Thống chế Montgomery vừa nhận được Huân chương Chiến thắng của Liên Xô, tâm trạng hết sức vui vẻ. Quả thật, trong những ngày ấy, tướng lĩnh nào của quân Đồng minh cũng phấn chấn như vậy.
Họ gác lại mọi bất đồng chính trị, thả mình giữa những ngày hòa bình đã lâu không thấy. Thăm viếng lẫn nhau, hết lời tâng bốc nhau, đó là chuyện thường ngày. Montgomery được trao tặng Huân chương Chiến thắng vô giá của Liên Xô cùng đủ loại danh hiệu cao quý từ các nước. Ông ta bận rộn mà vui vẻ.
Thế nhưng trong cơ quan Bộ Ngoại giao đặt tại Berlin, thư ký Bộ Ngoại giao Alexander Cadogan đang chỉnh sửa những chủ trương của Ngoại trưởng, đồng thời bàn với các nhà ngoại giao dưới quyền cách đối phó người Liên Xô và người Mỹ khi hội nghị khai mạc.
- Thủ tướng muốn dùng vùng chiếm đóng của Liên Xô theo thỏa thuận Yalta mà chúng ta đang kiểm soát để mặc cả với Stalin. Nhưng xem ra phía Mỹ không định ủng hộ chúng ta.
Cadogan nêu vấn đề rồi đổi giọng.
Các vùng chiếm đóng hiện nay của các nước không hoàn toàn trùng khớp với cách phân chia tại Hội nghị Yalta. Nói chung, cả Mỹ lẫn Anh đều chiếm giữ một phần nhỏ thuộc khu vực Liên Xô. Liên Xô yêu cầu các nước Đồng minh phương Tây trao trả những vùng ấy, nhưng Thủ tướng Churchill không đồng ý.
Theo Churchill, đó là món vốn tốt nhất để mặc cả với Liên Xô. Nhất là trước khi Hội nghị Potsdam khai mạc, càng không thể rút quân. Làm vậy vừa có thể ghìm bớt đà tiến của Liên Xô, vừa cho thấy các nước phương Tây “không khoan nhượng” trước ảnh hưởng từ phương Đông.
- Ngoại trưởng có ý kiến thế nào? Eifor hỏi viên công chức đứng đầu Bộ Ngoại giao.
- Ngoại trưởng đương nhiên ủng hộ quyết định của Thủ tướng! Cadogan thở dài, bất lực đáp. Các bộ trưởng vẫn thế, chẳng hiểu phép tắc ngoại giao, chỉ quan tâm đến việc mình có được lên mặt báo hay không.
Alan Wilson đang ghi chép, xoay cây bút trong tay rồi khó nhọc lên tiếng:
- Cũng chẳng có gì lạ. Chỉ cần họ đừng ra mặt phá hỏng thành quả ngoại giao là được. Nếu không có Mỹ ủng hộ, việc Thủ tướng chiếm vùng đất của Liên Xô để đem ra mặc cả chẳng khác nào gây sự vô cớ. Còn thái độ của người Mỹ thì…
- Ở đây!
Eifor lấy ra một xấp tài liệu, lật nhanh rồi đọc ngay trong phòng họp:
- Tướng Eisenhower đã tuyên bố, chỉ cần phía Liên Xô chính thức đưa ra yêu cầu, quân Mỹ sẽ lập tức rút khỏi vùng đất thuộc khu chiếm đóng của Liên Xô mà họ đang kiểm soát, tôn trọng ranh giới đã phân định tại Hội nghị Yalta.
Một nhà ngoại giao ngồi ở góc phòng lên tiếng bổ sung:
- Nói chính xác hơn, quân Mỹ đã rút khỏi vùng chiếm đóng của Liên Xô rồi, ngay sau lễ duyệt binh của Thống chế Montgomery hôm mười bảy. Nếu Thủ tướng muốn chiếm một phần đất trong khu vực ấy để ép người Liên Xô nhượng bộ, chúng ta chỉ còn biết dựa vào sức mình.
Trong phòng họp lập tức rộ lên tiếng bàn tán. Alan Wilson nghiêng đầu nói với Eifor:
- Đế quốc Anh xưa nay chỉ có chuyện bán đứng người khác. Bị người ta bán đứng thì hiếm lắm.
Eifor sa sầm mặt, bực bội nói:
- Đám nhà quê ấy còn chẳng đáng tin bằng Hitler! Hitler trở mặt còn có quá trình, Eisenhower thì đến một tiếng báo trước cũng không có, cứ thế rút quân Mỹ khỏi vùng chiếm đóng của Liên Xô.
Alan Wilson chớp mắt. Trách ai được đây? Hậu sinh khả úy thôi. Đứa con ngỗ nghịch Mỹ chẳng phải đã học từ ông bố ruột sao? Giờ nó đem hết những gì học được ra dùng với chính ông bố ấy.
- Vậy tạm gác chuyện này lại! Cadogan bỏ qua vấn đề ấy, nói tiếp: Chúng ta bàn về khoản bồi thường mà Liên Xô yêu cầu. Liên Xô muốn lấy tài sản trong vùng chiếm đóng của họ ở Đức cùng các khoản đầu tư của Đức ở nước ngoài để bù vào. Mọi người thấy thế nào?
Alan Wilson xoay bút, đáp:
- Theo những gì chúng ta biết, trước chiến tranh Đức đã đầu tư rất nhiều, nhất là ở Nam Mỹ. Những khoản đầu tư ấy có từ trước cả Thế chiến thứ nhất. Chưa bàn đến chúng ta sẽ nghĩ sao, người Mỹ vẫn luôn xem Nam Mỹ là sân sau của mình. Họ chịu để Liên Xô nhúng tay vào các khoản đầu tư ở nước ngoài của Đức ư?
Trong cả hai cuộc chiến tranh thế giới, vốn Đức đổ vào Argentina như nước. Đầu tư nước ngoài giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế nước này, một nửa kinh tế Argentina dựa vào nguồn vốn ấy. Trước Thế chiến thứ nhất, khoảng một nửa lượng vốn dự trữ của Argentina đã nằm trong tay người nước ngoài.
Mỹ vốn cảnh giác với nguồn vốn châu Âu thời đó, nhất là vốn Đức. Trước Thế chiến thứ hai, Mỹ và Đức tranh giành ảnh hưởng ở Nam Mỹ vốn chẳng phải chuyện mới mẻ.
Giờ Đức đã bại trận, sao người Mỹ có thể để Liên Xô, một đối thủ còn khó đối phó hơn Đức, tiếp quản các khoản đầu tư ở nước ngoài của Đức?
Eifor thử đặt mình vào vị trí người Mỹ, vừa nghĩ vừa nói:
- Nếu Mỹ phản đối Liên Xô tiếp quản một phần đầu tư của Đức ở nước ngoài, có lẽ họ sẽ không phản đối tất cả, mà chỉ ngăn việc tiếp quản những khoản đầu tư ở châu Mỹ. Khi ấy, có thể họ sẽ nhượng bộ bằng cách giới hạn bồi thường trong phạm vi nước Đức.
Các nhà ngoại giao xung quanh nghe vậy đều gật đầu tán thành. So với việc để Liên Xô tiếp quản đầu tư ở nước ngoài của Đức, phương án này còn chấp nhận được. Để bảo vệ sân sau và ngăn ảnh hưởng của Liên Xô nhân cơ hội lan sang châu Mỹ, người Mỹ hẳn sẽ chấp thuận một phần hàng hóa công nghiệp từ các khu chiếm đóng của Mỹ, Anh và Pháp dùng làm bồi thường.
Nước Anh cũng chẳng mất gì. Đây đâu còn là thời trước Thế chiến thứ nhất. Từ khi cuộc chiến ấy nổ ra, đầu tư của Anh ở châu Mỹ đã sút giảm, vị thế từ lâu bị vốn Mỹ thay thế.
Đã không có gì để mất, dĩ nhiên Anh có thể đứng về phía Mỹ, tiện thể tặng họ một món ân tình. Nhưng cũng phải bảo đảm rằng đây không phải là cho không.
Alan Wilson hơi nhăn mặt:
- Xem ra chủ trương của Thủ tướng và Ngoại trưởng đã định rồi. Nhưng Thống chế Montgomery hiện có quan hệ khá tốt với người Liên Xô. Trong chuyện xử lý các khu chiếm đóng, liệu chúng ta nên tiếp tục gây sức ép với Liên Xô hay không? Hai bên dường như không cùng một thái độ. Nói thật, bầu cử sắp tới nơi, bao nhiêu việc lại dồn cả vào lúc này, quả là gánh nặng.
Eifor tỏ vẻ khó xử:
- Thật ra ai cũng nhận ra Thống chế Montgomery chủ trương giữ ổn định cho dân Đức trong vùng chiếm đóng của Anh. Vấn đề lớn nhất ở Đức hiện nay là lương thực. Tình hình Berlin chưa quá rõ, nhưng ở vùng lãnh thổ rộng lớn phía tây nước Đức, thiếu lương thực là chuyện hết sức nghiêm trọng. Chẳng lẽ lại chở lương từ trong nước sang? Làm vậy sẽ ảnh hưởng đến công cuộc tái thiết trong nước.
Cả phòng họp im bặt. Alan Wilson kín đáo nhướng mày. Có lẽ đây là một cơ hội. Hắn lên tiếng:
- Nước ta là một hòn đảo, vốn chẳng mạnh về nông nghiệp. Nhưng Ấn Độ có truyền thống trồng trọt. Nếu nhất thiết phải chở lương thực, tôi đề nghị tìm cách ở Ấn Độ.
Cadogan vừa nghe đã tán thành ngay với kế sách để người Ấn Độ chết trước của Alan Wilson:
- Alan nói đúng. Trong nước chúng ta cũng đã chịu ảnh hưởng của chiến tranh.