Rõ ràng có thể làm một viên quan đúng nghĩa, cớ sao cứ phải tự chuốc thêm phiền phức, dây dưa với nhiều nữ minh tinh nổi tiếng như vậy? Alan Wilson có thể nói là tự rước lấy rắc rối. Nhưng buông tay thì không thể. Làm đàn ông, ít nhiều cũng phải có chút tham lam trong người, nhất là ở phương diện này.
Sau một đêm ôm nhau ngủ, Alan Wilson nhanh chóng điều chỉnh được lệch múi giờ, bắt đầu nghĩ xem nên ra tay từ đâu.
Trước hết là chuyện Pamela Mountbatten muốn xây một căn nhà ngọc lục bảo ở Úc để tránh nóng. Việc này khá quan trọng, có thể đi đường chính thức mà giải quyết. Còn về độ khó, có thể nói chẳng khó chút nào.
Dĩ nhiên, việc này cũng chẳng vì riêng tư gì. Thực ra có thể biến thành vừa công vừa tư. Rốt cuộc người Hoa chiếm quá nửa dân số Mã Lai, hắn với tư cách Ủy viên Mã Lai cũng cần thu phục lòng người. Vàng bạc kim cương thì chi phí quá cao.
Nếu dùng vàng bạc kim cương để nâng cao cảm giác hạnh phúc của dân chúng trong địa phận, e rằng chính Alan Wilson lại chẳng còn sung sướng gì.
Ngọc bích là thứ rất rẻ, dùng để thu phục lòng người là vừa. Hắn nhớ thời đỉnh cao, mỗi năm có tới ba vạn tấn ngọc thô đưa ra thị trường. Mà dù có tính toán dè sẻn, ngọc của Miến Điện trong trăm năm cũng chưa thể cạn.
Lúc này, Alan Wilson cần biến uy thế của Đế quốc Anh thành thứ có thể đổi ra thực lợi, dùng để nâng cao cảm giác hạnh phúc của người dân Mã Lai.
Tự phụ về trí nhớ của mình, Alan Wilson chợt nhớ đến một người tên Ngô Đinh Luân. Không biết giờ ông ta còn làm quan không, và sau khi Miến Điện độc lập thì giữ địa vị thế nào.
Tại Văn phòng Hành chính có một vị khách đến. Trước khi Alan Wilson trở về London kết hôn, Lâm Liên Ngọc đã nói muốn cùng giới học thuật trong nước trao đổi đôi điều. Dù nước Mỹ, phía còn lại của mối quan hệ đặc biệt Anh, Mỹ, đang đánh nhau ác liệt, Alan Wilson vẫn cho phép.
Nay Lâm Liên Ngọc đã trở về. Vì tin cậy, ông chủ động đến Văn phòng Hành chính để báo cáo với vị Ủy viên, người nói quan thoại còn trôi chảy hơn cả ông.
- Lâm tiên sinh, nếu cả Mã Lai đều giống như ngài, có phong thái quân tử, thì công việc của tôi đã nhẹ nhàng hơn nhiều. Alan Wilson cười vui vẻ, còn tự tay pha trà cho khách, vừa hỏi: Tin rằng lần trao đổi này chắc hẳn thu hoạch không ít, như mở ra cánh cửa của thế giới mới vậy.
Hội Trung Hoa Mã Lai thực chất là một tổ chức thất bại triệt để. Trong ban lãnh đạo có người tốt, có kẻ kém cỏi. Nhưng với người Hoa ở Mã Lai thuộc Anh, Lâm Liên Ngọc đã có công lớn trong việc thúc đẩy giáo dục tiếng Hoa.
Vài lời hùng hồn cũng đã đến tai Alan Wilson. Chẳng hạn, trở thành công dân Mã Lai là lấy việc làm tròn bổn phận và trung thành với quốc gia làm điều kiện, chứ không phải lấy việc bỏ tiếng mẹ đẻ, hủy hoại văn hóa làm điều kiện.
Phải lấy hy sinh để tránh hy sinh, lấy việc không tránh khỏi áp bức để chống áp bức, như vậy dân tộc ta ở Mã Lai mới có ngày vén mây thấy trời xanh.
Văn hóa là linh hồn của dân tộc. Giáo dục là pháo đài văn hóa của dân tộc.
Những lời như thế, với bất kỳ dân tộc nào cũng có thể nói là dẫu ngàn vạn người, ta vẫn đi. Huống chi với cộng đồng người Hoa thì lại càng đúng.
Dù các nhà dân tộc chủ nghĩa có tự hào đến đâu, Alan Wilson sau khi rời khỏi môi trường ấy, nay đứng trên lập trường người Anh mà nhìn cộng đồng Hoa kiều, vẫn giữ nguyên câu nói cũ: người Hoa rất dễ đồng hóa. Muốn "tẩy" họ thành kẻ vàng ngoài trắng trong thì quá đơn giản.
Cái gọi là sức hút cố kết dân tộc, rốt cuộc cũng chỉ dừng ở chỗ đông người, thế lực mạnh. Một khi rời khỏi chữ "đông người", phá tan sự phản kháng của người Hoa thật dễ như trở bàn tay. Ví dụ thì khắp nơi đều có. Người Hoa ở Mã Lai ngược lại là thiểu số hiếm hoi, thậm chí là ngoại lệ duy nhất.
Hắn mong có thể cùng người Hoa đi chung một hướng đại thể. Mục đích tối hậu của Đế quốc Anh là bám lì không chịu đi. Chỉ cần mục đích ấy đạt được, còn thần dân dưới quyền là ai, nói thứ tiếng nào, dùng chữ viết nào, vốn chưa bao giờ bận tâm. Người Ireland chính là ví dụ rõ nhất.
Lâm Liên Ngọc gật đầu, thẳng thắn bày tỏ vài điểm khác với sách giáo khoa và cách làm trong nước: Sách giáo khoa ở hai nơi có chỗ không giống nhau, chẳng hạn như chuyện bốn nền văn minh cổ đại.
- Lâm tiên sinh, người Hoa ở Mã Lai vẫn nên học một số quan điểm chủ lưu, không nên giống hệt như trong nước các ngài. Alan Wilson nghe xong liền cười hề hề đáp: Thực ra những chỗ khác nhau ở chi tiết, nếu tôi không đoán nhầm, tuy không nhiều nhưng cũng chẳng ít. Nói đơn giản, khi biên soạn sách, tôi không đưa vào những lời tán dương nhằm đề cao văn hóa bản địa như các ngài. Tôi biết trong nước có thuyết bốn nền văn minh cổ đại. Nhưng ngoài Hy Lạp cổ đại ra, châu Âu xem Hy Lạp không chỉ là một trong bốn, mà là quan trọng nhất. Về toán học, khoảng cách với các nền văn minh khác không phải chút ít. Tôi nói rất công bằng. Nói thật lòng, các nền văn minh khác so với Hy Lạp cổ đại thì cũng như không có môn toán vậy.
Có lẽ Alan Wilson đã vội vàng khi xếp thuyết bốn nền văn minh cổ đại vào hàng phi chủ lưu. Chưa nói người khác, ngay người Ấn Độ cũng chẳng mấy đồng tình. Nhưng cục diện thế giới ngày nay quả thật là do châu Âu bùng nổ trong vòng này mà hình thành.
Sách lịch sử Ấn Độ thì khá thú vị. Khi nói đến thời cổ đại, nhìn chung đều khá khách quan. Trong sách lịch sử các nước, họ thuộc hàng khen Trung Quốc nhiều nhất. Với điều kiện đừng nhắc đến hiện đại, vì đến năm 1962 thì khách quan chẳng còn gì nữa.
- Trung đường đại nhân, tuy có chút khác nhau về chi tiết, nhưng đại thể các học giả trong nước vẫn thừa nhận sách giáo khoa Mã Lai đang dùng hiện nay. Nghe nói là do ngài biên soạn, tôi rất lấy làm kinh ngạc. Lâm Liên Ngọc nói, giọng không giấu vẻ nịnh bợ. Hạ quan tuyệt đối không nói dối.
Ha ha, vậy sao! Alan Wilson miệng gần toác đến tận mang tai, nhưng lập tức làm ra vẻ e dè: Có lẽ là đường khác mà cùng đích. Người thành công thường chọn những lối đi tương tự nhau. Tuy không hoàn toàn giống nhau, nhưng đại thể thì là vậy. Người Hoa các ông chẳng phải có câu cầu đồng tồn dị đó sao? Điều này chẳng phải chuyện xấu.
Được đánh giá như vậy đã là đủ. Sách của Lâm Liên Ngọc phổ biến rốt cuộc là để phục vụ lãnh thổ thuộc Anh. Alan Wilson cũng khó mà ngại ngùng khi trên sách giáo khoa của lãnh thổ Anh lại đi ca ngợi cổ đại Trung Hoa, nên một mức khách quan như vậy là đã không tệ.
Bàn xong chuyện sách giáo khoa, Lâm Liên Ngọc nhắc đến việc giản hóa chữ Hán, nói trong nước cũng có ý định này, cùng với phong trào xóa nạn mù chữ. Điều thu hoạch mà Lâm Liên Ngọc kể trong buổi trao đổi cũng chủ yếu tập trung ở phong trào xóa mù chữ.
- Chuyên viên, nhiều cách làm tôi cũng muốn thử, biết đâu có tác dụng. Lâm Liên Ngọc bày tỏ ý muốn noi theo.
Được thôi. Vì phải cân nhắc tình cảm của người Mã Lai, tôi không thể dùng sức mạnh của chính quyền thuộc địa để hỗ trợ. Nhưng xóa mù chữ là việc tốt, tuyệt đối sẽ không hạn chế. Nói thẳng ra, nước Anh giỏi chia để trị, có thể nói mỗi thuộc địa đều đã sẵn sàng cho việc chia cắt.
Nói đến đây thấy hơi quá thẳng thắn, Alan Wilson chuyển giọng: Dĩ nhiên chúng tôi mong được êm ấm yên ổn. Giữ gìn sự khác biệt giữa các dân tộc, cùng xây dựng xã hội đa nguyên. Đế quốc Anh tin rằng mỗi dân tộc đều có đặc tính riêng. Như người Ấn có tín ngưỡng, người Trung Hoa cần cù, người Do Thái giỏi buôn bán, người Pháp khéo làm phái đẹp vui lòng. Đây là một thế giới hòa giải. Hãy hướng về tương lai, cầu đồng tồn dị, biết phát hiện ưu điểm của dân tộc khác.
Lâm Liên Ngọc hỏi Alan Wilson có ủng hộ phong trào xóa mù chữ hay không. Alan Wilson dĩ nhiên là ủng hộ.
Việc này góp phần vào ý định chung là xây dựng xã hội đa nguyên ở Mã Lai. Suy cho cùng, một xã hội bị phân chia càng có lợi cho sự cai trị của Đế quốc Anh.
Dĩ nhiên, cách cai trị tốt nhất vẫn là mau chóng trông chờ tiến triển của phương tiện mang vũ khí hạt nhân trong nước, xây hầm phóng đầu đạn hạt nhân ở Kalimantan, như vậy mới khiến người ta yên tâm.
Về chiến tranh Triều Tiên, Lâm Liên Ngọc không nói, Alan Wilson cũng không hỏi. Hắn chỉ nhắc lại một lần rằng việc Hải quân Hoàng gia Anh trấn áp cướp biển là lâu dài, ý định giữ yên ổn vùng biển khu vực sẽ không thay đổi.
Lâm Liên Ngọc là một học giả, không có nghiên cứu gì về lối nói khéo ấy. Cuối cùng ông không nhịn được, hỏi: Trung đường đại nhân có ý gì?
Ôi chao! Alan Wilson cười khổ một tiếng: Nước Anh không thừa nhận vùng biển này có buôn lậu. Giữ cho hành trình tự do thông suốt là việc của Hạm đội Thái Bình Dương. Lâm tiên sinh biết việc này là được rồi.
Quân Mỹ trên bán đảo Triều Tiên đang bị phản công. Lúc này, nếu để người Mỹ nắm được thóp chuyện buôn lậu, thì khó mà nói cho xuôi, còn cần gì đến mối quan hệ đặc biệt Anh, Mỹ nữa?