Alan Wilson phần nào tán thành ý kiến của Ngoại trưởng, đoạn tiếp lời:
- Chúng ta vốn không thể thấu suốt hoàn toàn tâm tư của những quốc gia vừa trải qua cách mạng, cũng giống như việc chúng ta từng chẳng tài nào hiểu nổi vì sao người Pháp xưa kia lại đưa vua Louis XVI lên đoạn đầu đài. Dù vậy, theo dòng chảy của thời gian, thế nào chúng ta cũng tìm ra cách mở khóa mà thôi.
Nhắc đến chuyện này, Roberts nghe xong liền thở dài cười khổ:
- Vấn đề nan giải nhất là phía người Xô Viết chẳng mặn mà gì với đề xuất của chúng ta, việc điều đình xem như khép lại.
Ernest Bevin thở dài thườn thượt, rút từ trong người ra bức điện từ chính quốc rồi đưa cho viên tùy viên xem.
- Đã không còn cần thiết phải điều đình nữa rồi. Điều chúng ta nên cân nhắc lúc này là cần phải mang thái độ nào để đối mặt với một quốc gia mới vừa xuất hiện.
Tin tức mà Ernest Bevin mang đến, nếu tóm gọn lại qua góc nhìn của Alan Wilson, thì chỉ vỏn vẹn trong một câu: Triệu binh ào ạt vượt sông Trường Giang.
Ngày này rồi cũng phải đến. Điều duy nhất khiến người Anh có thể thở phào nhẹ nhõm là sự kiện tàu Amethyst đã không xảy ra.
Đối với nước Anh hiện tại, bớt được một việc vẫn hơn là chuốc thêm phiền phức. Tàu Amethyst dẫu sao cũng chỉ là một chiến hạm hộ vệ, dẫu Hải quân Hoàng gia vẫn còn hàng trăm chiếc trong biên chế, nhưng ngộ nhỡ xảy ra chuyện, Luân Đôn chắc chắn cũng chẳng dám mở miệng báo thù.
Cái khó ló cái khôn, một nén bạc đấm chết anh hùng. Duy trì quy mô Hải quân Hoàng gia hiện tại đã khiến người Anh vắt óc suy tính, còn đâu tâm trí đâu mà lo chuyện bao đồm?
- Thưa Ngoại trưởng, thực chất người Mỹ phải là kẻ lo lắng về chuyện này hơn chúng ta gấp bội. Nó còn dính líu đến cuộc tranh giành ghế quyền lực giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa.
Alan Wilson không ngần ngại bật mí cho Ernest Bevin nghe về việc Tưởng Giới Thạch cầm tiền Mỹ để làm việc cho Mỹ, rốt cuộc lại bị Tổng thống Truman bắt quả tang tại trận.
- Viễn Đông ngả hẳn về phía Xô Viết chắc chắn sẽ tạo ra một cú sốc địa chấn bên kia bờ đại dương.
Alan Wilson thong thả phân tích:
- Việc phán đoán phản ứng tiếp theo của người Mỹ là vô cùng tối quan trọng. Tình hình Viễn Đông hiện nay cũng giống hệt như chuyến thăm Washington trước kia của ngài Ngoại trưởng khi bàn về vấn đề Hy Lạp, rất có thể hiệu ứng quân bài domino sẽ xuất hiện.
Chẳng có gì phải né tránh cả, lúc này hoàn toàn có thể nghĩ đến chuyện kết thân với Thượng nghị sĩ McCarthy. Mấy mầm mống để gã làm mưa làm gió đã chín muồi, giờ chỉ còn chờ xem gã có thể làm nổi con sóng dữ đến mức nào.
Còn về câu hỏi thứ hai mà Ernest Bevin đưa ra, Alan Wilson lại giữ im lặng, không đưa ra thêm lời khuyên nào nữa. Xây dựng chính sách ngoại giao dẫu sao vẫn là việc của Ngoại trưởng. Một trọng trách lớn lao nhường ấy, nội bộ Nội các chắc chắn sẽ còn đem ra mổ xẻ suốt một thời gian dài.
Dù vậy, có một điều chắc chắn có thể đoán trước: trong tương lai gần, Hương Cảng sẽ chứng kiến dòng người ồ ạt đổ về. Đây có lẽ là đợt di dân cuối cùng mà Mã Lai có thể gánh vác, về sau muốn duy trì thế cân bằng sắc tộc e rằng chẳng còn dễ dàng đến thế.
Cùng lúc ấy, tại khu Frunze ở Moscow, nữ Bí thư thứ nhất Furtseva vừa ôm con trai vào lòng, vừa ân cần dạy dỗ mầm non tương lai của Xô Viết, đồng thời thề sẽ nghiền nát tên đại diện cho phe tư bản giãy chết.
Đại diện cho phe tư bản giãy chết, vì vâng lời dạy của Ngoại trưởng, ngày hôm sau lại thong thả bước chân đến khu Frunze. Ban đầu, Furtseva vốn chẳng muốn tiếp gã chút nào, ngặt nỗi Alan Wilson đã chủ động tìm tới tận cửa, nếu cứ đóng cửa từ chối thì trông giống như giữa hai người có gian tình gì không bằng. Cuối cùng, mụ đành gật đầu đồng ý gặp mặt.
- Về sự hiểu lầm nho nhỏ ngày hôm qua, xin hãy lượng thứ cho sự hấp tấp của tôi. Tôi đã chuẩn bị một lời xin lỗi mang phong cách quý tộc để tạ lỗi đây.
Alan Wilson thông qua sự trợ giúp của phiên dịch, bày tỏ sự hối lỗi về màn tranh cãi gay gắt hôm trước.
- Tôi chấp nhận lời xin lỗi của anh!
Furtseva ngẩng cao đầu, ưỡn ngực, mang nguyên cái vẻ mặt sẵn sàng hy sinh tất cả để bảo vệ Xô Viết.
Thái độ ấy khiến Alan Wilson không khỏi lắc đầu ngán ngẩm, mở miệng kéo luôn sự thành tâm trong lời xin lỗi xuống một bậc:
- Nếu người Xô Viết các cô ai cũng mang cái thái độ này, tôi tin rằng những xích mích ngoại giao kiểu này vẫn sẽ còn dài dài. Chúng ta buộc phải thừa nhận rằng, việc trưng ra cái vẻ mặt này chẳng giải quyết được tích sự gì, theo cách nói của các cô thì đây chính là chủ nghĩa hình thức. Thưa bà Furtseva kính mến, nước Anh hiện tại đang xuất hiện một lượng lớn các doanh nghiệp quốc hữu hóa. Kỳ thực, chuyến viếng thăm các nhà máy Liên Xô lần này của tôi là muốn tìm hiểu xem các vị có cao kiến gì trong việc quản lý xí nghiệp hay không.
Alan Wilson mượn câu chuyện quốc hữu hóa ở Anh để giả vờ đóng vai người trong cuộc trước mặt Furtseva.
Gã tin rằng việc tìm hiểu này thế nào cũng mang lại ít nhiều lợi ích. Dẫu sao đây cũng là một quốc gia đối đầu với Mỹ ròng rã mấy chục năm trời, nền kinh tế kế hoạch chắc chắn không đến nỗi vô dụng như lời đồn đại ở hậu thế.
Chỉ là nước nào cũng có cái khó riêng, không thể vơ đũa cả nắm được. Chẳng phải Thủ tướng Attlee từng nói muốn kết hợp những ưu điểm của cả chủ nghĩa tư bản lẫn chủ nghĩa xã hội lại sao...
Ngay cả theo truyền thống của Đế quốc Anh, việc len lỏi vào nội bộ để quậy cho đối phương một trận tơi bời cũng là điều nên làm.
Chỉ là nếu không sợ gây ra điều tiếng, Alan Wilson thật muốn mua vài đầu sách của Liên Xô mang về nghiên cứu xem rốt cuộc làm thế nào để vận hành trơn tru mấy cái xí nghiệp quốc hữu hóa ấy.
Nhưng ngẫm lại con đường hoạn lộ của mình, thôi thì dẹp ý định này cho lành. Những việc hoàn toàn có thể trông cậy vào ngành tình báo thì chẳng việc gì phải tự mình ra mặt.
Alan Wilson chủ động làm lành với Furtseva, ngặt nỗi lại phải nhận lấy cái nhìn lạnh băng từ mụ "gấu mẹ" nước Nga. Ánh mắt ấy sắc bén chẳng khác nào nhìn thấy kẻ thù giai cấp. Mặc kệ cái lườm nguýt sắc như dao cau ấy, Alan Wilson vờ như không thấy, cuối cùng buông một câu trêu chọc:
- Nếu bà cứ giữ nguyên cái nét mặt này mãi, không biết bây giờ tôi xin gia nhập Bộ Nội vụ liệu còn kịp nữa không?
Furtseva liếc Alan Wilson một cái sắc lẹm, trong lòng thầm nhủ: "Ta có thể nhốt con trai ngươi vào đấy."
Xin lỗi xong, Alan Wilson chấm dứt màn dây dưa với Furtseva, quay lại tiếp tục bàn thảo với phía người Xô Viết về cơ chế minh bạch của quân đội chiếm đóng. Dù rằng trên danh nghĩa, chuyến công tác Anh quốc lần này của đoàn được giải thích với người Mỹ là "gây áp lực lên Liên Xô, buộc họ phải đứng ra điều đình cuộc chiến ở Viễn Đông".
Nhưng từ ngày hôm qua, cái luận điệu ấy đã tự động phá sản. Trở về nước, Bộ Ngoại giao tự khắc sẽ có cách giải thích với người Mỹ rằng thời điểm gây áp lực đã trễ mất rồi.
Còn mục tiêu cốt lõi lúc này là xoa dịu bầu không khí đối đầu gay gắt tại châu Âu, nhấn mạnh việc đôi bên cùng lùi một bước sẽ đem lại lợi ích sát sườn cho cả hai phía. Vấn đề Viễn Đông là nỗi bận tâm của người Mỹ, còn người Anh chỉ chăm chú nhìn vào châu Âu trước mắt đang kề cận.
Trong chuyện này, nước Anh là kẻ đang cầu cạnh người khác, mong rằng Liên Xô dù có rút bớt một sư đoàn và công khai điều đó, thì cũng có thể được xem là một thành tựu ngoại giao to lớn. Thế nhưng, việc cầu cạnh này vốn mang tính hai chiều, xét trên bình diện đại cục thì Liên Xô mới chính là kẻ không muốn đối đầu nhất.
Chỉ khi Liên Xô bày tỏ thành ý, nước Anh mới có thể thuận bề mặc cả với người Mỹ về chuyện sáp nhập ba khu vực chiếm đóng.
Chuyện này tuyệt đối không phải là nước Anh đơn phương chiếm hời, mà phải nói là có lợi cho cả đôi bên.
- Quy mô lực lượng đồn trú của Liên Xô tại Đức quá lớn, cần phải cắt giảm bớt một tập đoàn quân, dẫu chỉ là một sư đoàn thôi cũng đã đóng góp to lớn cho việc xoa dịu căng thẳng rồi. Việc chĩa lưỡi lê thẳng vào ngực nhau trong bầu không khí ngột ngạt này chỉ mang lại hiểm họa cho cả hai phía.
Alan Wilson thong thả luận bàn:
- Việc thiết lập cơ chế minh bạch có thể củng cố lòng tin chiến lược giữa đôi bên, tránh được tình trạng cướp cò gây họa lớn. Vì lẽ đó, cả Luân Đôn lẫn Paris đều cho rằng Liên Xô không nên khước từ đề nghị này, bằng không nó sẽ khiến cục diện vốn đã chẳng yên ả càng thêm phần phức tạp.
- Làm sao chúng tôi biết được đề xuất này có phải là một âm mưu của chủ nghĩa đế quốc hay không? Ai mà chẳng biết sự bùng nổ của chiến tranh thế giới có liên quan mật thiết đến chính sách nhượng bộ dung túng của nước Anh. Thực ra, hiểm họa hoàn toàn có thể bóp chết từ trong trứng nước ngay từ khi người Đức chưa kịp lớn mạnh. Còn cái chiêu bài hướng dòng nước đục sang phía Đông của người Anh thì từ lâu đã chẳng còn là bí mật gì nữa rồi.
Gromyko lạnh lùng cười nhạt, chỉ trích vai trò của nước Anh trong Thế chiến thứ hai hoàn toàn không hề quang minh chính đại như ngày hôm nay.
- Công cuộc kiểm điểm, phản tỉnh về chiến tranh thế giới vẫn luôn được tiến hành không ngừng nghỉ. Có một quan điểm hoàn toàn trùng khớp với lời Gromyko vừa nói. Đó là một bộ phận dư luận cho rằng chúng ta không thể giẫm lại vết xe đổ của chính sách nhượng bộ trước đây. Vì thế, chúng ta nên kiên định đứng chung chiến hào với nước Mỹ, áp dụng chính sách bao vây phong tỏa với Liên Xô. Không biết Gromyko đánh giá thế nào về quan điểm này?
Alan Wilson đang vận dụng triệt để châm ngôn: "Cứ tỏ ra cực hữu thì nhìn ai cũng thấy là cánh tả". Gã thẳng thừng thừa nhận chính sách nhượng bộ dung túng ngày trước, đồng thời chỉ ra rằng một bộ phận người ta đang đánh đồng Liên Xô và Đức Quốc xã thành chung một mối. Bài học rút ra từ chính sách dung túng chính là lập tức phong tỏa Liên Xô, thậm chí ra tay còn nhanh hơn cả người Mỹ, lấy mình làm gương để lôi kéo nước Mỹ vào cuộc.
Nếu chính sách nhượng bộ thực sự là sai lầm như lời Gromyko chỉ trích, thì lúc này nước Anh hoàn toàn có thể đường đường chính chính sửa chữa sai lầm ấy.
Quả bóng đá ngược trở lại khiến Gromyko vô cùng khó chịu, đành phải ngậm ngùi lảng tránh chủ đề này, chuyển sang bới móc chuyện có vài tên gián điệp mang màu sắc đế quốc vẫn luôn ngấm ngầm quậy phá ở khu vực chiếm đóng của Liên Xô, phá hoại an ninh trật tự địa phương.
Đây rõ ràng là chuyện vu oan giáng họa, ít ra thì trong thâm tâm Alan Wilson là vậy. Gã bèn mở miệng phân bua:
- Chuyện này hoàn toàn không phải do người Anh làm. Sao Liên Xô không thử đặt ánh mắt nghi ngờ sang phía người Mỹ nhỉ? Tôi nghĩ vấn đề này vẫn còn phải xem xét lại.
- Cầu cạnh người ta mà vẫn mang cái giọng điệu này sao?
Ngay tại phòng làm việc của Stalin ở điện Kremlin, vị lãnh tụ tối cao nở nụ cười mãn nguyện.
Stalin không hề vì chuyện này mà nổi giận hay chuốc lấy tâm trạng bực bội. Dù sao đi nữa, đối với Liên Xô hiện tại, cục diện Viễn Đông mới là điều đáng mừng nhất.
Châu Âu dẫu có ở bất cứ thời điểm nào đi nữa thì vẫn luôn là hướng ưu tiên hàng đầu của Liên Xô, nhưng sự xoa dịu trước mắt cũng góp phần làm giảm bớt sự thù địch. Đúng như người Anh đã nói, điều này có lợi cho cả đôi bên.
- Chúng ta tạm thời bày tỏ thái độ xoa dịu, thời gian đang đứng về phía chúng ta.
Lắng nghe biểu thị của Stalin, Molotov gật đầu đồng tình. Ông ta đã biết mình phải làm gì tiếp theo.
Một khi điện Kremlin đã đưa ra quyết định, những chuyện còn lại tự khắc sẽ thuận buồm xuôi gió. Chuyến xuất ngoại lần này của Ernest Bevin đã gặt hái thành công mĩ mãn, đóng góp to lớn cho nền hòa bình châu Âu.
- Không biết báo chí trong nước sẽ đưa tin về chuyện này thế nào đây!
Alan Wilson vươn vai, bẻ khớp cổ mấy cái cho đỡ mỏi, vẻ mặt đầy thỏa mãn lên tiếng.
Roberts trầm ngâm suy nghĩ một lúc lâu rồi đáp:
- Hòa bình cho một thế hệ chăng?
- Anh muốn Ngoại trưởng của chúng ta vừa xuống máy bay là phải vẫy vẫy tờ thỏa thuận trên tay, lớn tiếng hô hào rằng ta đã mang hòa bình trở về chắc?
Alan Wilson nhíu mày cười nhạo, bóng gió nhắc lại chuyện cũ của cố Thủ tướng Chamberlain.