Sông Humber nằm ở phía tây đảo Newfoundland thuộc Anh, bắt nguồn từ dãy Trường Lĩnh, chảy về hướng nam, đi qua một loạt thác nước, xuyên qua mấy hồ nước, cửa sông chính là thành phố lớn thứ hai của Newfoundland ở thời sau, Corner Brook.
Nhưng thời điểm này Corner Brook vẫn chưa tồn tại, theo lịch sử thì phải đến thập niên năm mươi nó mới trở thành thành phố. Hiện tại nơi đây có khoảng ba nghìn người, và lưu vực sông Humber là một trong số ít khu vực khai thác gỗ của Newfoundland.
Là hành chính trưởng quan mới đến nhậm chức, Corner Brook chính là điểm đến của Alan Wilson. Hắn sẽ đến đó khảo sát lưu vực sông Humber, lập kế hoạch khai thác để cung cấp cho công cuộc tái thiết lục địa châu Âu.
Ở thời sau, vì chính sách bảo vệ rừng, việc khai thác lâm nghiệp nói chung chỉ diễn ra vào mùa đông, nghe nói hồi tài nguyên rừng còn phong phú thì còn có cả vụ khai thác mùa thu. Nhưng với một hòn đảo Newfoundland gần như chưa hề được khai khẩn, thì chẳng cần phiền phức đến thế. Alan Wilson cho rằng khai thác quanh năm không nghỉ là hoàn toàn hợp tình hợp lý.
Lưu vực sông Humber đổ ra biển ở phía tây nam đảo Newfoundland, và điều này có một cái lợi: nơi đây không dễ bị bão tuyết tàn phá. Theo tư liệu địa phương, đến mùa tuyết rơi, miền bắc đảo Newfoundland có lượng tuyết rất lớn, chuyện đó sẽ cản trở sản xuất lâm nghiệp.
Vốn dĩ mức độ khai phá của đảo Newfoundland đã thấp, đường bộ thì không có, đường sắt cũng không nốt, nếu còn không tận dụng được sông ngòi thì khó khăn sẽ chồng chất.
Trước khi rời St. John's, Alan Wilson cũng không quên gửi một bức điện cho Pamela Mountbatten lúc này đang ở Canberra. Thực ra chẳng có lý do gì đặc biệt, chỉ là nhắc đến nội dung sắc lệnh hành chính hắn vừa ban bố: Newfoundland thuộc Anh đã trở thành thiên đường trốn thuế, nếu hôn thê có thể giúp hắn quảng bá rộng rãi thì hắn sẽ mang ơn nàng vô cùng.
Tuy Alan Wilson đã lấy Newfoundland ra chèn ép Úc một phen, nhưng phải thừa nhận rằng Úc cũng là một nơi đáng ghen tị. Chỉ cần dân số không vượt quá một mức nhất định, Úc thực sự có đủ tư bản làm phó cảnh sát trưởng của khu vực Thái Bình Dương, người ta nói Úc là một nước Mỹ thu nhỏ cũng không phải không có lý.
Nhưng tiền đề là, dân số Úc tuyệt đối không được quá đông. Nước sống nhờ tài nguyên bắt buộc phải đạt được một điều: đất rộng người thưa, dân số tuyệt đối không được phình to, chỉ vậy mới sống được cuộc sống ngon lành.
Đất đai Úc có niên đại cổ xưa, mấy chục ức năm mưa gió bào mòn, dinh dưỡng thất thoát nghiêm trọng. Những khối đá cổ nhất trái đất nằm ở dãy Murchison miền tây Úc, có tuổi lên tới bốn tỷ năm.
Đất Úc cằn cỗi, năng suất thấp, gây ảnh hưởng kinh tế nghiêm trọng cho nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp.
Độ phì của đất thấp khiến việc canh tác phải đầu tư thêm nhiều máy móc, phải dựa vào phân bón nhân tạo mới trồng được, mà sản lượng vẫn không sánh nổi với các nước khác.
Bản chất cằn cỗi của đất Úc không dễ nhìn ra ngay từ đầu. Năm xưa người Anh mới đến Úc, nhìn những cánh rừng bạt ngàn tưởng đó là vùng đất phì nhiêu, bèn chặt phá ồ ạt và thả gia súc quá mức, rồi phát hiện cây cối và đồng cỏ trồng lại lớn chậm đến độ không thể chờ nổi, đành phải bỏ hoang những vùng đất rộng lớn.
Dinh dưỡng trong sông và vùng biển gần chủ yếu đến từ đất mà dòng nước cuốn đi. Nhưng đất Úc cằn cỗi, dinh dưỡng trong nước không đủ, nguồn cá cũng rất dễ cạn kiệt. Úc sở hữu ngư trường lớn thứ ba thế giới, mà giá trị sản lượng lại đứng ngoài hàng năm mươi, sản lượng thủy sản nước ngọt còn nhỏ hơn nữa.
Còn một vấn đề nghiêm trọng khác là hiện tượng nhiễm mặn nhiễm kiềm. Trong đất của vùng trồng lúa mì phía tây nam có muối được gió từ Ấn Độ Dương thổi đến trong suốt mấy triệu năm. Vùng bồn địa nội lục từng có các hồ nước ngọt ngăn cách với biển, nước bốc hơi làm độ mặn tăng lên, khi hồ khô cạn, muối đọng lại lại bị gió thổi sang khu vực phía đông.
Nếu không nhờ phát hiện được mỏ sắt lớn có phẩm chất tốt nhất thế giới, thì điều kiện cơ bản của Newfoundland thuộc Anh còn hơn cả Úc.
Chín mươi phần trăm dân số Úc tập trung ở mấy thành phố ven biển phía đông, Canberra cũng là một trong số đó. Trong lúc vị hôn phu đang chui sâu vào rừng núi hoang vu, Pamela Mountbatten đang dẫn theo các tiểu thư quý tộc đến làm nền cho mình, phát triển sự nghiệp riêng ở Úc.
- Thật sự cảm ơn chú William rất nhiều. Pamela Mountbatten ngoan ngoãn nói lời cảm tạ với lão nhân trước mặt.
William Joseph Slim, Tổng đốc Úc đương nhiệm. Vị lão quân nhân sắp năm mươi tuổi này có đỉnh cao nhân sinh là chỉ huy quân đoàn Ấn Độ thuộc Anh đón đánh quân Nhật ở Imphal, và giành được thắng lợi trong trận Imphal.
Mà ai cũng biết, cha của Pamela Mountbatten, Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh đương nhiệm Mountbatten, chính là Tổng tư lệnh quân Đồng minh Đông Nam Á thời đó, tức là cấp trên của vị Tổng đốc Úc trước mắt.
Điều này đương nhiên rất quan trọng, chẳng phải chính phủ Bồ Đào Nha vừa tuyên bố sẽ trao huân chương cho chính tướng Mountbatten, để biểu dương công lao kiệt xuất của ông trong việc bảo đảm an ninh cho tiểu lục địa đấy sao?
- Ồ, Pamela, cháu dẫn các tiểu thư này chạy khắp nơi thế này, cha cháu không lo lắng sao? Thượng tướng William Joseph Slim từ ái nhắc nhở, các tiểu thư nhà quý tộc các cháu đi du lịch thế này khiến chú cảm thấy áp lực lắm.
Thượng tướng Slim và Mountbatten quan hệ rất tốt, đó là tình giao được xây dựng từ thời chiến.
Bản thân Slim vốn không hợp với cấp trên trực tiếp của mình. Ở chiến trường Đông Nam Á, thượng tướng Leese, sếp trực tiếp của ông, bất mãn với Slim, đề nghị Mountbatten để Slim ở lại dọn dẹp quân Nhật kháng cự còn sót lại ở Miến Điện, còn chiến dịch đánh Mã Lai dự kiến thì giao cho tướng Christison chỉ huy. Điều này đồng nghĩa với việc cách chức tư lệnh tập đoàn quân của Slim.
Bản thân Mountbatten giỏi nhất là khéo léo khôn ngoan, Luân Đôn cử ông đi cũng vì nguyên nhân này, nên ông không muốn đắc tội với ai trong hai thuộc hạ, bèn nghịch một trò nhỏ: đồng ý với đề nghị của Leese, nhưng bắt Leese phải tự mình ra mặt truyền đạt cho Slim.
Thế là mâu thuẫn giữa Slim và Leese bùng nổ hoàn toàn, Slim gửi thư phản đối lên Luân Đôn.
Lúc bấy giờ, nhờ thắng lợi áp đảo ở Miến Điện, Slim cuối cùng cũng được Luân Đôn thừa nhận, xây dựng được thanh danh cá nhân. Còn Leese thì cực kỳ bất mãn với thái độ lươn lẹo của Mountbatten, công khai lên tiếng chỉ trích Tổng tư lệnh Đồng minh Đông Nam Á. Mountbatten bèn viết thư yêu cầu Tổng tham mưu trưởng Đế quốc, nguyên soái tử tước Alanbrooke, cách chức Leese.
Cứ thế, tranh chấp giữa Slim và cấp trên trực tiếp bị vị sếp lớn nhất là Mountbatten can thiệp vào, khiến Slim trở thành kẻ thắng cuộc trong cuộc tranh chấp ấy.
Làm cấp dưới mà thắng được sếp lớn đương thời, trong truyền thống của bất kỳ quốc gia nào cũng là chuyện khó khăn. Có thể nói, nếu không có tướng Mountbatten năm đó cân bằng xử lý khéo léo, thượng tướng Slim tuyệt đối không có quả ngọt để ăn.
Có tầng quan hệ này, việc Pamela Mountbatten nhờ giúp đỡ tự nhiên trở thành chuyện dễ như nước chảy thành sông.
- Chú không thu xếp nổi bọn trẻ các cháu rồi, một đám tiểu thư quý tộc nhất định phải lập công ty thăm dò mỏ gì đó. Thượng tướng Slim cười khổ lắc đầu, Pamela, chú nhân danh bạn của cha cháu nhắc nhở một câu: đất Úc rất cằn cỗi, hơn nữa rất nhiều chuyên gia đã từng nói, nơi đây không hề có tài nguyên khoáng sản nào. Cháu lập công ty thăm dò đến Úc một chuyến, rất có thể sẽ về tay không.
- Chú William à, chúng ta phải tin rằng trên thế gian này có tồn tại kỳ tích. Tài nguyên khoáng sản của Úc cằn cỗi, chúng ta càng phải giúp đỡ Úc nhiều hơn; nếu kỳ tích xuSông Humber nằm ở phía tây đảo Newfoundland thuộc Anh, bắt nguồn từ dãy Long Range, chảy về phía nam, qua hàng loạt thác nước, xuyên qua mấy hồ lớn nhỏ, cửa sông chính là nơi sau này sẽ là Corner Brook, thành phố lớn thứ hai của Newfoundland.
Nhưng vào thời điểm này, Corner Brook vẫn chưa tồn tại. Theo lịch sử, phải đến thập niên năm mươi nơi đây mới trở thành thành phố; hiện giờ Corner Brook chỉ có chừng ba nghìn dân, còn lưu vực sông Humber là một trong số ít những vùng khai thác gỗ của Newfoundland.
Với tư cách là Trưởng quan hành chính vừa nhậm chức, Corner Brook chính là điểm đến của Alan Wilson. Hắn sẽ đến đó khảo sát lưu vực sông Humber, rồi lập ra kế hoạch khai thác để cung cấp gỗ cho công cuộc tái thiết lục địa châu Âu.
Ở đời sau, vì chính sách bảo vệ rừng, việc khai thác gỗ thường chỉ diễn ra vào mùa đông; nghe nói hồi tài nguyên rừng còn phong phú, còn có thêm cả một đợt thu hoạch mùa thu. Nhưng đối với một hòn đảo như Newfoundland, nơi tiềm năng khai thác gần như chưa bị đụng đến, thì không cần phiền phức thế. Alan Wilson cho rằng khai thác quanh năm không nghỉ là hoàn toàn hợp tình hợp lý.
Lưu vực sông Humber đổ ra biển ở phía tây nam đảo Newfoundland, điều này có một lợi thế: không dễ bị bão tuyết ập vào. Theo tư liệu địa phương ghi lại, miền bắc đảo khi vào mùa tuyết thì lượng tuyết rơi vô cùng lớn, và đó là thứ cản trở nghiêm trọng đến sản xuất lâm nghiệp.
Vốn mức độ khai phá của đảo Newfoundland đã thấp: đường bộ thì không có, đường sắt cũng không. Nếu lại không tận dụng được sông ngòi, khó khăn sẽ còn chồng chất thêm.
Trước khi rời Saint John's, Alan Wilson cũng không quên gửi một bức điện tới Pamela Mountbatten đang ở Canberra. Thực ra chẳng có lý do gì đặc biệt, chỉ là nhắc tới nội dung sắc lệnh hành chính hắn vừa ban bố: Newfoundland thuộc Anh đã trở thành thiên đường trốn thuế, nếu vị hôn thê có thể giúp hắn quảng bá rộng rãi thì hắn vô cùng biết ơn.
Tuy Alan Wilson đã mượn Newfoundland thuộc Anh để chế giễu Úc một phen, nhưng phải thừa nhận rằng, Úc cũng là một nơi đáng ngưỡng mộ. Chỉ cần dân số không vượt quá một mức nhất định, Úc thực sự có tư cách làm "phó cảnh sát trưởng" của khu vực Thái Bình Dương; người ta nói Úc là một nước Mỹ thu nhỏ, cũng không phải không có lý.
Nhưng tiền đề là dân số Úc tuyệt đối không được quá đông. Một quốc gia sống bằng tài nguyên bắt buộc phải đất rộng người thưa, dân số không được phình to, như vậy mới sống sung sướng được.
Đất đai Úc có niên đại cổ xưa, hàng tỷ năm mưa gió bào mòn, chất dinh dưỡng thất thoát nghiêm trọng. Khối đá cổ nhất trái đất nằm ở dãy Murchison phía tây nước Úc, đã có bốn tỷ năm lịch sử.
Đất Úc cằn cỗi, sức sản xuất thấp, gây ảnh hưởng kinh tế nặng nề cho nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp.
Độ phì của đất thấp khiến việc trồng trọt phải đầu tư nhiều máy móc hơn, phải dựa vào phân bón nhân tạo mới canh tác được, mà sản lượng vẫn không sao sánh nổi với các nước khác.
Bản chất cằn cỗi của đất Úc không dễ nhận ra ngay. Lũ người Anh mới đến Úc năm xưa nhìn những cánh rừng rộng lớn tưởng là vùng đất màu mỡ, bèn chặt phá bừa bãi, thả gia súc chăn thả quá độ, rồi mới ngã ngửa thấy cây cối và đồng cỏ trồng lại lớn chậm khủng khiếp, đành phải bỏ hoang hàng loạt vùng đất.
Dưỡng chất trong sông ngòi và vùng biển gần chủ yếu đến từ đất do nước cuốn đi. Nhưng đất Úc cằn, dưỡng chất trong nước thiếu thốn, tài nguyên cá cũng rất dễ cạn kiệt. Úc sở hữu ngư trường lớn thứ ba thế giới, thế mà giá trị sản lượng lại xếp sau vị trí thứ năm mươi. Ngư nghiệp nước ngọt thì còn nhỏ hơn nữa.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là nhiễm mặn. Trong đất của vành đai lúa mì ở phía tây nam có muối do gió Ấn Độ Dương thổi tới từ hàng triệu năm trước. Trong các lòng chảo nội địa từng có những hồ nước ngọt bị cách ly khỏi biển; nước bốc hơi, độ mặn tăng dần, hồ khô cạn, phần muối còn lại lại bị gió cuốn sang miền đông.
Nếu không phải phát hiện ra mỏ sắt lớn chất lượng tốt nhất thế giới, thì điều kiện cơ bản của Newfoundland thuộc Anh còn hơn hẳn Úc.
Chín mươi phần trăm dân số Úc tập trung ở mấy thành phố ven biển miền đông, Canberra cũng là một trong số đó. Pamela Mountbatten đang dẫn theo các tiểu thư quý tộc làm mặt hàng cho mình, để phát triển sự nghiệp riêng ở Úc, trong lúc vị hôn phu đang chui sâu vào núi rừng hoang vắng.
- Thật sự cảm ơn chú William nhiều lắm ạ, Pamela Mountbatten đáp lễ ngoan ngoãn với ông lão trước mặt.
William Joseph Slim, Tổng đốc Úc đương nhiệm. Vị lão quân nhân gần năm mươi tuổi này có đỉnh cao cuộc đời là chỉ huy quân đoàn Ấn Độ thuộc Anh đón đánh quân Nhật tại Imphal và giành chiến thắng trong trận Imphal.
Mà ai cũng biết, cha của Pamela Mountbatten, Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh đương nhiệm Mountbatten, chính là Tổng tư lệnh Đồng minh Đông Nam Á lúc bấy giờ, tức là cấp trên trực tiếp của vị Tổng đốc Úc trước mặt.
Tất nhiên mối quan hệ đó rất có trọng lượng. Chẳng phải chính phủ Bồ Đào Nha vừa tuyên bố sẽ trao huân chương cho chính tướng Mountbatten, để biểu dương những đóng góp xuất sắc của ông trong việc bảo đảm an ninh cho tiểu lục địa đó sao?
- Ôi, Pamela, cháu dẫn theo mấy cô tiểu thư này đi khắp nơi, cha cháu không lo lắng sao? Thượng tướng William Joseph Slim đầy vẻ từ ái nhắc nhở. Các tiểu thư nhà quý tộc các cháu đi chơi xa thế này khiến ta cảm thấy áp lực lắm đấy.
Thượng tướng Slim và Mountbatten quan hệ vô cùng tốt, tình giao hữu ấy được xây dựng từ thời chiến tranh.
Bản thân Slim lại không hợp cạ với cấp trên của mình. Trên chiến trường Đông Nam Á, Thượng tướng Leese, người trực tiếp chỉ huy ông, bất mãn với Slim; ông ta đề nghị với Mountbatten để Slim ở lại dọn dẹp tàn dư kháng cự của quân Nhật ở Miến Điện, còn chiến dịch đánh Malaya đang nằm trong dự tính thì giao cho tướng Christison chỉ huy. Điều đó chẳng khác nào tước chức tư lệnh tập đoàn quân của Slim.
Mountbatten vốn giỏi nhất là ứng xử khôn khéo, đó cũng là lý do Luân Đôn cử ông đến; ông không muốn đắc tội ai trong hai thuộc hạ, bèn giở một tiểu xảo: đồng ý đề nghị của Leese, nhưng bắt chính Leese phải trực tiếp nói chuyện với Slim.
Thế là cuộc xung đột giữa Slim và Leese bùng nổ toàn diện, Slim gửi đơn phản đối về Luân Đôn.
Đúng lúc ấy, nhờ chiến thắng áp đảo tại Miến Điện, Slim cuối cùng được Luân Đôn công nhận, danh vọng cá nhân được củng cố; còn Leese thì hết sức bất mãn trước thái độ khéo léo của Mountbatten, công khai chỉ trích Tổng tư lệnh Đồng minh Đông Nam Á. Mountbatten liền viết thư yêu cầu Nguyên soái Tử tước Alanbrooke, Tổng tham mưu trưởng Đế quốc, cách chức Leese.
Cứ thế, tranh chấp giữa Slim và cấp trên trực tiếp bị ông chủ lớn nhất Mountbatten nhúng tay vào, và kết quả là Slim trở thành người chiến thắng trong cuộc tranh chấp ấy.
Làm cấp dưới mà đánh bại được cấp trên của mình, theo truyền thống của bất kỳ nước nào cũng là chuyện cực khó. Có thể nói nếu không có tướng Mountbatten hòa giải theo kiểu "nước đục thả câu" năm xưa, Thượng tướng Slim chắc chắn không được kết cục tốt đẹp gì.
Có thêm tầng quan hệ ấy, Pamela Mountbatten mở lời nhờ giúp đỡ, tự nhiên là chuyện thuận buồm xuôi gió.
- Ta đối phó không nổi với lũ trẻ các cháu rồi, một đám tiểu thư quý tộc lại đòi thành lập công ty thăm dò khoáng sản gì chứ, Thượng tướng Slim cười khổ lắc đầu. Pamela, ta lấy tư cách bạn của cha cháu nhắc nhở một câu: đất đai Úc vô cùng cằn cỗi, và nhiều chuyên gia đều nói nơi này chẳng có bất kỳ mỏ khoáng nào. Cháu thành lập công ty thăm dò đến Úc một chuyến, rất có thể sẽ ra về tay trắng.
- Chú William à, chúng ta phải tin rằng trên đời có phép màu. Chính vì Úc nghèo khoáng sản, chúng ta mới càng phải giúp đỡ Úc. Nếu phép màu xảy ra, còn có thể xây nên mối quan hệ càng thân mật hơn giữa Anh và Úc. Vị hôn phu của cháu nói, một khi Úc độc lập lâu ngày, mối quan hệ thân mật với Anh có thể sẽ phai nhạt; không gì bền vững bằng quan hệ gắn kết bởi lợi ích.
Pamela Mountbatten lễ phép đáp:
- Bọn cháu cũng muốn đóng góp cho Đế quốc mà.
Có thăm dò ra được mỏ hay không, theo nàng thì cũng không quá quan trọng. Điều mấu chốt là vị hôn phu đã căn dặn như thế. Alan Wilson bới được bao nhiêu tiền ở Ấn Độ thuộc Anh rồi một xu cũng không giữ, giao hết vào tay Pamela Mountbatten; không phải người đàn ông nào cũng làm được thế.
Giờ chỉ nhờ vị hôn thê giúp một việc nhỏ thế này, nàng không thể từ chối, ai bảo gã ấy yêu mình quá chứ.
- Vị hôn phu của cháu, là Alan vừa nhậm chức Trưởng quan hành chính Newfoundland đó hả? Có dịp thì ta gặp mặt một lần. Thượng tướng Slim không nhắc đến từ "Tổng đốc": Tổng đốc phải do nội các đề cử, Bệ hạ bổ nhiệm.
Mà thực tế Alan Wilson chưa hề được Bệ hạ bổ nhiệm. Thượng tướng Slim cho rằng, vị hôn phu của Pamela Mountbatten chắc chắn đã bị lão cáo già đứng đầu hệ thống công chức lừa rồi. Nhưng việc làm thì không khác là mấy; việc Tổng đốc làm được, Trưởng quan hành chính cũng làm được.
Đang khi hai người trò chuyện, một sĩ quan đẩy cửa bước vào, chào Thượng tướng Slim:
- Thưa Tổng đốc, có điện từ Newfoundland gửi đến.
- Để ta xem! Thượng tướng Slim đứng dậy nhận lấy bức điện, rồi nét mặt hiện nụ cười mỉm đầy ý vị. Pamela, thực ra là tìm cháu đấy. Vị hôn phu của cháu dẫn đoàn khảo sát vào rừng núi rồi, phần còn lại cháu tự xem nhé.
Trong bức điện, Alan Wilson nhắc đến cuộc sống công chức đế quốc chăm chỉ của mình, đồng thời gửi lời hỏi thăm vị hôn thê ở tận Úc, không biết có làm gì đàng hoàng không. Sau đó hắn đề cập đến sắc lệnh hành chính mình đã ký ở Newfoundland, đương nhiên bao gồm cả sắc lệnh về thiên đường trốn thuế; nhưng trong mắt Pamela Mountbatten, quan trọng nhất vẫn là phần thuế di sản!
Thấy nhắc đến phần thuế di sản, Pamela Mountbatten không giữ được bình tĩnh, tính triệu tập các chị em lại, bàn bạc kỹ xem việc này ảnh hưởng thế nào đến tầng lớp quý tộc.
- Anh ấy vẫn thế! Pamela Mountbatten không nhịn được mà cười khổ. Dẫn đoàn khảo sát vào núi rồi, cũng không biết có thích nghi nổi môi trường địa phương không, giờ liên lạc cũng không được, đúng là đau đầu.
Pamela Mountbatten còn muốn báo cho Alan Wilson biết, nhờ sự giúp đỡ của Tổng đốc Úc, nàng đã được chính phủ Úc chấp thuận, có thể tiến hành thăm dò khoáng sản trên toàn lãnh thổ Úc.
Nàng chưa kịp gửi điện thì đã nhận được điện của hắn trước, lại còn mang theo tin vui về thuế di sản. Nên biết tầng lớp quý tộc đang bó tay trước thuế di sản quá cao, mà vị hôn phu của nàng đã mở được một cái lỗ thủng trong bức tường ấy.