Trước khi Alan Wilson cùng đoàn tùy tùng đến nơi, công chúa Badia đã có mặt ở Basra. Bên ngoài, người ta đồn rằng nàng đến để hòa giải cuộc tranh chấp dầu lửa giữa Anh và Iran lần này. Lời đồn ấy vừa lan ra đã được dân chúng Vương quốc Iraq chấp nhận ngay, không ai thắc mắc.
-Người Iraq định đứng ra hòa giải mối bất đồng giữa chúng ta với Iran sao? Alan Wilson lộ vẻ mặt như vừa phát hiện châu lục mới. Người Iraq lấy đâu ra tự tin như vậy? Nhưng rồi hắn gật gù: Thôi được, đứng ở góc độ Baghdad thì cũng không phải là không hiểu nổi. Điều chúng ta quan tâm nhất vẫn là đạt được một kết quả tốt.
Vương quốc Iraq hiện nay vẫn là quốc gia Thiên Chúa giáo lớn nhất Trung Đông, có thể coi là trung tâm của tín hữu Cơ Đốc trong vùng. Điều này khác hẳn với đời sau. Thực ra, một khi chiến tranh nổ ra, người chịu thiệt hại nặng nhất thường lại là các cộng đồng thiểu số trong nước.
Riêng Basra thì vẫn nằm trong vùng ảnh hưởng của phái Shia Iraq. Alan Wilson vừa đặt chân đến đã khiêm nhường đi thăm không ít giáo sĩ Hồi giáo. Một mặt là để tỏ ý xin lỗi vì đã làm phiền, mặt khác là mong được họ dành cho ít nhiều thuận lợi.
-Thưa ngài đặc phái viên, chúng ta thật sự phải làm thế này sao? Huân tước Sheffield Makins đã đến trước Alan Wilson một bước. Lúc này thấy hắn sắp khoác lên mình áo dài Ả Rập, ông ta mặt mày nhăn nhó như vừa nuốt phải thứ gì khó nuốt, buột miệng hỏi đầy nghi hoặc.
Alan Wilson đưa tay chỉnh lại chiếc khăn trên đầu, đội băng đô vào, đứng trước gương ngắm nghía một lúc. Thấy mình vừa ý, hắn bật cười. Makins, Bộ Ngoại giao phải biết thuận theo phong tục. Đã đến đất của người Ả Rập, cách bày tỏ thiện cảm đơn giản nhất là mặc y phục của họ.
-Phải, thuận theo phong tục! Makins nhìn Alan Wilson đầy vẻ quái lạ, rồi ngay trước mặt hắn, ông ta mở một chai sâm panh, không quên rót cho bản thân một ly. Ông ta thốt lên đầy kinh ngạc: Nhưng theo tôi biết, người Ả Rập không uống rượu.
Không, tầng lớp thượng lưu Ả Rập vẫn uống. Những điều cấm kỵ với quy củ kia thực chất là để quản lý dân thường cho tốt, bắt họ phải ngoan ngoãn giữ khuôn phép. Nên thuận theo phong tục thì cũng phải biết linh hoạt đôi chút.
Alan Wilson nhấp một ngụm whisky, tinh thần như được nâng lên hẳn, rồi nói tiếp: Hơn nữa, các lãnh tụ tôn giáo Shia cũng đã giúp chúng ta đấy chứ. Họ cùng đưa ra lời mời, coi như là lên tiếng ủng hộ. Nếu phía Tehran có thể đáp lại tích cực thì chẳng phải là chuyện tốt sao? Mossadegh dù gì cũng là Thủ tướng một nước. Nếu ông ta đích thân đến, xét về ngoại giao đối đẳng, chúng ta không thể để một Thủ tướng của mình đi tiếp, trừ phi Thủ tướng Attlee đích thân ra mặt.
-Chỉ vì một Thủ tướng Iran mà để Thủ tướng nước mình đích thân ra mặt? Makins hừ nhẹ một tiếng, vẻ mặt cho đó là chuyện nực cười.
Ý của Makins không sai. Nếu là trước Thế chiến II, với cấp bậc của Alan Wilson lúc này, hắn đã đủ tư cách gặp Mossadegh một buổi. Đừng nói Thủ tướng Đế quốc Anh, đến cả đại thần cũng chẳng cần lộ mặt.
Nhưng bây giờ thì khác. Thời thế đã đổi thay, không thể lấy kinh nghiệm xưa mà áp vào nay. Vì vậy Alan Wilson ngầm chấp nhận điều công chúa Badia đã tuyên bố: Vương quốc Iraq đứng ra điều đình cuộc tranh chấp về phân chia doanh thu dầu lửa giữa Anh và Iran.
Chuyện này trước kia hoàn toàn không thể xảy ra. Hoàng tộc Iraq đều do nước Anh nâng đỡ mà lên, nay để họ hòa giải, chẳng khác nào để Suharto đứng ra điều đình giữa Alan Wilson và Sukarno. Nghe chẳng khác gì chuyện đùa.
Alan Wilson vẫn thấy chưa đủ, nên còn riêng đến thăm các lãnh tụ Shia Iraq, nhờ họ dựa vào uy tín tôn giáo mà thúc Mossadegh đích thân đến Basra.
Lý do là Iraq chính là trung tâm của phái Shia, dù hoàng tộc Vương quốc Iraq hiện nay theo Sunni.
Nhìn bề ngoài, Iran dường như có đông tín đồ Shia hơn. Nhưng các thánh địa của Shia, ngoài Mecca và Medina ai cũng biết, thì Najaf và Karbala đều nằm trong lãnh thổ Iraq.
Sự đoạn tuyệt thật sự giữa Shia và Sunni bắt nguồn từ cái chết bi tráng của Husayn. Máu của Husayn đã thổi vào tín ngưỡng Shia một luồng sinh khí mới, và Husayn được chôn cất tại Karbala, Iraq.
Bởi hai thánh địa quan trọng nhất trong mắt Shia đều nằm ở đây, lại thêm các vị Imam Shia về sau cũng thường sống ở vùng đất Iraq, viết sách lập thuyết, rồi được an táng tại đó. Đặc biệt sau khi Imam Ja'far lập nên học phái luật Ja'fari của Shia, dòng tín ngưỡng chủ đạo của Shia gần như đã được định hình.
Về địa vị tôn giáo, Iraq cao hơn Iran không biết bao nhiêu bậc. Iran có thể giương cao ngọn cờ Shia, còn phải cảm ơn Saddam, vì đã đàn áp Shia trong nước đến mức không còn kịp thở. Nếu không thì Tehran làm gì có tiếng nói?
Alan Wilson từ trước đến nay luôn dùng điều kiện có lợi nào thì dùng điều kiện đó. Iraq là trung tâm Shia, nên trước khi đàm phán, hắn đã khiến các lãnh tụ Shia Iraq đứng về phía mình.
Việc này cũng không làm lỡ chuyện hắn mặc áo dài Ả Rập đi dạo khắp nơi cùng công chúa Badia, vừa tiện thể chuẩn bị cho cuộc đàm phán sắp tới. Thật ra, công chúa Badia nhan sắc cũng không tệ. Nếu là mấy năm trước, Alan Wilson có khi còn nghĩ xem có dịp nào để thân thiết đôi chút không. Nhưng giờ tuổi đã cao, mấy ý nghĩ ấy đã nguội lạnh đi nhiều.
-Cảm ơn Điện hạ đã giúp nước Anh trong việc này. Pamela hôm nay không đến, nếu cô ấy có mặt, hẳn hai người sẽ có nhiều điều để nói chung. Alan Wilson mỉm cười cảm ơn. Nước Anh luôn coi trọng vị thế đặc biệt của Vương quốc Iraq ở Trung Đông, và rất vui khi thấy Iraq đi lên thịnh vượng.
-Chúng tôi chỉ có thể dọn ra một cái đài, còn có thể đạt được kết quả gì, phải xem năng lực của ông Wilson. Badia nhìn Alan Wilson trong bộ áo dài Ả Rập, khẽ bật cười. Ông Wilson quả thật đã thể hiện được sự linh hoạt truyền thống của nước Anh.
-Ai cũng nói vậy. Alan Wilson vung tay áo dài. Tôi xin coi như công chúa đang khen tôi vậy.
Khí hậu Trung Đông giữa năm nóng đến mức oi bức, ngay cả Alan Wilson, người đã làm việc lâu năm ở Kuala Lumpur, cũng thấy khó chịu. Sau khi cởi bộ vest ra và khoác áo dài Ả Rập vào, cái nóng ấy mới dịu bớt đi phần nào.
Tin nước Anh theo gợi ý của Vương quốc Iraq chuẩn bị đàm phán với Iran về việc phân chia dầu lửa tại Basra, giờ đây đã thành chuyện ai ở Iran cũng biết.
Đồng thời, họ cũng biết rằng, dù là hoàng tộc Iraq hay các lãnh tụ tôn giáo, đều đã gửi lời mời đến Mossadegh. Từ khi khủng hoảng dầu lửa bùng nổ, Iran đã bị Anh phong tỏa nguồn nguyên liệu hơn một năm trời.
Phần dầu lửa vốn thuộc về Iran đang nhanh chóng bị Iraq thế chỗ, liên minh của Mossadegh đã xuất hiện rạn nứt. Dĩ nhiên, Anh có thể nhờ Hải quân Hoàng gia lúc này vẫn còn mạnh mà cắt đứt xuất nhập khẩu của Iran. Nhưng suốt một năm qua, nước Anh cũng không ít lần bị chỉ trích trên báo chí.
Hiện giờ, hai bên đều có nỗi khó xử riêng. Lúc này mở lại đàm phán, thật ra còn đúng thời điểm hơn.
Vì vậy, đối diện với lời mời của hoàng tộc Iraq và các lãnh tụ tôn giáo, Mossadegh quyết định đích thân ra mặt đàm phán.
Đúng lúc ấy, Alan Wilson công khai phát biểu tại Basra: -Về thái độ Iran đã phản hồi tích cực đối với đàm phán, London rất hoan nghênh. Nhưng việc Iran trước đây tìm cách nhờ các nước khác thay Anh hỗ trợ, London không thích. Từ trước đến nay chỉ có Anh đe dọa các nước khác, chưa từng có nước nào đe dọa được Anh.
Alan Wilson phụ trách đàm phán với Iran, nhưng cuộc khủng hoảng dầu lửa lần này không chỉ là chuyện giữa Anh và Iran. Ở Washington, nhiệm vụ của Đại sứ tại Mỹ là nhắc nhở nước Mỹ rằng sự ổn định của cục diện châu Âu nhờ có Anh đã giúp Mỹ rất nhiều, nhất là khi Chiến tranh Triều Tiên vẫn chưa kết thúc.
Chưa kể, cuộc khủng hoảng Berlin đến hôm nay vẫn chưa chấm dứt. Mỹ một bên khẩu chiến với Liên Xô vì Berlin, bức tường ở Tây Berlin ngày một cao hơn, dòng người trốn khỏi Tây Berlin nối nhau không dứt. Mặt khác, Chiến tranh Triều Tiên cũng chậm chạp chưa thấy hồi kết.
Nếu trong chuyện Iran này Mỹ không ủng hộ Anh, thì nước Mỹ đang bị kéo căng sức lực ở hai đầu lục địa Âu Á. Nếu lại bị Liên Xô nhân lúc hở sườn mà xâm nhập Iran, thì hậu quả ra sao, tự mà nghĩ!
Năm 1945, nước Mỹ có lẽ còn cân nhắc xem Anh hay Liên Xô là mối đe dọa lớn hơn. Nhưng đến năm 1952, Mỹ đã nhận rõ, mối đe dọa từ Liên Xô tuyệt đối lớn hơn Anh, dù lúc này thực lực Anh vẫn còn nguyên đó!
Đại sứ tại Mỹ nói thẳng với phía Mỹ rằng, nếu Mỹ không ủng hộ Anh trong vấn đề Iran, thì trong vấn đề Berlin và Triều Tiên, Anh cũng sẽ không ủng hộ Mỹ.
Nhận được bức điện của Đại sứ tại Mỹ, Alan Wilson biết Mỹ đã bày tỏ thông cảm với Anh, bèn yên tâm ngồi chờ Mossadegh đến cửa.
Đúng lúc này, Alan Wilson nhận được điện tín từ vợ hắn, Pamela Mountbatten, gửi từ Paris. Việc thứ nhất là tướng Mountbatten đã xác định sẽ nhậm chức vào cuối tháng. Việc thứ hai liên quan đến Turing, Turing đã bị cảnh sát bắt.
-Trời ơi! Đọc xong điện tín, Alan Wilson đã đọc ra từ giữa các dòng chữ một điều: vợ hắn đang nghi ngờ hắn. Hắn lập tức trả điện, mắng vợ về những ý nghĩ quái gở, và nói rằng nếu không phải sắp đàm phán với người Iran, thì giờ này hắn đã bay về mà đánh vào mông cô ta rồi.
Lúc này không phải là lúc quấn lấy những chuyện vặt vãnh vô cớ ấy. Hắn còn phải đi đàm phán với người Iran. Chuyện của Turing, Pamela Mountbatten cứ giữ kín trước đã, tốt nhất là bảo lãnh chính Turing ra rồi hãy nói tiếp.
-Có gì lạ đâu, trong Whitehall vẫn có người đồng tính, cũng chưa thấy ai la hét ầm ĩ. Turing là người hơi ngờ nghệch, em yêu, em cứ bảo lãnh người ra trước, chuyện khác từ từ tính. Còn dám nghi ngờ tôi à, về đến nhà là tôi quất gậy vào mặt em đấy!
Người phụ nữ ôm mặt, nhìn bức điện có những dòng mô tả trắng trợn, lòng mãi không yên. Cuối cùng nàng vẫn quyết định, cứ đưa Turing ra khỏi đồn cảnh sát rồi hãy nói.
Nàng cũng thấy hối hận. Sao lại nghi ngờ chồng có vấn đề chứ? Chuyện ấy hắn bày trò đủ kiểu, nghĩ kỹ thế nào cũng không thể là hắn.
Cuối tháng Sáu, cuộc đàm phán Anh, Iran được cả Trung Đông đặc biệt chú ý chính thức bắt đầu, cùng lúc với việc Thủ tướng Iran Mossadegh đặt chân đến Basra.