Việc phán đoán tình hình có thể dịu xuống, Alan Wilson đưa ra dựa trên chính trí nhớ của mình. Trong ban lãnh đạo Liên Xô lúc này, chỉ có Molotov là còn giữ suy nghĩ giống Stalin.
Còn Khơrútsốp về sau sẽ làm gì, Alan Wilson đã tận mắt chứng kiến. Về Malencốp và Berya, chủ trương của hai người na ná nhau, riêng Berya còn công khai nói sẽ thúc đẩy nước Đức thống nhất. Dù là ai thì cũng dễ đối phó hơn Stalin.
Nguyên nhân sâu xa nhất vẫn là chiến tranh Triều Tiên. Stalin kiên quyết ủng hộ cuộc chiến ấy, rất muốn nhân dịp này làm Mỹ chảy máu. Thế mà chưa đầy bốn tháng sau khi Stalin qua đời, chiến tranh Triều Tiên đã ngừng bắn.
Có bối cảnh lớn như vậy, mới có thể kết luận rằng ban lãnh đạo Liên Xô sau Stalin trong thời gian ngắn sẽ không gây chuyện.
Điều chắc chắn là với tình thế hiện nay, chỉ cần có bất kỳ thay đổi nào cũng có thể coi là thay đổi tốt. Cũng như so với nước Anh thế kỷ hai mươi mốt thì nước Anh hiện tại ra sao, Alan Wilson có làm gì để xoay chuyển nước Anh bây giờ thì cũng đều là chuyện tốt.
Vậy thì việc nước Anh cần làm lúc này trở nên đơn giản. Phải dùng ảnh hưởng của mình để thúc đẩy chấm dứt khủng hoảng Berlin và chiến tranh Triều Tiên.
Khủng hoảng Berlin liên quan trực tiếp đến an ninh châu Âu. Còn chiến tranh Triều Tiên, trong dòng thời gian này, nước Anh rốt cuộc không hề phái bộ binh tham chiến. Chỉ cần nhắm mắt lại mà tuyên bố mình là nước trung lập, cũng hoàn toàn được.
Hai điều này trở thành cốt lõi của bản đánh giá lần này, và được chuyển đến tay thư ký nội các Norman Brook.
"Thủ tướng nghiêng về việc đích thân đi thăm Liên Xô một chuyến, nhất là sau khi xem hai điều khoản cốt lõi của ông." Hôm sau, Norman Brook cho thư ký riêng gọi Alan Wilson đến, mở lời dặn dò, "Nói cho cùng, đây là một quyết định rất có khí phách đối với một chính khách."
"Khí phách ư! Biết đâu lại làm tỷ lệ ủng hộ sụt giảm." Alan Wilson khẽ nhíu mày, "Có lẽ đề nghị của tôi hơi quá đà, mang theo rủi ro đáng ra nên tránh."
"Sau cơn bão ngoài biển, tỷ lệ ủng hộ của nội các đang rất cao. Thủ tướng có lẽ cho rằng chuyến thăm lần này, nếu gặt hái được thành quả trong lĩnh vực ngoại giao, sẽ giúp nâng cao uy tín chính trị."
Norman Brook vừa dứt lời, Alan Wilson liền làm ra vẻ chợt hiểu ra, "Thì ra là vậy..."
"Alan, thật ra anh tiếp xúc với người Liên Xô không ít, anh từng dự Hội nghị Potsdam." Norman Brook suy nghĩ một lúc rồi nói tiếp, "Tôi đã đưa tên anh vào danh sách đoàn tùy tùng. Tận dụng mức độ hiểu biết của anh về tình hình quốc tế, giúp thủ tướng hoàn thành chuyến thăm lần này."
Xét cho cùng, đám tang của Stalin không phải một trường hợp ngoại giao chính thức, nhưng vẫn có thể tận dụng để làm công tác ngoại giao. Thủ tướng Attlee chọn tham dự lễ tang này, lý do cũng coi như thuyết phục được.
"Dĩ nhiên rồi, được đi theo đoàn là vinh dự lớn đối với tôi. Trong chuyến đi này, chúng ta có thể nhìn tận mắt thế giới do Liên Xô kiểm soát trông như thế nào, điều đó cũng có ích cho việc đánh giá Liên Xô về sau." Alan Wilson đã có phần nôn nóng muốn thử sức.
Thật ra chẳng cần nghĩ cũng biết, lúc này nửa thế giới đang chìm trong đau buồn, và Alan Wilson không cho rằng nỗi đau ấy là giả.
Thời gian gấp gáp, nhưng Alan Wilson vốn làm việc chu toàn đến từng chi tiết. Hắn quyết định tìm Hedy Lamarr để tâm sự về nỗi lưu luyến khi chia tay. Hai ngày nay hắn cứ đọc một cuốn tiểu thuyết vừa mới ra mắt, tên là 《007 đại chiến sòng bạc Hoàng gia》, giá mười shilling sáu penny.
"Định thâm nhập vào địch hậu rồi, đang mơ mộng đổi thay vận mệnh thế giới đấy hả?" Hedy Lamarr nghịch món vũ khí trong tay, cười khúc khích, "Khi nào đi?"
"Mai!" Alan Wilson bất lực đặt cuốn tiểu thuyết xuống, khéo đánh lạc hướng sự chú ý của Hedy Lamarr, "Tôi thấy cuốn này có thể chuyển thể thành kịch bản, nàng nghĩ sao?"
"Phim điệp viên à? Một thể loại khá mới mẻ đấy." Hedy Lamarr lưu luyến rút bàn tay nhỏ về.
"Có khi lại là một loạt phim bán chạy đấy!" Alan Wilson chắc nịch nói, "Nhìn vào tình hình lớn hiện nay, thể loại này rất hợp để phát triển. Yếu tố cũng đơn giản thôi, thứ nhất phải bám sát tình hình quốc tế, thứ hai phải có mỹ nhân. Đàn ông là lực lượng chính của doanh thu phòng vé, họ chỉ thích kiểu này."
Đàn ông chỉ quan tâm đến mấy thứ đó. Chính trị cộng với mỹ nhân trên màn ảnh, với khán giả nam là chiêu nào cũng trúng.
Alan Wilson sắp sang nước ngoài công cán, đêm cuối cùng ở London trôi qua, rồi hắn cùng đoàn của thủ tướng lên đường.
Chuyến thăm lần này nhằm đạt được thành quả ngoại giao phong phú trong một trường hợp như vậy, và hoàn toàn hợp tình hợp lý.
Cuộc gặp với ban lãnh đạo mới của Liên Xô sẽ giúp nước Anh có chỗ dựa cho công tác ngoại giao với Liên Xô sau này.
Thời gian tuy không dư dả, nhưng mọi thành viên, kể cả thủ tướng Attlee, đều tràn đầy tinh thần.
"Theo thông tin đã thu thập, toàn bộ lãnh đạo các nước Đông Âu đều sẽ có mặt. Tây Âu cũng gần như vậy, Thorez của Pháp, Palmiro Togliatti của Ý cùng nhiều người khác cũng đang tiến về Matxcơva. Liên Xô có sức ảnh hưởng lớn đến mức nào, đám tang này ai cũng nhìn thấy rõ."
"Chính vì lẽ đó, chuyến đi này có ý nghĩa rất lớn. Người phương Đông có câu, trăm nghe không bằng một thấy."
Chiếc máy bay chuyên cơ Comet đã đến gần sân bay Matxcơva. Thủ tướng Attlee vẫn đang bàn luận về ý nghĩa của chuyến đi này.
Với một thủ tướng như vậy, cũng khó trách người Mỹ luôn cho rằng nước Anh không đáng tin. Tuy nhiên, trước khi lên đường, Attlee đã trao đổi với Tổng thống Mỹ Eisenhower, hy vọng nhân cơ hội này tìm ra một khe hở để chấm dứt vòng đối đầu này.
Thủ tướng Attlee cũng chỉ muốn thử xem sao. Alan Wilson vì lợi ích của Đại Anh, nêu rõ mục đích chuyến đi của nước Anh là chủ yếu nhằm dò xét. Chỉ cần McCarthy đừng lại nhổ nước bọt vào chuyện này, thì nước Anh cũng giải tỏa được một áp lực ngoại giao rất lớn.
Tham dự đám tang Stalin chỉ là cái cớ. Điều quan trọng nhất vẫn là phải dựng lên ảnh hưởng quốc tế của Đại Anh.
Lúc này, khắp nơi trên nửa thế giới đều đã biến thành một đại lễ đường tưởng niệm. Người ta tụ tập ở làng quê, nhà máy, quảng trường, lắng nghe lời truy điệu phát ra từ đài phát thanh, vẻ mặt nghiêm trang. Họ cảm thấy một thiên tài đã ra đi, và từ nay không còn ai có thể dẫn dắt họ tiến lên.
Những con người đến từ thành thị, vùng núi, làng mạc, hầm mỏ và nhà máy ấy tự phát tụ họp lại với nhau để tiễn biệt đồng chí Stalin. Vòng hoa phủ kín Quảng trường Đỏ, những người đau buồn tràn vào như sóng biển. Dù là tướng lĩnh, công nhân, nghệ sĩ hay dân nghèo, trên gương mặt ai cũng đẫm lệ. Cảnh tượng ấy giống như một người cha già để lại cho đàn con một nhóm trẻ thơ không biết đi về đâu.
Các lãnh đạo nước khác cũng tụ họp đông đủ, sắc mặt trang nghiêm, đều vì cái chết của vị lãnh tụ Liên Xô mà đau buồn.
Bốn giờ chiều, lễ tang Stalin bắt đầu long trọng. Cả Quảng trường Đỏ chật kín người, khắp nơi là cờ đỏ. Dù đông đến thế, mọi người tụ họp lại mà không hề có một tiếng ồn ào nào.
Ban lãnh đạo Liên Xô nâng quan tài của Stalin. Alan Wilson đứng khuất giữa đám khách nước ngoài, ghi nhớ từng người, và nghe thấy có người thì thầm bằng giọng nhỏ đến mức gần như không ai nghe được, "Người đội mũ lễ ở bên trái đầu tiên là Berya, Liên Xô hiện nay, ông ta quả thật có uy thế lớn nhất."
Những người nâng quan tài đều là cao quan Liên Xô, trong số đó có Khơrútsốp và Berya. Về sau, Berya nhanh chóng nắm được quyền lực nhà nước, nắm quyền không gặp bất kỳ trở ngại nào, rồi liên tục ban hành các cuộc cải cách để củng cố địa vị và quyền thế của mình. Thế nhưng trong cuộc đấu tranh quyền lực, cuối cùng Berya đã bị Khơrútsốp đánh bại.
"Ông ta cũng hiểu chuyện đấy chứ!" Cách đó không xa, một người đàn ông và một người đàn bà cũng đang chăm chú nhìn cảnh này. Quanh hai người có một khoảng trống kỳ lạ, như thể có thứ gì vô hình ngăn cách họ với những người khác.
"Nói nhỏ thôi!" Người đàn bà nổi giận trách người đàn ông, hạ giọng, "Chỉ nhìn thôi là được rồi."
"Biết rồi! Người khác có nghe thấy đâu." Người đàn ông ngoan ngoãn ngậm miệng lại. Hắn đâu phải chưa từng trải qua chuyện này, cách đây rất rất lâu, hắn đã từng đứng ở vị trí của Berya hiện nay, thậm chí còn từng trải qua hai lần những trường hợp tương tự.
Cuộc trò chuyện của đôi nam nữ này không hề nhỏ, vậy mà những người đứng gần ngay trước mắt không một ai nghe thấy lấy một câu, như thể hai người ấy chưa từng tồn tại. Thực ra, trong mắt người khác, đôi nam nữ có lẽ là vợ chồng này quả thật không hề tồn tại.
"Rõ ràng là, bọn đế quốc kia không muốn người dân Liên Xô sống hạnh phúc." Rất lâu sau, người đàn ông mới nói ra câu này với vợ mình, chiếc mũ xanh trên đầu hắn lấp lánh dưới ánh hoàng hôn.
Alan Wilson không hề hay biết, hắn ghi nhớ thứ tự của những người nâng quan tài, chuẩn bị dùng điều đó để nâng cao địa vị của mình trước mặt thủ tướng.
Lễ tang kết thúc, tên gián điệp đế quốc Alan Wilson đi thẳng theo đoàn đại biểu Anh trở về khách sạn, rồi báo cáo với thủ tướng về việc ban lãnh đạo Liên Xô hiện nay có thể tiếp xúc được hay không.
Không còn nghi ngờ gì, trong số các lãnh đạo nước ngoài đến dự lần này, Attlee rõ ràng là nhân vật có tầm cỡ nhất.
"Xét theo thứ tự nâng quan tài của Stalin, vị trí của Berya rất cao, có thể nói hiện nay Berya đang nắm quyền lớn. Chúng ta có thể thấy, mấy người đứng đầu lần lượt là Berya, Malencốp, Molotov và Khơrútsốp."
Alan Wilson lập tức dựa vào vị trí của những người ấy mà phân tích từng người một, đồng thời nói rằng trong các cuộc gặp sắp tới, mục tiêu chính phải là chấm dứt khủng hoảng Berlin và chiến tranh Triều Tiên. Chỉ cần đạt được một trong hai điều đó là coi như thắng lợi, còn nếu cả hai đều được giải quyết, thì Đại Anh sẽ đi từ thắng lợi này sang thắng lợi khác.
Cuộc bàn luận này kéo dài rất lâu, và thủ tướng Attlee cũng gật đầu tán thành lời khuyên rất có lý ấy.
Đám tang Stalin là tin tức lớn nhất thế giới lúc bấy giờ. Nhưng ở nước Anh, một quốc gia của thế giới tự do, vẫn tồn tại phe đối lập, và Đảng Bảo thủ đang ở thế đối lập vẫn tìm mọi cách giành lại quyền cầm quyền.
Sau khi thủ tướng Attlee thể hiện rất nổi bật trong việc xử lý cơn bão ngoài biển, Đảng Bảo thủ cũng chỉ đành im lặng. Nay thủ tướng lại đi dự đám tang Stalin, nghị sĩ Churchill, kẻ chuyên chỉ trích tại Hạ viện, chắc chắn sẽ không bỏ qua.