Trong lúc ngoài kia sóng gió liên miên, Alan Wilson cũng đang trao đổi với Luân Đôn. Nội dung hắn bàn là phương án dự phòng sau khi thỏa thuận thanh toán ngắn hạn kết thúc, đồng thời tìm cách giành sự ủng hộ của các nước khác.
Trước Thế chiến II, Đế quốc Anh còn đủ sức ăn một mình. Nay thì thật sự không còn nữa. Phương án dự phòng ấy như sau: nếu lần đàm phán này thành công, khi thỏa thuận thanh toán ngắn hạn kết thúc, sẽ thành lập một công ty dầu mỏ tổng hợp liên kết các nước châu Âu, thay thế Công ty Dầu mỏ Anh - Iran.
Công ty này có thể gồm Pháp, Đức, Hà Lan, Bỉ, thậm chí Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, cùng nhau nắm cổ phần, tất nhiên Anh phải đứng đầu. Phong trào quốc hữu hóa dầu mỏ Iran lần này dù Anh có giành thắng lợi cuối cùng thì cũng đủ để các nước khác thấy rõ mức độ mong manh của dầu mỏ Trung Đông.
Đứng trước sự mong manh ấy, một mặt phải thay đổi cách chia lợi nhuận, mặt khác phải củng cố thực lực của chính mình.
Anh có thể đứng ra dẫn dắt tất cả các nước châu Âu có chí bảo đảm an ninh dầu mỏ, lập nên một tập đoàn tài chính quốc tế đại diện cho châu Âu, đứng ra thành lập Công ty Dầu mỏ Quốc gia Iran và vận hành nó theo mô hình của Aramco.
Trên danh nghĩa, Công ty Dầu mỏ Quốc gia Iran được nhận quyền sử dụng toàn bộ cơ sở vật chất, giếng dầu và thiết bị. Nhưng công ty kinh doanh sẽ nắm trọn quyền sử dụng độc quyền. Chính phủ Iran sẽ đạt thỏa thuận với tư bản dầu mỏ quốc tế. Công ty Dầu mỏ Quốc gia Iran đóng vai chủ sở hữu, thuê tập đoàn dầu mỏ quốc tế gồm Anh, Pháp và các nước châu Âu khác làm nhà thầu, nắm quyền kiểm soát việc thăm dò, sản xuất và tiêu thụ dầu Iran.
Tập đoàn dầu mỏ quốc tế ký hợp đồng với chính phủ Iran: tập đoàn tiếp quản quyền thăm dò, khai thác và tiêu thụ dầu của Công ty Dầu mỏ Anh - Iran, và giao lại một nửa lợi nhuận cho Iran.
Làm vậy, Anh sẽ trói được toàn bộ các nước châu Âu vào một chỗ, dựng nên hệ thống dầu mỏ lấy Anh làm trung tâm. Hệ thống này một khi thành hình, lúc đầu chỉ nhắm vào Iran, về sau có thể mở rộng sang mọi nước sản xuất dầu ở Trung Đông.
Không dám nói chắc có thể chặn đứng những đồng đô la dầu mỏ chưa xuất hiện, nhưng nhờ ràng buộc bằng lợi ích dầu mỏ, ít ra Anh cũng giữ được vị thế ngang với đồng euro. Thực tế, cái thế của đồng bảng còn vững hơn nhiều. Đồng euro đời sau chiếm phần lớn thanh toán thế giới, vậy mà vẫn chưa bằng đồng bảng Anh năm 1952.
Trong bức điện, Alan Wilson nhấn mạnh lần nữa tầm quan trọng của Trung Đông. Bạch Sảnh, tức chính phủ Luân Đôn, đã trả lời khẳng định. Đồng thời, họ nói rằng về kế hoạch trạm trung chuyển hàng không ở Trung Đông, Alan Wilson có thể trực tiếp bàn với các tiểu vương bản địa, còn điều gì chưa hiểu thì cứ hỏi thẳng ngài Ba Luân.
Với vị thượng cấp cũ là tước sĩ Ba Luân, quãng thời gian này có thể nói là làm trợ lý cũ của mình chạy đến đứt cả chân. Ở New Delhi ngày trước, hắn chưa từng nghĩ có một ngày mình lại đổi vai với Alan Wilson, chạy đôn chạy đáo lo cho đối phương.
Nhưng số phận vốn kỳ lạ như thế. Không cần nghi ngờ gì, từ sau khi cưới, con đường làm quan của Alan Wilson như được lên đường cao tốc, càng ngày càng được Bạch Sảnh coi trọng.
Tuy vậy, trước mặt vị thượng cấp cũ, Alan Wilson vẫn giữ thái độ khiêm nhường. Hai người Anh khoác áo choàng Ả Rập gặp nhau, đều bị trang phục của đối phương làm cho sửng sốt, rồi bật cười sảng khoái.
-Bàn với Mossadegh thế nào rồi?
Ba Luân giật mạnh chiếc khăn trùm đầu, hỏi tiến độ của trợ lý cũ.
-Nói một lời khó hết. Mong là thuận lợi.
Alan Wilson khẽ lắc đầu. Vừa thận trọng, hắn vừa bày tỏ hy vọng mọi việc suôn sẻ, rồi quay sang hỏi lại:
-Tước sĩ Ba Luân, bên ngài thế nào? Bạch Sảnh bảo tôi tìm hiểu tình hình, nhưng tôi chưa rõ tiến triển ra sao. Có nhiều việc còn phải thỉnh giáo ngài.
-Thật ra, ý kiến của Luân Đôn là gộp các nước được bảo hộ của chúng ta ở vịnh Ba Tư thành một quốc gia. Nói chung công việc của tôi chính là chuyện này.
Ba Luân nhún vai, không giấu giếm mà đáp thẳng.
Alan Wilson nhíu mày. Lại là gộp? Hắn sâu sắc cảm thấy thế giới này không có đến năm trăm quốc gia, và sự cố chấp của nước Anh với chuyện gộp lại phải chịu phần trách nhiệm lớn.
Từ Ấn Độ thuộc Anh đến Mã Lai thuộc Anh, rồi Liên bang Trung Phi thuộc Anh, Liên bang Đông Phi thuộc Anh. Nước Anh quả thật đã góp công rất lớn cho việc thống nhất các vùng đất trên thế giới. Thế mà dù đã làm đến mức ấy, vẫn có người mắng nước Anh rải mìn trước khi rút lui. Có lúc Alan Wilson cũng thấy những lời chỉ trích dành cho nước Anh oan uổng vô cùng.
Ba Luân hé lộ ý định: mong Bahrain, Qatar, Abu Dhabi, Sharjah, Dubai, Ras al-Khaimah, Ajman, Fujairah và Umm al-Quwain, tổng cộng chín tiểu vương quốc được bảo hộ, hợp thành một quân chủ liên hiệp. Cũng giống như nhiều vị Sultan ở Mã Lai thuộc Anh cùng tồn tại vậy.
Alan Wilson lập tức hiểu ra. Đây chẳng phải là Liên hiệp Tiểu vương quốc Ả Rập sao? Hóa ra phiên bản ban đầu lại có cả Bahrain và Qatar? Điều này thật khiến người ta kinh ngạc!
Nhưng nếu Qatar và Bahrain cũng nằm trong đó, và kế hoạch cuối cùng thành công, Alan Wilson không dám tưởng tượng quốc gia này về sau sẽ giàu đến mức nào. Gần như mọi yếu tố của một nước sản xuất tài nguyên ngồi không cũng nhặt được tiền đều đã đủ đầy.
-Kế hoạch trạm trung chuyển hàng không của Bạch Sảnh chính là lấy các nước được bảo hộ này làm nền tảng, duy trì ảnh hưởng của nước Anh. Đó là một phương án như vậy.
Alan Wilson tuy bất mãn với thói quen gộp lại của nước Anh, nhưng riêng phương án này thì có thể làm ngoại lệ.
Mỗi nước được bảo hộ đều không lớn. Dù gộp cả lại, diện tích cũng chưa đến mười vạn km vuông. So với Iran và Saudi Arabia ở xung quanh, đó hoàn toàn là một quốc gia nhỏ xíu. Nhưng về sau, chắc chắn nó sẽ là nước giàu nhất Trung Đông.
Alan Wilson thậm chí còn muốn đưa cả Kuwait vào, chỉ là nghĩ đến tình cảm của Vương quốc Iraq nên đành thôi.
Chẳng bao lâu, hắn đã đổi hẳn thái độ thường ngày, toàn lực ủng hộ phương án gộp này, và tỏ ý có thể bàn chuyện trạm trung chuyển hàng không. Nhân công xây dựng có sẵn. Vật liệu công nghiệp do Mã Lai thuộc Anh cung cấp. Còn nhân công thì chẳng phải có Pakistan sao?
-Cậu quả là một viên chuyên viên tận tụy!
Ba Luân buột miệng cảm thán, kinh ngạc trước sự tận tâm của Alan Wilson. Việc này đủ cho thấy vì sao Bạch Sảnh lại coi trọng hắn.
-Cơ hội đã xuất hiện, nếu chúng ta không làm thì tự khắc sẽ có người khác làm. Thế giới này chẳng thiếu những dân tộc biết nắm lấy cơ hội. Chi bằng giao việc cho những người tương đối đáng tin với nước Anh.
Alan Wilson đáp chân thành.
Hắn nhớ đến thập niên sáu mươi, khi Hàn Quốc vừa bắt đầu cất bước. Lúc ấy Nhật Bản đang ở đỉnh cao, Hàn Quốc chỉ có thể làm những việc đổ mồ hôi đổ máu, và Trung Đông chính là địa điểm lao động chủ yếu của họ.
Thời kỳ đông nhất, có tới một triệu công nhân Hàn Quốc làm việc giữa sa mạc Trung Đông. Họ sống trong những doanh trại như trại lính, cần cù lao động. Người ta thường nói, thành công của các doanh nghiệp Hàn Quốc là vì người Hàn là dân tộc duy nhất trên thế giới có thể ở giữa đại sa mạc xa lạ, không có rượu, theo kỷ luật nghiêm ngặt như quân đội, làm việc liên tục suốt hai năm.
Thế giới này đâu thiếu những dân tộc chịu khổ. Alan Wilson chẳng muốn ngồi chờ người Hàn đến xây dựng Trung Đông. Hắn đã có vùng Mã Lai thuộc Anh do chính mình quản lý, đủ sức đảm đương việc này, không cần một quốc gia có quân Mỹ đóng quân đến giúp.
Hơn nữa, xét về lâu dài, độc quyền luôn là lựa chọn duy nhất đưa lợi ích lên tối đa. Đối thủ càng ít thì càng tốt. Hắn còn muốn ghìm Nhật Bản xuống, huống hồ thêm một Hàn Quốc nữa.
-Xem ra chúng ta nên đẩy nhanh việc xây trạm trung chuyển. Tôi thấy Dubai là chỗ không tồi, lại đúng ngay vị trí chính giữa lục địa Âu - Á, rất thích hợp.
Alan Wilson bàn với Ba Luân.
-Quan hệ của chúng ta với Pakistan vẫn coi như tốt. Ngài đi nói với bên đó, bảo họ cung cấp nhân công, còn chúng ta lo hỗ trợ công nghiệp. Như vậy trạm trung chuyển hàng không sẽ dựng lên được.
Thật ra, nhiều nước được Anh bảo hộ hiện nay chưa hề phát hiện mỏ dầu hay khí đốt. Các quốc gia trên thế giới tuy đều đã nhận ra vịnh Ba Tư là trạm tiếp nhiên liệu của địa cầu, nhưng sự chú ý vẫn dồn vào Iraq, Saudi Arabia và Iran, những nước có diện tích không nhỏ. Các tiểu vương quốc nhỏ bé này chưa được ai để ý.
Một nguyên nhân khác là, các tiểu vương này phần lớn đều là nước được Anh bảo hộ, quân Anh đóng ở đó cũng đóng vai trò ngăn cản người khác nhúng tay.
Ngay tại Dubai, nơi được chọn làm trạm trung chuyển hàng không, Alan Wilson và Ba Luân đã đạt được nhất trí. Họ cùng soạn báo cáo gửi về Luân Đôn, chính thức ấn định địa điểm trạm trung chuyển. Ba Luân lập tức lên đường đến Doha, định bàn với các tiểu vương ở đó để giành sự ủng hộ, quyết cho xong việc.
Chẳng bao lâu, Mossadegh lại xuất hiện. Vòng đàm phán thứ ba giữa Anh và Iran về bất đồng lợi nhuận bắt đầu. Mossadegh đưa ra yêu cầu mới: sổ sách của Công ty Dầu mỏ Anh - Iran phải minh bạch với Iran.
Trước đây, Công ty Dầu mỏ Anh - Iran do Anh kiểm soát đã từ chối để người khác kiểm tra sổ sách. Chính phủ Iran không biết các khoản chi của công ty có đúng như cam kết hay không, còn thái độ cứng rắn của Anh cũng khiến dân chúng Iran phẫn nộ.
-Không vấn đề gì, đây là một yêu cầu hết sức hợp lý.
Alan Wilson cũng mong xung đột lần này sớm kết thúc. Vấn đề sổ sách giờ đã nhỏ đến mức không thể nhỏ hơn.
Tại vòng đàm phán thứ ba, cả Anh lẫn Iran đều thể hiện thành ý. Anh đề nghị chia một phần ba lợi nhuận dầu mỏ, cộng thêm hỗ trợ nguyên liệu theo chế độ ưu đãi trong Đế quốc. Đồng thời, Anh còn cam kết sẽ bảo đảm sổ sách của công ty minh bạch với chính phủ Iran.
Một vài tin tốt cũng lan về trong nước Iran. Không phải ai ở Iran cũng biết chế độ ưu đãi trong Đế quốc rốt cuộc là gì. Nhưng người bị Cơ quan Tình báo Anh MI6 mua chuộc sẽ đưa ra một lời giải thích khiến người Iran bình thường cảm thấy chấp nhận được, thậm chí còn phấn khởi.
Lời giải thích ấy là: chế độ đó giúp các thuộc địa rộng lớn của Anh tiếp sức cho nền kinh tế nước Anh cất cánh. Nhờ nó, Anh có thể cắt giảm chi phí sản xuất đến mức tối đa, làm ra nhiều sản phẩm hơn người khác trong thời gian ngắn hơn.
Một khi Anh mở hệ thống ưu đãi này cho Iran, Iran cũng sẽ có được những sản phẩm tốt nhất như nước Anh, bỏ ra ít tiền nhất để làm việc. Điều đó không thể đong đếm bằng tiền.
Alan Wilson hiểu rõ, với trình độ công nghiệp hiện tại của Iran, khi gia nhập hệ thống ấy họ chỉ được lợi đôi chút về chi phí nguyên liệu. Vẫn chưa đủ để Iran cạnh tranh được với Anh. Iran sẽ được lợi, nhưng nước Anh sẽ được lợi nhiều hơn.
Ngày hai mươi sáu tháng Sáu, Anh và Iran đồng loạt công bố: bất đồng về lợi nhuận dầu mỏ lần này đã được giải quyết viên mãn. Mossadegh tuyên bố đây là một thắng lợi vĩ đại đối với Iran, và sự phồn vinh của Iran sắp đến.
-Lại giải quyết được một việc!
Alan Wilson nhìn bản tuyên bố chung đã ký, thở dài cảm khái. Hắn vừa vá thêm một lỗ hổng khác.