McCarthy nhìn hắn bằng ánh mắt lạnh lùng rồi gật đầu đồng ý. Gã không vòng vo như Alan Wilson, chỉ đứng trên lập trường của Mỹ và Liên Xô mà cân nhắc vấn đề.
Đến lúc này mới thấy cần đến chuyên gia về các vấn đề phương Đông. Alan Wilson sẵn lòng giải đáp đôi điều về chuyện ấy. Hắn lo lắng nói rằng Hồng Hải quân Liên Xô trong tương lai có thể trở thành một mối đe dọa lớn.
Trong lịch sử vốn có, trước Thế chiến thứ hai, đừng nói Bắc Hải Đạo, ngay cả đảo Sakhalin cũng có nửa phần thuộc về Nhật Bản. Bốn hòn đảo phía nam quần đảo Kuril cũng nằm trong tay Nhật. Cục diện như thế vốn vô cùng bất lợi cho Liên Xô. Trong Thế chiến thứ hai ở dòng lịch sử gốc, Liên Xô phát động Bão táp tháng Tám, cũng chỉ giành lại được đảo Sakhalin, tiện thể chiếm phần quần đảo Kuril thuộc Nhật.
Còn cách mục tiêu lấy được Bắc Hải Đạo thì còn xa lắm. Nếu không lấy được Bắc Hải Đạo, Viễn Đông Liên Xô vẫn nằm dưới sự phong tỏa của Mỹ.
Còn nếu Bắc Hải Đạo rơi vào tay Liên Xô, việc có chặn nổi Liên Xô hay không sẽ không còn là vấn đề địa lý nữa. Mà là vấn đề đến lúc nào.
Hiện nay Hồng Hải quân Liên Xô chưa được rót vào nguồn lực lớn, nên trong thời gian ngắn vấn đề còn chưa nghiêm trọng. Nhưng nếu một ngày nào đó quốc lực Liên Xô đủ sức vừa giữ lục quân hùng mạnh, vừa tăng cường đầu tư cho hải quân, thì khi ấy họ sẽ dễ dàng phá vỡ phong tỏa trên biển của Mỹ.
Hơn nữa, Bắc Hải Đạo có cảng không đóng băng, còn Vladivostok thì không, mùa đông vẫn có thời kỳ đóng băng. Ngoài ra còn ngư trường Bắc Hải Đạo, nền nông nghiệp Bắc Hải Đạo, và nhiều vấn đề khác nữa.
Dĩ nhiên những điều này Alan Wilson không nói ra. Ngư trường và nông nghiệp không nằm trong phạm vi hai người bàn luận. Hắn chỉ nói về chuyện Hồng Hải quân có thể tiếp tục bị phong tỏa hay không.
Sau khi cùng đứng trên một lập trường mà lên án Liên Xô một hồi, McCarthy vẫn chưa thỏa mãn, định trở về Washington để tiếp tục nghề cũ, tức là công kích Truman. Nay tư liệu đã dồi dào hơn, Liên Xô vừa mới nuốt chửng Bắc Hải Đạo, không còn nghi ngờ gì nữa, đây lại là một bằng chứng cho thấy Truman và cả đảng Dân chủ đã bất lực.
"Joseph, đợi thêm chút nữa đã." Alan Wilson giữ thái độ dè dặt trước việc McCarthy định rời đi ngay. Một mặt, bây giờ quay về đã hơi muộn. Mặt khác, lỡ đâu Liên Xô chỉ đánh lạc hướng thì sao?
Dù sao McCarthy cũng không ở trong nước, đứng ở châu Âu mà bình luận về cục diện Viễn Đông thì không thích hợp. Nếu châu Âu xảy ra chuyện gì, lúc đó mới có thể thuận thế lên tiếng.
"Alan, giá mà anh là người Mỹ thì tốt biết mấy, tôi nhất định sẽ cùng anh ra tranh cử." McCarthy nói, giọng vô cùng chân thành.
"Vậy thì tiếc thật." Alan Wilson nghiêm túc suy nghĩ về điều này. Nếu hắn là người Mỹ, mọi chuyện đương nhiên chẳng có gì phải bàn. Vấn đề là hắn không phải.
Lý do đã muộn cho việc trở về nước phát biểu đã khiến McCarthy đánh tan ý định quay về. Alan Wilson cũng phải gánh lấy phần việc của mình, đến Whitehall bàn bạc đối sách.
Thật ra còn gì đáng bàn nữa đâu. Nói gọn lại, có thể gọi là thắng lớn: Liên Xô động tay ở Nhật Bản vẫn hơn là động tay ở châu Âu.
Hơn nữa, xét về phát triển lâu dài, điều này cũng có lợi cho nước Anh.
Từ khi nuốt chửng Bắc Hải Đạo, Liên Xô đã hoàn toàn vượt qua bất lợi về địa lý ở Viễn Đông. Không thể nói là chiếm ưu thế, nhưng cân bằng về địa lý thì đã chắc chắn như đinh đóng cột.
"Các đồng nghiệp, xin hãy chú ý đến châu Âu! Liên Xô có ba hướng để Hồng Hải quân ra khơi. Hướng biển Baltic, dọc đường đi toàn là các nước nghiêng về thế giới tự do, Hồng Hải quân ở Baltic cực kỳ dễ bị phong tỏa. Hướng eo biển Dardanelles, mọi hoạt động của Hồng Hải quân Liên Xô đều nằm trong ý nghĩ của người Thổ Nhĩ Kỳ."
"Ngay cả Nam Tư cũng có người Ý đứng nhìn. Bất kỳ cửa biển nào của Liên Xô ở hướng châu Âu, về mặt địa lý đều bất lợi cho họ. Điểm này không thể thay đổi."
"Nhưng chúng ta cũng không thể tự mình đơn phương cho rằng Liên Xô sẽ mãi mãi không phát triển Hồng Hải quân. Một khi Liên Xô bắt đầu phát triển Hồng Hải quân, đó chính là lúc chúng ta cần lo lắng. Dù lực lượng hải quân của chúng ta đang chiếm ưu thế, nhưng một khi Liên Xô bắt đầu đầu tư vào hải quân, thì ngay cả nước Anh cũng phải gánh áp lực từ Liên Xô."
"Thế nhưng nay tình hình đã khác. Viễn Đông xuất hiện một thế địa lý dễ dàng tiến ra đại dương như vậy. Chúng ta có lý do để cho rằng Liên Xô sẽ dồn trọng tâm bố trí và binh lực liên quan đến hải quân về hướng Viễn Đông. Căn cứ vào tư liệu và kinh nghiệm hiện có, hải quân đi sau thường bắt đầu từ lực lượng hải quân lấy tàu ngầm làm cốt lõi."
Alan Wilson đem Mountbatten ra làm chỗ dựa, đưa ra khái niệm chiến lược "tàu ngầm, máy bay, tàu nổi" trước mặt các bậc đầu não của các bộ, nói năng vô cùng hùng hồn.
Đây vốn cũng là chiến lược mà Liên Xô đã theo đuổi suốt nhiều năm, kể từ những năm hai mươi. Hồng Hải quân công-nông được giao nhiệm vụ chủ yếu là huy động tàu nổi mặt nước, tàu ngầm, lực lượng không quân hải quân và phòng thủ bờ biển, cùng với lục quân phối hợp tác chiến, cùng nhau bảo vệ vùng biển gần bờ.
Mượn danh nghĩa Đệ nhất Hải chủ của Mountbatten, hắn khẳng định Hồng Hải quân trong một thời gian dài tới sẽ đặt trọng tâm đóng tàu vào tàu ngầm. Như vậy, nơi mà Hồng Hải quân Liên Xô dễ nhất đâm xuyên ra đại dương đã hiện rõ ràng: đó là vùng biển nửa kín của Liên Xô ở Viễn Đông, từ bán đảo Kamchatka kéo dài đến tận Bắc Hải Đạo, nơi đây đã hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của Liên Xô.
"Nhật Bản vốn là nước bại trận, chỉ mất đi một hòn đảo mà thôi, nhưng lại có thể mở ra một tương lai tốt đẹp, cùng gánh bớt áp lực từ Hồng Hải quân Liên Xô. Từ điểm này mà xét, Nhật Bản cũng đã góp phần vì hòa bình thế giới. Tôi nghĩ các quý ông ở đây đều không muốn vừa phải đối đầu với lục quân Liên Xô trên bộ, lại vừa phải đối phó với Hồng Hải quân có thể lớn mạnh trong tương lai. Còn ở Viễn Đông thì không có vấn đề ấy, Nhật Bản có thể tìm được vai trò của mình trong thế giới tự do, chẳng phải là điều tốt sao?"
"Còn nữa!" Alan Wilson nhẹ giọng nhắc nhở, "Trong phạm vi châu Á, chỉ có Nhật Bản là có thể cạnh tranh với Malaya thuộc Anh. Tôi, với tư cách là Chuyên viên của Malaya thuộc Anh, dĩ nhiên không mong Nhật Bản có ít điểm yếu. Mất Bắc Hải Đạo, nông nghiệp Nhật sẽ thiếu hụt lớn, phụ thuộc vào nước ngoài càng nặng. Mà Malaya thuộc Anh khống chế eo biển Malacca, chúng ta có thể thông qua những điều tiết hợp tình hợp lý, để sự phát triển của Nhật nằm trong phạm vi có thể kiểm soát, tránh cho việc quân Nhật thời Thế chiến thứ hai coi thường châu Âu lại tái diễn."
"Vậy kiến nghị gửi lên Thủ tướng là, đối với việc Liên Xô sáp nhập Bắc Hải Đạo, chúng ta đưa ra phản ứng là lên án mạnh mẽ." Ngài Ismay gật đầu, nhìn các đồng nghiệp trong phòng để xin ý kiến.
"Liệu có quá gay gắt không? Ý tôi là, có thể sẽ giống với phản ứng của Mỹ." Alan Wilson nói với giọng điệu thông cảm, "Tôi chủ yếu xuất phát từ việc giữ gìn mối quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ. Ai cũng biết rằng trong vấn đề Nhật Bản, Mỹ là bên có tiếng nói nhiều nhất."
"Anh nói có lý, tôi thấy bày tỏ sự tiếc nuối thì thích hợp hơn." Norman Brook dứt khoát chốt lại. Ông hỏi nhỏ thư ký riêng một câu rồi lập tức nói: "Vậy là bàn đến đây thôi."
Nước Anh bày tỏ sự tiếc nuối trước quyết định sáp nhập đảo Bắc Hải Đạo của Liên Xô, kêu gọi Mỹ và Liên Xô ngồi xuống bàn bạc, tìm ra một giải pháp đôi bên cùng có lợi. Alan Wilson lại thấy ngay bây giờ đã là đôi bên cùng có lợi rồi. Nước Anh bản thổ thắng một lần, vì Thái Bình Dương đã bị khai thông ắt sẽ phải chia bớt binh lực Hồng Hải quân Liên Xô ở hướng châu Âu.
Malaya thuộc Anh thắng một lần. Hiện nay Nhật Bản có nhiều điểm yếu hơn, thiếu hụt tài nguyên lớn hơn, đối thủ cạnh tranh thì giảm sức mạnh, xét cho cùng chẳng phải là chuyện xấu.
Bắc Hải Đạo đối với Nhật Bản chẳng khác nào vùng đất cơm gạo trù phú. Tỷ lệ tự cấp lương thực là hai trăm lẻ bảy phần trăm. Có Bắc Hải Đạo, Nhật vẫn có thể giữ tỷ lệ tự cấp khoảng một nửa. Mất Bắc Hải Đạo, gần như Nhật sẽ trở thành quốc gia phải hoàn toàn dựa vào nhập khẩu. Còn vấn đề ngư trường thì đã không cần cân nhắc nữa.
Tóm lại, về nông nghiệp, Nhật Bản sẽ mất đi khả năng mặc cả. Alan Wilson, với tư cách Chuyên viên của nước Anh, người bạn thân thiết của Mỹ ở nước ngoài, sau khi trở về Malaya thuộc Anh, vì thể diện của những nước cùng thuộc thế giới tự do, sẵn lòng dành cho Nhật Bản một chút hỗ trợ về nông nghiệp. Chỉ còn xem ngài Yoshida Shigeru có chịu hoàn toàn mở cửa thị trường nông nghiệp hay không.
Hiện nay ở Nhật có rất đông người làm nông nghiệp. Nếu có thể dùng nông sản thừa của Malaya thuộc Anh, khiến những nông dân Nhật ấy rơi vào tầng lớp thu nhập thấp trong xã hội, thì đó đâu phải là chuyện xấu.
Là một Chuyên viên ngoại giao, Alan Wilson không thể chỉ nghĩ đến lợi nhuận. Có những lúc phải nhìn xa hơn.
Chuyện Liên Xô sáp nhập Bắc Hải Đạo đã gây ra phản ứng dữ dội từ phía Washington. Họ cho rằng điều này không thể chấp nhận được, và cuộc đấu khẩu lập tức bùng nổ. Trước những lời chỉ trích của Washington, Liên Xô đáp trả bằng việc đem chuyện Mỹ, Anh, Pháp chia cắt nước Đức ra mà châm chọc.
Hai phe đôi bên ném lời ngọt lịm vào nhau, như thể miệng đều phết mật, nhưng Liên Xô không hề tỏ ra yếu thế, càng đánh càng hăng. Họ tuyên bố rằng việc trả đũa tội ác chia cắt nước Đức của Mỹ, Anh, Pháp chỉ là khởi đầu, trong tương lai không xa sẽ còn những đòn phản công lớn hơn.
Những lời ấy vừa được đưa ra, không khí ở London và Paris lập tức thay đổi. Họ đồng loạt bày tỏ rằng nên nghe lời khuyên của các đế quốc lâu đời như Anh và Pháp: đế quốc chủ nghĩa, nước trong đó sâu lắm, chỉ sợ các người, Liên Xô, không giữ nổi mình đâu.