Chính Chaplin cũng chỉ biết chuyện ấy khi đang ở trên tàu. Ông đã bị Bộ Tư pháp trục xuất, từ nay không được đặt chân lên đất Mỹ nữa.
Lần này ông nhận lời mời đến liên hoan phim quốc tế Chaillot, nào ngờ lại trở thành cơ hội tốt để Bộ Tư pháp Mỹ ra tay.
Thời phim câm, phim của Chaplin chưa mang màu sắc chính trị rõ rệt. Nhưng từ Thời đại mới trở đi, ông liên tục gửi gắm suy nghĩ của mình vào phim. Ngoài việc phê phán nước Đức, ông còn phơi bày trần trụi cảnh tư bản bóc lột giai cấp công nhân. Hơn nữa, công ty điện ảnh United Artists lại do chính Chaplin làm chủ, nên chẳng ai quản nổi ông.
Chaplin nếm trải cảnh bị trục xuất này sớm hơn lịch sử ba năm. Điều duy nhất khiến Alan Wilson phải cân nhắc là khác với lịch sử, lúc này nước Anh đang do Đảng Lao động cầm quyền, có thể sẽ thu nhận Chaplin. Trong lịch sử gốc, khi Chaplin bị trục xuất thì Đảng Bảo thủ Anh đã trở lại nắm quyền, thái độ của họ đối với Chaplin chẳng khác gì Mỹ.
Katharine Hepburn tận tình đi cùng Vivien Leigh. Thấy bạn mình bây giờ, cô xót xa không nguôi: "Vivien, Alan đâu rồi? Lúc này em cần người ở bên nhất, sao anh ấy lại không đi cùng em?"
-Katharine, anh ấy là nhà ngoại giao, anh ấy có công việc của mình! Vivien cảm động trước sự quan tâm của bạn thân, hiểu chuyện đáp. Anh ấy nói lo xong việc sẽ quay về.
-Cậu chỉ biết nói đỡ cho anh ta thôi. Katharine ấp úng, lời đến miệng lại thôi. Thực ra cô muốn nói rằng người đàn ông ấy từng đưa cho mình một tấm ảnh, nhờ cô chăm sóc một cô gái trẻ đẹp. Nhưng thấy Vivien mặt mày hạnh phúc, tay vuốt ve bụng, cô không tiện mở lời, bèn gượng tìm chuyện khác: "Chaplin bị trục xuất, thật khiến người ta kinh ngạc."
Chaplin nổi danh khắp thế giới từ ba mươi năm trước, đến năm 1917 đã trở thành người có danh tiếng cao nhất thế giới. Một nhân vật như thế vừa rời đất Mỹ, Bộ Tư pháp đã ra lệnh cấm ông nhập cảnh.
Vì lý do chính trị, nhiều người làm phim không dám qua lại với Chaplin, nhưng cũng chỉ dám giận mà không dám nói.
-Ừm, Katharine, chúng ta không có khả năng quản chuyện này đâu. Vivien có phần né tránh. Người khác không biết, nhưng trong lòng nàng hiểu rõ, kẻ đứng sau màn trục xuất Chaplin còn có chồng nàng.
Vivien biết Alan vẫn đang tìm cách giành lấy công ty United Artists. Nay Katharine bỗng dâng lên lòng chính nghĩa, nàng theo bản năng muốn lảng tránh đề tài này.
-Cũng phải, tình trạng của cậu bây giờ, tốt nhất đừng nghĩ đến mấy chuyện phiền lòng. Katharine chuyển sang cười: "Thật ra nếu Chaplin không rời đi sớm như thế thì tốt biết mấy, mình cũng đã nhận được lời mời của Chaillot rồi."
Hiện liên hoan phim Chaillot vẫn chưa định được ngày khai mạc cụ thể. Nước Pháp cũng vừa mới hồi phục sau chiến tranh, năm ngoái họ còn chẳng tổ chức nổi.
-Thật ra mình cũng có thư mời, chỉ là bây giờ thế này thì không đi được. Vivien quả nhiên tinh thần khởi sắc hơn hẳn. Hedy và Ingrid lần này giúp người Pháp mời không ít người đấy. Đi một chuyến cũng tốt. Thị trường bên Mỹ dạo này chẳng khá gì, đổi chỗ có khi gặp được cơ hội tốt, dù chỉ ra ngoài cho khuây khỏa cũng được.
-Cậu sinh xong phải biết giữ gìn đấy, hình ảnh vẫn rất quan trọng. Katharine nói đùa.
Cùng lúc ấy, trên bờ biển Los Angeles, Alan Wilson sánh bước cùng một người đàn ông trạc tuổi mình. Bộ vest chỉnh tề của họ lạc hẳn giữa khung cảnh mát mẻ của bãi biển.
-Grace, so với những người ở Nuremberg, các anh thoát ra được vẫn còn rất may mắn. Alan dừng chân, châm một điếu thuốc, rồi đưa cho đối phương một điếu nữa mà nói tiếp: "Đúng không?"
Người Đức ủng hộ Đức ở châu Âu hầu như không ai thoát, tất cả đều bị thanh trừng, ngay cả nước Đức cũng vậy.
Sau khi quân Đức ở mặt trận phía Tây đầu hàng quân Mỹ, họ bị giam trong trại tù gần sông Rhine. Đây là một trong hai trăm nhà tù Mỹ canh giữ bốn triệu tù binh Đức. Dù mưa hay nắng, họ đều phải ở ngoài trời, mỗi ngày chỉ được nửa khẩu phần lương thực cùng một cốc nước. Trong số những người bạn của Willy, kẻ từng thoát khỏi cái nóng Bắc Phi và cái giá rét nước Nga, không biết bao nhiêu người đã chết trong trại tù. Người Mỹ gọi người Đức là tội phạm chiến tranh.
-Cảm ơn ngài Alan đã giúp đỡ. Cha tôi thường xuyên nhắc đến ngài. Người Serbia chúng tôi không phải kẻ vô ơn. Cho nên sau khi nhận được tin nhắn từ Nam Phi, cha tôi đã bảo tôi sang Mỹ thăm ngài Alan.
Grace Mihailovich là con trai của thủ lĩnh Chetnik. Theo ý cha, Grace rời Bắc Rhodesia, lặn lội đến Mỹ. Tính theo thời gian, có thể nói là suốt đêm ngày không nghỉ.
-Lời này cứ lừa người khác thì được. Chuyện các anh làm ở Bắc Rhodesia giữ bí mật rất kỹ, không hổ là những người vốn quen làm việc này ở vùng Balkan. Nhưng kẻ đã gửi bức điện hồi đó chính là tôi, sao có thể giấu được tôi? Alan cười khẽ, chờ một lúc, rồi hơi thất vọng hỏi: "Anh không có gì muốn nói sao?"
Grace lắc đầu: "Chuyện này mà lộ ra thì bất lợi cho cả hai bên. Ngài Alan, chúng tôi sẽ bị cả thế giới lên án, còn ngài cũng khó thoát hiềm nghi. Cho nên tốt nhất là cả hai ta cứ coi như không biết gì."
-Đó chính là điều tôi nói. Nếu có ngày tôi đạt đến địa vị có thể che giấu giúp các anh, nhất định sẽ xóa sạch mọi dấu vết. Alan tự gật gù. Dĩ nhiên cũng cần một số người ủng hộ, anh hiểu ý tôi chứ.
-Bắc Rhodesia đương nhiên rất hoan nghênh ngài Alan, có thể phát huy vai trò lớn hơn bên trong Đại Anh Đế quốc.
Đến lúc này Grace mới thở phào, toàn thân thả lỏng: "Về chuyện lần đó, hoàn toàn nằm ngoài dự liệu, không ai muốn xảy ra loạn lạc ấy. Ngược lại, nó có thể trở thành nền tảng để chúng ta giúp đỡ lẫn nhau."
-Thực ra tôi chẳng quan tâm một thuộc địa chết bao nhiêu người. Nhưng chuyện này đã xảy ra rồi, chỉ sợ có ngày bị người khác lợi dụng. Chúng ta dĩ nhiên không mong có ngày như thế, nhưng cẩn thận một chút thì không thừa. Alan gác lại vấn đề bạo loạn ở Bắc Rhodesia, hỏi sang chuyện khác: "Anh nhìn nhận thế nào về chế độ phân biệt chủng tộc mà Nam Phi đang thi hành? Không định noi theo chút nào sao?"
Grace nghe xong liền cười khẩy, chẳng buồn che giấu: "Cái chế độ nhìn trước ngó sau ấy, chẳng qua là cách bất đắc dĩ. Vừa muốn nô dịch người da đen, lại muốn cho hợp lý hợp pháp, thanh trừng thẳng tay thì không dám. Tôi đánh giá thế nào ư? Tôi chẳng có gì đáng đánh giá cả. Có thể đè được nhất thời, chứ có thể đè được mãi mãi sao?"
Thái độ của Grace đối với chế độ phân biệt chủng tộc Nam Phi là thẳng thừng chê bai. Đây cũng là nhận thức chung của tầng lớp cao người Slav ở Bắc Rhodesia. Cả thủ lĩnh Ustaše lẫn thủ lĩnh Chetnik đều cho rằng chế độ ấy sớm muộn cũng không thể duy trì.
-Tôi từng đề nghị với đại sứ quán Nam Phi noi theo việc phân chia Ấn Độ và Pakistan. Chỉ là ai lúc đang mạnh thế lại chịu nhường một nửa lãnh thổ chứ? Alan nhún vai hỏi: "Ở Bắc Rhodesia, tỷ lệ các sắc tộc hiện nay có nghiêm trọng không?"
-Người da đen chắc chắn là thiểu số! Grace trả lời dứt khoát, không chút do dự. Điểm này tôi có thể đảm bảo.
-Tôi tạm coi lời anh là thật. Vậy thì lập tức qua ủy viên William xin Bộ Thuộc địa tiến hành tổng điều tra toàn bộ dân số trong lãnh thổ. Đồng thời phải cảnh giác với các bộ lạc di cư. Trước hết phải tạo ra ấn tượng với toàn thế giới rằng người da trắng chiếm đa số. Alan trầm ngâm một lát. Dĩ nhiên đề nghị này của tôi dựa trên cơ sở tình hình anh nói là thật.
-Tôi đương nhiên không nói dối. Việc điều tra dân số có thể bắt đầu bất cứ lúc nào, thậm chí chúng tôi có thể mời quan chức London đến giám sát. Grace vứt đầu thuốc, tiến thêm một bước: "Chúng tôi làm việc không để lại hậu họa."
-Mong câu này không phải là đe dọa tôi. Nhưng như thế cũng tốt, chỉ cần có nền tảng này. Đến lúc đó London sẽ quản lý Bắc Rhodesia với danh nghĩa một lãnh thổ tự trị của người da trắng. Nhưng Nam Phi có vấn đề của Nam Phi, các anh có vấn đề của các anh. Dân số của các anh thậm chí chưa tới một phần mười người da trắng Nam Phi. Nếu thật sự có ngày độc lập, người da đen quanh vùng một khi tràn vào thì cũng không ổn. Alan cười khẽ. Có điều trong mười năm thì vẫn an toàn. Tôi sẽ cố giúp các anh, nhưng có lúc cũng cần các anh giúp lại.
Grace sững người, rồi như chợt hiểu ra, khẽ nói: "Chúng tôi không hề có ý định độc lập. Nói thế này đi, nếu London có việc cần làm mà không tiện ra tay, có thể giao cho chúng tôi."
-Rất tốt. Trên đời này có những kẻ tồn tại chỉ để gây cản trở cho người khác. Alan nói một câu vừa đúng vừa ngầm nghĩa, rồi thu lại giọng. Tôi nói những thế lực muốn thò tay vào bên trong Đại Anh Đế quốc, không phải nói các anh. Thực ra với chuyên môn của các anh, hoàn toàn có thể coi giết người như một món buôn bán. Thế giới này không yên ổn như bề ngoài, vì tiền bạc, người ta làm được đủ mọi chuyện. Người không sợ chết rốt cuộc chỉ là thiểu số!
-Xem ra ngài Alan đã có một kẻ muốn khiến ngài biến mất. Chúng tôi rất sẵn lòng giúp! Grace hào sảng lên tiếng. Dù hắn là ai, chỉ cần đối phó còn dễ hơn cả Tito.
Một diễn viên thì có gì khó khăn đâu, chỉ là đòi hỏi nhiều điều kiện hơn chút thôi. Bây giờ chưa vội, đợi xác định được Chaplin đặt chân ở đâu rồi hãy tính chuyện này cũng chưa muộn. Suy cho cùng, Alan và đám người Slav này là hai con châu chấu cùng buộc trên một sợi dây, giúp người kia cũng là giúp chính mình.
Liên hoan phim quốc tế Chaillot lần này được tổ chức long trọng dưới ánh mặt trời mùa hè Paris. Đây là lần thứ ba liên hoan phim sau chiến tranh. Chính quyền Paris đã chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, thêm vào đó có đông đảo ngôi sao Hollywood được mời đến, có thể nói là được cả thế giới chú ý.
Thứ thu hút ánh nhìn nhất vẫn là Chaplin vừa bị trục xuất. Nước Pháp quả đúng là vùng đất cách mạng lâu đời, lại thêm Đảng Cộng sản Pháp có thế lực mạnh. Việc Chaplin bị Bộ Tư pháp Mỹ bức hại khiến đông đảo người Pháp vô cùng thương cảm.