Chỉ dựa vào sức mạnh của một quốc gia, muốn chiến đấu lại một đám đế quốc già cỗi cộng thêm nước Mỹ, điều đó là không thể.
Thua trận trong Chiến tranh Lạnh là điều tất yếu, nhưng sự sụp đổ của Liên Xô lại nằm ngoài dự đoán của tất cả mọi người, thậm chí còn mang đến cho kẻ chiến thắng là nước Mỹ một ảo giác vô cùng chí mạng, khiến nước Mỹ cứ mãi đắm chìm trong ảo giác đó không cách nào thoát ra nổi.
Cái gọi là đất đai rộng lớn, tài nguyên phong phú, đặc điểm của những quốc gia kiểu này là tổng lượng tài nguyên cực kỳ lớn, vị thế quốc tế có lẽ rất cao, thế nhưng trong phần lớn thời gian, người dân của họ sống chẳng hề dễ chịu chút nào, bởi vì lượng tài nguyên chia đều trên đầu người chẳng đáng là bao.
Tình hình của Liên Xô lại càng đặc biệt hơn. Trị số tuyệt đối về tài nguyên bình quân đầu người của họ không ít, nhưng bị giới hạn bởi độ khó khai thác và điều kiện giao thông, rất khó để đảm bảo mọi người đều có thể tận hưởng số tài nguyên ấy.
Ngay cả vào thời kỳ Đế quốc Nga, với tư cách là một quốc gia, không một vị quân chủ châu Âu nào dám coi thường Đế quốc Nga cả. Thế nhưng với tư cách là những người dân thường, sống ở nước Nga và sống ở Tây Âu là một trời một vực.
Đại Thanh cũng vậy. Đại Thanh với tư cách là đại diện cho một triều đại nhục nhã của Trung Quốc, nhưng trong phần lớn thời gian lại tràn ngập sức mạnh quân sự bùng nổ, nếu không thì đã chẳng có lãnh thổ rộng lớn nhường ấy. Gần như không có đối thủ ở châu Á, người Nepal ngay cả người Anh đánh không lại thế mà Đại Thanh lại giải quyết được, dùng thân phận của một quốc gia thuần nông nghiệp mà đưa được những đạo binh chính quy lên cao nguyên Thanh Tạng rồi lại giành chiến thắng, điều đó thể hiện chính là sự ngưu bức của một quốc gia đất rộng tài nguyên nhiều, dẫu chỉ là một xã hội nông nghiệp thuần túy thì vẫn có thể gồng gánh nổi.
Mà nhiệm vụ hiện tại của Roberts, chính là cùng một quốc gia đất rộng tài nguyên nhiều đi bàn chuyện về một quốc gia đất rộng tài nguyên nhiều khác, mà cả hai quốc gia đất rộng tài nguyên nhiều này đều đã bước vào thời đại mới. Alan Wilson chỉ có thể chúc vị đồng nghiệp này gặp nhiều may mắn.
Còn bản thân hắn, thì theo lịch trình mà người Xô Viết đã sắp xếp, đi tham quan khu Frunze. Triển lãm trưng bày về những thành tựu xây dựng thời đại mới của Liên Xô, người tiếp đón là Bí thư thứ nhất khu Frunze ở Moskva, Furtseva.
Thật khó mà tưởng tượng nổi, hai người lại gặp lại nhau trong hoàn cảnh như thế này. Lần này môi trường đã thay đổi, Alan Wilson không còn có thể coi thường vị Sa hoàng văn hóa này như hồi ở Luân Đôn nữa.
Đối xử với Furtseva không thể giống như đối xử với Gromyko được. Suy cho cùng thì Alan Wilson không dám làm thế, một người phụ nữ nổi điên lên thì chuyện gì cũng có thể làm ra được. Mấy vị ngoại giao viên đi theo đoàn tham quan liền phát hiện ra ngay, cấp trên của họ bỗng chốc trở nên hiền từ phúc hậu hẳn lên.
Furtseva giữ vững một tâm thái ôn hòa điềm tĩnh, kìm nén những gợn sóng trong lòng. Dù sao thì với tư cách là một ngôi sao đang lên đã đặt một chân bước vào hàng ngũ cán bộ cấp cao, cô đương nhiên hiểu rõ tầm quan trọng của việc nhìn nhận đại cục.
- Nếu như chỗ nào ở Liên Xô cũng giống như những dự án chúng ta tham quan hôm nay, vậy thì đây quả thực là một quốc gia đáng kính sợ. - Alan Wilson đi theo sau Furtseva, nằm trọn trong vùng bức xạ của làn hương thơm ngát, lơ ngơ cất lời.
- Vị khách nước ngoài này, ý anh là gì đây? - Furtseva quay người lại nhìn thẳng vào Alan Wilson, có vẻ như lúc nào cũng sẵn sàng hy sinh tất cả để bảo vệ Liên Xô.
- Nghĩa đen thôi, người Xô Viết các cô lúc nào cũng bày ra dáng vẻ đối kháng, điều này bất lợi cho hòa bình thế giới. - Alan Wilson nghiêm túc mở lời. - Chẳng lẽ tôi nói sai sao?
- Sao không phải là các anh nước Anh đã giở thái độ đối kháng trước? - Furtseva dùng giọng điệu bất thiện để vặn hỏi.
- Bởi vì tôi là người Anh! - Alan Wilson hờ hững nhún vai, đưa ra một câu trả lời khiến người ta không thể phản bác.
Một người dù sinh ra ở quốc gia nào đi nữa, thì điều cơ bản nhất phải làm được chính là bảo vệ lợi ích của đất nước mình. Alan Wilson là người Anh, chứ hắn có phải người Xô Viết đâu, nếu hắn là người Xô Viết thì mấy cái thói đế quốc chủ nghĩa già cỗi kia cũng chỉ đáng vứt đi, để hắn có được một chỗ đứng ở điện Kremlin, thì kẻ gặp xui xẻo sẽ là nước Mỹ và nước Anh.
Nói một cách khách quan, với trình độ khoa học kỹ thuật và vật lực của Liên Xô, nếu điều phối cho thỏa đáng, trong hai việc là chạy đua vũ trang và đời sống người dân mà chỉ chọn một để giải quyết, thì họ hoàn toàn làm được, chẳng có vấn đề gì cả.
Năng lực chạy đua vũ trang thì khỏi phải bàn, ai ở đời sau cũng nhìn thấy rõ. Dưới sự hậu thuẫn của Liên Xô, thực lực quân bị của khối Warszawa chưa từng bị khối NATO bỏ lại phía sau. Nếu Liên Xô sẵn sàng duy trì cục diện này, họ vẫn có thể tiếp tục đối đầu quân sự với Mỹ, không thành vấn đề.
Cái khó là vừa phải đối đầu quân sự, lại vừa phải so kè chất lượng cuộc sống. Liên Xô đối đầu với Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật, lại còn có sự hậu thuẫn của những quốc gia giàu tài nguyên như Canada với Úc, thì trong hoàn cảnh bình thường có vắt kiệt sức Liên Xô cũng chẳng thể thắng nổi.
Nhưng Liên Xô không phải là không có cơ hội chiến thắng. Thế giới phương Tây đời sau rõ ràng đã tự do hóa quá trớn. Vào thập niên bảy mươi, Liên Xô nhìn thấy đám hippy hoành hành khắp châu Âu lẫn châu Mỹ, mang theo sự trượt dốc của phong trào xã hội và đủ loại tội phạm nhan nhản, khi đó họ cũng từng cho rằng mình sẽ thắng.
Nhưng ngặt nỗi bệnh của Âu Mỹ là bệnh mãn tính, còn Liên Xô nằm mơ cũng không ngờ bản thân lại mắc chứng nhồi máu não, thế thì quá ư là lúng túng.
Còn về khoản đối đầu tư tưởng, Alan Wilson chẳng có hứng thú gì sất. Giai đoạn này hắn vẫn luôn bận rộn bảo vệ lợi ích của đế quốc thực dân, chính phủ Công đảng cũng vậy, những thuộc địa nào không tiếp tục cai trị nổi thì buông tay, nhưng thuộc địa nào còn có lợi ích thì Thủ tướng Attlee cũng chẳng định buông, vẫn tung những cú đấm thép như thường.
Tranh chấp tư tưởng là chuyện của nước Mỹ và Liên Xô, nước Anh không thích hợp nhúng tay vào. Cho dù là giải phóng thế giới hay tự quyết dân tộc đi nữa, thì tất cả đều lấy việc tan rã thuộc địa làm tiền đề, nước Anh chẳng có lý do gì để chõ mũi vào cả.
Điều mà Alan Wilson hy vọng ở nước Anh là đừng có câu nệ vào cái chủ nghĩa quái quỷ nào cả, cái nào dùng được việc thì cứ dùng, có thế mới đi đường dài, thậm chí là vượt lên trên.
Một khi đối kháng trở nên gay gắt, chắc chắn sẽ gây ra ảnh hưởng. Liên Xô cuối cùng chuốc lấy kết cục thân tử đạo tiêu, nhưng đồng thời cũng để lại những vết hằn sâu bám rễ trên người kẻ chiến thắng là nước Mỹ.
Vốn dĩ cái gọi là vòng kim cô tư tưởng đối với nước Mỹ chẳng có cũng chẳng sao, trước khi Chiến tranh Lạnh bùng nổ, nước Mỹ không có cái gọi là chính trị đúng đắn thì vẫn sống cực kỳ tốt đó thôi. Kết quả là việc giương cao ngọn cờ thế giới tự do lại được nước Mỹ chọn làm thứ vũ khí chống lại Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh. Nó vốn là thứ bắt buộc phải có đối với Liên Xô, chứ không phải món đồ thiết yếu của nước Mỹ. Hậu quả là sau Chiến tranh Lạnh, nước Mỹ chẳng những không làm nhẹ bớt vòng kim cô tư tưởng, trái lại còn cường hóa nó thành quốc bản của mình.
Tư tưởng của Liên Xô bắt nguồn từ Marx và Engels, cho dù là độ hoàn thiện của lý tính hay tính kế thừa thì đều vượt trội hơn hẳn so với nước Mỹ. Ngọn cờ tự do của nước Mỹ vốn dĩ chỉ là một bãi bùn nhão nhoét, bản thân người Mỹ còn chẳng biết nó rốt cuộc là cái gì.
Thế nên, việc Furtseva trưng bày thành quả phát triển của Liên Xô trước mặt Alan Wilson hoàn toàn là công cốc. Cái đầu của một công chức sảnh Whitehall như hắn chẳng có cái quan niệm về sự tiến bộ nhân loại nào sất.
Đổi lại là người Mỹ thì có lẽ còn phản bác lại vài câu, đằng này Alan Wilson đến phản bác cũng lười phản bác, coi như điếc không sợ súng.
Điều này khiến Furtseva vô cùng tức giận, cô thầm hạ quyết tâm sau này nhất định phải dạy dỗ con trai cho đàng hoàng, bắt những đứa con của mình vì tổ quốc mà nghiền nát những kẻ giống như tên đang đứng trước mặt đây.
- Tôi không tin vào bất kỳ lời tuyên truyền nào, tôi chỉ tin vào sự tiện lợi mà khoa học kỹ thuật mang lại, thưa Furtseva kính mến. - Alan Wilson mặc kệ việc Furtseva vẫn đang nung nấu ý định dùng con trai để nghiền nát mình, hắn thong thả lên tiếng. - Khi cô giới thiệu về sự phát triển của Liên Xô, lúc nào cũng vô hình trung nhấn mạnh đến hai từ kế hoạch. Nước Anh chúng tôi không giống nước Mỹ, sẽ không phản bác sự ưu việt của kế hoạch hóa trong một số lĩnh vực nhất định, thế nhưng kế hoạch không thể giải quyết được mọi vấn đề. Cô có thể lên kế hoạch xem hôm nay mình ăn bao nhiêu cơm không, cô có thể lên kế hoạch xem một năm tới mình ăn được bao nhiêu không? Cho dù có làm được đi nữa, thì điều đó chắc chắn vẫn sẽ tạo ra độ chênh lệch, thời gian càng dài thì càng sinh ra vấn đề lớn.
- Đối với một quốc gia như các anh mà nói, điều này có lẽ rất khó để thấu hiểu, nhưng Liên Xô chúng tôi thì lại khác...
Furtseva vẫn đang nhọc công bảo vệ tổ quốc, thế nhưng Alan Wilson lại liếc xéo một cái, cất lời. - Cô có biết vì sao rất nhiều quốc gia châu Âu lại ôm nỗi cảnh giác với Liên Xô hay không? Chính là vì cái kiểu thái độ ban phát ơn huệ giống như vị đây, luôn chỉ bảo chúng ta phải làm thế này thế nọ. Cô phải biết rằng, rất nhiều quốc gia châu Âu đều là những kẻ thành công từ thời đại trước.
- Thời đại thuộc địa ư? Đó là một tội ác! - Furtseva tỏ vẻ vô cùng bất mãn. - Xem ra vị tiên sinh đây lại khá là bao che cho cái tội ác ấy nhỉ, thật là khiến người ta kinh ngạc.
- Xem ra Furtseva đây chẳng thèm lọt tai lời nào của tôi cả. - Alan Wilson không muốn đôi co nữa, bèn quăng lại một câu. - Công dân Anh sống tốt hơn công dân Liên Xô, trong hoàn cảnh này thì có giảng đạo lý thế nào đi nữa cũng vô ích. Hơn nữa, việc giảng đạo lý kiểu đó chỉ dẫn đến sự đối kháng mà thôi.
- Sự phát triển của thế giới vốn dĩ không nằm ở trạng thái tĩnh lặng, cuộc sống mà nước Anh đang tận hưởng hiện tại đều phải đổi lấy bằng sự giấu tranh của người dân. Một khi Liên Xô đạt đến trình độ của nước Anh, ngài Alan sẽ khắc ghi được sự khác biệt ấy. Chỉ cần hắn sinh ra ở Liên Xô là có thể dễ dàng tận hưởng nó mà thôi.
Furtseva không định buông tha cho Alan Wilson dễ dàng như vậy, hai người xoay quanh nhà máy vừa được tham quan, bắt đầu tranh luận.
Anh một câu tôi một câu, còn thu hút cả sự chú ý của mấy vị ngoại giao viên Anh và cán bộ Liên Xô đi bên cạnh.
- Sao mà giống tranh luận nhà bếp thế không biết? - Alan Wilson chợt lóe lên một tia sáng trong đầu, dứt khoát chấm dứt màn dây dưa lằng nhằng với cô nàng người Nga to xác, quay người hạ giọng nói với đồng nghiệp bên cạnh. - Tôi đi giảng đạo lý với một người phụ nữ đúng là một sai lầm.
Trong mắt Furtseva, hành vi này chuẩn bị đích thị là thẹn quá hóa giận kết hợp với phân biệt giới tính. Thế nhưng trái với dự đoán của cô, mấy vị ngoại giao viên người Anh đều đồng loạt gật đầu tỏ vẻ vô cùng công nhận. - Phụ nữ quá cảm tính, không bằng chúng ta lý trí chút nào...
- Hoặc là khóc lóc tỉ tê, hoặc là làm mình làm mẩy vô lý!
Một đám người có đạo đức trống rỗng, hoàn toàn đứng từ góc độ của Alan Wilson để bày tỏ sự đồng tình với lời phát biểu mang tính phân biệt giới tính này.
Tối đến, Alan Wilson cùng Roberts và những người đi đàm phán đình chiến đã quay trở về khách sạn, tiến hành báo cáo thành quả với Ngoại trưởng Ernest Bevin, tất nhiên cũng không quên nhắc đến chuyện đi tham quan nhà máy ban ngày.
- Alan, cậu làm thế có khi lại để lại điều tiếng đấy, nếu như cậu tham gia tranh cử, có khi sẽ vì thế mà trượt mất thôi. - Ernest Bevin nghe xong thì bất lực lên tiếng.
- Thưa ngài đại thần kính mến, sao tôi lại dám coi thường phụ nữ chứ, tôi yêu phụ nữ, vị hôn妻 của tôi cũng là phụ nữ cơ mà. - Alan Wilson một mực chối bay chối biến những lời mình nói ban ngày.
- Molotov bày tỏ sẵn sàng tiến hành thương thảo về việc thiết lập cơ chế minh bạch. Nếu Liên Xô có thể rút bớt một số quân đội để bày tỏ thành ý, thì đây có thể tính là một thành quả ngoại giao to lớn rồi đấy.
Nghe xong mẩu chuyện thú vị của Alan Wilson, Ernest Bevin nở nụ cười đầy vẻ an ủi, bày tỏ rằng thành quả của chuyến công du lần này vẫn rất đáng để kỳ vọng.