-Ồ, đừng nói thế, anh chính là niềm hy vọng của cả giới quý tộc đấy.” Alan Wilson giơ ly rượu trong tay về phía Charles Brooke, ra hiệu. “Tôi và Pamela đã đính hôn. Chuyện lúc trước cũng chỉ là tình cờ thôi. Hôm anh đến Bộ Ngoại giao, tôi vừa hay có mặt ở đó, tiện tay giúp một chút.”
Pamela Mountbatten lúc này rõ ràng là hy vọng lớn nhất của toàn thể giới quý tộc Anh. Thời chiến, Churchill đẩy thuế thừa kế của nước Anh lên chín mươi tám phần trăm. Chừa lại cho các gia đình quý tộc đúng hai phần trăm, vậy mà người ta vẫn bảo đó là chuyện không tệ.
Từ đó có thể thấy, Alan Wilson đã đạp phanh một cái ở Newfoundland, cứu được bao nhiêu khó khăn cho tầng lớp quý tộc Anh. Giờ Pamela Mountbatten mang vốn đầu tư của giới quý tộc ra nước ngoài. Có thể vẫn có người không ủng hộ, nhưng Alan thì chưa thấy ai.
Alan đại diện cho đám công chức Whitehall, còn Pamela đại diện cho tầng lớp quý tộc Anh. Trước mặt Charles Brooke, người xa xôi tìm đến, hai người diễn một màn hợp tác lợi ích đúng mẫu mực.
Để vị quốc vương vừa ném bỏ vương quốc Sarawak, đổi lấy tiền mặt, nếm thử sự lợi hại của cặp vợ chồng này.
Còn chuyện tiếp theo, tức là vấn đề ngôi vua của vương quốc Sarawak, thì phải cân nhắc kỹ.
Điểm này Pamela cũng muốn chồng sắp cưới góp ý. Chỉ có điều mỗi lần hai người nói chuyện riêng, luôn có đồng nghiệp ở Whitehall hoặc những quý tộc không quen biết chen vào cắt ngang. Hai người đành chỉ cười gượng gạo trên môi.
“Bá tước Cardigan đời thừa kế!” Đợi đối phương quay người đi, Pamela lần thứ bảy giới thiệu thân phận của một vị quý tộc đến chào hỏi. Đáp lại nàng là một cái ngáp dài thượt của Alan.
Không phải hắn bất mãn gì. Dẫu sao đã có năm người đồng nghiệp Whitehall đến tìm, chờ thêm một lúc, cuối cùng cũng được yên tĩnh đôi chút. “Về chuyện Sarawak, em nghĩ thế nào?”
“Bắt Charles Brooke nhường ngôi cho em.” Pamela nghiêng đầu hỏi. “Anh thấy thế nào?”
“Làm vậy được sao? Nhưng ta lại nghĩ đến một tập tục ở phương Đông gọi là thiện nhượng.” Alan trầm ngâm một lúc rồi nói. “Hiện nay, dưới nỗi đe dọa của thuế thừa kế cao ngất, cảnh ngộ của giới quý tộc và hàng ngũ công chức chúng ta gần như giống nhau. Đường sống của cả hai đều nằm ở lãnh thổ hải ngoại. Chắc em cũng không muốn thấy cảnh phá sản hàng loạt của quý tộc sau chiến tranh lặp lại. Thật ra có thể gạt bỏ thành kiến môn đăng hộ đối. Chỉ cần là quý tộc, dù là người Ireland, cũng có thể thu nhận.”
Ireland tuy đã là cộng hòa, nhưng cũng giống tình hình phổ biến ở châu Âu, vẫn công nhận thân phận quý tộc cũ. Pháp và Đức cũng vậy. Xét theo góc độ giai cấp, những người ấy đều là người đáng tin.
Nhắc đến đây, Alan mới sực nhớ, Bá tước Cardigan chẳng phải là nhân vật trong câu chuyện thế kỷ hai mươi mốt, người không gánh nổi thuế thừa kế, cuối cùng phải bán cả lâu đài tổ tiên đó sao?
Nghĩ đến đó, Alan còn liếc theo người thừa kế Bá tước Cardigan vừa rời đi. Tuổi tác không khớp, vậy có lẽ là con trai ông ta, chính là đời Bá tước Cardigan sụp đổ vì phá sản.
“Ta nghĩ, ký hợp đồng thừa kế ngôi vua với Charles Brooke là coi như thành công rồi, nhưng tạm thời đừng công bố. Xét theo kinh nghiệm lịch sử, có thể trước hết thành lập một công ty kinh doanh tại địa phương. Em thấy sao?” Alan nói đến đây thì dừng lại, chờ Pamela lên tiếng.
“Anh nói sao thì em làm vậy.” Pamela tựa vào người hắn, vẻ mặt đầy quyến luyến. Nàng biết vị hôn phu của mình lúc nào cũng lên kế hoạch dài hạn, điều hắn đảm bảo chính là tỷ lệ thành công.
Nước Anh lập công ty để kinh doanh thuộc địa đã thành truyền thống. Công ty Đông Ấn chỉ nổi tiếng ở châu Á mà thôi. Còn nhiều công ty khác nữa, không kể hết được, như Công ty Vịnh Massachusetts ở Mỹ, Công ty Vịnh Hudson ở Canada, Công ty Rhodes ở châu Phi.
Trong số đó, có công ty đến nay vẫn còn tồn tại, như Công ty Vịnh Hudson. Sau khi thành lập ở Canada, khi lãnh thổ và độc quyền buôn bán da lông không còn, công ty bước vào thị trường hàng tiêu dùng, tiếp tục phát triển đa dạng hóa kinh doanh, chẳng hạn đầu tư vào năng lượng và hạ tầng.
Mảng kinh doanh thành công nhất của công ty ngày nay phải kể đến bán lẻ. Có thể nói đó là công ty bách hóa bản địa nổi tiếng nhất Canada. Việc này phát xuất từ những trạm buôn mà công ty từng lập khắp Canada.
Thế là những cửa hàng Vịnh Hudson từng bán nhu yếu phẩm cho dân nhập cư ở miền Tây Canada dần trở thành các cửa hàng có mặt khắp nơi. Còn thành công của họ trong lĩnh vực bán lẻ quần áo cũng không phụ nghề gốc của mình.
Alan nghĩ, Pamela chỉ muốn có một ngôi vương, nên không cần coi vùng đất ấy như nơi cung cấp nguyên liệu. Cứ dùng công ty để kinh doanh thử trước đã.
Nếu cách này không được, đến lúc đó lại thử đến thiện nhượng trong văn hóa phương Đông, để Charles Brooke trao vương quốc cho Pamela. Dù sao chính sách thuộc địa của Anh và Pháp vốn khác nhau. Pháp còn dạy một đám người châu Phi rằng tổ tiên của họ là người Gaule vinh quang.
Chính sách thuộc địa của Anh thì ngược lại hoàn toàn. Họ thừa nhận mọi nền văn hóa địa phương, và tự tay tổ chức có lẽ là lần thiện nhượng cuối cùng trong lịch sử loài người. Alan thì không ngại. Có gì mà không đáng thử?
“Ta chợt nhớ ra một chuyện. Ta nghe nói sau khi ngài Churchill không còn làm thủ tướng, khoản chi tiêu của ông ấy vẫn rất lớn. Gia sản của ông ấy có dồi dào không?” Alan tiện tay lấy hai ly rượu từ khay của người hầu, kéo Pamela ngồi sang một bên, định hỏi cho rõ nội tình.
“Cuộc sống của ngài Churchill vốn xa hoa lắm.” Pamela suy nghĩ một lát rồi đáp. “Nhưng gia tộc của ông ấy không giàu có gì đặc biệt. Ông ấy lại không phải con trưởng, bản thân cũng không có tước vị gì. Chỉ có điều, với công lao trong Thế chiến thứ hai, có lẽ ông ấy sẽ được phong tước. Nghe nói bây giờ ông ấy đang viết sách, sống nhờ tiền bản quyền.”
“Một tên viết tiểu thuyết!” Alan hừ mũi hai tiếng, vẻ mặt đầy khinh miệt. “Cũng phải thôi, ông ta là người lãnh đạo Đại Anh trong cuộc đại chiến thế giới, vì chút tiền bản quyền mà cũng chẳng biết xấu hổ là gì. Không biết trong sách của ông ta có viết không, rằng hồi Thế chiến thứ nhất, vì hai chiếc thiết giáp hạm, mà đẩy Đế quốc Ottoman về phía phe Đồng minh, khiến Nga hoàng bị bao vây hoàn toàn, rồi dẫn tới sự ra đời của Liên Xô?”
“Anh có cách gì không?” Nghe Alan nói vậy, Pamela chợt động lòng. Churchill đã đặt thuế thừa kế chín mươi tám phần trăm, thứ này chẳng khác nào tước đoạt tài sản của giới quý tộc. Còn việc giới quý tộc có hoan nghênh vị cựu thủ tướng này hay không thì quá rõ rồi.
“Không phải anh có cách gì, mà là các em muốn làm thế nào? Nếu các em muốn thấy gia tộc Churchill phá sản, thì phải hy sinh tầng lớp nhà văn một chút. Ông ta chẳng phải đang viết hồi ký sao? Vậy thì tính toán từ tiền bản quyền.” Alan hạ giọng nói. “Thật ra cũng chẳng có gì phải do dự. Tầng lớp quỳ gối một tay, vung nắm đấm một tay, bị đắc tội thì đắc tội. Người nắm bút trong tay, đến lúc then chốt, không dám liều đâu.”
Chuyện Churchill làm nhà văn đã có từ thập niên hai mươi, khi ông còn làm Bộ trưởng Tài chính. Khi ấy, với tư cách Bộ trưởng Tài chính, Churchill gặp Richard Hopkins, Thứ trưởng thường trực Bộ Tài chính, và nói thẳng: tôi không còn khả năng nộp thuế nữa, có cách nào cứu vãn một chút không?
Vì trước đây Churchill từng làm phóng viên và xuất bản tiểu thuyết, Hopkins đề nghị: nếu ngài tuyên bố “nghỉ hưu” với tư cách một nhà văn, thì có thể khai thu nhập thành tiền bản quyền. Tiền bản quyền thuộc về lợi tức vốn, không tính vào thu nhập cá nhân, như vậy có thể trốn thuế một cách hoàn hảo.
Trước chiến tranh, Churchill trở thành thủ tướng, các nhà xuất bản đua nhau tìm đến. Riêng năm đó, ông đã nhận được sáu trăm nghìn bảng Anh.
Ông vừa lo đối phó với chiến sự đang sôi sục, vừa đánh kiện với sở thuế, kiên quyết đưa tiền bản quyền vào khoản lợi tức vốn của một nhà văn đã nghỉ hưu.
“Thân ái, xem ra em đã có cách rồi?” Pamela đã không còn hứng thú với buổi tiệc hiện tại, hỏi thẳng xem lời giải cho vấn đề này là gì.
“Cải cách bản quyền. Ông ta có thể vì giai tầng quý tộc mà lấy của người giàu chia cho người nghèo, để ủng hộ chiến tranh, thì chúng ta cũng làm được như vậy.” Alan nói nhẹ tênh. “Một nhà văn có thu nhập sáu trăm nghìn bảng Anh một năm ư? Ngoài ông ta ra chắc không còn ai nữa nhỉ? Chúng ta cũng có thể phân cấp tiền bản quyền, theo mức sống hiện nay của dân London mà định mức cho từng tầng lớp. Càng lên cao thì tỷ lệ thu càng cao. Nhà văn có thu nhập vượt năm trăm nghìn bảng Anh một năm thì phải nộp thuế nhiều hơn. Nếu các em đồng ý, có thể đánh thuế chín mươi tám phần trăm, giống y như thuế thừa kế.”
“Còn có thể làm như vậy sao?” Pamela mở to mắt, không kìm được hôn lên má vị hôn phu một cái. “Thân ái, anh thật có cách.”
“Cách gì mà cách, chỉ là một biện pháp hại người mà không lợi cho mình, chẳng khó khăn gì.” Alan đưa ngón tay đặt lên môi, nói khẽ. “Phải giữ bí mật. Người ủng hộ ông ta vẫn còn rất đông. Mà nếu ông ta thắng cử thì chuyện này cũng không thành được. Trước hết chúng ta phải biết có bao nhiêu tác giả bán chạy, sức phản đòn lớn đến đâu. Việc này vượt quá năng lực của các em. Để ta đến Whitehall hỏi thăm xem sao.”
Trong lúc theo dõi tiến trình bầu cử, công việc ở Bộ Ngoại giao đương nhiên không nhàn rỗi. Là người có chuyên môn, Alan trong lúc tình hình viễn Đông căng thẳng vẫn kiên định tiếp thêm tinh thần cho Hồng Kông, khẳng định Hồng Kông không có nguy cơ thất thủ.
Dù vậy, trong trận Quảng Châu, từng có một ngày có tới mười vạn người vượt biên, khiến chính quyền Hồng Kông hỏi có nên đóng cửa biên giới hay không. Alan kiên quyết trả lời qua điện báo rằng không cần đóng, cứ đưa người sang Borneo là được.
Nay trận Quảng Châu đã qua hai tháng, nguy cơ viễn Đông đã được giải tỏa. Bầu cử tuy là chuyện lớn của nước Anh lúc này, nhưng vài ngày trước Alan vẫn gửi điện sang viễn Đông, truyền đạt ý của Ngoại trưởng Ernest Bevin. Ngày sáu tháng Giêng, Anh chính thức công nhận việc đổi chính quyền ở Trung Quốc.
Bây giờ, Alan đi đến tòa nhà Bộ Ngoại giao để gặp Ngoại trưởng Ernest Bevin. Hắn làm phiền vị Ngoại trưởng sức khỏe không tốt mà vẫn kiên trì tranh cử. Văn kiện mang theo là một bản phản bác nhắm vào nước Anh. Người Anh biết tiếng Hán không nhiều, nên Alan trực tiếp dịch ngay tại chỗ.
“Anh em vì chút lợi nhỏ mà bán rẻ quốc hồn, ta thấy xấu hổ thay cho nước Anh. Rồi sẽ có một ngày, nước Anh phải trả giá bằng máu, mồ hôi và nước mắt trên chiến trường tranh đấu cho tự do, vì những món lợi ấy. Điều đó sai về đạo nghĩa, và trong chính trị cũng tuyệt đối không thể là đúng.”