- Rời khỏi khối Thịnh vượng chung, đó là tiếng chuông cảnh tỉnh cho nước Anh hiện tại.
Bức điện ngắn ngủi được lật qua lật lại trong tay Alan Wilson, như thể những dòng chữ kia còn ẩn chứa vô vàn ý nghĩa sâu xa hơn thế.
Garbo đang ôm đứa nhỏ trong ngực, thấy vậy bèn lên tiếng hỏi:
- Anh sắp phải đi rồi sao?
- Luân Đôn đang triệu tập các quan chức đặc trách thuộc địa trở về.
Ánh mắt Alan lướt qua đứa trẻ nam nhi trong ngực Greta Garbo, mang theo chút áy náy:
- Thật ra chuyện này vốn chẳng liên quan gì đến tôi, chỉ vì chức vụ Trưởng quan hành chính Newfoundland của tôi vẫn chưa hết nhiệm kỳ, nên trong danh sách triệu hồi mới có tên tôi mà thôi.
- Đã là lệnh gọi từ chính phủ Luân Đôn, anh cứ về đi.
Garbo hiểu chuyện đáp lời:
- Đừng lo cho em, một mình em chăm sóc đứa bé này vẫn lo liệu được.
- Chỉ là anh thấy thời gian ngày càng không đủ dùng.
Alan có chút sầu muộn, nhưng nỗi nặng lòng ấy không chỉ đến từ việc quản lý thời gian. Vừa mới hoàn thành công việc ở Newfoundland hơn một tháng, thì Ireland đã tuyên bố rời khỏi khối Thịnh vượng chung. Cuộc sống này trôi qua quả thực quá mức nhọc nhằn.
Ngày hai mươi mốt tháng mười hai, Ireland chính thức dứt áo ra đi. Đối với Alan Wilson, kẻ vừa vớt vát lại được chút hào khí ở Newfoundland, cú sốc này chẳng khác nào ngọn lửa hy vọng vừa nhen nhóm đã bị một bãi nước tiểu dập tắt hoàn toàn.
- Em vẫn chưa hồi phục, không tiễn anh được đâu. Anh về nước nhớ cẩn thận đường xá.
Garbo nhẹ nhàng đặt đứa trẻ đang ngủ say xuống giường, hạ thấp giọng nói:
- Người đàn ông nhỏ bận rộn hơn cả thủ tướng, anh còn vướng bận chuyện gì chưa dứt khoát nữa không?
- Hay là chúng ta chụp một bức ảnh gia đình nhé? Ngay tại đây thôi. Sau này con lớn lên còn biết bố nó là ai chứ, đúng không?
Nghe những lời thấu tình đạt lý ấy, Alan lập tức được đằng chân lân đằng đầu, đưa ra một yêu cầu vô cùng hợp tình hợp lý.
Garbo nheo mắt lại, nhìn nét mặt đầy mong đợi của người đàn ông trước mặt, rồi khẽ gật đầu.
Đứa trẻ bị đánh thức liền khóc ngáng không thôi, mãi đến khi được người mẹ dỗ dành chìm vào giấc ngủ, bức ảnh gia đình ấy mới được hoàn thành.
Newfoundland là thuộc địa hải ngoại lâu đời nhất của nước Anh, nhưng nếu tính cả Ireland thì vấn đề này lại có một cách lý giải khác. Sự cai trị của nước Anh đối với Ireland đã bắt đầu từ thế kỷ mười hai.
Trải qua mấy thế kỷ thống trị, thà nói Ireland là lãnh thổ của nước Anh, chi bằng bảo đây là thuộc địa lâu đời nhất và cũng sát vách nhất của họ. Đổi lại là bất kỳ nền văn minh nào khác, dẫu có là tín đồ hòa bình đi nữa, trải qua quãng thời gian đô hộ dài đằng đẵng như thế thì đến nay cũng chẳng đời nào để Ireland dễ dàng độc lập như vậy.
Thế nhưng, mảnh đất nằm ngay sát nách nước Anh và đã chịu sự kìm kẹp suốt hàng thế kỷ ấy, lại chính là nơi nước Anh hoài công vô ích nhất. Ngay từ thời Thế chiến thứ nhất, bạo động chống Anh đã nổ ra; nếu không có sự canh chừng gắt gao trong Thế chiến thứ hai, có khi Ireland đã sớm gia nhập phe Đức.
Không khí tôn giáo ở châu Âu thực ra còn đậm đặc hơn nhiều so với Trung Đông. Nước Anh là cái nôi của Anh giáo, trong khi Ireland từ trước đến nay vẫn luôn là vùng đất thuần tín Thiên Chúa giáo. Cộng với việc năng lực đồng hóa dân tộc của người Anh luôn đứng bét bảng trên thế giới, hàng loạt vấn đề cứ thế sinh sôi. Căn bệnh khoai tây thối rữa tuy càn quét khắp châu Âu, nhưng lại giáng một đòn chí mạng duy nhất xuống Ireland.
Có thể nói, trong suốt thời kỳ nước Anh đô hộ, Ireland chính là điển hình cho việc dị đoan còn đáng ghét hơn cả dị giáo. Giá như giới quý tộc Ireland được đối xử coi trọng như các thổ vương ở Ấn Độ thuộc Anh, thì sự tình đã chẳng diễn biến đến nông nỗi hôm nay.
Phải đến khi thực sự làm việc cho hệ thống nước Anh, Alan Wilson mới cảm nhận sâu sắc những khiếm khuyết cố hữu của quốc gia này, đồng thời có cái nhìn thấu đáo về ưu điểm của từng nền văn minh khác nhau.
Trong suốt khoảng thời gian hắn làm Tổng đốc Newfoundland, nước Anh không phải là không có động thái nào. Đơn cử như việc bán ba chiếc tàu sân bay lớp Khổng lồ cho Canada, Úc và Hà Lan. Chiếc Khả Kính bán cho Hà Lan hồi tháng năm, cộng với thiết giáp hạm Chiến Báo trước đó, đã biến Hải quân Hoàng gia Hà Lan thành một thế lực trên biển không thể xem thường.
Đợt triệu tập các quan chức đặc trách thuộc địa về nước lần này có tên của Alan Wilson, nhưng tốc độ hồi hương của hắn lại cực kỳ nhanh chóng. Thời điểm để McCarthy bên nước Mỹ làm mưa làm gió vẫn chưa tới, hắn chẳng có gì vương vấn ở mảnh đất kia cả.
Hơn nữa, lệnh triệu hồi các quan chức thuộc địa có không có phần của hắn đi nữa, hắn cũng sẽ tìm cách chen chân vào, huống chi trong danh sách từ đầu đã có sẵn tên mình.
Đợt triệu hồi xuất phát từ việc Ireland rời khỏi khối Thịnh vượng chung lần này là mệnh lệnh trực tiếp từ Thư ký Nội các Norman Brook, nhằm bàn thảo về những rắc rối mà các khu thuộc địa đang phải đối mặt cùng đối sách ứng phó.
Về đến Luân Đôn thì vừa đúng dịp lễ Giáng sinh. Alan gửi một phần quà cho Hepburn thông qua Alisa, sau đó đến phố Whitehall trình diện và được Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao bấy giờ là Ismay tiếp kiến.
Ismay từng là Tổng thư ký của Ấn Độ thuộc Anh, sau khi về nước thì lên nắm chức Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, nay phụ trách công việc sự vụ hằng ngày của bộ này, tính ra hắn và Alan cũng từng có duyên gặp mặt.
- Cậu ngồi đi, chắc là cậu cũng nghe tin rồi chứ, Ireland vừa chính thức tuyên bố rời khỏi khối Thịnh vượng chung. Kể từ khi chiến tranh kết thúc, lãnh thổ của Đế quốc Anh chỗ nào cũng bốc cháy. Hết Ấn Độ rồi đến Miến Điện thuộc Anh, tiếp đó là Newfoundland, và giờ thì đến lượt Ireland.
Ismay ra hiệu cho Alan ngồi xuống, miệng thở dài những lời thời thế đổi thay:
- Dĩ nhiên, vấn đề Newfoundland đã được giải quyết vô cùng thỏa đáng. Phía Luân Đôn đã đạt được tiếng nói chung với Vancouver, hiện tại Washington cũng không có ý kiến phản đối. Nếu không vì sự cố ở Ireland xảy ra, có lẽ chúng ta đã có thể vui mừng thêm một thời gian.
Ismay từng giữ chức Tổng thư ký Ấn Độ thuộc Anh nên thấu hơn ai hết Alan Wilson đã xoay sở thế nào trong suốt hai năm trời, vừa đánh lạc hướng vừa khoét sạch của cải ở đó ra sao.
Điều khiến ông ta kinh ngạc nhất là vị trợ lý quan chức đặc trách Ấn Độ thuộc Anh, kẻ đã chứng minh được sức phá hoại ghê gớm của mình, khi sang đến Newfoundland lại một bước hóa rồng, dùng chưa đầy một năm để xóa sạch nợ nần cho vùng đất này, thậm chí còn khiến người dân nơi đây tâm phục khẩu phục chấp nhận chuyển đổi vị thế thành lãnh địa hoàng gia.
Ismay buộc phải thừa nhận bản thân đã nhìn lầm người. Đứa con rể của Mountbatten này rõ ràng không chỉ biết phá hoại.
Điều khiến ông ta bất ngờ hơn cả là hai đời thư ký nội các tiền nhiệm đều vô cùng coi trọng vị quan chức trẻ tuổi này. Lúc triệu tập các quan chức thuộc địa về nước, Norman Brook còn đặc biệt dặn dò phải có tên của Alan Wilson trong danh sách.
- Thưa ngài Thứ trưởng thường trực, ngài sẽ là người chủ trì cuộc họp chứ?
Alan cất lời dò hỏi. Bộ Ngoại giao, Bộ Thuộc địa, Bộ Ấn Độ và Bộ các vấn đề Thịnh vượng chung trong một hai năm nay thay đổi đến chóng mặt, chẳng khác nào lãnh thổ Đế quốc Anh đang bốc cháy tứ bề. Đợt triệu hồi các quan chức đặc trách lần này, không biết rốt cuộc triều đình định thảo luận những gì.
- Không, chính ngài Norman sẽ trực tiếp chủ trì.
Ismay đáp lại một cách bình thản, dường như chẳng thấy có gì là lạ, đoạn ông ta chủ động nói thêm:
- Ngài Norman từng hỏi về cậu, bảo cậu sau khi về nước thì đến gặp ông ấy ngay.
- Tôi rõ rồi, thưa ngài Ismay.
Alan đứng thẳng người bày tỏ sự kính trọng, sau đó cúi chào rồi lùi bước ra khỏi phòng làm việc.
Đợt triệu hồi về Luân Đôn lần này bao gồm các quan chức đặc trách từ Basutoland, Bechuanaland, Togo, Cameroon, Bờ Biển Vàng, Kenya, Nyasaland, Sudan, Zanzibar, Mã Lai và các tiểu quốc bảo hộ vùng Vịnh Persian.
Thực ra ở châu Mỹ, nước Anh vẫn còn một cụm hải đảo, nhưng chúng không nằm trong diện triệu hồi lần này. Tương tự như vậy, Síp và Gibraltar ở châu Âu cũng không thuộc phạm vi gọi về.
Sau khi rời khỏi phòng làm việc của Thứ trưởng thường trực Ismay, Alan đi thẳng đến văn phòng Thư ký Nội các để chờ đợi. Chẳng mấy chốc, Norman Brook đã cho gọi hắn vào gặp:
- Alan, làm lãnh sự ở Boston có chán ngắt lắm không?
- Cũng có chút ít, nhưng cháu vẫn luôn cố gắng tìm việc để làm, tính ra cũng thu hoạch được vài thứ.
Dù rằng chiến lợi phẩm lớn nhất của hắn là một đứa con trai, nhưng đó là chuyện riêng tư, Alan cho rằng Norman Brook không cần thiết phải biết.
Norman gật đầu, đoạn lên tiếng:
- Chắc là cậu đã biết chuyện Ireland rút khỏi khối Thịnh vượng chung rồi chứ? Cậu có suy nghĩ thế nào về việc này?
- Nó làm hỏng hết cả tâm trạng của cháu. Vừa mới lập được chút thành tích cỏn con ở Newfoundland, nghe xong tin này là cái sự tự đắc bay sạch.
Alan cười khổ nói thật:
- Nhưng chẳng còn cách nào khác. Vấn đề Ireland vốn dĩ chẳng cần lý do gì sất, đó là hậu quả của tám trăm năm u mê hết đời này đến đời khác của nước Anh. Chúng ta đã đánh mất cơ hội giải quyết từ lâu rồi, trừ phi chúng ta là người Pháp.
- Cậu nghĩ nếu là người Pháp cai trị Ireland thì tình hình sẽ khá khẩm hơn cục diện của chúng ta bây giờ sao?
Norman nheo mắt hỏi:
- Cậu đang xét vấn đề này từ góc độ tôn giáo đấy à?
- Vâng, nếu Ireland là một phần của nước Anh, à nhầm, của nước Pháp, cháu tin rằng cho đến tận hôm nay Ireland vẫn sẽ là phần máu thịt không thể tách rời của Đại Pháp quốc vĩ đại. Dĩ nhiên, điều đó chưa chắc đã là chuyện tốt đối với nước Anh chúng ta.
Alan nói thẳng chẳng hề kiêng dè, không vì vấn đề Ireland là nỗi đau của nước Anh mà tìm cách nói giảm nói tránh.
Trước hết, Pháp là đế quốc nông nghiệp hùng mạnh nhất châu Âu. Nếu Ireland nằm trong tay họ, nạn đói khủng khiếp đã chẳng bao giờ xảy ra. Thêm nữa, do tư duy giữa quốc gia hải đảo và quốc gia lục địa vốn dĩ khác nhau, người Pháp sẽ không đời nào xem Ireland là thuộc địa trong suốt thời gian dài như vậy, sớm muộn gì họ cũng ban cho vị thế như đất liền.
Chứ không giống như nước Anh, bắt đầu chinh phục Ireland từ thế kỷ mười hai, trải qua tám thế kỷ mà đến việc đồng hóa cơ bản cũng chẳng làm nổi. Dù người ta có hay trêu chọc nước Pháp là đứa con ngoan của Giáo hội đi nữa, thì chí ít Pháp và Ireland có chung một niềm tin tôn giáo, tuyệt đối sẽ không thực hiện cái trò dị đoan đáng ghét hơn dị giáo như nước Anh đã làm.
- Thôi được rồi, sự đã rồi, bây giờ sửa đổi hãy còn chưa muộn. Lần này tôi triệu tập toàn bộ quan chức đặc trách ở các thuộc địa châu Á và châu Phi về Luân Đôn, chính là để định đoạt một biện pháp ứng phó triệt để.
Norman chần chừ giây lát rồi nói:
- Alan, cậu cũng phải hiểu thuộc địa có ý nghĩa thế nào đối với giới công chức chúng ta chứ?
Alan gật đầu, đương nhiên hắn hiểu rõ điều này hơn ai hết. Các chính trị gia mất đi thuộc địa thì chẳng tổn hại gì, nhưng thứ mà đám công chức đánh mất lại chính là công ăn việc làm, cùng không gian đấu đá với chính giới. Bất cứ mảnh đất thuộc địa nào bị vứt bỏ, đối với giới công chức mà nói chẳng khác nào cắt thịt trên người họ.
Dĩ nhiên, hắn không thể nói toạc ra những lợi ích sát sườn của công chức, mà phải nâng tầm lên thành lợi ích của Đế quốc Anh:
- Nhìn từ tình hình hiện tại, cứ mất đi một mảnh thuộc địa là sẽ tạo ra phản ứng ngược về chính quốc, sự bất ổn liên tục xảy ra hoàn toàn không có lợi cho sự phát triển kinh tế của nước Anh.