Bao năm làm việc, mục đích lớn nhất của Alan Wilson chẳng qua là giành cho nước Anh một khoảng xoay xở. Nhưng đến khi việc thật sự ập tới, hắn mới thấy rằng những đại sự đủ sức khống chế gần như đóng băng cả thế giới, như Chiến tranh Lạnh, thì công việc hiện nay vẫn còn chưa đủ.
Dù có sưởi ấm cho nhau cùng người Pháp, muốn giành được không gian chiến lược đủ rộng vẫn là chuyện vô cùng gian nan.
Có lúc hắn nghĩ, nếu de Gaulle lên nắm quyền sớm hơn, liệu liên kết này có phát ra sức mạnh lớn hơn không? Nhưng nghĩ đến việc de Gaulle có thể thẳng tay buông bỏ các thuộc địa hải ngoại để cầm máu, ý nghĩ ấy đành gác lại.
Uống một bữa rượu với Alan Wilson, McCarthy mới biết bản thân hắn mang theo lời dặn của đại lão đảng Cộng hòa Taft, phải củng cố quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ. Alan Wilson liền nhận lời ngay, sắp xếp cho McCarthy vài chuyến đi, để hắn làm quen với các nhân sĩ trong chính giới Anh.
Hai chữ "phái thể chế" có thể hiểu theo nhiều cách. Có thể là đám công chức đông đảo chẳng muốn đổi thay hiện trạng. Cũng có thể là những tập đoàn khổng lồ lớn đến mức không thể đổ. Và đương nhiên còn là đủ loại tập đoàn lợi ích!
Nhưng bất kể chỉ nhóm người nào, Alan Wilson lúc này đều ít nhiều dính dáng, có thể nói chính hắn đã là một phần của phái thể chế.
Nước Mỹ tất nhiên cũng có. Phái thể chế Mỹ đời sau thì bị vị "ông vua hiểu biết" Trump quấy cho tơi bời. Phái thể chế Mỹ được nuôi lớn qua mấy chục năm Chiến tranh Lạnh, và có một chủ trương chung: chống Nga. Bất kể nước Nga biến thành thế nào, chỉ cần nước Nga còn một ngày chưa chết, thì vẫn phải chống Nga.
Cũng khó trách. Dù Liên Xô nhỏ hơn Đế quốc Nga, và Liên bang Nga lại nhỏ hơn Liên Xô, phần lãnh thổ còn lại của Nga vẫn quá rộng. Ngoài vài cường quốc, nó vẫn là thứ có thể nghiền nát bất kỳ nước nào khác.
Nếu nới lỏng đàn áp, khó mà đảm bảo nước Nga sẽ không đứng dậy. Mối đe dọa ấy là có thật.
McCarthy hiện không thuộc phái thể chế Mỹ. Lãnh tụ phái thể chế của Đảng Cộng hòa là Dewey, còn đại lão phái bảo thủ là Taft. Nhìn như vậy, McCarthy thuộc về phe bảo thủ.
Vì thế, chuyến đi dành cho McCarthy nhất định phải để hắn gặp vài nhân vật chính trị bảo thủ hơn ở Anh. Có điều Alan Wilson không thể sắp xếp cho hắn gặp Churchill. Nếu McCarthy muốn gặp, thì tự nghĩ cách mà làm.
-Joseph, tôi là công chức, tôi không thể đứng trước mặt nội các Lao động mà sắp xếp việc của Đảng Bảo thủ. Alan Wilson bất lực nói. Anh thông cảm cho tôi nhé?
-Sao lại không được? Tổng thống Mỹ cũng là công chức mà! McCarthy đầy vẻ khó hiểu, nhíu mày hỏi. Có gì đâu?
-Anh nói gì cơ? Alan Wilson nhìn McCarthy, giọng điệu như thể hắn đang đùa.
-Ở Mỹ chỉ có người trong Quốc hội và Tòa án Tối cao là không phải công chức! McCarthy lắc đầu giải thích. Đứng đầu hệ công chức là Tổng thống.
Phạm vi định nghĩa công chức có một loại bao trùm toàn bộ nhân viên của cả hệ hành chính, kể cả quan chức do bầu cử lẫn quan chức bổ nhiệm chính trị. Mỹ thuộc loại này. Mỹ là một nước thực hành tam quyền phân lập điển hình.
Trong đó, công chức văn phòng thuộc bộ phận hành pháp được gọi chung là "nhân viên chính phủ". Họ gồm các bộ trưởng, thứ trưởng, trợ lý bộ trưởng, người đứng đầu các cơ quan độc lập và những quan chức bổ nhiệm chính trị khác, cùng các nhân viên văn chức khác của hành pháp. Còn thượng nghị sĩ, hạ nghị sĩ thuộc lập pháp, nhân viên Quốc hội thuê, và các thẩm phán thuộc tư pháp đều không thuộc hàng công chức.
-Hóa ra là vậy! Alan Wilson gật đầu. Tức là ở Mỹ, ai liên quan đến công việc hành pháp thì đều là công chức. Lập pháp và nghị viện không tính, vì Tổng thống cũng phụ trách hành pháp, nên Tổng thống trúng cử tự nhiên trở thành người đứng đầu hệ công chức.
Nói cách khác, tổng thống Mỹ vừa được bầu ra liền trở thành đại lão phái thể chế. Chẳng trách vị Ngủ Vương vừa lên ngôi, các giới đã reo hò vui sướng, dáng vẻ như khoác hoàng bào lên người vậy.
Nhưng định nghĩa công chức ở Anh không bao gồm thủ tướng. Alan Wilson vẫn không thể giúp. Với một thượng nghị sĩ Mỹ, hắn cho rằng McCarthy có cách riêng để gặp Churchill. Hắn không thể sắp xếp thay.
-Alan, mỗi thời điểm có một suy nghĩ khác nhau, sau này anh sẽ hiểu điều này. McCarthy thở dài. Hắn không nói về người bạn Anh này, mà là nói về chính mình.
Lần đầu tranh cử nghị sĩ, hình ảnh hắn để lại trước công chúng hoàn toàn trái ngược với bây giờ. Khi ấy hắn ủng hộ chủ nghĩa biệt lập, cho rằng người Mỹ đã quên mất chính đất nước mình: "Tấn công Liên Xô có thể giành phiếu bầu, nhưng điều đó chỉ hủy hoại nước Mỹ." Hắn còn nhấn mạnh xuất thân nghèo khó và kinh nghiệm tòng quân, để đối lập với đối thủ thuộc dòng họ chính trị danh giá.
Thế mà bây giờ McCarthy đã sống thành một con người trái ngược hẳn với ngày trước. Công kích Liên Xô và cả Trung Quốc, không ai hăng hái hơn hắn. Suy cho cùng, tất cả là vì miếng cơm manh áo.
Alan Wilson thấu hiểu. Tuy không giúp sắp xếp gặp Churchill, nhưng ở những việc khác hắn vẫn ra tay hỗ trợ.
Hắn vốn trở về London nhân dịp kết hôn. Nếu bên châu Âu không có chuyện gì, hắn còn phải quay về Malaya, hoàn thành bản đồ vĩ đại của thủ tướng Attlee về "Cộng đồng xã hội chủ nghĩa Đại Anh".
Malaya vốn đã có công nghiệp thép. Nhưng sản lượng năm nay chỉ đạt hai triệu tấn. Đây đã là thuộc địa có năng lực sản xuất thép lớn nhất ngoài nước Anh, và trong đó có cả công lao của tù binh Nhật Bản.
Cộng hết các thuộc địa lớn lại, thêm sản lượng thép của chính quốc, thì sản lượng thép của Anh vào khoảng hơn hai mươi triệu tấn. Nói mà không biết xấu hổ, thì Anh vẫn đứng ngang hàng với Mỹ và Liên Xô, thành ba cường quốc hàng đầu.
Nhưng thật ra Mỹ và Liên Xô mới cùng một đẳng cấp, còn Anh chỉ mạnh hơn các nước khác một chút.
Mục tiêu Alan Wilson đặt cho Malaya là ít nhất không được kém chính quốc. Vì mục tiêu ấy, hắn sẵn sàng cạnh tranh ngay với chính quốc, huống chi còn có chính sách dựa vào bất động sản châu Phi thuộc Anh để chống đỡ.
Dù sao sau sự kiện sương mù London, chính quốc cũng sẽ ra tay chỉnh đốn các ngành công nghiệp gây ô nhiễm nặng. Đây đều là tin tốt.
Nói đến chuyện này, theo sự đổi mùa, London lại sắp bước vào một đợt sương khói dày đặc. Alan Wilson đã chuẩn bị sẵn sàng ra nước ngoài tránh nạn, không định chịu cảnh hưởng đặc quyền đế quốc ngay tại chính quốc.
-Em yêu, nói chuyện với công chúa Badia thế nào rồi? Alan Wilson về đến nhà, thấy vợ mặt mày mệt mỏi, rõ ràng cũng vừa mới về tới, bèn chủ động chào hỏi.
-Cũng được. Theo lời anh, em đã nói chuyện sâu với cô ấy một lần. Hiện nay công việc chủ yếu của hoàng thất các nước là giữ được ngôi vị, chứ không phải nắm trong tay bao nhiêu quyền lực. Dù có làm quân chủ thực quyền, tốt nhất cũng đừng để ai nhìn thấy rõ, phải che đậy cho đúng mực. Pamela Mountbatten nhẹ nhàng đáp. Cô ấy đều đồng ý với quan điểm của em.
-Xem ra là một nàng công chúa dễ nói chuyện! Alan Wilson nói đến đây, chợt nghĩ tới một kẻ đầu óc chỉ toàn yêu đương. Công chúa này thì không dễ nói chuyện như vậy. Tuy không còn khiến người ta chán ghét như lúc mới đầu, nhưng vẫn cần sửa lỗi mới ra dáng một công chúa.
-Badia thì còn ổn, chỉ là mấy người chị em đi cùng cô ấy làm em không hài lòng. Họ coi thường Badia, cho rằng người Ả Rập thì... Pamela Mountbatten nghĩ mãi không tìm được tính từ, đành khựng lại.
-Phân biệt chủng tộc! Alan Wilson gật đầu bổ sung. Tuy đây là chuyện thường tình của con người, nhưng tốt nhất vẫn nên tránh. Nhất là với người bạn nước ngoài thuộc tầng lớp như công chúa Badia. Nói thật lòng nhé, đám quý tộc bạn của em, đối với nước Anh thì chẳng quan trọng bằng người ta đâu.
Hắn cũng cho rằng các chủng tộc coi thường nhau là điều không tránh khỏi, dù là châu Âu bị phái "bạch tả" hoành hành đời sau cũng không tránh được. Mà phái bạch tả càng làm ầm lên, đa số người ta càng nghiêng về phía cánh hữu.
Ngay cả ở Malaya thuộc Anh, người Hoa và người Mã Lai cũng coi thường nhau. Chuyện Malaya ấy, Alan Wilson cũng chưa có cách giải quyết. Hắn chỉ có thể giương cao ngọn cờ chính trị đúng đắn, để hai cộng đồng lớn bề ngoài sống yên ổn với nhau. Coi thường nhau thì được, nhưng dám công khai làm thế thì phải chịu trừng trị.
Về vấn đề hai cộng đồng ở Malaya, Alan Wilson có thể coi như thấu hiểu được phần nào nỗi bất lực của nước Mỹ đời sau.
Ai cũng biết chính trị đúng đắn chẳng khác gì trò dán vá tô điểm, nhưng nếu không làm vậy thì còn cách nào khác? Đây vốn là một bài toán không có lời giải.
Muốn dẫn dắt công dân Anh trong nước không phân biệt chủng tộc, nhất định phải bắt đầu từ giáo dục. Thêm nữa, trong nước không được tiếp nhận người nhập cư. Không có khoảng cách thì chẳng nảy sinh được vẻ đẹp, cứ giáo dục kiểu bạch tả từ nhỏ cũng vô ích.
Trong nước không có người nhập cư, khi ấy mới có thể nghĩ cách từ giáo dục để xoay chuyển suy nghĩ của công dân Anh. Nếu khắp nơi đều là dân nhập cư nước ngoài, thì chẳng qua là dùng chính trị đúng đắn để trì hoãn nguy cơ mà thôi.
Công chức thì dễ ràng buộc, chính khách cũng dễ nói lời đẹp đẽ. Nhưng đa số công dân Anh thì làm sao ngăn được? Chẳng lẽ còn không cho họ bất mãn trước làn sóng nhập cư ồ ạt hay sao?
-Em đã dạy dỗ cô ấy rồi, tin rằng sau này sẽ không để lộ suy nghĩ kiểu này nữa. Pamela Mountbatten ngoan ngoãn đáp. Anh xem, chồng em tôn trọng các dân tộc khác thế nào, còn học cả ngôn ngữ của họ nữa.
-Đều là chuyện nhỏ! Dù sao anh cũng là tốt nghiệp ưu tú của Oxford. Alan Wilson giữ vẻ tự phụ, tỏ thái độ. Đợi anh về, dốc sức thu xếp Malaya mấy năm, dẹp hết mối họa. Đến lúc giếng phóng tên lửa hạt nhân sửa xong, em có thể yên ổn làm nữ vương.
Lý do hắn ở lại châu Âu chính là để xem phán đoán của mình về việc phong tỏa Berlin có xảy ra hay không. Cũng vì mục đích ấy mà hắn tìm cách giữ McCarthy lại London.
Ít nhất về dư luận, Liên Xô vẫn tỏ ra hết sức hung hăng. Nhưng tin tức ngày hai mươi lăm tháng Tám lại khiến Alan Wilson sinh nghi sâu sắc về phán đoán của mình. Có lẽ lịch sử đã xuất hiện biến đổi, không thể cứ dựa vào lịch sử vốn có để suy đoán hành động của đối thủ nữa.
Tin tức ấy như sau: ngày hai mươi lăm tháng Tám, Moskva tuyên bố Hokkaido, với tư cách một nước cộng hòa tự trị, trở thành một phần của Cộng hòa Liên bang Xô viết Xã hội chủ nghĩa Nga. Đây là thôn tính trắng trợn. Hơn nữa, đó là sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Nga, chứ không phải sáp nhập vào Liên Xô theo hình thức cộng hòa thành viên.
Sự khác biệt này rất lớn. Trong ký ức của Alan Wilson về việc Liên Xô tan rã, các cộng hòa thành viên cuối cùng đều giành được độc lập. Nhưng cộng hòa tự trị là đơn vị hành chính cấp dưới của cộng hòa thành viên, có thể gọi là một phần của nước Nga. Nước Nga chẳng bao giờ nhả những vùng đất này ra.
Cũng có nghĩa là, dù trong dòng thời không này Liên Xô có tan rã, Nhật Bản cũng không thể lấy lại Hokkaido nữa. Nhật Bản đã phải vĩnh biệt Hokkaido rồi.