"Nếu để tôi đứng ra xử lý việc này, có lẽ tôi sẽ chọn cách mềm mỏng mà đàm phán với Iran."
Alan Wilson vừa nghe nhắc đến Công ty Dầu lửa Mountbatten thì cười khổ, lên tiếng hỏi:
-Thưa ngài, ngài có định trao quyền hạn cho tôi không?
-Chuyện này đã kéo dài hai năm rồi. Phía Washington đối với vấn đề Iran vẫn giữ thái độ thận trọng. Huống chi ở phía bắc Iran còn có Liên Xô. Quốc gia rất coi trọng lợi ích của Iran.
Norman Brooke trầm ngâm hồi lâu rồi nói.
-Tôi hiểu. Nhưng tôi nghĩ, chia đều lợi nhuận cũng không phải là không thể. Chỉ có điều phải gắn nó với đồng bảng Anh.
Alan Wilson suy nghĩ một lát rồi nói tiếp.
-Đó chỉ là ý riêng của tôi.
-Dầu lửa bảng Anh. Mấy năm trước, trong bản báo cáo đánh giá, ngươi đã từng nhắc đến chuyện này. Lấy việc lưu thông dầu lửa để bảo đảm đồng bảng được lưu thông.
Norman Brooke vừa nghe đã hiểu ý Alan Wilson, ngập ngừng nói:
-Việc này ta phải cân nhắc thêm.
Chuyện Iran muốn thay đổi cách phân chia lợi nhuận, đã rối ren suốt mấy năm nay. Nước Anh bắt đầu nhận ra giá trị của vùng vịnh Ba Tư sau Thế chiến thứ nhất, rồi dần dần dựa vào sức mạnh nhà nước mà đưa người vào Iran thăm dò dầu mỏ.
Người Ba Tư bất mãn với các điều khoản khai thác dầu mà họ đã ký với Công ty Dầu lửa Anh-Ba Tư. Theo đó, Ba Tư chỉ được hưởng mười sáu phần trăm lợi nhuận ròng. Trong thời gian ấy, Ba Tư đổi tên thành Iran. Sau Thế chiến thứ hai, nước Anh bị thiệt hại nặng nề, còn các lãnh tụ dân tộc Iran ngày càng có uy tín. Họ mưu cầu lâu dài để giảm bớt sự can thiệp của nước ngoài vào Iran, nhất là việc nước Anh giành quyền khai thác dầu mỏ đã cướp đi của cải mà lẽ ra Iran được hưởng.
Công ty Dầu lửa Anh-Iran do người Anh điều khiển, không cho ai kiểm tra sổ sách. Chính phủ Iran không biết các khoản chi phí mà công ty trả có đúng như cam kết hay không. Thái độ cứng rắn của nước Anh khiến người dân Iran cũng sôi sục căm phẫn.
Mosaddegh chính là lên nắm quyền trong bối cảnh ấy, rồi xung đột với nước Anh xoay quanh vấn đề dầu mỏ.
Alan Wilson về nhà với đầy rắc rối, liền kể cho Pamela Mountbatten nghe rằng hắn vừa bị giao thêm một gánh nặng lớn.
-Em yêu, anh xin lỗi! Pamela Mountbatten áy náy nói. Vấn đề thực sự xuất phát từ em.
-Dù không có việc em tiến vào vịnh Ba Tư, chuyện này cũng vẫn sẽ xảy ra. Alan Wilson khẽ lắc đầu, mệt mỏi ngả người lên ghế sofa. Gốc rễ là Mỹ và công ty A-ram-cô của Ả Rập Xê-út, lợi nhuận họ chia đều. Còn Công ty Anh-Iran thì Iran chỉ được mười sáu phần trăm. Sau khi em tiến vào Iraq, em ký hợp đồng theo mô hình của A-ram-cô. Iran bất mãn cũng là lẽ thường, nhưng nguyên nhân gốc rễ không nằm ở em.
Có thể nói, vì chuyện chia lợi nhuận dầu mỏ, nước Anh và Iran đã đấu đá nhau suốt cả một năm trời. Cả hai bên đều đã trả giá. Nếu có thể bình tâm giải quyết, thì tất nhiên là điều tốt nhất.
-Có cách nào không? Pamela Mountbatten chờ một lúc lâu, cuối cùng không nhịn được mà hỏi.
-Vẫn phải tính từ chế độ ưu đãi trong Đế quốc. Lệnh cấm vận nhằm vào Iran đã kéo dài gần nửa năm. Sản lượng các nhà máy lọc dầu địa phương cũng đang lao dốc, số người bị cắt việc đã vượt quá một vạn. Alan Wilson hé mắt, nghiêng đầu nhìn vợ. Trong lệnh cấm vận, những nguyên liệu chính là đường trắng và thép. Nàng có nghĩ ra điều gì không?
-Quặng sắt trong tay em đang có sẵn, còn một trong những ngành trụ cột mà anh quy hoạch ở Malaya lại chính là ngành làm đường. Pamela Mountbatten mắt sáng lên, vui mừng nói. Anh định dùng hai thứ nguyên liệu đang bị cấm vận này để đàm phán với người Iran, đúng không?
-Ừm. Xét từ góc độ nước Anh, ổn định là trên hết. Nếu có thể đàm phán ra một kết quả tốt, tất nhiên là điều tốt nhất. Alan Wilson gật đầu. Nhưng trước hết, có thể để Hải quân Hoàng gia phô diễn sự hiện diện của mình một chút không? Như vậy tôi mới dễ nói chuyện với người Iran.
-Để em nói với cha! Pamela Mountbatten bật dậy, định đi ra cửa, nhưng bị Alan Wilson giữ lại. Chuyện gấp nhưng cũng không cần gấp trong một ngày.
Gánh nặng này đã rơi xuống vai Alan Wilson, hắn buộc phải đánh giá tình thế hiện tại, xác định rõ giới hạn của cuộc đàm phán lần này. Việc trước tiên là có được số liệu, và tất nhiên phải lấy từ Bạch Sảnh.
Mỏ dầu có chất lượng tốt nhất và chi phí khai thác thấp nhất của Iran nằm ở bờ tây vịnh Ba Tư. Cũng như dầu mỏ của Ả Rập Xê-út tập trung ở bờ đông, dầu mỏ của hai nước đều nằm hai bên bờ vịnh Ba Tư.
Các vùng khác của hai nước cũng không phải là không có tài nguyên dầu mỏ, nhưng so với nguồn dầu hai bờ vịnh Ba Tư thì chi phí quá cao. Dầu mỏ của Ả Rập Xê-út phần lớn nằm trong tay Mỹ. Còn của Iran thì nằm trong tay nước Anh.
Không chỉ Iran, mà còn có Iraq, Kuwait và Oman. Nhìn qua thì nếu bàn về sức ảnh hưởng ở toàn vùng vịnh Ba Tư, nước Anh vẫn đứng trên Mỹ. Nhưng điều khiến Alan Wilson không hiểu nổi là vì sao lại để Ả Rập Xê-út rơi vào tay Mỹ?
Dĩ nhiên, vấn đề của Ả Rập Xê-út cũng không phải là việc cấp bách. Suy cho cùng, quốc gia này vốn không phải là cường quốc quân sự truyền thống. Chỉ cần nước Anh còn duy trì được ảnh hưởng trong toàn thế giới Ả Rập, có Ai Cập và Iraq chống đỡ phía trước, thì thế giới Ả Rập cũng chưa đến lượt Ả Rập Xê-út nói tiếng nói quyết định.
Các lãnh tụ của thế giới Ả Rập lần lượt thay đổi: thời Nasser thì là Ai Cập, sau khi Nasser qua đời thì là Iraq dưới tay Saddam. Đợi đến khi Saddam bị Mỹ hạ gục, thế giới Ả Rập mới đến lượt vương quốc dầu mỏ Ả Rập Xê-út nói tiếng nói quyết định.
Alan Wilson quay lại Bạch Sảnh lần nữa, rồi lại ngồi xuống trước mặt Norman Brook. Thư ký nội các dùng ánh mắt dò xét đánh giá hắn từ đầu đến chân, khẽ hắng giọng rồi nói: "Sao thế, không vội quay về Kuala Lumpur à?"
"Kính thưa ngài, tôi phải tìm cách giải quyết cho vợ tôi. Dĩ nhiên, việc ấy cũng khớp với mục tiêu của Đại Anh Đế quốc." Alan Wilson nhăn mặt cười khổ. "Hơn nữa, chuyện này không hề liên quan gì đến tôi sao? Tôi là phó tổng thư ký Ủy ban Quản lý Tài sản Hải ngoại. Mọi việc liên quan đến tài sản hải ngoại của Đại Anh Đế quốc đều thuộc phận sự của tôi."
"Rất tốt!" Norman Brook gật đầu tán thưởng. "Anh có nhận thức như vậy là đáng khen. Tuy nhiên tôi không rõ, vợ anh tổ chức đoàn thăm dò ở Biển Bắc để tìm kiếm thứ gì."
Dĩ nhiên là tìm dầu. Dầu để dự trữ tài nguyên cho chính nước Anh, rồi từ đó dẫn đầu thành lập cái tổ chức cartel OPEC kia.
Nhưng chuyện này còn chưa ngã ngũ, đến một bóng dáng dầu ở Biển Bắc cũng chưa tìm thấy. Alan Wilson đương nhiên không thể nói ra, chỉ lắc đầu: "Chuyện của Pamela tôi sẽ không can thiệp. Thăm dò vốn là việc tỷ lệ thất bại rất cao. Mấy năm nay cô ấy gặp may, chịu chút trắc trở cũng tốt."
OPEC tức Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ, là tổ chức của những nước sản xuất và xuất khẩu nguyên liệu ở thế giới thứ ba, ra đời sớm nhất và có sức ảnh hưởng lớn nhất. Sau chiến tranh, dầu mỏ là nguồn năng lượng chủ yếu nhất của thế giới.
Mục đích thành lập nó, dĩ nhiên là để đối phó với các tập đoàn độc quyền dầu mỏ phương Tây, vốn đã nắm gần như toàn bộ khâu thăm dò, khai thác và tiêu thụ.
Nhưng ai bảo nước Anh không chen chân vào được tổ chức này? Chỉ cần Anh đứng ra đề xuất, Anh có thể trở thành nước sáng lập. Hơn nữa, trước cuộc khủng hoảng dầu mỏ, OPEC chưa hề tỏ ra có sức mạnh gì đáng kể. Miễn là Anh gia nhập sớm, Alan Wilson không tin Mỹ còn có thể đẩy Anh ra ngoài.
Norman Brook cũng chấp nhận lời giải thích của Alan Wilson. Dẫu sao, làm gì có doanh nghiệp nào khoanh bừa một vùng đất là đào ra được dầu, chuyện ấy quá hoang đường.
Lần này, vụ rắc rối ở Iran được giao hết cho Alan Wilson. Nói cho đẹp là ai gây ra thì người đó dọn dẹp, bởi việc Công ty Dầu mỏ Mountbatten ký hợp đồng ở Vương quốc Iraq đã bị người Iran nhìn thấy, đó là một cú tát vào mặt họ. Chính phủ Iran vì thế bất mãn, thì quả thực có thể quy hết tội lên đầu gia tộc Mountbatten.
"Kính thưa ngài, tôi phải đi một vòng các thuộc địa lớn, nắm tình hình từ nguồn gốc rồi mới có thể nói chuyện với người Iran." Alan Wilson nhận lời xử lý vụ khủng hoảng dầu mỏ Iran. "Hơn nữa hiện Nigeria cũng đang đòi tự trị, còn tình hình bên Ai Cập nữa. Tôi muốn nắm rõ tình hình các thuộc địa và các nước đồng minh, như vậy mới có thể đàm phán với người Iran. Xem có thể dùng một số nguyên liệu để bù đắp hay không. Dẫu sao Iran đâu phải như Liên Xô hay Trung Quốc, muốn trông cậy vào việc trong nước có sẵn mọi thứ tài nguyên thì không thực tế."
"Đúng vậy, Nigeria đang đòi tự trị. Quả thực là một phiền toái." Norman Brook gật đầu. Rắc rối cứ nối tiếp nhau, giống như long thể của quốc vương bệ hạ ngày một suy kiệt, nước Anh cũng ngày càng nhiều vấn đề.
Tuy không mê tín, Norman Brook vẫn gạt bỏ ý nghĩ ấy đi, vì quốc vương bệ hạ đã qua đời rồi. Nghĩ như thế chẳng phải nói nước Anh sắp tiêu vong sao?
Lần rời Bạch Sảnh này, Alan Wilson coi như đã ôm trọn rắc rối vào lòng, mở ra màn phụ bản lau dọn hậu quả cho vợ.
Hắn sẽ lấy danh nghĩa phó tổng thư ký Ủy ban Quản lý Tài sản Hải ngoại, đi một vòng các thuộc địa Đông Phi của Anh, sau đó ghé Ai Cập, cuối cùng đến Iran để đàm phán.
Trên đường về nhà, Alan Wilson vẫn nghĩ xem có điều kiện thuận lợi nào có thể mượn dùng. Điều kiện thuận lợi nhất, dĩ nhiên là Hệ thống Ưu đãi Đế quốc. Nguyên liệu nhiều như vậy đều nằm trong tay, đương nhiên là một lợi thế.
"Phải đi nhiều nơi như vậy, anh yêu, vì công ty mà anh vất vả quá." Pamela Mountbatten nghe chồng nói đã chính thức nhận nhiệm vụ đàm phán với người Iran, xót xa trao cho hắn một nụ hôn dài.
"Không sao, tiện thể đi một vòng xem chỗ nào có vấn đề. Anh cứ canh chừng Malaya mãi, còn chưa biết các thuộc địa khác ra sao. Đây cũng là một dịp tốt." Trước mặt vợ, Alan Wilson dĩ nhiên không thể tỏ ra yếu thế. Trong lòng hắn không chắc chắn chút nào, nhưng bề ngoài vẫn phải làm ra vẻ hào khí ngất trời.
Hắn không cần lấy danh nghĩa điều tra để đi các thuộc địa. Các chuyên viên thuộc địa đều kiêm ủy viên Ủy ban Quản lý Tài sản Hải ngoại, bản thân hắn lại là phó tổng thư ký, cái cớ như thế không lừa được ai. Mượn cớ Thế vận hội thì thích hợp hơn nhiều.
Thư ký nội các thì sao, thủ tướng thì sao, đến thời khắc then chốt, người đi dập lửa vẫn là Alan Wilson.