Quân Anh bị giới hạn bởi quy mô dân số của nước Anh, không thể đánh những trận quy mô lớn, thường phải có một đồng minh giúp sức. Đó cũng là một lý do khiến chính sách cân bằng lục địa được thi hành. Nhưng điều ấy không có nghĩa sức chiến đấu của quân Anh kém cỏi.
Ấn tượng rằng quân Anh hiện đại chiến đấu rất tệ chủ yếu xuất phát từ việc quân Anh ở châu Á thua quân Nhật. Tuy vậy nói cho cùng, quân Pháp trong Thế chiến II cũng đâu có vẻ vang gì cho cam.
"Người Pháp kiêu ngạo vô cớ, vẫn y như xưa nay." Alan Wilson ngồi trong bộ chỉ huy của tướng Bilton, cũng vừa nghe được tin mà cố vấn đoàn Anh gửi về từ Việt Nam.
Đồng thời hắn cũng đã nắm được phần nào thái độ của Mỹ. Vào năm 1954, ở Việt Nam đã có cố vấn quân sự Mỹ rồi. So với cố vấn Anh, cố vấn Mỹ rõ ràng để tâm hơn hẳn.
"Khó mà đánh giá." Tướng Bilton thực ra cũng muốn châm chọc người Pháp, cái trò lật qua lật lại, ca tụng mãi chuyện thời Napoléon. Nhưng ông đã gần năm mươi tuổi, đâu thể như Alan Wilson, một kẻ trẻ người non dạ, không giữ nổi miệng mình. Ông bèn đổi đề tài: "Ngươi thấy sao, mục đích của người Pháp có đạt được không?"
"Nếu bước vào mùa mưa, thì cái kiểu bố trí đơn độc đánh sâu vào của người Pháp sẽ rất tệ." Alan Wilson chỉ ra khí hậu Đông Nam Á, và những bất lợi của đường không tiếp tế. "Người Pháp chết một người thì mất đi một người, còn người Việt thì không như thế."
Thật ra xét riêng số người tử trận ở trận Điện Biên Phủ, quân Pháp vẫn đạt được tỷ lệ trao đổi một ăn bốn. Phía Việt Minh chết hơn tám nghìn người, còn thương binh ít nhất cũng cao hơn vài lần. Nhưng thắng bại không thể đo bằng tỷ lệ trao đổi đơn giản như vậy.
Đạo quân tinh nhuệ mà quân Pháp điều động đến đây đã bị vây hãm rồi đầu hàng. Từ đó nước Pháp cũng mất hẳn năng lực tấn công chiến lược.
Tướng Bilton im lặng hồi lâu. Nỗi khốn đốn của nước Pháp, dù không phải hoàn toàn giống như thế, thì cũng có một phần là điều nước Anh có thể gặp phải. Nếu một ngày nào đó nước Anh cũng rơi vào tình cảnh tương tự thì sao?
"Tôi nghe nói trong nước đang nghiên cứu mìn hạt nhân. Nói thật, đó chẳng phải ý tưởng gì tiên tiến. Uy lực có lớn đến đâu thì nó cũng chỉ là mìn. Với Liên Xô thì mối đe dọa có hạn. Dù có đặt ở Tây Đức, London cũng sẽ sớm nhận ra nó chẳng có tác dụng gì. Chi bằng đặt ở Mã Lai còn hơn!" Alan Wilson vẫn giữ cái bản tính đấm thẳng tay vào thế giới thứ ba, và với một số cơ quan quân sự trong nước, hắn tỏ rõ thái độ khinh thường.
"Giao cho ngươi quyền sử dụng mìn hạt nhân!" Tướng Bilton hỏi ngược lại, ánh mắt đầy ẩn ý. "Ngươi có dám dùng không?"
"Tôi không trả lời những câu hỏi giả định." Alan Wilson lảng tránh câu hỏi, nhưng hắn nói rằng mười triệu dân trong mắt hắn thực ra cũng chẳng nhiều nhặn gì. Hắn không đáp thẳng mà nói dám dùng. Mặc kệ tướng Bilton có cho rằng hắn đang khoác lác hay không, nhỡ tin này lọt ra ngoài thì biết làm sao?
Người đứng đầu công chức tương lai của nước Anh lại coi vũ khí hạt nhân như vũ khí thông thường. Điều đó có thể cản trở bước tiến của hắn.
"Để tránh cho Mã Lai rơi vào cảnh Việt Nam, chúng ta phải cảnh giác với mọi việc nhỏ có thể gây xáo động. Và phải xây dựng Mã Lai. Khi người dân có của ăn của để, không còn cô thân một mình, thì sẽ bắt đầu cân nhắc. Không dám nói là tất cả, nhưng phần lớn người ta không dám thật sự bỏ vợ bỏ con, nóng đầu rồi làm cách mạng."
Thực ra hắn cũng làm đúng như vậy. Vị chuyên viên này của hắn vốn nói lời êm tai mà làm việc cứng rắn. Luật pháp của Anh ở Mã Lai, dù là luật nhà Đại Thanh hay cái gọi là pháp giáo Hòa Bình, người dám phạm vào cũng chẳng bao nhiêu.
Thay vào đó là Điều lệ quản lý nổi tiếng của Anh ở Mã Lai. Đây là thứ người dân thuộc địa thường xuyên va phải, và mới thật sự là biện pháp quan trọng để cai quản thuộc địa.
Vì vậy, chính quyền Anh ở Mã Lai đã dựng nên hàng loạt nhà giam tạm thời, chuyên giam những kẻ vi phạm Điều lệ quản lý. Cấu trúc bên trong các nhà giam này được thiết kế để tiết kiệm diện tích, bắt chước những cái lồng chim mà tầng lớp dân nghèo ở Hương Cảng về sau dùng để ở.
Trong khoảng nửa tháng đến ba tháng bị giam giữ, mục đích chủ yếu là để người bị giam có một tấc đất vàng để nằm nghỉ thân mình.
Một căn phòng như vậy có thể nhốt gấp mấy lần số người. Còn tại sao lại làm thế, thì có lý do cả.
Bởi kiếp trước Alan Wilson từng có kinh nghiệm bị giam giữ, nên hắn hiểu rất rõ rằng lao động cưỡng bức chẳng đủ sức răn đe một kẻ ngang bướng. Hành hạ về tinh thần mới là chỗ mấu chốt, và đó chính là kiểm soát!
Một cái lồng rộng một mét, dài hai mét là đủ làm được điều ấy. Đối với những kẻ bị giam ngắn hạn, chính quyền Anh ở Mã Lai cũng chẳng cần họ làm gì cống hiến hay sinh lợi. Chỉ cần ngoan ngoãn nằm yên trong đó là được.
Ba năm ngày, một người còn chịu nổi. Nhưng một khi bị nhốt lâu trong lồng, họ sẽ khát khao tự do đến tột độ. Khi ra ngoài, họ chắc chắn sẽ hiểu rõ hơn bốn chữ "thế giới tự do".
Xét về chi phí tự cấp tự túc, người ta thường dùng tù nặng để phục vụ những kẻ bị giam tạm thời này. Alan Wilson từng gặp một người Hoa ở trại giam Thanh Sơn lần trước, chính là kẻ sắp được thả, đang trải nghiệm chút tự do trong những ngày cuối cùng.
Alan Wilson chắp tay sau lưng, thong thả nói: "Còn tình hình Việt Nam thì đơn giản. Hoặc là làm kinh tế cho tốt. Pháp thì không làm nổi nữa rồi. Hoặc là khi không trụ nổi thì tranh thủ vơ vét cho sâu, như vậy mới không uổng công đi thuộc địa một phen."
Có một hệ thống giam giữ ngắn hạn len lỏi khắp nơi làm răn đe, nhưng rốt cuộc, phát triển kinh tế vẫn là gốc rễ.
Bộ mặt xấu xa của chủ nghĩa đế quốc từ phía viên chuyên viên này đủ khiến những người chính nghĩa khắp thế giới khua môi múa mép lên án. Nhưng hắn chẳng để tâm, vả lại hắn cũng đâu có công khai nói ra, thì ai mà biết được?
Ngay sau đó, Alan Wilson, người hiểu quân sự hơn ai hết, tổng hợp các ý kiến của đồng minh rồi viết cho London một bản báo cáo về hoạt động quân sự của Pháp. Phần liên quan đến Việt Nam nêu rõ rằng không hề có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy Liên Xô hỗ trợ Bắc Việt, còn những bên ủng hộ chủ yếu là người Trung Quốc.
Trên thực tế cũng đúng như vậy. Khrushchev vốn không mấy mặn mà với viện trợ đối ngoại, Bắc Việt thời kỳ đầu do Trung Quốc hậu thuẫn. Liên Xô không mấy hứng thú với tình hình Bắc Việt, cũng chẳng muốn viện trợ.
Viện trợ ban đầu của Liên Xô thực ra là do Trung Quốc kéo ông anh cả ra chảy chút máu. Liên Xô bắt đầu hỗ trợ Bắc Việt sau khi Mỹ nhảy vào cuộc, và mức độ Mỹ can dự càng sâu thì viện trợ của Liên Xô cũng càng nhiều.
Đến thời Brezhnev, Liên Xô nhanh chóng vượt qua Trung Quốc, chiếm phần lớn viện trợ cho Việt Nam. Nhìn từ điểm này, Việt Nam ngả theo Liên Xô cũng là lẽ thường, ai bảo Liên Xô cho nhiều, mà người ta vẫn là ông anh cả.
Rồi Alan Wilson đổi giọng, nói rằng Mã Lai thuộc Anh khác với Việt Nam. Hắn có đủ lý do để tin rằng dù Pháp có thất bại hoàn toàn ở Việt Nam, sự ổn định của Mã Lai thuộc Anh cũng sẽ không bị ảnh hưởng.
Trong báo cáo, hắn còn nêu ra mấy điểm yếu của quân Pháp mà phía Mỹ cho là có thật, coi đó là bằng chứng làm tăng tính chuyên môn cho bản báo cáo. Lời lẽ ngoài lời lẽ đều cho thấy chính người Mỹ cũng chẳng coi trọng các hoạt động quân sự của Pháp.
"Sao điện báo của anh dài thế?" Công chúa Margaret rất bất mãn. Nàng thấy ngón tay mình đã mỏi nhừ. Cái hứng thú mới mẻ khi bị anh rể bắt làm sức lao động đã qua đi, và nàng bắt đầu bày tỏ nỗi bất bình nho nhỏ của mình.
"Đây là rèn luyện năng lực cho cô đấy chứ." Alan Wilson làm ra vẻ vì tốt cho nàng mà nói. "Cô phải làm người có ích cho xã hội, như vậy mới được dân chúng công nhận. Đừng vì mình là công chúa mà làm càn. Cô phải biết bây giờ không còn là năm mươi năm trước nữa. Thời đó chế độ quân chủ còn là chủ lưu, còn bây giờ hoàng thất phải biểu hiện gần gũi với dân hơn."
"Chuyện đó liên quan gì đến việc anh sai khiến tôi làm việc?" Công chúa Margaret sa sầm mặt. Nàng thấy anh rể đầu óc đầy những lý lẽ quanh co, nhưng Pamela Mountbatten vẫn cứ nghe theo mấy lý lẽ ấy, thật là vô lý.
Alan Wilson chỉ chỉ vào chân mình. Công chúa lập tức nhảy chân sáo lại, ngồi xuống đùi người đàn ông. Nàng đã quên chuyện bị bóc lột sức lao động, nhưng ngay sau đó thân thể công chúa khẽ run lên.
Hắn chỉ còn một tay, đỡ lấy lưng công chúa, rồi nghiêm nghị nói: "Chẳng lẽ là anh rể sai sao?"
"Không, không có!" Công chúa Margaret cắn răng nín nhịn, ánh mắt nhìn người đàn ông bỗng ướt át.
Bản báo cáo dồn hết tâm huyết của Alan Wilson, khi đến tòa nhà Bộ Ngoại giao ở London thì như đá chìm đáy biển. Nguyên nhân là lúc quân Pháp điều binh tới Điện Biên Phủ xây dựng pháo đài, châu Âu cũng xảy ra một chuyện khiến thế giới tự do rối như tơ vò.
Chuyện đó là Liên Xô gia nhập NATO. Liên Xô thật sự nghiêm túc và chính thức nộp đơn xin gia nhập lên NATO, tuyên bố rằng vì "hòa bình thế giới", NATO cần tiếp nhận Liên Xô làm thành viên.
Sau khi NATO thành lập, dù các nước tự do liên tục tuyên bố tổ chức này không nhắm vào bất kỳ quốc gia nào, mà là vì hòa bình thế giới, thì người tinh mắt vẫn nhìn ra rằng cái gọi là "không nhắm vào bất kỳ quốc gia nào" rốt cuộc đang nhắm vào ai.
Andrei Gromyko, một trong những nhân vật lớn của Liên Xô về sau, lúc này đã là thứ trưởng Bộ Ngoại giao Liên Xô. Ông đề xuất với Liên Xô một kiến nghị, đó chính là gia nhập NATO.
Khả năng lớn nhất là Mỹ sẽ viện đủ thứ lý do để thoái thác "đơn xin gia nhập" của Liên Xô. Trên cơ sở đó, NATO buộc phải xé toạc lớp trang điểm tinh xảo của mình, để lộ ra rằng mọi lời lẽ về "hòa bình thế giới" đều là giả dối, và NATO do Mỹ chủ đạo cũng sẽ phải tạm hoãn bước chân nuốt chửng "CED".
Ngược lại, nếu Mỹ tỏ thái độ tích cực với việc Liên Xô gia nhập NATO, thì điều đó sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện NATO. Có câu "cách tốt nhất để phá một liên minh là gia nhập nó". Một khi Liên Xô vào NATO, nói thẳng ra, NATO sẽ giống như Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, trở thành nơi Liên Xô và Mỹ cãi vã đấu đá nhau.
Liên Xô đưa ra hai điều sửa đổi trong dự thảo hiệp ước an ninh tập thể châu Âu: đồng thời đề nghị rằng Mỹ không bị loại khỏi việc tham gia chính thức vào hệ thống an ninh tập thể toàn châu Âu, và nếu NATO thật sự vì duy trì hòa bình thế giới, thì Liên Xô sẽ cân nhắc tham gia tổ chức này.
Cho nên hiện giờ London chẳng có thời gian để ý xem quân Pháp ở tận châu Á xa xôi sẽ làm gì. Họ đang vắt óc nghĩ xem nên lấy lý do gì để hóa giải đề nghị trơ trẽn đến thế của Liên Xô.