Norman Brook còn hỏi về kinh nghiệm quản lý ở Malaya, tuy không hỏi thẳng về cuộc họp của các ủy viên hải ngoại tại Kuala Lumpur. Dẫu vậy, ông ta cũng đang lo cho lợi ích của Đại Anh Đế quốc.
Hai người còn bàn đến cuộc chiến Triều Tiên. Cuộc chiến ấy chưa kết thúc, nhưng rõ ràng đã không còn ác liệt như trước.
Alan Wilson đang công tác ngay tại châu Á, nên Norman Brook rất coi trọng ý kiến của cấp dưới này.
"Theo tin tức công khai bên Mỹ, năm nay tài chính Mỹ vẫn thặng dư." Alan Wilson dựa vào những thông tin ấy mà nêu quan điểm của mình. "Tuy không phình to như mấy năm đầu sau chiến tranh, nhưng có thể thấy rõ cuộc chiến trên bán đảo không gây ảnh hưởng đáng kể đến quốc lực Mỹ. Tôi không nói cuộc chiến này vô dụng, nhưng với nước Mỹ, đó quả thực không phải vấn đề lớn."
Lời ấy hoàn toàn là sự thật. Từ sau chiến tranh, thặng dư tài chính của Mỹ kéo dài mãi đến năm 1957. Với nước Mỹ hiện tại, gánh một cuộc chiến cục bộ thật chẳng phải chuyện gì quá sức.
"Vậy thì, đối với Mỹ, Thế chiến quả là một khoản tích lũy khổng lồ." Norman Brook khẽ nhíu mày.
"Thưa ngài, đối với Mỹ thì ảnh hưởng không lớn, nhưng thế giới không đứng yên. Mỹ chỉ đối đầu với cường quốc số hai trong khối Liên Xô. Trong lúc Mỹ đang đánh nhau, Liên Xô vẫn không ngừng phát triển."
Vấn đề thực sự nằm ở chỗ này. Mỹ đang đánh nhau dữ dội, còn Liên Xô thì âm thầm nén sức mà phát triển. Cuộc chiến này không làm suy yếu quốc lực của Mỹ, nhưng Liên Xô lại có thể mượn thời gian ấy để thu hẹp khoảng cách.
May mắn là Anh không dính líu vào cuộc chiến này. So với cùng thời kỳ trong lịch sử, như vậy đã coi là phúc lớn. Trong lịch sử gốc, Anh tham chiến Triều Tiên đã khiến ngân sách vừa mới thặng dư của Anh lại rơi vào thâm hụt.
Quốc lực Mỹ vẫn đứng vững, Thế chiến như liều thuốc bổ lớn mà Mỹ đã dùng quá tay, chảy chút máu cũng chẳng sao. Còn Anh vừa trải qua một trận chảy máu lớn trong Thế chiến, lần này đã đủ để đẩy nội các Lao động xuống đài.
Bàn với Norman Brook, vị Thư ký Nội các này, về ảnh hưởng của cuộc chiến Triều Tiên đối với Mỹ, thực ra là chuyện vô cùng quan trọng.
Người Anh cũng đang đánh giá xem cuộc chiến này có làm tổn hại quốc lực Mỹ hay không, và nếu tổn hại nặng thì liệu có kéo theo sức mạnh của cả thế giới tự do hay không.
Trong lời lẽ của hai người có đôi chút ý vui trước nỗi xui của người khác, nhưng đứng trên góc nhìn của cả thế giới, một khi Mỹ bị đánh gục, ai còn có thể ngăn Liên Xô giải phóng toàn thế giới?
Alan Wilson đưa ra kết luận rằng, trải qua cuộc chiến này, quốc lực Mỹ không hề hao mòn. Thứ mất đi không phải là quốc lực, mà là thời gian để các nước khác phục hồi sau chiến tranh. Nói cách khác, Mỹ vẫn mạnh như thế, nhưng các nước khác cũng có dịp thở lấy hơi sau trận đại chiến tàn khốc.
Norman Brook gật đầu, coi như đã chấp nhận nhận định ấy. Ông nhắc lại rằng chuyện Thế vận hội ông sẽ để tâm theo dõi, rồi cuộc đối thoại kết thúc tại đó.
Về đến nhà, Alan Wilson là một người chồng thành thật, nên hắn kể lại toàn bộ câu chuyện cho Pamela Mountbatten nghe, không giấu giếm điều gì.
"Quốc lực Mỹ không hao tổn trong một cuộc chiến, thảo nào anh luôn cảnh giác với nước này đến vậy." Pamela nghe xong khẽ thở dài, trong lời nói có chút ngưỡng mộ.
Có một thời, vai trò đối đầu thẳng thắn với mọi kẻ thách thức cũng thuộc về nước Anh. Nhưng giờ đây, dường như điều ấy đã không còn nữa.
"Nếu Mỹ chịu một thất bại nặng, biết đâu sau này họ sẽ thu bớt phần nào." Alan Wilson ngập ngừng, rồi dùng cái lẽ họa phúc tương sinh mà nói với vợ. "Chuyện này chưa chắc đã là điều tốt!"
Thứ thực sự đánh Mỹ một đòn nặng nề, đưa toàn bộ sức chiến tranh dội thẳng vào lãnh thổ của chính họ, chính là chiến tranh Việt Nam.
Thực lực của Mỹ bị tổn hao lớn trong chiến tranh Việt Nam, khiến nước Mỹ rơi vào khủng hoảng kinh tế, tài chính và chính trị chưa từng có. Sau khi Nixon nhậm chức Tổng thống, chính sách đối ngoại được điều chỉnh. Năm 1969, tại đảo Guam, Nixon đề ra các chủ trương: thu hẹp chiến tuyến, "Việt Nam hóa" chiến tranh Việt Nam, để người châu Á đánh người châu Á, gọi chung là "chính sách châu Á mới".
Dư luận gọi đó là "Học thuyết Nixon". Đây là sự điều chỉnh nghĩa vụ hải ngoại của Mỹ cùng quan hệ với các đồng minh, bao gồm cả đường lối tổng thể đối với Trung Quốc và Liên Xô. Nói gọn lại là lấy thực lực làm nền, dùng đàm phán làm đường đi. Nó cho thấy bá quyền Mỹ bắt đầu suy tàn và chiến lược ngăn chặn tạm thời kết thúc, đồng thời cũng là một lần điều chỉnh chiến lược quan trọng của Mỹ.
Cuộc chiến Triều Tiên lần này, Mỹ chỉ phải nhả ra một phần lợi lộc từ Thế chiến II, quốc lực vẫn chưa tổn hại. Vì thế, Mỹ chẳng rút ra bài học gì khi dính líu trở lại vào Việt Nam. Nếu lần này thật sự khiến Mỹ đau đớn, biết đâu họ sẽ thận trọng hơn khi nhúng tay vào chiến tranh Việt Nam.
Nói chung, mọi chuyện đều có cái hay và cái dở, sự việc thường phát triển theo kiểu con dao hai lưỡi. Nếu Anh biết mười ba thuộc địa Bắc Mỹ từng đối xử với mình như thế, thì dù có giết sạch người Mỹ cũng không thể để họ giành độc lập.
Ngay trong thời đại ấy, các lãnh tụ quốc gia cũng chưa chắc đã nhìn thấy xu thế tương lai. Lấy việc nước Đức thống nhất làm ví dụ: không chỉ Anh, Pháp và Ý đều cho rằng Liên Xô chỉ là bệnh vặt, miễn là điều chỉnh, thì việc kìm hãm dã tâm thống nhất của Đức cũng chẳng khó khăn gì.
Ngay cả nước Mỹ cùng thời, cũng không tin Liên Xô sẽ sụp đổ ầm ầm. Mỹ chỉ nghĩ rằng Liên Xô cúi đầu chịu làm kẻ đứng thứ hai là đủ, và đó đã là nguyện vọng lớn nhất của Mỹ lúc bấy giờ.
Năm cuối cùng của thập niên tám mươi, Tổng thống Bush phát biểu tại lễ tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp Texas, công bố chính sách mới đối với Liên Xô mà chính quyền ông đã soạn thảo sau hơn ba tháng xem xét và thẩm định. Chính sách ấy được gọi là chiến lược "Vượt khỏi kiềm chế", và ông tuyên bố đây là thay đổi triệt để trong đường lối của Mỹ đối với Liên Xô kể từ sau chiến tranh.
Tôn chỉ của chiến lược là chủ động phát triển quan hệ với Liên Xô, tăng cường hợp tác giữa Mỹ và Liên Xô, kéo Liên Xô vào đại gia đình quốc tế, để nước này hòa nhập vào cộng đồng các quốc gia.
"Còn chính sách của nước Anh chúng ta thì chỉ có một chữ thủ. Thuộc địa nào giữ được thì giữ, giữ không nổi thì rút. Nhưng ở vịnh Ba Tư và Malaya nhất định phải giữ ảnh hưởng, thà mất hết thuộc địa ở châu Phi cũng không sao." Alan Wilson nói với vợ. "Còn việc đề phòng Liên Xô, điều quan trọng là không thể để Liên Xô cắt đứt lục địa Âu Á trên đất liền. Nếu không, chẳng khác gì hậu quả khi Đế quốc Ottoman tham chiến trong Thế chiến I, khiến thế bao vây thành thế phản bao vây đối với chính ta. Điều này cũng nhất quán với chiến lược giữ vững vịnh Ba Tư."
Trong Thế chiến I, thực lực giữa Hiệp ước và Liên minh vốn chênh lệch rõ rệt. Nếu Đế quốc Ottoman không tham chiến, Đế quốc Nga Hoàng hẳn đã không là nước đầu tiên bị đánh gục. Việc Ottoman nhảy vào chiến trận chẳng khác nào Liên Xô tiến xuống phía nam để cắt đứt lục địa Âu Á. Kết quả là vòng vây mà Hiệp ước dựng lên để siết Liên minh bị xé toang, còn chính Nga Hoàng lại rơi vào thế bị khối Liên minh vây lấy.
"Giá như cuộc chiến lần này của Mỹ có hiệu quả như Chiến tranh Boer thì tốt biết mấy." Pamela Mountbatten vẫn còn canh cánh trong lòng, chẳng hài lòng chút nào với việc Chiến tranh Triều Tiên làm suy yếu nước Mỹ.
"Chúng ta phải cố giữ lực lượng hiện có càng lâu càng tốt, chờ cơ hội lần sau." Alan Wilson khẽ an ủi vợ. Nước Mỹ hay quên bài học cũng là điều hay, chẳng phải vẫn còn cuộc chiến ở Việt Nam đó sao.
Về chuyện giữ gìn lực lượng, Bộ trưởng Hải quân Mountbatten là người có tiếng nói tuyệt đối. Thật khéo, trong số những tàu sân bay lớp Malta vốn đáng lẽ bị cắt giảm, có hai chiếc may mắn thoát khỏi lệnh cắt quân. Sau khi được bổ sung boong nghiêng và máy phóng hơi nước, chúng đã chính thức hoàn thành và xuất xưởng.
Vốn dĩ giữa năm 1951, lớp tàu này đã có thể xuất xưởng, bởi chúng được khởi công từ nhiều năm trước. Nhưng việc lắp đặt boong nghiêng và máy phóng hơi nước lại kéo dài thêm thời gian thi công.
Giờ đây, con tàu này cùng đẳng cấp với lớp Midway, là một tàu sân bay hạng nặng với lượng choán nước đầy tải lên tới sáu vạn tấn. Cuối cùng nó cũng đến muộn, và sẽ chính thức xuất xưởng, ra mắt công chúng vào cuối tháng Hai.
"Thiết kế hai đảo chỉ huy ư? Boong nghiêng, máy phóng hơi nước!" Alan Wilson theo chân đại tướng Mountbatten, vội vã đến để chiêm ngưỡng chiếc tàu sân bay hạng nặng chưa từng xuất hiện trong lịch sử. Trong lòng hắn ngổn ngang trăm mối. Con tàu tuy gặp nhiều trắc trở, nhưng rốt cuộc cũng đã được mong chờ suốt bao năm.
Vì được gắn thêm máy phóng hơi nước, boong tàu dài hơn so với thiết kế gốc, đến ba trăm mét. Có thể nói, mọi thứ mà tàu sân bay hiện đại có, con tàu này đều đã có, dù nó vẫn chưa gặp công chúng.
Sau Thế chiến II, các loại máy bay hải quân, dù là phản lực hay cánh quạt, trọng lượng đều tăng lên không ngừng. Máy bay phản lực lại còn hạ cánh với tốc độ lớn hơn nhiều so với máy bay cánh quạt. Tất cả những điều đó có nghĩa là máy bay mới khi hạ cánh mang theo động lượng lớn hơn, khó dừng lại hơn. Ý nghĩa của boong nghiêng chính nằm ở đó.
Giống như tàu sân bay lớp Midway mà nó đối chiếu, nét khác biệt dễ thấy nhất của tàu lớp Malta là thiết kế hai đảo chỉ huy, vốn lẽ ra phải xuất hiện sau vài chục năm nữa. Alan Wilson lúc này lén hỏi bố vợ: "Đã có tên chính thức chưa ạ?"
"Vốn định lấy Malta cùng vài hòn đảo khác ở Địa Trung Hải làm tên dự phòng. Nhưng hiện vẫn chưa quyết định." Đại tướng Mountbatten đáp, ánh mắt không rời khỏi con tàu sắp ra mắt công chúng, giọng hờ hững.
"Đã là hai chiếc trong cùng một đợt, chi bằng đặt là Queen Elizabeth và Prince of Wales." Alan Wilson đút hai tay vào túi quần, đưa ra ý kiến. Vả lại, cứ nhìn thấy hai đảo chỉ huy là hắn lại nghĩ đến hai tàu sân bay của nước Anh ở thế kỷ hai mươi mốt. Thật ra, ngoài việc khác thời đại, hai chiếc tàu ấy vốn cũng có bóng dáng của lớp Malta.
"Hả?" Đại tướng Mountbatten trầm ngâm hồi lâu rồi mới nói: "Thực ra cũng không phải là không được."
Tàu sân bay dùng nhiên liệu thông thường, với kết cấu hai đảo chỉ huy, nghĩa là các hệ thống động lực đa dạng của chiến hạm có thể dùng những bộ ống khói khác nhau, không cần phải dùng chung một ống khói. Điều đó có nghĩa là một tàu sân bay như vậy, xét về thiết kế hệ thống thoát khí, sẽ đơn giản hơn tàu chỉ có một đảo chỉ huy, nhờ đó giảm bớt độ khó trong thiết kế và thi công.
Nước Anh áp dụng cách bố trí này cũng vì cân nhắc đến thời gian thi công. Chỉ tiếc là sau chiến tranh nước Anh thiếu tiền, không thể để ưu thế ấy phát huy hết. Còn nước Mỹ thì giàu có hơn nhiều, nên không so đo những cải tiến vụn vặt ở chi tiết nhỏ như thế.
Sau khi trở về Bộ Hải quân, Mountbatten lập tức mở cuộc thảo luận về tên của tàu sân bay mới, và tán thành ngay cái tên Queen Elizabeth. Bởi đây là khởi đầu cho thời kỳ mới của Hải quân Hoàng gia, đồng thời cũng là lời chúc mừng lễ đăng quang của thái tử.
Đại tướng Mountbatten đã nói đến thế, những người khác sao dám phản đối, cuối cùng ai nấy đều thống nhất ý kiến.