Trước sự phản đối gay gắt của đại diện Ấn Độ, hội nghị không thể thông qua nghị quyết về việc đưa lực lượng gìn giữ hòa bình tới Kashmir.
- Nhưng chuyện này đem áp dụng cho cuộc chiến Ả Rập và Israel cũng được chứ?
Sau khi tan họp, mấy đại diện Mỹ vừa rời hội trường vừa trao đổi với nhau. Đề nghị thành lập lực lượng gìn giữ hòa bình lúc nãy, ngoài Ấn Độ ra thì phần lớn các nước đều tán thành. Ngay cả Pakistan, một bên trong cuộc tranh chấp, cũng ủng hộ.
- Chuyện Ấn Độ quả thật rắc rối. Chúng ta không thể đắc tội với quốc gia mới lớn nhất hiện nay. Làm thế có thể để người Liên Xô thừa cơ chen vào, dựng ảnh hưởng tại Ấn Độ. Chúng ta đã nhờ người Anh xác minh, Nehru đúng là một người theo chủ nghĩa xã hội. Nếu Mỹ đứng ở phía đối lập với Ấn Độ, nước này rất có thể sẽ ngả sang Liên Xô, gây bất lợi cho quyền lợi của chúng ta.
- Cuộc chiến Ả Rập và Israel cũng chẳng dễ giải quyết. Dù chúng ta đã gây sức ép qua đường ngoại giao, buộc Luân Đôn từ bỏ việc ủng hộ liên quân Ả Rập, người Anh đã kinh doanh thế lực ở Trung Đông nhiều năm. Trước lúc rút lui, họ lại dùng sức mạnh dư luận phơi bày toàn bộ điểm yếu của Israel cho người Ả Rập biết. Giờ các nước Ả Rập ở Trung Đông đang lên tinh thần, nhất định phải đẩy người Do Thái chỉ có tám mươi vạn dân xuống biển.
Mấy đại diện Mỹ vừa đi vừa bàn bạc. Trong lời nói của họ còn lộ vẻ khâm phục. Quả nhiên thủ đoạn khuấy nước đục của Đế quốc Anh danh bất hư truyền. Mỹ cũng đâu thể công kích thứ dư luận vô hình kia.
Washington đã ra sức tuyên truyền khắp thế giới Ả Rập rằng Mỹ là quốc gia đầu tiên công nhận Israel. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, chuyện đó vốn không phải giả. Mỹ đúng là nước đầu tiên công nhận Israel.
Hơn nữa, việc tuyên truyền rằng Israel chỉ có tám mươi vạn dân tuy mang đầy ác ý, nhưng muốn vin vào đó để gây sức ép cũng chẳng dễ. Bởi đó vẫn là sự thật. Chỉ có điều, sau khi sự thật ấy lọt vào tai người Ả Rập, nó lập tức bị lợi dụng để khơi dậy tinh thần chiến đấu của họ.
Trái lại, quân đội các nước Ả Rập được huy động ngày một đông. Hai lần đình chiến giành được bằng con đường ngoại giao dường như cũng chẳng thể thay đổi tình cảnh khốn đốn của người Israel.
Nước Anh, nói chính xác hơn là Alan Wilson, đã ném một quả bom vào giữa đám hỗn loạn bằng cách phát trực tiếp màn kịch ấy cho cả thế giới xem. Mỹ thật sự chẳng biết phải làm gì với hắn.
- Chúng ta bàn với người Liên Xô xem sao!
Mấy nhà ngoại giao Mỹ nghe vậy đều gật đầu lia lịa.
Ngay từ năm 1943, khi cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đã vượt qua đỉnh điểm của đấu tranh quân sự, còn chính trị ngày càng giữ vai trò lớn hơn, nước Mỹ đã bắt đầu vạch ra bản thiết kế cho thế giới sau chiến tranh.
Mục tiêu của Washington là xây dựng một chế độ tự do mậu dịch trên phạm vi toàn cầu. Trở ngại lớn nhất đối với kế hoạch ấy chính là làn sóng cách mạng xã hội dâng lên như nước lũ sau chiến tranh, cùng phạm vi ảnh hưởng ngày một mở rộng của Liên Xô.
Kế hoạch ấy xem Liên Xô là kẻ thù. Nhưng kẻ thù cũng không phải lúc nào chẳng thể hợp tác. Mỹ là nước đầu tiên tuyên bố công nhận nhà nước Israel, còn Liên Xô là nước thứ hai. Trước quốc gia Israel non trẻ, quyền lợi của Mỹ và Liên Xô khi ấy lại gặp nhau.
Trong thời gian đình chiến, Israel nhận được từ Tiệp Khắc một lượng lớn vũ khí bộ binh, pháo binh và đạn dược. Đây chính là bằng chứng rõ ràng. Thậm chí người ta còn tổ chức những chuyến bay vận tải định kỳ từ Praha tới Rehovot. Máy bay được mua từ Mỹ. Trong cuộc chiến ở Palestine, sự phối hợp ngoại giao giữa Mỹ và Liên Xô đã bộc lộ rất rõ.
Từ khi Israel tuyên bố thành lập cho tới lúc chiến tranh bùng nổ, Washington và Moskva vẫn giữ liên lạc, cùng đứng về phía ủng hộ Israel. Lần này, Mỹ chẳng qua lại cần Liên Xô giúp một tay.
Kỹ thuật liên lạc của thời hiện đại đã khác xa thời cổ. Sau khi hạ quyết tâm, Washington lập tức liên hệ với Moskva, bày tỏ lập trường chung của hai nước.
- Đưa lực lượng gìn giữ hòa bình vào Palestine ư?
Stalin nghe Molotov trình bày xong, liền nói:
- Làm vậy chẳng phải Liên Xô sẽ đứng ở phía đối lập với các nước Ả Rập hay sao? Về ngoại giao, chúng ta có thể tạo điều kiện thuận lợi, nhưng không thể để binh sĩ Hồng quân xuất hiện trước mặt binh sĩ Ả Rập.
Molotov trầm ngâm giây lát rồi nói:
- Chuyện này quả thật rất khó xử. Dù nước Anh đã rút lực lượng quân sự dưới sức ép của Mỹ, trước lúc ra đi, họ cố ý giở thủ đoạn, khiến Israel rơi vào thế hết sức bị động trên cả mặt ngoại giao lẫn dư luận. Cũng giống như lúc rút khỏi Ấn Độ thuộc Anh, bây giờ họ đã khiến Ấn Độ và Pakistan nổ ra chiến tranh.
Stalin nở nụ cười hiền từ như một người cha.
- Ví dụ ấy rất đúng chỗ. Theo một số tin tức đáng tin cậy, sau này mỗi khi để thuộc địa giành độc lập, người Anh đều sẽ dùng cách tương tự. Họ sẽ chia để trị, lợi dụng làn sóng đòi độc lập.
Molotov sững ra, rồi thở dài. Một lúc lâu sau, ông mới lên tiếng:
- Nếu vậy thì người Anh quá trơ trẽn. Tin tức có đáng tin không? Theo phân tích của chúng ta về chính sách cai trị thuộc địa Anh, người Anh thường chọn cách sáp nhập các thuộc địa để cai trị. Dù là những nước tự trị của người da trắng như Canada, Australia, hay Ấn Độ và Malaya, tất cả đều được hình thành từ việc hợp nhất nhiều thuộc địa nhỏ. Cho tới nay, chỉ riêng Ấn Độ thuộc Anh là bị chia lại.
- Chính sách vẫn có thể thay đổi. Có lẽ người Anh đã phát hiện ra lợi ích trong cách làm này.
Stalin nheo mắt, giọng trầm xuống:
- Còn về nguồn tin, đồng chí Molotov chỉ cần biết rằng nó tuyệt đối đáng tin là được.
Nguồn tin ấy đến từ Năm Người Cambridge. Stalin hoàn toàn tin tưởng họ. Những người đồng chí nước ngoài có lý tưởng ấy còn chân thật hơn kẻ đã đánh mất hết lương tâm kia.
Molotov thăm dò ý kiến vị lãnh tụ tối cao:
- Nếu chúng ta không thể đứng về phía đối lập với các nước Ả Rập, vậy có nên từ chối đề nghị của người Mỹ không?
- Không. Chúng ta đồng ý. Tình hình Trung Đông hiện nay lấy Mỹ, Anh và Pháp làm đại diện cho thế lực thực dân cũ. Israel là một cơ hội, trước mắt vẫn còn giá trị sử dụng. Chúng ta đều hiểu, về lâu dài Israel nhất định sẽ ngả sang phía Mỹ, chuyện đó cũng đã nằm trong dự liệu. Vì thế, phải hết sức thận trọng trong cách ủng hộ.
Stalin khẽ thở dài:
- Chúng ta ủng hộ kế hoạch đưa lực lượng gìn giữ hòa bình của Mỹ vào đó. Ủng hộ là một chuyện, nhưng tuyệt đối không được dùng sức mạnh quân sự. Vả lại, cho dù chúng ta muốn làm vậy, người Mỹ cũng chẳng đời nào đồng ý. Họ có muốn binh sĩ Hồng quân Liên Xô đứng trên đất Trung Đông hay không?
Nếu Liên Xô khống chế Trung Đông, nguồn dầu mỏ cung cấp cho các nước châu Âu và Mỹ sẽ bị cắt đứt. Châu Âu sẽ rơi vào vòng vây. Khi ấy, Liên Xô chẳng cần tốn một viên đạn, châu Âu cũng buộc phải tuyên bố trung lập.
Stalin nhìn thấu chuyện ấy, Mỹ, Anh và Pháp cũng nhìn thấu. Đó chính là tình thế thật sự ở Trung Đông lúc này. Các bên chẳng ai cùng đường với ai. Anh và Pháp vẫn còn muốn giãy giụa giữ lấy thế lực cũ, còn Liên Xô thì muốn cắm một cái đinh vào khu vực này. Tốt nhất là ép cả ba nước Mỹ, Anh, Pháp đứng chung một phía, đối đầu với người Ả Rập.
Nhưng xem ra người Anh cũng chẳng phải hạng dễ đối phó. Họ lợi dụng sức mạnh dư luận vẫn còn nguyên vẹn, khiến các nước Ả Rập, nhất là những nước còn duy trì vương thất, tin rằng Mỹ và Liên Xô mới là hai thế lực ủng hộ Israel lớn nhất. Còn nước Anh chẳng qua chỉ là kẻ một mình chống chọi với bốn bề.
Trong số các nước liên quan, Mỹ hiện là nước mạnh nhất. Nhưng Anh và Pháp dù sao cũng đã kinh doanh thế lực tại Trung Đông từ lâu.
Liên Xô lại ở ngay sát bên. Thực lực Mỹ đứng đầu, song Washington cũng có nỗi khó riêng. Thứ nhất là thế lực Do Thái trong nước. Thứ hai là họ cũng giống Liên Xô, chưa tìm được điểm đột phá thích hợp.
Là người chơi mới, lại bị thế lực Do Thái trong nước chi phối và mang thân phận của một kẻ mới bước vào cuộc, Mỹ không còn lựa chọn nào khác ngoài ủng hộ Israel. Chỉ khi dựa vào Israel để tạo dựng ảnh hưởng thành công ở Trung Đông, có được chỗ đứng ban đầu, họ mới nghĩ tới chuyện mở rộng thế lực. Việc gì khởi đầu cũng khó, đó chính là tình cảnh của nước Mỹ.
Chỉ cần giữ được Israel, sau này vẫn sẽ có cơ hội từ từ mở rộng thế lực tại Trung Đông.
Sau cuộc bàn bạc giữa Stalin và Molotov, Moskva chính thức trả lời Washington, tuyên bố sẽ ủng hộ đề nghị chung của Liên Hợp Quốc về việc đưa lực lượng gìn giữ hòa bình tới khu vực. Điều kiện là Israel phải chấp nhận!
Lúc ấy, Liên Hợp Quốc đang phải xử lý hai vấn đề lớn. Moskva đang bàn bạc thì New Delhi cũng họp khẩn. Nhưng lập trường của hai bên lại giống nhau đến kinh ngạc: dứt khoát không cho quân đội các nước khác can thiệp vào vấn đề Kashmir.
Dù là Nehru hay Patel, cả hai đều cho rằng đây là bước chuẩn bị để nước Anh quay trở lại. Phải biết rằng từ khi chiến tranh Kashmir bùng nổ, một lữ đoàn quân Anh vẫn mặt dày ở lì tại tiểu quốc Junagadh, nhất quyết không chịu rời đi. Một lữ đoàn khác đang đóng tại Goa thuộc Bồ Đào Nha, rõ ràng vẫn đứng ngoài quan sát diễn biến cuộc chiến.
Người Anh còn đang ngồi bên cạnh nhìn chằm chằm. Nếu Ấn Độ không giành được thắng lợi vang dội trong cuộc chiến Kashmir, ít nhất cũng phải chiếm thế thượng phong. Bằng không, người Anh rất có thể sẽ cho rằng thời cơ quay lại đã đến.
So với thái độ cứng rắn, dứt khoát khước từ của Patel, Nehru vẫn quay sang nói với các bộ trưởng có mặt:
- Dĩ nhiên chúng ta phải bác bỏ hành động can thiệp của thế lực nước ngoài vào Kashmir. Nhưng làm ngoại giao không phải lúc nào cũng chỉ biết tỏ ra cứng rắn. Chúng ta cần thông qua những người Anh còn ở lại Ấn Độ để cho họ thấy mối quan hệ đặc biệt giữa Anh và Ấn vẫn còn đó. Quan hệ giữa hai nước sẽ không phai nhạt chỉ vì Ấn Độ giành được độc lập.
Lời Nehru khiến nhiều người bất giác gật đầu. Trong mắt họ, Đế quốc Anh tuy không còn đứng một mình trên đỉnh thế giới, nhưng vẫn là một trong những cường quốc hàng đầu, chẳng hề kém Mỹ và Liên Xô. Hoàn toàn không nể mặt họ cũng không phải lựa chọn khôn ngoan.
- Hãy để đại sứ ở Luân Đôn tìm kiếm sự thông cảm của người Anh. Nhưng tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, chúng ta vẫn giữ lập trường trước đây, thẳng thừng bác bỏ đề nghị ấy.
Trước khi đề nghị đưa lực lượng gìn giữ hòa bình được đem ra thảo luận chính thức, các nước liên quan đều lần lượt họp bàn.
Là bên giữ vị trí cốt lõi trong đề nghị này, Israel dĩ nhiên hết sức tán thành. Thậm chí họ còn chủ động tìm tới Mỹ, bày tỏ rằng nếu Ấn Độ phản đối đề nghị của Liên Hợp Quốc về việc đưa lực lượng gìn giữ hòa bình tới Kashmir thì cũng chẳng sao, Israel vẫn ủng hộ.
Nếu là Israel vài chục năm sau, họ tuyệt đối sẽ không lên tiếng kêu gọi hòa bình trước khi cuộc chiến bắt đầu. Nhưng vào năm 1948, nhà nước Israel vừa ra đời vẫn còn biết phải trái, chưa bị sự kiêu ngạo tích tụ từ những thắng lợi toàn diện trong các cuộc chiến Trung Đông làm cho phồng lên.
Là quốc gia trực tiếp đối mặt với liên quân Ả Rập, Israel hiểu rõ hơn ai hết cảm giác nhìn vũ trang của các nước ngày một kéo đến, từng lớp từng lớp dồn lại trước mắt mình.