Chưa đầy một ngày, hắn đã quay lại, đem bản phương án dự phòng soạn sẵn từ trước báo cho Norman Brook.
-Farouk I đưa ra cho chúng ta một phương án thay thế rất đơn giản. Ông ta muốn nhanh chóng vay một khoản tiền quốc tế với lãi suất thấp, dùng để xây ngay một nhà máy thủy điện mới, hoàn tất việc điện khí hóa Ai Cập, đưa Ai Cập bước vào xã hội hiện đại.
-Đơn giản? Nhanh chóng? Hiện tại? Và rẻ?
Norman Brook lập tức gạch ra mấy từ then chốt, gần như nghi ngờ Farouk I đã từng theo học ở Whitehall.
Những lời lẽ thế này vốn để đệ trình lên các đại thần, nếu không phải do chính Farouk I nói ra thì đáp án đã quá rõ. Norman Brook liếc Alan Wilson một cái. Hắn hiểu ý, ngoan ngoãn ngồi xuống.
-Nói gọn lại thì Farouk I muốn xây một nhà máy thủy điện để điện khí hóa Ai Cập. Vậy ngươi thấy phương án thay thế này có vấn đề gì không?
-Thưa ngài, đặt bên cạnh chuyện quyền sở hữu kênh Suez, đây là một phương án hoàn toàn hợp tình hợp lý. Alan Wilson thừa nhận đôi chút. Hắn cho rằng phương án ấy không tệ. -Dĩ nhiên cũng không dễ gì thực hiện. Muốn dùng vài món lợi nhỏ mà đuổi Farouk I đi thì khó lắm.
-Nhưng đây là một phương án còn nhiều tranh cãi, phía chúng ta chưa hề chuẩn bị. Norman Brook suy nghĩ kỹ, rồi dùng chữ "tranh cãi" để mô tả việc Ai Cập xây đập, thay cho việc bàn đến quyền sở hữu kênh Suez.
-Sau nhiều lần thảo luận thận trọng, đây là ý kiến cân nhắc kỹ lưỡng. Về công cuộc thúc đẩy điện khí hóa, sau khi tổ chức Sĩ quan Tự do bị thanh trừng, đó là điều Farouk I quan tâm nhất.
Alan Wilson nhắc việc mình đã cố hết sức giành lợi ích cho nước Anh, nhưng thực chất lại bán nước Anh thêm một lần nữa, chỉ là phải tăng giá. Hắn bày tỏ rằng những món lợi nhỏ như đầu ruồi đã không còn đủ sức lay động vị quốc vương Ai Cập này.
-Khó xử thật. Nhưng ta vẫn phải coi đây là tin tốt mà báo lên Thủ tướng. Norman Brook thở dài, trong đầu đã tính xem phải làm sao để Thủ tướng thấy đây là một việc tốt.
Việc tang làm thành việc hỷ thì không cần Alan Wilson lo nữa. Norman Brook nhanh chóng có sẵn một bản nháp trong đầu: điện khí hóa Ai Cập là một việc tốt lớn cho Đại Anh Đế quốc.
-Đây là yêu cầu của Farouk I. Ông ta coi nước Anh là cái gì chứ, một ngân hàng mở cửa sao? Thủ tướng Attlee mặt đầy vẻ "tôi không có tiền", -Đây là phương án tốt nhất mà chúng ta có thể giành được sao?
Norman Brook khẽ ho một tiếng, rồi nói một tràng dài:
-Thưa Thủ tướng, nếu ngài nhất định muốn tôi nói cho rõ, tôi chỉ có thể nói thế này. Xét tình hình hiện nay, nhìn toàn cục, nhìn lại lịch sử, cân nhắc mức trung bình của các bộ, phân tích tổng kết, có lẽ có thể kết luận như vậy. Tóm lại, ngài có thể nhận ra rằng tình thế trước mắt, dù có lẽ không dễ nghe, nhưng dù thế nào đi nữa, trong lựa chọn này, triển vọng e rằng rất vi diệu! Giai đoạn hiện tại chỉ có thể dự liệu như vậy!
-Nhưng tôi thấy quyết định hấp tấp thế này có lẽ rất khó hiểu. Thủ tướng Attlee sững người hồi lâu, suýt nữa buột miệng nói ra một câu ngu ngốc hết mức.
-Đây là bản đánh giá do Alan soạn! Norman Brook rút ra một bản báo cáo. -Trong đó có dự báo triển vọng cụ thể. Công bằng mà nói, cũng có lợi ích, chỉ là khó mà thu được trong ngắn hạn.
Đại Anh Đế quốc cùng các đế quốc thực dân khác ở châu Âu, rốt cuộc là đã cướp sạch thế giới, hay khiến thế giới giàu có hơn?
Chuyện này còn tùy cách nhìn. Xét tương đối, họ làm gia tăng chênh lệch giàu nghèo trong bất kỳ nền văn minh nông nghiệp nào. Nhưng xét về con số tuyệt đối thì không ai chối cãi được: những vùng bị Anh đô hộ, của cải chắc chắn nhiều hơn hẳn so với thời nông nghiệp thuần túy.
Nói cách khác, với một nền văn minh nông nghiệp đã rất trưởng thành, nước Anh dù không vơ vét được bao nhiêu của cải, vẫn góp phần kích hóa mâu thuẫn trong xã hội ấy. Còn với những nơi vốn vẫn ở thời kỳ bộ lạc, nếu không có thực dân châu Âu, ai biết họ còn phải giậm chân tại chỗ bao lâu nữa?
Cứ lấy Ấn Độ thuộc Anh mà nói. Dưới sự cai trị của Anh, Ấn Độ thuộc Anh chắc chắn giàu hơn nhiều so với thời còn các tiểu quốc chia nhau cai trị.
Nhưng người được hưởng lợi chỉ là tầng lớp trên của tiểu lục địa. Với đại đa số dân chúng tầng đáy, người Anh bóc lột còn hiệu quả hơn các vương công địa phương nhiều. Phần lớn tầng đáy Ấn Độ thật ra chưa chắc sống khá hơn trước.
Ý của Norman Brook là: một khi đập nước Ai Cập hoàn thành, Ai Cập bước vào thời đại điện khí hóa, thì về mặt con số tuyệt đối, Ai Cập chắc chắn sẽ khá hơn bây giờ nhiều.
Hiện nay Ai Cập chẳng mua nổi gì, ngoài bánh mì. Sau khi điện khí hóa, sức mua của Ai Cập sẽ được nâng lên.
Thủ tướng Attlee phải mất một lúc mới lọc được phần hữu ích trong đống lời lẽ rườm rà ấy, rồi chìm vào suy nghĩ.
Đây là một vụ tống tiền trắng trợn. Nhưng nghĩ lại, so với việc đòi lại quyền sở hữu kênh Suez, một cây đập cũng không phải là không thể chấp nhận. Thứ nào quan trọng hơn, trong lòng Attlee vẫn sáng tỏ.
Nếu có thể dùng một khoản vay xây đập để đổi lấy sự ổn định trong quyền kiểm soát kênh đào suốt năm đến mười năm, thì với toàn nước Anh mà nói, đó không phải điều không thể chấp nhận.
Attlee rốt cuộc không phải Churchill. Churchill còn mơ giấc mộng Đế quốc Mặt trời không bao giờ lặn. Attlee biết rõ nước Anh đã không còn sức gánh nổi giấc mộng đế quốc ấy. Những lợi ích sẵn có còn lại, một phần chắc chắn phải đem đổi thành tiền.
-Ta cần suy nghĩ kỹ đã! Attlee đưa tay xoa vầng trán còn sáng hơn cả chiếc đèn chùm trên đầu, tỏ ý sẽ cân nhắc thận trọng, và trước hết bảo Norman Brook chờ tin, giữ cho Farouk I yên lòng.
Alan Wilson không ngờ mình lại có cơ hội diện kiến Thủ tướng nhanh đến vậy. Tuy nhiên, trước khi gặp Attlee, trong lòng hắn đã chắc rằng chẳng có chuyện tốt đẹp gì.
Quả nhiên, Attlee hỏi liệu Malaya thuộc Anh có thể chia sẻ gánh nặng này với nước Anh bản thổ hay không.
-Thưa Thủ tướng, xin cho tôi thêm vài năm. Tôi có thể khiến Malaya đóng vai trò như Ấn Độ thuộc Anh ngày trước, thậm chí còn tốt hơn. Nhưng có một điều Malaya không làm được, đó là nguồn nhân lực, khác một trời một vực so với Ấn Độ thuộc Anh ngày trước!
Alan Wilson không hề đùn đẩy trách nhiệm, hắn nói hoàn toàn thật lòng:
-Tôi đã không còn nhân lực để lập đội thi công giúp người Ai Cập, nhằm hạ thấp chi phí. Làm như vậy trước hết chẳng có lợi nhuận gì. Công trình lớn này có thể giải quyết phần lớn nạn thất nghiệp ở Ai Cập. Nước Anh dùng nhân công thuộc địa để giúp đỡ thì không tiết kiệm được chi phí. Thêm nữa, nguồn nhân lực dư dả cuối cùng của Malaya đã được đổ vào xây dựng cảng hàng không.
Dân số Malaya thuộc Anh chưa đầy một nghìn vạn, chỉ bằng một phần bốn mươi so với Ấn Độ hiện nay. Qua liên tiếp các đợt quy hoạch, cùng với việc chuyển dịch sản xuất được nước Anh bản thổ hậu thuẫn, Malaya gần như không còn dư nhân lực nào.
Alan Wilson có thể tự hào về một điều: với tư cách Ủy viên thuộc địa, hắn đã xóa bỏ nạn thất nghiệp, ít nhất là về mặt lý thuyết, bởi trong mắt hắn, người nông dân cũng là một nghề, nên không được tính vào số người thất nghiệp.
Nếu tính cả dân số nông nghiệp vào tỷ lệ có việc làm, thì triển vọng việc làm ở Malaya thuộc Anh hiện nay vô cùng khả quan.
Malaya tuy không giàu có, nhưng nhân công ở Ai Cập còn rẻ hơn. Nếu lập quy hoạch, chỉ cần dùng người bản thổ nước Anh là đủ, còn công nhân thì hoàn toàn có thể dùng người Ai Cập. Nếu dùng công nhân thuộc địa, ngược lại sẽ cướp mất việc làm của người Ai Cập, điều đó có thể làm gay gắt thêm mâu thuẫn.
-Vậy sao? Attlee nghĩ ngợi một lát, trầm ngâm nói, -Ta tất nhiên không rõ nội tình, nhưng ta cho rằng khoản vay tám nghìn vạn bảng Anh có lẽ hơi nhiều.
-Thực ra chúng ta có thể nhờ Washington giúp. Ai Cập là một quốc gia quan trọng như vậy, lại vừa trải qua một cuộc chính biến quân sự. Mỹ cũng lo lắng! Alan Wilson chợt nảy ý, đề nghị, -Tôi tin rằng chỉ riêng vì lý do ấy, Mỹ cũng sẽ không từ chối khoản vay.
Đất đai Ai Cập thật sự cằn cỗi, vị trí địa lý của Ai Cập thật sự quan trọng. Trong lịch sử vốn có, Ai Cập dưới thời Nasser nghiêng hẳn về Liên Xô, khi ông ta còn sống đã suýt khiến cả châu Âu khiếp sợ.
Điều này có thể thấy rõ từ chỗ sau cuộc chiến kênh Suez, ảnh hưởng của nước Anh ở châu Á tan biến nhanh chóng. Ngay cả nước Anh cũng không chống nổi một Ai Cập thù địch, huống chi các nước châu Âu khác.
Để kéo Ai Cập quay trở lại, Mỹ đã chờ đến khi Nasser chết. Trong mấy chục năm sau đó, Mỹ liên tục cung cấp lương thực giá rẻ cho Ai Cập, bất kể Ai Cập có ngoan ngoãn nghe lời hay không, viện trợ quân sự cho Ai Cập vẫn đều đặn không đổi.
-Chúng ta hãy ký bản thỏa thuận hòa giải trước, biến nó thành sự đã rồi, rồi sau đó mới đàm phán với Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới. Norman Brook kịp thời đề nghị, -Khi đó Ai Cập đưa ra yêu cầu, chúng ta giúp nói đỡ, Mỹ khó lòng không đồng ý cho vay.
Đến giờ phút then chốt, Thủ tướng và Thư ký Nội các nhanh chóng đạt được sự đồng thuận: phải kéo Mỹ xuống nước.
Alan Wilson thầm thở dài. Thực ra đây cũng chính là điều nước Mỹ trong lịch sử đã cân nhắc. Vì vị trí địa lý của Ai Cập, cuối cùng Mỹ đã sẵn lòng cấp vốn để Ai Cập xây đập Aswan.
Mỹ tính toán rằng, Ai Cập tuy là quốc gia mà Anh và Pháp vẫn còn ảnh hưởng, nhưng vẫn hơn là để nó nghiêng sang phía Liên Xô.
Theo những cân nhắc hiện tại, chỉ cần Ai Cập chủ động đề nghị với Quỹ Tiền tệ Quốc tế, và nước Anh đứng bên cạnh lên tiếng ủng hộ, thì Mỹ quả thực khó lòng từ chối.
Lùi một bước mà nói, dù cuối cùng Mỹ bác yêu cầu vay của Ai Cập, đến lúc đó nước Anh cân nhắc đứng ra tiếp quản cũng vẫn được. Thậm chí còn có thể để Mỹ vô cớ đắc tội với người Ai Cập.
Thủ tướng và Thư ký Nội các đều thực hiện mối quan hệ đặc biệt Anh, Mỹ một cách tích cực như vậy, khiến Alan Wilson còn cảm thấy có thể tiến thêm một bước. Hắn đề nghị thêm một điều khoản vào cuối bản thỏa thuận hòa giải trong chuyến Farouk I thăm nước Anh: "Nếu Mỹ từ bỏ quyền kiểm soát kênh đào Panama, bất kể việc điện khí hóa Ai Cập có kết thúc hay không, Anh và Pháp đều sẽ trả lại quyền kiểm soát kênh đào cho Ai Cập."
Điều khoản này thực ra không cần nước Anh phải nghĩ cách. Chỉ cần Farouk I ghi rõ trong văn bản tiếng Ả Rập mà ông ta dùng để giải thích với trong nước là đủ. Sau này, nước Anh hoàn toàn có thể làm như không hề hay biết.