Chi phí quân sự của nước Anh năm sau dự tính là mười hai ức bảng Anh, chiếm bảy phẩy bốn phần trăm toàn bộ chi tiêu tài chính. Con số ấy tốt hơn hẳn cùng kỳ trong lịch sử, nhưng quân phí vượt quá bảy phần trăm thì dù thế nào cũng chẳng thể gọi là nhẹ nhõm.
Alan Wilson tin rằng khi việc bố trí công nghiệp ở Malaya hoàn tất, nỗi khó khăn trong nước sẽ được giải quyết phần lớn. Nhưng trước mắt, khoản chi nặng nề vẫn là gánh mà nước Anh khó lòng đỡ nổi.
Còn sau khi thu nhập hải ngoại đạt mười ức bảng, liệu có thể nhờ công nghiệp Malaya khởi động mà đón một đợt tăng trưởng bùng nổ hay không, thì đó là việc của Alan Wilson.
Không cần nói cũng biết, hắn phải lập thành tích thật nhanh. Ít nhất với các chuyên viên thuộc địa có mặt hôm nay, có một điều ai cũng ngầm hiểu mà chẳng ai nói ra: miệng thì nhắc Washington, nhắc Matxcơva, nhưng trong lòng ai nấy đều rõ, kẻ thù thật sự nằm ở phố Downing, London.
Alan Wilson nở nụ cười mỉa mai, nhìn các đồng liêu mà nói: "-Không còn nghi ngờ gì nữa, mấy ông nghị viên ở London chỉ biết đứng trong nghị viện xa hoa mà phát biểu hùng hồn. Toàn nói những lời chẳng ai tin. Đến lúc then chốt, người gánh cả đất nước này trên vai vẫn là chúng ta."
"-Tôi chuẩn bị xây một tòa nhà ở Kuala Lumpur, dùng để định kỳ tổ chức cuộc gặp của ủy ban tài sản hải ngoại. Malaya thuộc Anh làm đầu cuối cho nguyên liệu châu Phi, lại phải tiếp nhận than và sắt từ Australia, dĩ nhiên phải minh bạch với mọi người, kẻo các vị lại tưởng tôi nuốt trọn lợi nhuận."
"-Alan, anh nói vậy là sao. Chúng ta đều biết, Whitehall rất coi trọng anh." Blake và John cùng các chuyên viên khác lần lượt lên tiếng, tỏ ý tin tưởng tuyệt đối vào hắn.
"-Vậy thôi à?" Alan Wilson bật cười khẽ, quét mắt nhìn một vòng những đồng liêu nói một đằng nghĩ một nẻo.
"-À! Thật ra chúng tôi cũng cần một chỗ để thư giãn đầu óc." Bị vạch trần tâm tư, các chuyên viên cười xòa cho qua. Dẫu sao chuyện này dính đến lợi ích của từng thuộc địa, nhất là lợi ích của chính bản thân họ, không thể xem thường.
Lúc Toàn quyền Madagascar đặt chân lên đảo, Alan Wilson đang cùng Sultan Khalifa tham quan đảo Zanzibar. Đảo này từng là kinh đô của Đế quốc Oman. Đúng vậy, Zanzibar từng là thủ phủ của Đế quốc Oman.
Chuyện này cũng giống như nói đảo Sùng Minh là kinh đô của Trung Quốc vậy. Có lẽ không thật chuẩn xác, nhưng đại khái là ý ấy.
Đế quốc Oman còn từng có thuộc địa dọc bờ biển Ấn Độ thuộc Anh. Người Pháp sắp đến hẳn cũng không xa lạ gì, vì trước khi người Pháp đặt chân lên, nước từng thuộc địa hóa Madagascar chính là Oman.
Thực ra, dùng Oman làm bình phong, chơi trò cân bằng ngoài khơi ở Zanzibar, còn mang đậm truyền thống, biết đâu lại mượn được chút uy thế. Alan Wilson quả thật đã từng nghĩ đến. Nhưng cuối cùng hắn vẫn gạt bỏ ý nghĩ đầy cám dỗ ấy.
Nếu sau này Vương quốc Iraq không biết nghe lời, khi đó tùy tình hình mà đưa Oman ra, loại trừ ảnh hưởng của Iraq. Làm việc gì cũng phải để lại một đường lui, chẳng phải thế sao?
"-Ngài Baron đã nhận được tin tôi gửi, về việc Zanzibar gia nhập Liên minh Arab. Ai Cập và hoàng thất Iraq đều giữ thái độ cởi mở." Alan Wilson sánh bước cùng Sultan Khalifa, giọng ôn hòa nói với vị quốc vương già. "Thực ra Sultan có lẽ chưa hiểu rõ tôi. Tôi đối với bạn bè quen biết, bất kể người ấy thuộc thân phận nào, lúc nào cũng dốc hết lòng. Điều này tôi có thể nói là không hổ thẹn với lương tâm."
"-Tôi đã bảo vệ quyền lợi của người Arab ở Zanzibar, nên về sau ắt sẽ bị người da đen bên kia eo biển này chê trách. Nhưng đời người vốn là thế, không thể mãi nước đôi, cuối cùng vẫn phải chọn một bên. Không cần tôi nói, Sultan và các quý tộc Arab bậc trên hẳn cũng hiểu, sát châu Phi thế này mà muốn giữ độc lập khó khăn đến nhường nào. Nếu người Arab mãi chưa tìm ra đáp án, tôi khuyên trong thời gian ngắn đừng gây chuyện về vấn đề độc lập, như vậy đối với mọi người đều không tốt."
Alan Wilson không hề có ý đe dọa. Hắn chỉ dùng lý lẽ mà thuyết phục, dùng tình nghĩa mà khuyên giải. Đe dọa thì ai cũng nhìn thấy, hắn không tin người Arab trên đảo lại không thấy. Dẫu sao cũng là nơi từng làm kinh đô, tầng lớp thượng lưu ở đây hẳn vẫn có chút tầm nhìn xa.
"-Chuyên viên Wilson còn trẻ như vậy đã đủ sức gánh vác đại sự, tiền đồ thật vô hạn." Sultan Khalifa cũng buông lời tâng bốc, rõ ràng rất tán thành chủ trương xóa bỏ tàn dư chế độ nô lệ.
Với một vị quân chủ, mọi chuyện khác đều là việc nhỏ, giữ được địa vị của bản thân mới là việc lớn. Trong vấn đề này, người Anh không phải kẻ thù đáng sợ nhất, ngược lại còn là đồng minh đáng tin cậy.
Lòng người vốn là vậy. Alan Wilson đương nhiên hiểu điều đó. Khi người Hoa còn ít, người Mã Lai ầm ĩ đòi người Anh cút đi. Nay họ lại níu kéo người Anh ở lại.
- Sao ai cũng nói như vậy? Đã thế thì chúng ta lấy hòa khí làm trọng. Việc đưa nô lệ da đen trở về quê cũ, để Ủy viên Porter lo liệu là được. Tất nhiên, nếu Zanzibar có thể ngồi dự hội nghị Liên minh Ả Rập thì vẫn phải tranh thủ sự giúp đỡ của các nước Ả Rập. Sự ủng hộ của quốc tế cũng vô cùng quan trọng.
Lời của Tô-đan Khalifa nói về tiền đồ rộng mở, Alan Wilson đáp lại bằng giọng dè dặt, giữ ý.
Đúng lúc ấy, Ủy viên Porter của Zanzibar vừa nhắc đến thì đã có mặt. Ông chào hỏi Tô-đan Khalifa rồi nói: "Alan, người Pháp đến rồi."
"Đồng minh của chúng ta trong hai cuộc đại chiến đã tới." Alan Wilson nói, giọng có phần trầm trồ. "Tôi đến ngay. Sau chiến tranh, người Pháp cũng lâm vào cảnh ngộ như chúng ta, phải tiếp đón họ cho thật long trọng."
Tô-đan Khalifa chẳng hiểu gì về cái gọi là "cảnh ngộ" mà Alan Wilson nhắc tới. Với một quốc vương của quần đảo nằm sát châu Phi như ông, Mỹ hay Liên Xô đều còn quá xa xôi.
Người khắp thiên hạ vẫn hình dung người Anh qua mấy thứ quen thuộc: mũ chóp cao, gậy ba-toong, kính một mắt. Nếu còn thêm điều gì nữa, có lẽ là cái tiếng người Anh giả dối.
Alan Wilson không thể nói ấn tượng ấy sai. Nhưng bản thân hắn thì tuyệt nhiên không phải hạng người như thế. Với những người hắn đã nhận là bạn, Alan Wilson tự thấy dẫu chưa đến mức đổ máu thay bạn, cũng chẳng kém bao nhiêu.
Tổng đốc Pháp tại Madagascar là Ốt-tô và Ga-bri-en, hai người bạn ngoại quốc gần đây đã cảm nhận rõ điều ấy.
Cả hai đều đứng trên lập trường của kẻ đi đô hộ. Alan Wilson mở đầu câu chuyện bằng cuộc chiến ở Việt Nam hiện nay. Kể từ năm 1945, khi nước Pháp trở lại châu Á, mới đó mà đã năm năm. Con riêng của Alan Wilson cũng đã có mấy đứa rồi.
Thời gian trôi đi, người Việt không những không ngừng kháng cự, mà còn vì giang sơn của một cường quốc lớn nào đó đã đổi màu, quân Pháp ngày càng vất vả ứng phó.
"Nếu không cầm cự nổi, tôi khuyên ngài nên noi theo người Hà Lan." Alan Wilson nghiêm giọng nói với Tổng đốc Ốt-tô. "Phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng hiện đại." Rồi hắn đổi giọng, hỏi: "Tình hình Madagascar hiện nay có yên ổn không?"
"Ở đây thì vẫn ổn!" Tổng đốc Ốt-tô gật đầu. "Madagascar dẫu sao cũng là một hòn đảo. Diện tích tuy lớn, nhưng với nước Pháp, việc chặn đứng sự thẩm thấu từ bên ngoài vẫn tương đối dễ."
"Tôi nghe nói người Madagascar có vẻ ngoài khác với người da đen thông thường?" Alan Wilson ngập ngừng như muốn nói mà lại thôi. "Tôi nghĩ có thể nghĩ cách từ điểm này. Những xung đột cần thiết đối với chúng ta là có lợi. Đây là kinh nghiệm tôi rút ra được ở Ấn Độ thuộc Anh. Chỉ tiếc một điều, dân số theo Ấn Độ giáo ở đó quá đông, còn tín đồ ôn hòa thì không đủ sức làm đối trọng."
Thật ra, nếu phân theo chủng tộc thì người Madagascar thuộc chủng hoàng nhân. Chính vì thế, sau khi giành độc lập, Madagascar trong châu Phi lại có địa vị rất thấp, thấp đến mức chẳng ai thèm để mắt tới.
Người hoàng nhân ấy không hề có quan hệ gì với Trung Quốc, ít nhất cũng phải từ một vạn năm trước mới có liên hệ. Khi ấy, người Mã Lai vẫn chưa bị bọn xâm lược từ phương Bắc đuổi khỏi đại lục. Người Madagascar và người Indonesia là họ hàng với nhau. Madagascar tuy thuộc lục địa châu Phi, nhưng ảnh hưởng của nó đối với các công việc châu Phi còn nhỏ hơn cả những tiểu quốc nằm sâu trong nội địa như Guinea Xích Đạo, Lesotho hay Togo.
Thấy Tổng đốc Ốt-tô cũng thoáng lộ vẻ suy nghĩ, Alan Wilson như vô tình mà nói: "Zanzibar đang chuẩn bị bãi bỏ chế độ nô lệ. Mong rằng điều này có thể giúp ích cho các đồng minh người Pháp của chúng ta."
"Khơi động mâu thuẫn giữa các tộc người?" Tổng đốc Ốt-tô không chắc chắn, hỏi lại. "Đó là mục đích của người Anh các ngài sao?"
"Nói cho chính xác thì gọi là mâu thuẫn chủng tộc sẽ thích hợp hơn." Alan Wilson thong thả đáp. "Người Ả Rập và người da đen là hai chủng tộc khác nhau. Còn người hoàng nhân và người da đen cũng không cùng một chủng tộc. Nếu chúng ta rút lui một cách phiến diện, vô trách nhiệm, rồi xảy ra thảm kịch phân chia Ấn Độ và Pakistan thì phải làm sao? Như thế, cả Anh lẫn Pháp đều phải chịu trách nhiệm. Chúng ta phải bảo đảm rằng sau khi rời đi, thuộc địa không rơi vào chiến tranh. Hơn nữa, vị trí địa lý của Madagascar tốt biết bao. Nó chính là 'nước Anh' của châu Phi, nơi lý tưởng để duy trì thế cân bằng từ ngoài khơi. Nếu tôi là thủ tướng London, tôi cũng muốn đổi thuộc địa với người Pháp."
"Mâu thuẫn chủng tộc?" Tổng đốc Ốt-tô bật cười khổ. "Madagascar tương đối biệt lập, ai có thể để ý tới chứ."
"Nếu chỉ cần khiến người ta chú ý thì tôi có thể giúp một tay. Ông Sukarno ở Jakarta kia, lúc nào cũng tìm cách gây chú ý đấy thôi." Alan Wilson vẫn thong thả nói. "Sau khi Indonesia độc lập, người Indonesia tư tưởng cấp tiến, đã muốn thôn tính cả Mã Lai thuộc Anh. Thêm một Madagascar thuộc Pháp cũng chẳng là gì. Đến lúc đó, Tổng đốc Ốt-tô có thể lấy đưa ra ngoài làm vào trong. Dùng những lời lẽ từ Indonesia, âm thầm khiến người Madagascar hiểu rằng họ và người da đen châu Phi không cùng một loài người."
"Vậy thì người bạn Anh của tôi chắc đã có những dự tính không tồi về sau rồi. Có lẽ về sự phồn vinh và ổn định của châu Phi, nước Anh cần sự giúp đỡ của nước Pháp. Tất nhiên cũng có thể ngược lại."
"Chuyện này còn tùy vào việc người Pháp có đáng tin hay không." Alan Wilson đáp lại Tổng đốc Ốt-tô như vậy, rồi hai người cùng bật cười.
"Cũng là để phát huy tinh thần Hội nghị Brussels thôi." Tổng đốc Ốt-tô nói, giọng lơ đãng.