Vì thế, Alan Wilson vừa giữ chức chuyên viên Mã Lai thuộc Anh, vừa kiêm Phó thư ký trưởng Ủy ban quản lý tài sản hải ngoại, đã không ngại đường xa tới Zanzibar dự họp. Làm vậy cũng là để tỏ lòng tôn trọng các vị chuyên viên châu Phi.
Các thuộc địa Anh ở châu Phi hình thành từ cuối thế kỷ XIX. Khi ấy, Đại Anh Đế quốc vươn chiến lược từ cửa sông Nin đến mũi Hảo Vọng, từ Nam chí Bắc đục thông lục địa. Kế hoạch này va chạm với chiến lược của Pháp, vốn muốn khống chế châu Phi từ Tây sang Đông, và cuối cùng buộc Pháp phải nhượng bộ.
Sau Thế chiến thứ nhất, nước Anh mới thực hiện được ước nguyện đục thông châu Phi. Họ đoạt lấy thuộc địa Đức vốn chặn đứng kế hoạch ấy, và thuộc địa Đức đó chính là Tanzania ngày nay.
Đừng tưởng kế hoạch đục thông bắc nam châu Phi dễ dàng. Nếu Alan Wilson nhớ không lầm, người kế thừa kế hoạch của Anh tên là Liên Xô. Dưới thời Brezhnev, Liên Xô mở màn cuộc tấn công toàn cầu. Thế nhưng các thuộc địa Anh ở châu Phi lần lượt giành độc lập, thành những quốc gia độc lập.
Kế hoạch châu Phi thời Brezhnev, thực chất là sao chép chiến lược của Anh thế kỷ XIX: từ Ai Cập đi dần xuống phương Nam, tiến sát mũi Hảo Vọng. Đến khi nội chiến bùng nổ ở Angola, nước láng giềng của Nam Phi, Liên Xô và Mỹ mới chính thức trở mặt đối đầu.
Sang thập niên bảy mươi, nội chiến Angola ngày càng khốc liệt. Liên Xô và Mỹ đều nhận ra thời khắc quyết định đã tới. Ai giữ được châu Phi, người đó sẽ quyết định địa vị và thể diện giữa hai bá chủ. Liên Xô đã viện trợ quân sự và vật tư lớn cho phe giải phóng Angola. Ngay cả ở nước láng giềng Zambia và trong lãnh thổ Congo, kho khí tài cũng chất đầy.
Brezhnev cho rằng ở thời khắc quyết chiến cần dùng biện pháp mới. Ông quyết định vừa phái nhiều cố vấn quân sự Liên Xô sang Angola, vừa đưa bảy nghìn quân Cuba được Liên Xô trang bị sang đó. Castro vốn rất tích cực tham gia phong trào giải phóng châu Phi.
Đây là lần đầu tiên Liên Xô đánh bại Mỹ và Nam Phi, kẻ đứng đầu ở châu Phi, trên một vùng đất xa xôi như thế. Cùng lúc ấy, thế tấn công toàn cầu của Liên Xô lừng lẫy không ai sánh kịp, và kế hoạch đục thông châu Phi đã gần ngay trước mắt.
Những thuộc địa Anh liền nhau thành dải ở châu Phi sẽ trở thành chiến trường chính của Liên Xô. Alan Wilson trong lòng rối bời, đồng thời thầm mắng Mỹ là đứa con bất hiếu, vô dụng. Vậy mà lại để thua một kẻ mới vào cuộc, ngay trên vùng đất Anh cai trị suốt bao lâu nay.
Thôi, chuyện hai mươi năm sau nơi này ra sao, tạm gác lại. Hiện giờ Alan Wilson cùng các chuyên viên châu Phi vẫn phải bàn kế hoạch trước mắt.
Phần lớn thuộc địa Anh ở châu Phi nằm dọc bờ biển phía Đông, nơi này thực ra chịu tổn hại không nặng. Bởi buôn bán nô lệ tam giác chủ yếu diễn ra ở bờ biển phía Tây châu Phi. Chẳng ai đi vòng một quãng rất xa, sang tận bờ Đông bắt nô lệ, rồi lại vòng qua mũi Hảo Vọng đem bán sang Mỹ.
Người da đen ở Đông và Tây châu Phi tuy cùng một giống, nhưng vẫn khác nhau. Chẳng hạn, người Đông Phi giỏi chạy đường dài, còn người Tây Phi và những người bị đưa sang châu Mỹ lại thường xuất hiện những tay chạy nước rút xuất sắc.
Trước khi cuộc họp chính thức bắt đầu, Alan Wilson cùng một loạt chuyên viên da trắng được mời làm khách trong vương cung Quốc vương Zanzibar.
Chỉ cần nhìn chữ "Tô-đan" cũng biết Zanzibar là nước mà Hòa Bình giáo chiếm ưu thế tuyệt đối. Trước thời đại đại hàng hải, biển cả trên thế giới nằm trong tay người Ả Rập. Theo các tuyến đường của thương nhân Ả Rập, Hòa Bình giáo lan từ phương Đông tới tận quần đảo Đông Ấn, còn về phía Nam thì tới tận miền nam châu Phi.
Đế quốc Oman từng lập thuộc địa từ đất liền đến tận Madagascar thuộc Pháp, đúng là đã có bộ khung của một đế quốc thực dân.
Vì Zanzibar hoàn toàn khác với Tanzania trên đất liền, nên trong lúc trao đổi với chuyên viên Zanzibar, Alan Wilson nói nên nghĩ cách trong chuyện xung đột tôn giáo. Hắn đề nghị khơi lên mâu thuẫn giữa đảo Zanzibar và các tín đồ Cơ Đốc trên đại lục, tốt nhất là xảy ra một vụ đổ máu.
-Kinh nghiệm hữu ích từ việc chia cắt Ấn Độ thuộc Anh nên được phát huy. Chỉ cần xung đột tôn giáo nổ ra, ta thuận thế nuôi dưỡng mâu thuẫn giữa Zanzibar và Tanzania. Như vậy có thể ngăn mọi ý đồ sáp nhập giữa hai bên. Các ngài, có phải thế không?
Lời Alan Wilson khiến các quý ông xung quanh đồng loạt gật đầu, ai nấy đều cho rằng nên làm như vậy.
-Nhưng Tanzania dù sao cũng theo Cơ Đốc giáo, làm thế e là có hơi quá. Chuyên viên Blake vừa lắc đầu vừa cười khổ. Tất nhiên tôi không phản đối, chỉ thấy có điều gì đó không ổn.
-Blake, việc này sẽ không gây tổn hại gì cho Tanzania. Xung đột tôn giáo là tự nhiên nảy sinh, chẳng liên quan gì tới chúng ta. Alan Wilson ra hiệu rằng rủi ro có thể kiểm soát. Đây dù sao cũng không phải Ấn Độ thuộc Anh. Ta chỉ cần hòa giải một cuộc xung đột quy mô cỡ một triệu dân, việc ấy vẫn dễ như trở bàn tay. Nếu ông lo, thì công việc của tôi ở Mã Lai thuộc Anh còn gian nan hơn, ở đó có tới hơn mười triệu người.
-Nếu so về số người, tôi, chuyên viên Nigeria, không chịu thua đâu. Nigeria không những có ba mươi triệu dân, mà phía Bắc là tín đồ Hòa Bình giáo, phía Nam là tín đồ Cơ Đốc, số lượng hai bên gần ngang nhau.
Lời chuyên viên Nigeria vừa dứt, các chuyên viên thuộc địa đều sững người. Rồi họ đồng thanh đáp:
-Thế thì đây quả là nơi thích hợp để thực thi chia cắt. Chẳng khác nào một Ấn Độ thuộc Anh được tái hiện. Có điều trước đó nhất định phải hết sức chú ý, tìm cách khơi mâu thuẫn giữa hai tôn giáo lớn, lại phải bảo đảm không ảnh hưởng đến lợi ích của Đại Anh Đế quốc trong giai đoạn hiện nay.
Người Hausa là một dân tộc sống trên vùng Sahel, chủ yếu cư trú ở miền Bắc Nigeria và Đông Nam Niger. Họ dùng tiếng Hausa thuộc ngữ hệ Chad, và phần đông theo Hòa Bình giáo.
Người Igbo là một trong những tộc người da đen chính ở Tây Phi, phân bố chủ yếu ở Đông Nam Nigeria, vùng cửa sông và một phần Niger, cũng có nhiều người sống ở Cameroon. Họ phần lớn theo Thiên Chúa giáo, nhưng vẫn giữ nhiều thành tố tôn giáo nguyên thủy. Một nhóm nhỏ trong họ lại theo Do Thái giáo.
Lấy hai tộc người này làm hạt nhân, tín ngưỡng ở Nigeria cân bằng hơn hẳn Ấn Độ thuộc Anh thuở trước. Gần như chia đôi, tỷ lệ một nửa một nửa, có nền tảng tự nhiên để chia cắt. Thậm chí còn cân bằng hơn cả Mã Lai thuộc Anh đã qua điều chỉnh!
Alan Wilson kéo câu chuyện trở lại, vừa trao đổi với đồng nghiệp vừa nói:
-Có nền tảng này thì không cần vội. Như mảnh đất dưới chân chúng ta đây, thực lực yếu mà lại gần đất liền, dễ bị Tanzania thâm nhập, mới thật sự nguy hiểm. Zanzibar rất dễ phong tỏa Tanzania. Một vị trí quan trọng như thế, ta phải bảo vệ cho chắc.
Nói đến đây, Alan Wilson nhìn về phía Quốc vương Khalifa đang đứng cách đó không xa, rồi quay sang lính canh vương cung mà dặn:
-Ngươi mau đi gọi Khalifa tới đây, nói ta có một đề nghị muốn bàn với Quốc vương đáng kính.
Alan Wilson nhớ, về sau Tanzania hình như có biệt danh là Quân Giải phóng Đông Phi? Đã biết chuyện ấy, hắn càng phải gánh lấy trách nhiệm bảo vệ lợi ích của đế quốc. Phải ngăn Tanzania và Zanzibar sáp nhập, đồng thời lợi dụng Zanzibar để Tanzania không thể phát triển.
Quốc vương Khalifa là người Ả Rập, chẳng bao lâu đã đến giữa đám thực dân. Cuộc họp chính thức còn chưa bắt đầu, một nhóm chuyên viên da trắng người Anh đã bàn với Quốc vương về vấn đề Zanzibar.
-Quốc vương Khalifa đáng kính, hẳn ngài cũng biết việc này. Hiện nay tầng lớp trên ở Zanzibar là người Ả Rập, tầng lớp dưới là người da đen, mô hình như vậy vô cùng nguy hiểm. Hơn nữa, Zanzibar dễ bị người da đen Tanzania thâm nhập, bởi cách đất liền chỉ bốn mươi cây số, khoảng cách ấy không phải là không thể vượt qua. Alan Wilson nói đến đây thì đổi giọng, hỏi ngược lại: Không biết Quốc vương cho rằng nước Anh ở đây có tác dụng gì?
Dù Zanzibar quả thật chín phần dân số theo Hòa Bình giáo, nhưng ngoài tôn giáo còn có vấn đề dân tộc. Một khi Tanzania độc lập, khó tránh khỏi việc để mắt tới Zanzibar. Quần đảo này có thể uy hiếp các cảng trọng yếu của Tanzania.
Quốc vương Khalifa ngập ngừng một lát rồi đáp:
-Chuyên viên Wilson, nước Anh là một bên cân bằng.
-Đồng thời cũng là bạn của các quốc vương. Đại Anh Đế quốc cũng là quốc gia quân chủ, dù thế nào chúng tôi cũng sẽ không chủ động làm gì một vị quốc vương. Alan Wilson hài lòng gật đầu, nói tiếp: Tôi có một đề nghị, muốn cùng Quốc vương trao đổi một số điều kiện.
-Xin chuyên viên Wilson nói rõ hơn. Quốc vương Khalifa vẫn chưa đoán ra đối phương rốt cuộc có mục đích gì.
-Thưa Quốc vương, nước Anh chúng tôi tuy là kẻ thống trị thực dân, nhưng với tầng lớp thượng lưu Ả Rập trên đảo, thì quả thật chẳng phải mối đe dọa lớn. Mối đe dọa thật sự là người da đen trên đất liền. Còn thực tế thì sao? Nếu tôi không đoán nhầm, ngay trên đảo Zanzibar, người da đen cũng đang chiếm đa số. Alan Wilson ngượng ngùng hỏi ngược lại. Chuyện này khiến tôi rất lo. Nơi đây cách các nước Ả Rập quá xa.
Nếu nói Alan Wilson có ưu điểm nào, thì đó là sự thẳng thắn. Hắn chỉ thẳng vào nỗi lo lớn nhất của người Ả Rập trên đảo.
-Nếu Quốc vương đáng kính đảm bảo được rằng nước Anh có thể sử dụng cảng trên đảo, giữ gìn lợi ích của Đại Anh Đế quốc ở đây, thì tôi có thể giúp một tay trong chuyện Zanzibar gia nhập Liên minh Ả Rập. Dù chưa độc lập, cũng có thể vào trước. Alan Wilson gật đầu nói tiếp: Nhưng tôi cần thấy được thành ý của Quốc vương.
Nhìn chung, tuy Tanzania vẫn chưa độc lập, Alan Wilson đã quyết diệt mối nguy ngay từ khi còn mầm mống. Hắn không để quần đảo có thể phong tỏa Tanzania này bị sáp nhập về sau.
Vì Quốc vương Khalifa không phản đối, nên trong lúc chờ Toàn quyền Madagascar thuộc Pháp đến nơi, hai bên sẽ ký trước một hiệp ước mới để khởi động trước.