Alan Wilson mỉm cười lắng nghe các đại diện ấy chê bai qua lại, thật lòng mà nói, hắn không ngờ cái gọi là "quạ đậu trên lưng lợn" lại xuất hiện nhanh đến vậy. Dù có để hắn đi chê bai cả thế giới thứ ba, e rằng hắn cũng chẳng tìm nổi nhiều lời lẽ đến thế.
Thực ra, hội nghị lần này không nhằm ràng buộc quốc gia nào khác đang có mặt tại đây. Đề án Alan Wilson đưa ra, trên thực tế, là để trói buộc chính nước Anh.
Ai cũng biết, Anh là nước châu Âu đầu tiên buông lỏng để thuộc địa giành độc lập, gần như là thuận theo dòng nước mà trôi.
Những nỗ lực giữ vững ảnh hưởng truyền thống của Anh ở các thuộc địa phần lớn tập trung trước cuộc chiến kênh Suez. Đến sau Hiệp định Nassau năm 1962, người ta thậm chí chẳng buồn làm cho ra vẻ nữa.
Châu Phi thuộc Anh sụp đổ trước tiên, và điều đó tất yếu kéo theo các nước châu Âu khác. Cũng như Liên Xô tan rã kéo theo cảnh các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu rồi cũng phải diệt vong, nước Anh đã không gồng nổi nữa, các nước thực dân châu Âu khác cũng chẳng gồng nổi.
Trong lịch sử, Anh là nước đầu tiên không chống đỡ được, cho nên hội nghị lần này nhằm đưa ra một khuôn khổ cùng tiến cùng lùi. Nếu đã buông thuộc địa thì cùng buông, bằng không thì cùng giữ. Bất kỳ nước thực dân nào, kể cả Anh, đều đừng hòng nhảy tàu trước.
Ngày đầu tiên của hội nghị đã định ra tông điệu cho mấy ngày sau. Khi hội nghị kết thúc, Maggins nghe Alan Wilson trình bày chủ trương, liền ngẩng mặt lên, giọng có phần kiêu ngạo mà nói:
-Thế chẳng phải là đem nước Anh và các nước khác đặt ngang hàng hay sao?
-Thưa huân tước đáng kính, bàn bạc trên cơ sở bình đẳng thì rốt cuộc chẳng bàn được điều gì cả. Alan Wilson đáp, mặt đầy vẻ đắc ý. Người đông miệng tạp, mỗi nước lại một ý, đến lúc ấy ai cũng không rút chân ra được. Người Pháp muốn biến toàn bộ lãnh thổ hải ngoại thành nói tiếng Pháp hoàn toàn, trời mới biết họ phải mất bao lâu. Theo tôi thì không có ba năm chục năm thì đừng hòng nghĩ tới.
-Thế còn người Bồ Đào Nha? Tôi nhớ chính phủ Bồ Đào Nha vốn không thừa nhận có thuộc địa. Hơn nữa, ở tiểu lục địa phía Nam, nhờ Goa có mỏ sắt chất lượng tốt, nên Goa phát triển khá lắm. Người Bồ Đào Nha ở Goa có lợi nhuận, muốn rút ra đâu có dễ. Maggins nhíu mày hỏi lại.
Alan Wilson nhắc đến thái độ của vài nước, riêng với Bồ Đào Nha thì chỉ cần Salazar còn sống, hắn cho rằng không có gì đáng lo. Salazar ít nhất còn sống được hai mươi năm. Đến lúc ấy đã sang thập niên bảy mươi, người ta cũng vơ vét đủ rồi.
-Như vậy, sau này nếu chúng ta muốn buông một thuộc địa, còn phải cân nhắc thái độ của các nước khác. Maggins khẽ nhíu mày mà hỏi lại.
-Ừm! Alan Wilson mỉm cười gật đầu. Khuôn khổ này chủ yếu chính là để nhốt nước Anh vào trong đó.
Dĩ nhiên, lúc này nước Anh chẳng cho rằng có điều gì sai trái. Thời thế đổi thay, hiện tại Anh vẫn đang cố hết sức giữ ảnh hưởng, nên chưa nghĩ tới việc tương lai nước Anh sẽ rơi vào phong trào tự do buông tay.
-Viên chuyên viên thuộc địa ở hải ngoại đã thúc giục tôi phải làm cho xong chuyện này. Alan Wilson làm ra vẻ gánh nặng trên vai mà nói. Tôi không thể phụ lòng các đồng nghiệp được.
Đây là chủ trương mà viên chuyên viên thuộc địa đã định ra từ hội nghị Zanzibar. Chỉ là đưa về Brussels chính thức trình bày, đồng thời cũng đại diện cho lợi ích chung của đội ngũ công chức hải ngoại.
Về việc làm thế nào để phát triển châu Phi, làm sao nâng đỡ giáo dục và làm phong phú đời sống văn nghệ, đó là chương trình trọn gói được đưa vào nghị sự cho ngày hôm sau. Không có nhu cầu thì cũng có thể tạo ra nhu cầu.
Về phần mình, nước Anh cho rằng nên bắt đầu từ thể thao. Mấy trăm năm nay châu Phi ở tận đáy thế giới, lòng tự tôn đã yếu đến cực điểm. Mà qua thi đấu thể thao, theo lý thuyết thì đó là cách dễ khơi lại lòng tự tôn nhất.
Còn người Pháp thì tuyên bố nhất định sẽ hỗ trợ kinh phí cho việc phổ biến tiếng Pháp. Alan Wilson tỏ ý tán thành. Người Pháp vẫn luôn ôm chấp niệm về việc truyền bá tiếng Pháp.
Chưa cần nhắc đến lịch sử xa xưa của ngôn ngữ cung đình châu Âu, về mặt văn hóa, nước Pháp vẫn không ngừng gắng sức bảo vệ và mở rộng phạm vi tiếng Pháp, liên tục ban hành các quy phạm về tiếng Pháp, đảm bảo sự thuần khiết và chuẩn xác của nó, đồng thời dựa vào thao túng chính trị để bảo đảm rằng phần lớn các thuộc địa tương lai đều lấy tiếng Pháp làm ngôn ngữ chính thức.
Người ta cho rằng tiếng Pháp được dùng rộng rãi trong ngoại giao và pháp luật là vì nó chính xác. Nhưng sự thật không phải vậy. So với tiếng Anh, tiếng Pháp thực ra mơ hồ hơn nhiều. Thế nhưng, chính sự mơ hồ ấy lại trở thành ưu thế của tiếng Pháp.
Ngoại giao và pháp luật xưa nay chưa bao giờ chính xác tuyệt đối. Họ cần rất nhiều khoảng trống mơ hồ. Lời lẽ ngoại giao, điều khoản pháp luật, khi đã mơ hồ thì nhất định phải dựa vào cơ quan tại chỗ để giải thích. Và quyền giải thích ấy khiến người ta nắm được thế thượng phong. Đó chính là lý do tiếng Pháp được ưa chuộng trong ngoại giao.
Nói một cách đơn giản, đó là một thứ ngôn ngữ rất thích hợp để thi triển thuật ăn nói. Người Pháp đã ám ảnh với việc phổ biến tiếng Pháp, thậm chí còn bãi bỏ biến thể chữ Hán của Việt Nam, rồi tạo ra một hệ thống chữ cái mới, điều đó đủ cho thấy họ là người thế nào.
Tuy nhiên, riêng chuyện ở Việt Nam, Alan Wilson không cho rằng người Pháp làm sai. Cũng không có chuyện văn tự Việt Nam sau khi được chữ cái hóa sẽ gây ra rắc rối lớn nào.
Tiếng Pháp là một ngôn ngữ đã rất trưởng thành, muốn tạo ra một bộ văn tự cho một dân tộc thì chẳng khó khăn gì.
Những hệ lụy của việc chữ cái hóa tiếng Việt chỉ tồn tại trên mạng của một nước lớn nào đó, và tác dụng chủ yếu là tìm một lý do để chê cười người Việt.
Thứ văn tự chưa thành thục mà thường xuyên gây ra vấn đề thực sự là tiếng Hàn. Thái độ đối với Hàn Quốc và đối với Việt Nam khác nhau, điều đó thể hiện rõ sự coi thường kẻ nghèo, nịnh bợ kẻ giàu.
Biên bản hội nghị về phát triển thuộc địa lần này, không ngoài dự đoán, đương nhiên sẽ do người Pháp công bố. Alan Wilson tin chắc người Pháp sẽ đưa ra một bản tuyên ngôn công khai, lớp nọ chồng lớp kia, đầy những lời lẽ ngoại giao được độn thêm cho dài.
Xét theo nguyên tắc của bản tuyên ngôn công khai, sáu nước Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Bỉ đã nhận thức được nhu cầu của các lãnh thổ hải ngoại và đang bắt tay cải thiện. Còn cải thiện thế nào thì hiện nay người dân ở lãnh thổ hải ngoại chưa cần biết.
Mỗi nước đều có kế hoạch phát triển riêng. Hội nghị lần này chỉ là một tuyên ngôn chung, không can thiệp vào cách làm của từng nước thuộc địa. Tác dụng chủ yếu là để ràng buộc, không cho bỏ qua lợi ích của các nước thực dân khác, không được tùy tiện và vô trách nhiệm mà cho thuộc địa độc lập. Trước khi đưa ra quyết định như vậy, phải có sự thông cảm của các nước thực dân khác, đặc biệt là Anh và Pháp phải thông cảm lẫn nhau.
Riêng về kế hoạch phát triển của nước Anh, Alan Wilson nghiêng về phát triển bất động sản, dùng tài nguyên châu Phi để nuôi công nghiệp hóa ở Malaya. Sau đó, thủ phủ của các thuộc địa lớn sẽ lần lượt mọc lên, mỗi nơi để lại một thành phố có hạ tầng khá tốt, coi như đền đáp.
Dù sao cũng không phải quy hoạch đô thị hóa quy mô lớn, mỗi thuộc địa để lại một thành phố thì tuyệt đối công bằng. Như vậy đã đủ để cho thấy nước Anh có vai trò như một cửa sổ đối với việc xây dựng thuộc địa. Đừng đến lúc ấy lại nói rằng nước Anh chẳng để lại cho thuộc địa thứ gì!
Ngày cuối cùng của năm 1950, Pamela Mountbatten biết Alan Wilson đang ở Brussels, nên đến đây đón giao thừa cùng vị hôn phu. Là người nổi danh nhất châu Âu hiện nay trong vai trò tấm gương cải tạo trái đất, Pamela Mountbatten đương nhiên cũng nhận được không ít sự đón tiếp trọng thị.
Nhất là người Pháp, họ rất nhiệt thành với kế hoạch khai thác Libya của Pamela Mountbatten, và bày tỏ rằng nhất định sẽ ủng hộ dự án này ở cấp chính phủ.
-Nghe nói công ty thăm dò của tiểu thư Mountbatten đã giành được quyền thăm dò Biển Bắc. Anh có biết không? Maggins đứng cạnh Alan Wilson, nhìn Pamela Mountbatten đang được vây quanh, khẽ hỏi.
-Tất nhiên là tôi biết, chính tôi đã bảo nàng làm vậy. Alan Wilson nghiêng đầu nhìn Maggins, lắc đầu dứt khoát mà hỏi ngược lại. Chẳng lẽ Biển Bắc cũng khai thác được dầu hay sao? Có khi nào nhầm không, chỗ đó gió bão dữ dội thế kia.
-Tôi còn tưởng anh biết chứ! Maggins lắc đầu. Xem ra anh chẳng có tin nội bộ nào để nói cho tôi rồi.
-Thật ngại quá, tôi không hỏi đến chuyện tiền bạc của gia tộc Mountbatten. Alan Wilson đáp, nét mặt đầy vẻ đáng thương của kẻ ở rể ăn cơm nhà vợ, nhưng chỉ thoáng chốc đã trở lại bình thản, càng khiến Maggins liên tưởng miên man, rồi cũng không tiện hỏi sâu thêm.
Chẳng bao lâu, Pamela Mountbatten khoác áo lông thú, thong thả bước tới, thẳng hướng về phía Alan Wilson, tiện thể chào Maggins một tiếng:
-Huân tước Sheffield, dạo này ngài có khỏe không?
-Vẫn khỏe. Không làm phiền hai người nữa. Maggins khẽ gật đầu, nhường chỗ lại cho cặp đôi.
-Anh thấy bộ áo lông này của em thế nào? Có đẹp không? Pamela Mountbatten vừa thấy người xung quanh đã đi hết liền sáp lại gần.
-Còn tùy xem ai mặc. Alan Wilson nhìn nàng, giọng ẩn ý. Em đến Brussels, thật khiến người ta cảm động.
-Đó là việc em nên làm mà! Pamela Mountbatten lập tức khoác tay vị hôn phu, rồi hạ giọng nói: Em có một tin liên quan đến anh, cũng liên quan đến người Mỹ!
-Hử? Alan Wilson có phần ngơ ngác. Hắn không ngờ lại có ngày được nghe tên người Mỹ trong cùng một câu với mình. Người quen hắn ở Mỹ chỉ có Vivien Leigh, nghĩ đến đây, Alan Wilson không kìm được mà nuốt nước bọt, dò hỏi: Chuyện gì vậy?
-Anh cũng biết, không phải ai cũng đã rời khỏi Ấn Độ. Vẫn còn một số ít người Anh làm việc cho chính phủ Ấn Độ. Theo tin của chúng em, dạo gần đây trong một cuộc họp, New Delhi có vẻ đã đề cập đến việc tịch thu mỏ sắt Mysore.
Pamela Mountbatten vừa mở miệng, Alan Wilson đã thở phào nhẹ nhõm, hóa ra không phải chuyện quan hệ của hắn với báu vật của nước Anh bị phát hiện. Hắn bình thản nói:
-Cường quốc lừng lẫy, xem ra cho rằng quân Mỹ thua hai trận rồi thì có thể tùy ý bóp nặn. Nhưng mà… lúc này quả là một cơ hội tốt.
Nước Mỹ đã rơi vào một cuộc chiến ít nhất là đang bất lợi. Trong hoàn cảnh không rảnh tay thoát thân như vậy, đây quả thực là một cơ hội rất tốt. Nếu Mỹ vì một mỏ sắt mà gây sức ép lên Ấn Độ, Liên Xô hẳn sẽ mừng đến phát điên.
-Anh cho rằng New Delhi thật sự dám làm vậy sao? Pamela Mountbatten hỏi ngược lại. Hay điều đó có nghĩa là, các sản nghiệp của em ở Ấn Độ cũng đang nguy hiểm?
-Không đâu, ngành dược phẩm chưa đến mức ấy. Sắt đối với một quốc gia thì thật sự rất quan trọng. Alan Wilson suy nghĩ một lát rồi đáp. Còn câu hỏi có dám hay không, theo tôi thì họ thật sự dám.