gì khác. Hậu cần là chìa khóa của mọi cuộc chiến, không ai đánh trận được khi bụng đói. Những bất lợi khác, quân Pháp đều có thể gượng qua, chỉ riêng chuyện này thì không.
Mây đen đè xuống đỉnh đầu, mưa trút như thác, dường như đã báo trước số phận của quân Pháp. Dẫu là kẻ lạc quan nhất cũng khó vui nổi, khi tiếp tế có thể đứt bất cứ lúc nào, mà thời tiết lại khắc nghiệt thế này.
Đánh đến lúc này, trận chiến đã thành một cực hình. Đường bộ đã đứt hẳn, quân Pháp ở Hà Nội cũng chẳng còn mấy cách xoay xở. Cái thế khốn khó của người Pháp, nước Anh cũng thấu hiểu.
-Thật sự không còn cách nào nữa sao? Tướng Bilton cũng không khỏi nghĩ thay cho người Pháp. Dẫu sao thì họ cũng là người châu Âu cả.
-Lúc này, ngoài việc quân Anh đổ bộ lên vịnh Bắc Bộ, e rằng chẳng có lý do nào để quân Pháp cầm cự đến cùng. Alan Wilson xòe hai tay, đưa ra một đề nghị mà nước Anh chắc chắn sẽ không chấp thuận. -Nhưng chúng ta đều biết điều đó là không thể. Quân đội của ta cũng chưa chắc dũng cảm hơn quân Pháp. Có một điều đúng là từ sau Thế chiến thứ nhất, người Pháp đánh trận chỉ còn biết liều mạng mà thôi.
Giờ Hội nghị Geneva đã khai mạc, người Pháp lại sa lầy ở Điện Biên Phủ. Luân Đôn làm sao có thể đồng ý cho quân Anh xuất trận?
Dù ở một vài nơi, quân Anh có ưu thế hơn quân Pháp, Luân Đôn cũng sẽ không chấp thuận.
-Điều đó thì đúng. Trước tình hình này, chúng ta cũng chẳng có mấy cách. Nhưng chúng ta sẽ không chọn Điện Biên Phủ để mở trận địa, một nơi ngu xuẩn như vậy. Tướng Bilton đồng tình với Alan Wilson ở điểm này.
-Chẳng còn cách nào khác. Tình hình ở Malaya cũng giống hệt tình hình của Pháp ở Việt Nam. Là thành viên NATO, chúng ta có nghĩa vụ bảo vệ an ninh châu Âu, không thể dốc toàn lực sang châu Á mà đánh nhau. Alan Wilson thở dài.
Đây cũng là một trong những khốn cảnh của Pháp. Là thành viên NATO, Pháp phải gánh nghĩa vụ với khối này, nên khó lòng điều đủ máy bay sang Đông Nam Á, nhất là máy bay ném bom hạng nặng. Mỹ vốn có thể thay đổi cán cân lực lượng của hai bên mà không cần dính líu quá sâu, nhưng họ lại từ chối hỗ trợ đường không.
Alan Wilson vẫn cho rằng ý đồ của Mỹ không đơn thuần. Mỹ hoàn toàn có thể cung cấp cho Pháp những máy bay ném bom mà Pháp cần nhất, giữ vững ưu thế kiểm soát của quân Pháp, ít nhất cũng để Pháp khi đang ở thế thượng phong còn có thể rút lui một cách êm đẹp.
Chi phí điều máy bay ném bom còn thấp hơn xa so với viện trợ quân sự mà Mỹ cấp cho Pháp. Mỹ lại chọn viện trợ tốn kém hơn, duy chỉ không chịu cấp máy bay ném bom là thứ có hiệu quả nhất. Kiểu viện trợ như vậy quả thật lạ lùng.
Đáng tiếc là máy bay ném bom chiến lược Valiant của Anh vừa mới nghiệm thu xong. Dẫu có hào phóng chia sẻ vũ khí chiến lược mới nhất với Pháp, máy bay cũng cần thời gian để đưa vào biên chế. Lúc này thật sự không giúp được gì.
-Nếu có thể, các máy bay ném bom chiến lược đang phục vụ nên lập tức triển khai đến Malaya. Qua trận chiến này, Alan Wilson đã nhận ra từ nước Pháp rằng sức mạnh trên không quan trọng đến nhường nào.
-Khó khăn hiện nay của Pháp vẫn nằm ở hậu cần. May mà chúng ta có hải quân hùng mạnh và sức vận tải đường biển, còn Malaya là một bán đảo, có thể phát huy ưu thế của nước Anh. Tướng Bilton cũng có quan điểm riêng, nhìn nỗi khốn đốn của Pháp như một người đứng ngoài cuộc.
Xét riêng về trận đánh, hậu cần rõ ràng là nhân tố quyết định, và ở mặt này Việt Minh có ưu thế tuyệt đối. Ngoài một phần thực phẩm và số vật tư rơi vào tay người Việt do quân Pháp thả dù, mọi vật tư Việt Minh dùng trong chiến dịch đều do Trung Quốc cung cấp. Tuyến vận chuyển những vật tư ấy khó mà xác định, bởi đi qua quá nhiều nơi, lại quá phức tạp.
Tầng mây dày đặc của mùa mưa đã che chở đáng kể cho các đoàn vận tải Việt Minh, tránh khỏi máy bay Pháp tập kích. Đồng thời, nó cũng gây cản trở nghiêm trọng cho việc quân Pháp thả dù tiếp tế chính xác.
-Điều đáng mừng là quân Anh đóng ở Malaya đều là công dân nước nhà. Alan Wilson còn chỉ ra vấn đề dân tộc phức tạp trong quân Pháp ở Việt Nam, mà quân Anh ở Malaya không hề gặp phải. Phần lớn quân Anh ở Malaya là công dân Anh, chỉ có một bộ phận nhỏ thuộc trung đoàn Nepal.
Việc quản lý binh lính Nepal dễ hơn nhiều so với lính Bắc Phi trong quân đội Pháp, huống hồ số lính Nepal cũng chẳng bao nhiêu.
Những biện pháp mà hai người bàn bạc, rốt cuộc vẫn là để giúp người Pháp. Mục đích sâu xa là để cảnh khốn khó của Pháp đừng đổ lên đầu nước Anh.
Nếu cuối cùng Pháp buộc phải rút khỏi bán đảo Đông Dương, thì nước Anh vẫn đóng ở Malaya thuộc Anh cũng khó tránh khỏi cảnh đơn độc, thế cô lực mỏng.
Còn châu Âu xa xôi kia, cũng đang tìm cách gỡ khó cho Pháp. Lần này Mỹ cũng tỏ ra rất thành ý. Dẫu ý đồ giúp Pháp của Mỹ không đơn thuần, nhưng vì chính mình, Mỹ cũng phải có thành tích để trình bày.
Bởi ngoài vấn đề Việt Nam còn có vấn đề Triều Tiên, nên trong một hội nghị, Mỹ không thể vừa nói thế này vừa nói thế khác. Lần này, hai mươi ba quốc gia dự Hội nghị Geneva tự nhiên chia thành hai phe, và vấn đề Triều Tiên cùng vấn đề Việt Nam được đem ra bàn luận song song.
Lập trường của Washington là phải kiên quyết bác bỏ mọi đề nghị về cái gọi là bầu cử toàn dân. Dù là vấn đề Triều Tiên hay Việt Nam, đều phải kiên quyết phủ quyết cái gọi là tổng tuyển cử. Bởi theo dư luận hiện tại, bầu cử chính là bầu cho Liên Xô. Dù là Triều Tiên hay Việt Nam, nếu tổ chức bầu cử thật sự công bằng, thì thế lực của Mỹ chỉ có nước bị đẩy ra ngoài.
Điểm này nước Anh tán thành mạnh mẽ. Nước Anh còn có nhiều thuộc địa rộng lớn, nên rất ghê tởm mấy trò bầu cử.
Anh và Mỹ nhanh chóng đạt được đồng thuận: ai dám đề nghị tổng tuyển cử để quyết định tương lai, kẻ đó chính là không đúng về chính trị, chính là kẻ thù của Anh và Mỹ.
Dù tình hình Việt Nam gấp gáp hơn, và cuộc chiến Triều Tiên đã kết thúc, nhưng vì Washington cho rằng vấn đề Triều Tiên quan trọng hơn đối với Mỹ, nên kết luận cuối cùng là bàn vấn đề Triều Tiên trước.
Ngoại trưởng Dulles trình bày lập trường của Mỹ trong hội nghị: "Mục đích của Liên Xô luôn là biến Bắc Triều Tiên thành một nước chư hầu, và nếu có thể, mở rộng sự thống trị của họ ra toàn bộ Triều Tiên. Còn Mỹ không muốn quân Mỹ ở lại Triều Tiên vô thời hạn. Hiệp ước an ninh chung mà Mỹ ký với Hàn Quốc không mang mục đích xâm lược. Vì vậy, để ngăn Triều Tiên trở thành chư hầu, Mỹ giữ quân đồn trú tại đó là vì tự do của người dân Triều Tiên."
-Đã vì tự do của người dân Triều Tiên, sao không tổ chức trưng cầu dân ý toàn dân để quyết định tương lai bán đảo? Molotov nói bằng giọng nhạt nhẽo. -Liên Xô nhớ rằng Mỹ là một quốc gia bầu cử. Vì sao không để người dân bán đảo Triều Tiên tự quyết định vận mệnh của mình?
-Lối tuyên truyền mê hoặc này nhằm che đậy mục đích thật sự của Mátxcơva. Còn quân Mỹ đồn trú là biện pháp cần thiết để ngăn chặn tương lai đáng sợ xảy ra, để giữ gìn hòa bình thế giới. Dulles nói xong liền nhìn về phía các nước ủng hộ mình.
Chẳng bao lâu, Anh và Pháp cũng nối gót bày tỏ quan điểm, cùng với mười sáu nước dự hội nghị bày tỏ sự ủng hộ đối với Dulles.
-Chúng tôi vẫn nhớ, Liên Xô đã kiểm soát các nước Đông Âu bằng cách nào. Ngoại trưởng Anh Morrison lên tiếng. Lúc này, nước Anh buộc phải bày tỏ sự ủng hộ đối với Mỹ.
Morrison lảng tránh đề nghị trưng cầu dân ý toàn dân để quyết định tương lai, rồi quay sang Molotov mà nói: "Chúng tôi không thể xác định, nếu xảy ra hậu quả sai lầm, sau này có còn cơ hội bù đắp hay không. Lời của Dulles không phải là không có lý. Các nước Đông Âu hiện nay đều không có bầu cử. Nếu bầu cử một lần mà kết quả lại đúng như Liên Xô mong muốn, sau này người Triều Tiên hối hận, thì còn cơ hội trưng cầu lần thứ hai hay không? Tất nhiên, ngài Molotov có thể phủ nhận, nhưng lời hứa ấy cũng đáng tin như cái 'giỏ bánh mì' của Phần Lan năm nào."
-Triều Tiên đã đình chiến, mọi việc đã có kết quả theo đình chiến, không cần bàn thêm nữa. Ngoại trưởng Mỹ Dulles khẽ gật đầu với Morrison, rồi quay sang Molotov mà nói: -Vấn đề Triều Tiên không cần phải bàn lại nữa.
Sau đó, đại diện Australia, Philippines và Bỉ đồng thanh phụ họa, đều tỏ thái độ bác bỏ đề nghị của Molotov.
-Tôi nghĩ, đã không đạt được đồng thuận, chi bằng tạm nghỉ họp. Lập trường của hai bên đã được nói ra, đều cần thời gian suy xét. Ngoại trưởng Morrison chủ trì hội nghị ung dung lên tiếng. -Nếu mọi người không có ý kiến gì khác, thì cứ quyết định như vậy.
Chẳng mấy chốc, các đại diện đã lần lượt rời khỏi hội trường. Morrison cho gọi Ismay, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, rồi dặn dò: -Có thể tìm một dịp không quá trịnh trọng để nói chuyện với người Trung Quốc. Nước Anh chúng ta vốn không có mâu thuẫn gì với họ. Đương nhiên, phải nói rõ lập trường của chúng ta: chúng ta chắc chắn đứng về phía Mỹ, nhưng không có nghĩa là có thái độ thù địch với Trung Quốc.
-Vâng, thưa Bộ trưởng! Ngài Ismay nhíu mày, hạ giọng: -Thật ra vấn đề Việt Nam cũng cần họ giúp đỡ.
-Tôi đang định nói chuyện với Georges Bidault về việc này. Morrison gật đầu. -Việc này cũng không thể thiếu Trung Quốc.
Chiến tranh Triều Tiên đã kết thúc, Morrison cũng chẳng hiểu vì sao Dulles lại đưa vấn đề Triều Tiên lên bàn đầu tiên. Rõ ràng vấn đề Việt Nam, do quân Pháp đang đối mặt, mới cấp bách hơn.
Nhưng biết làm sao được. Washington đã cho Triều Tiên là quan trọng, thì cũng đành chịu. Điều đáng nói là chưa thể hình thành ưu thế áp đảo. Dẫu vì nhiều cân nhắc mà phần lớn các nước đều kiên quyết ủng hộ Mỹ, nhưng việc né tránh vấn đề trưng cầu dân ý toàn dân, trong một hội nghị quan trọng như vậy mà lại tỏ ra thiên vị đến thế, thì trình độ cũng thấp kém quá.
Khi gặp Georges Bidault, Morrison cũng bày tỏ sự chê trách đối với Mỹ. Dẫu có thể đổi sang một dịp khác, rồi ông ta cùng Dulles chế giễu nước Pháp, nhưng thôi, Georges Bidault không cần biết đến kết cục giả định ấy.
-Muốn rút khỏi Việt Nam, mấu chốt nằm ở chỗ đạt được đồng thuận với Trung Quốc. Thái độ của Việt Nam không quan trọng. Morrison đem lời lẽ về lực lượng thần bí phương Đông mà nói lại cho Georges Bidault nghe.