"Nếu Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp chịu thông cảm cho công việc lần này của nước Anh, thì đó thật là một thành công lớn." Alan Wilson nghe xong, liền nịnh Thủ tướng Attlee một câu: "Dĩ nhiên, mục tiêu lâu dài của thế giới tự do là đưa Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp vào đấu tranh trong nghị viện. Một khi mục tiêu ấy đạt được, châu Âu sẽ được yên ổn."
Alan Wilson tuyệt nhiên không phải kẻ giả dối. Chuyện này vốn đứng ngoài cuộc chiến Triều Tiên. Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp là những đảng mạnh của hai nước đế quốc lâu đời, trong phong trào quốc tế chỉ đứng sau Đảng Cộng sản Liên Xô. Nhất là Đảng Cộng sản Ý, sức nặng của họ đủ để ngồi đối diện với Liên Xô mà bàn chuyện tư tưởng.
Nhìn quốc huy Cộng hòa Ý là rõ thời thế bấy giờ. Đảng Cộng sản Ý ảnh hưởng đến nước Ý đến mức nào, chỉ cần xem quốc huy: chính giữa là một ngôi sao năm cánh. Phía sau ngôi sao là một bánh răng lớn, tượng trưng cho người lao động. Quanh bánh răng là cành ô liu biểu trưng hòa bình và cành sồi biểu trưng sức mạnh cùng phẩm giá. Dải lụa đỏ ở dưới ghi bằng tiếng Ý: "Cộng hòa Ý".
Những yếu tố trên quốc huy vốn là đặc trưng của các nước xã hội chủ nghĩa. Điều 1 Hiến pháp Ý cũng ghi: nước Ý là nền cộng hòa dân chủ lấy lao động làm nền tảng. Chủ quyền thuộc về nhân dân. Nhân dân thực thi chủ quyền trong hình thức và phạm vi do Hiến pháp quy định.
Nay đã có sự thông cảm của Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp, việc đàm phán giữa Anh và Liên Xô tất nhiên dễ dàng hơn nhiều.
"Thưa Thủ tướng, qua thứ tự khiêng quan tài trong lễ tang, chúng ta biết rằng các lãnh đạo Liên Xô có quyền uy lớn nhất hiện nay là Malenkov, Beria và Molotov. Sau khi bàn bạc với các đồng sự, họ đã cùng quyết định đặt mục tiêu chính vào Beria. Làm như vậy là thích hợp nhất."
Attlee gật đầu chậm rãi. Không thể không nói, vị chuyên viên hải ngoại này có suy nghĩ trùng khớp với chính ông.
Đề nghị như vậy, Alan Wilson đương nhiên có lý lẽ của mình. Một trong những tội danh khiến Beria bị thanh trừng chính là việc hắn tỏ thái độ nhượng bộ trong vấn đề nước Đức.
Thực ra, ý tưởng khiến cả bốn nước Anh, Pháp, Mỹ, Liên Xô cùng rút khỏi nước Đức, dù Liên Xô có đồng ý thì Mỹ, Anh, Pháp cũng sẽ không đồng ý. Nhưng điều đó không cản trở việc đem nó trở thành một tội danh của Beria.
Sau khi gặp các lãnh đạo Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp, nước Anh liền khẩn trương chuẩn bị bàn bạc về cuộc khủng hoảng Berlin và vấn đề chiến tranh Triều Tiên. Còn tội danh của Beria sau này có thêm một điều hay không, với một công dân Anh trung thành như Alan Wilson, hắn tất nhiên chẳng bận tâm.
Biết đâu vài năm nữa còn được quay thành phim, trong phim ám chỉ nước Anh đã dùng cách nào, phô diễn nội lực ngoại giao của đế quốc trăm năm, khiến Beria phải chết. Cái gọi là sức mạnh mềm, chẳng phải chính là xem ai dám thổi phồng hơn sao?
Thủ tướng Anh mật đàm với lãnh đạo Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp ngay tại Mát-xcơ-va, thủ đô Liên Xô, thì chẳng thể gọi là bí mật được.
Việc này khiến bộ ba lãnh đạo Liên Xô hiện tại là Malenkov, Beria và Molotov rất khó xử. Đối với các đảng anh em ở Tây Âu, tuyệt đối không thể đối xử như với các nước Đông Âu. Nhất là trước Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp, phải lấy việc lôi kéo làm chủ yếu.
"Nếu người Anh đã thuyết phục được người Pháp và người Ý, thì không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta phải tỏ rõ thành ý giải quyết vấn đề!" Malenkov, người đứng đầu Liên Xô hiện nay, là người nêu ý kiến trước tiên.
"Liệu có bị xem là nhượng bộ đế quốc không?" Molotov lập tức phản đối. "Vào lúc then chốt này, nếu bị các đảng anh em coi là yếu mềm dễ bắt nạt thì sao?"
"Quan điểm của các đảng anh em thì phải xem cách nhìn. Nếu Liên Xô không đáp lại thiện ý lần này của Anh, thì thái độ của đồng chí Togliatti, đồng chí Duclos cùng với Đảng Cộng sản Ý và Đảng Cộng sản Pháp đứng sau hai đồng chí ấy có thể còn chí mạng hơn các đảng anh em ở Đông Âu vốn đã vững vàng."
Beria rốt cuộc vẫn đứng về phía Malenkov. Thái độ của hắn đã cho thấy kết quả cuộc bàn bạc. Trong bộ ba lãnh đạo Liên Xô, hai người đã nhất trí, còn một người thì đành theo số đông.
Trong những ngày Stalin vừa qua đời, tập thể lãnh đạo Liên Xô về nguyên tắc vẫn có một chỗ cho Khrushchev. Nhưng xét theo thực tế, ý kiến của Khrushchev cũng chẳng đáng kể, và sự việc cứ thế được quyết định.
Ngày 12 tháng 3, phía Liên Xô tổ chức lễ đón tiếp trọng thể tại điện Kremlin, thể hiện sự coi trọng chuyến thăm của Anh. Thủ tướng Attlee tất nhiên cũng đáp lại một cách nồng nhiệt.
Đồng thời, Anh và Liên Xô đều ngầm ăn ý đưa tin ra ngoài, cho biết hai nước sẽ trao đổi ý kiến về những vấn đề quan trọng của cuộc khủng hoảng Berlin và chiến tranh Triều Tiên.
Các nước châu Âu vốn chưa hiểu vì sao Thủ tướng Attlee lại sang Liên Xô, nay nghe tin ấy thì tỉnh cả người, chẳng còn buồn ngủ nữa.
Hai vấn đề này đều hệ trọng. Không ít nước châu Âu đã phái quân tham chiến ở Triều Tiên. Nếu có được thái độ của Liên Xô, với họ là điều tốt không gì bằng.
Còn khủng hoảng Berlin lại càng quan trọng hơn. Nếu nói cuộc chiến ở Viễn Đông chưa phải là việc cấp bách nhất, thì cuộc khủng hoảng Berlin đã kéo dài lâu như vậy, mỗi ngày không được giải quyết, các nước xung quanh lại thêm một ngày ăn không ngon, ngủ không yên.
"Tin gửi về nước không được giấu giếm, phải để toàn châu Âu biết rằng nước Anh đã nỗ lực thế nào để làm dịu tình hình." Tại Đại sứ quán Anh ở Mát-xcơ-va, Alan Wilson liên lạc qua đại sứ quán với Whitehall ở Luân Đôn, đồng thời báo cáo tiến triển hiện tại.
Việc phải công khai ra mọi kênh để ai ai cũng biết. Nếu không, đàm phán bí mật đối với nước Anh vốn đã suy yếu cũng chẳng có lợi gì. Hơn nữa, thứ gọi là giao dịch ngầm tất nhiên đi kèm với bán đứng, mà hiện nay nước Anh trong tay đã chẳng còn quân bài nào để bán nữa.
Việc chọn công khai lần này đều tham khảo cách làm của "Vua Ngủ" đời sau khi gặp "Đại đế" ở Geneva để tạo thế.
Cũng có chỗ khác: sức mạnh tương đối của Mỹ vẫn mạnh hơn nước Anh hiện nay rất nhiều. Nhưng chỗ giống thì còn nhiều hơn. Mỹ đời sau và nước Anh hiện nay đều đang ở một giai đoạn: vấn đề thì rất lớn, nhưng cứ giả vờ như chẳng có vấn đề gì.
Thời "Vua Ngủ", ai có mắt cũng thấy quả bom tài chính của Mỹ có thể nổ bất cứ lúc nào. "Đại đế" lãnh đạo nước Nga, tuy bị phong tỏa đến khổ sở, nhưng nợ nhiều đến mức chẳng còn sợ thêm nữa. Quân bài của Mỹ đã hết sức hạn chế!
Còn Attlee hiện nay, muốn giành được kết quả tương đối có lợi, thì nhất định phải tranh thủ lúc lãnh đạo Liên Xô vừa mới đứng vững mà chủ động ra tay.
Cứ thế, trong bối cảnh các nước châu Âu rất mong chờ, còn Mỹ thì có nhiều bất mãn, Anh công khai tạo thế và đàm phán với lãnh đạo Liên Xô tại Mát-xcơ-va, trung tâm chính trị của Liên Xô, trước sự chứng kiến của hàng chục đảng anh em đứng về phía Liên Xô.
"Chúng ta cần đặc biệt nhấn mạnh rằng ở Mát-xcơ-va hiện có hàng chục đảng anh em của Liên Xô."
Alan Wilson đến cuối vẫn không quên việc nếu thật sự không có kết quả gì, thì phải tìm cách gỡ trách nhiệm cho Thủ tướng Attlee, đừng để Churchill, nghị sĩ đã nóng lòng muốn trở lại phố Downing, nắm được thóp.
Dù không khó cũng phải tạo ra khó khăn. Huống chi vốn dĩ đã rất khó, nếu có hàng chục đảng thân Liên Xô ở Mát-xcơ-va mà không có kết quả, thì có thể nói Thủ tướng Attlee thua mà vẫn vẻ vang.
Mọi việc đã sắp xếp xong, Alan Wilson rời Đại sứ quán Anh ở Liên Xô để làm tròn trách nhiệm của một người trong đoàn tùy tùng.
Dù không lường trước được chiêu dư luận trói buộc của nước Anh, Malenkov và những người khác vẫn theo đúng kế hoạch đã định, đúng hẹn xuất hiện tại điện Kremlin để dự đàm phán.
"Sao tôi thấy như vừa bị quét mắt mấy lần vậy nhỉ." Alan Wilson thầm lẩm bẩm, chẳng hiểu cảm giác này từ đâu mà đến.
Trong khi đó, Beria ngồi đối diện, ánh mắt sau cặp kính dường như chưa hề rời khỏi hắn.
Vấn đề chiến tranh Triều Tiên quan trọng kém xa cuộc khủng hoảng Berlin. Nước Anh chỉ bày tỏ mối quan tâm đối với chiến tranh Triều Tiên rồi thôi, sau đó liền dồn sự chú ý vào việc giải quyết khủng hoảng Berlin.
"Chúng ta đều biết, nguyên nhân của khủng hoảng Berlin nằm ở việc thành lập NATO, khối quân sự đe dọa Liên Xô." Beria đẩy gọng kính, thong thả mở lời. "Trách nhiệm không nằm ở Liên Xô. Không biết nước Anh có giải thích gì về việc này?"
"Bây giờ đi quy kết trách nhiệm chẳng còn ý nghĩa gì." Thủ tướng vốn khá mỏng da mặt, Alan Wilson đặt cây bút máy xuống mà nói: "Chúng ta không thể quay về quá khứ. Hơn nữa, dù trách nhiệm không ở Liên Xô, thì cũng không ở nước Anh. Tin rằng các vị đều biết, người chịu trách nhiệm trực tiếp vẫn đang đánh nhau ở Viễn Đông."
Alan Wilson dùng một bài lý lẽ đẩy trách nhiệm rất có nghề, khéo léo phủi sạch mọi trách nhiệm của nước Anh.
"Nếu Mỹ, Anh, Pháp đã có trách nhiệm, thì phải cùng gánh trách nhiệm. Quân đội đóng ở Tây Berlin phải rút đi." Molotov nghiêm nghị nói. "Đó mới là cách giải quyết vấn đề."
"Thưa ngài Molotov, nếu việc đơn giản như vậy thì đã giải quyết từ lâu rồi. Là người Mỹ không muốn rút." Alan Wilson lại chỉ thẳng mũi dùi vào Mỹ, coi Mỹ mới là đối thủ của Liên Xô trong khủng hoảng Berlin, đồng thời hạ giọng xuống. "Đến hôm nay, khủng hoảng Berlin đã kéo dài lâu như vậy. Liên Xô đạt được mục đích rồi. Bức tường Berlin đã vây kín Tây Berlin, phong tỏa đường bộ cũng không còn ý nghĩa gì nữa. Tây Berlin gần như đã thành thành phố chết, người đã chạy sạch. Vận tải đường không cũng không còn đạt được tác dụng tiêu hao như trước. Vậy sao không để mọi bên cùng xuống một bậc thang?"
Thấy các lãnh đạo Liên Xô vẫn đang suy nghĩ, Alan Wilson lại nói tiếp: "Đây là thời đại hòa giải. Hãy nhìn về tương lai, cầu đồng tồn dị. Đối đầu gay gắt là vô nghĩa. Lúc này cả thế giới đang nhìn vào ban lãnh đạo mới của Liên Xô, xem họ có coi trọng nỗi lo của toàn thế giới hay không. Vì vậy Thủ tướng của chúng tôi đích thân đến Mát-xcơ-va, đã thể hiện thành ý lớn nhất."
Những câu dài như ca hát cứ tuôn ra từ miệng hắn. Alan Wilson, mặt mày ngay thẳng, dáng vẻ đứng dưới ánh sáng mà không hổ thẹn với lương tâm.
Điều này vốn là sự thật. Ngoài Mỹ, vốn đầy bất mãn và lời ra tiếng vào, thì ít nhất các nước châu Âu cũng đang theo dõi cuộc đàm phán lần này. Khỏi phải nói, ai cũng mong có một kết quả tốt đẹp.
"Mong rằng ban lãnh đạo mới của Liên Xô có thể đáp lại tiếng gọi hòa bình của cả thế giới." Thủ tướng Attlee tỏ vẻ thương dân lo nước, mang nét lo âu nói: "Anh và Liên Xô đều có trách nhiệm với hòa bình thế giới."