Từ giây phút này trở đi, trên lý thuyết, hơn bốn mươi vạn cây số vuông đất Newfoundland đã nằm trong quyền hành của Alan Wilson.
Vừa đặt chân lên bến tàu, đã có không ít nghị viên địa phương vội vàng đến đón. Hắn bắt tay chào hỏi từng người trong đám tiếp đón. Trong số đó có một người bước lên tự giới thiệu:
- Thưa ngài Tổng đốc, tôi từ Bắc Rhodesia tới. Ngài Mikhailovich nhờ tôi gửi lời thăm hỏi ngài. Cứ gọi tôi là Savijevic là được.
- Tôi và ông Mikhailovich cũng coi như bạn cũ. Có các anh ở đây, tin rằng những công nhân Hoa sắp tới sẽ chẳng đến nỗi xảy ra xung đột với người bản xứ. Tất nhiên trước tiên tôi phải nhắc một điều: quan hệ giữa chúng ta và công nhân Hoa thuần túy là quan hệ thuê mướn. Vì khác biệt văn hóa, có chỗ nào chưa hiểu nhau thì ngồi xuống mà bàn, đừng động thủ giải quyết.
Alan Wilson nói đến đó lại tiếp:
- May mà tôi cũng biết tiếng Hoa, chắc không đến nỗi có chuyện gì. Bổn phận của các anh Chetnik là ngăn cách xung đột giữa công nhân Hoa đến làm thuê và cư dân địa phương.
- Thưa rõ, ngài Tổng đốc.
Savijevic gật đầu, rồi hạ giọng nhắc khẽ:
- Bọn tôi là Ustasha.
Alan Wilson nhướng mày. Thì ra là người Croatia. Hắn khẽ ho một tiếng:
- Cũng na ná nhau. Ở cái xứ châu Phi đó, trong mắt người da đen các anh đều là người da trắng cả, cần gì phải tỉ mỉ chuyện ấy nữa.
Điểm này Savijevic đồng ý. Quan hệ thù địch trăm năm giữa người Serbia và người Croatia, đến Bắc Rhodesia chỉ mấy tháng ngắn ngủi đã nhạt đi không ít. Tuy chưa thể nói là thân như một nhà, nhưng trước vấn đề người Phi, hai dân tộc cùng một ít người Slovenia không hẹn mà cùng chọn cách ôm nhau sưởi ấm.
- Vì bọn tôi cũng không đông người, mà Bắc Rhodesia vẫn cần sản xuất, nên chuyến này chúng tôi qua ba trăm người. Đã đến được một tuần.
Savijevic bước theo sau Alan Wilson, giới thiệu về đoàn người của mình.
- Thế là đủ rồi. Kỳ thực chỉ là duy trì trị an. Tôi hiểu người Hoa, chỉ cần nói rõ lời thì không đến nỗi có xung đột. Còn cư dân địa phương, tôi sẽ giải thích với đại biểu của họ ngay.
Alan Wilson không dừng bước, đi thẳng vào thủ phủ St. John's.
Đất thuộc quyền Newfoundland có bốn mươi bốn vạn cây số vuông. Riêng hòn đảo Newfoundland chiếm mười một vạn cây số vuông, hơn ba mươi vạn cây số vuông còn lại nằm trên đại lục Bắc Mỹ, giáp Canada. Bản đảo Newfoundland thuộc khí hậu ôn đới, còn phần đất trên đại lục Bắc Mỹ là khí hậu hàn đới, gần như khí hậu Siberia.
St. John's là thành phố ở phía bắc bán đảo Avalon, đông nam đảo Newfoundland, là thủ phủ, là thành phố lớn nhất và là cảng quan trọng của Newfoundland.
Alan Wilson biết, nơi này còn là đại bản doanh của phái chống sáp nhập vào Canada. Hiện St. John's có tám vạn dân, con số này trong mắt hắn là vừa khéo, bởi quê nhà kiếp trước của hắn cũng cỡ quy mô dân số ấy.
Tổng dân số thuộc Newfoundland chưa tới hai mươi vạn, số còn lại phân bố ở các điểm định cư khác và vùng Labrador trên đại lục Bắc Mỹ. Hiện vì là thuộc địa trực thuộc nên nghị viện Newfoundland đã giải tán hơn mười năm, giờ chỉ còn một ủy ban làm kênh thông liên với Canada hay Luân Đôn. Ở một mức độ nào đó, chính ủy ban này quyết định cả tương lai của Newfoundland thuộc Anh.
Phủ Tổng đốc Newfoundland kỳ thực chỉ là một tòa nhà kiểu Âu ba tầng không có gì nổi bật. Alan Wilson chỉ làm quen sơ qua chỗ ở trên danh nghĩa của mình, rồi đi luôn đến tòa nhà nghị viện Newfoundland cũ, để bàn với các thành viên ủy ban Newfoundland về vấn đề tương lai của xứ này.
Tòa nhà nghị viện Newfoundland tuy vì nghị viện đã bị hủy nên giờ chỉ còn tính tượng trưng, nhưng làm cây cầu nối với tầng lớp tinh hoa địa phương thì còn gì thích hợp hơn.
Alan Wilson bước vào, vừa đi vừa liếc đồng hồ: ngày hai mươi mốt tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi tám, mười một giờ ba phút. Biết đâu đây lại là một ngày đáng ghi nhớ trong tương lai. Là một tổng đốc chẳng nghiêm chỉnh, hắn quyết định phải viết nhật ký.
St. John's không rộng. Một thành phố ven biển tám vạn dân thường trú thì có bao nhiêu là diện tích? Chẳng mấy chốc, các thành viên ủy ban Newfoundland đã kéo nhau đến đông đủ tòa nhà nghị viện.
Họ đã biết tân Tổng đốc cuối cùng cũng đến. Ấn tượng đầu tiên là kinh ngạc trước tuổi của Alan Wilson. Cái tuổi ấy quả thật khó khiến người ta tin vào sự thành ý của Luân Đôn.
- Kính thưa các quý ông, lần đầu gặp mặt, xin đừng khách khí. Tôi là tân Tổng đốc, đương nhiên các vị cũng có thể gọi thẳng tên tôi, nếu nhiệt tình thì gọi Alan cũng được, muốn trịnh trọng thì gọi Wilson cũng được.
Alan Wilson vừa lấy tài liệu ra từ cặp vừa thân thiện chào hỏi, mời đám tinh hoa Newfoundland đang ngấm ngầm bất tín ngồi xuống. Còn cái ánh mắt bất tín ấy, hắn quy cho việc họ chắc đang ganh tị vì mình có tóc lại còn rất rậm rạp. Tâm lý ghen ghét ấy hoàn toàn có thể thông cảm.
- Chúng tôi nghe nói Luân Đôn cử một tổng đốc đến, chỉ là không ngờ Tổng đốc Alan nhậm chức muộn hơn chúng tôi dự tính một chút. Tin rằng chuyến đi rất vui chứ?
Một người đàn ông trung niên đeo kính một mắt lên tiếng trước.
- Cũng không hẳn, đi đường cũng mệt lắm, nhất là quãng khảo sát ở Mỹ.
Alan Wilson hoàn toàn nói thật, không nửa phần vạn hư cấu. Thật sự là một giọt cũng không còn nữa.
Hắn còn xin được tiền lộ phí từ tay Vivien Leigh, cướp cáng của Greta Garbo mấy bộ quần áo, hoàn toàn xứng đáng với tứ chữ "lưỡng tú thanh phong". Còn chuyện hắn ăn chùa đồ sinh hoạt cho công nhân Hoa từ chỗ Bộ Văn hóa Liên Xô, đến máy móc đặt mua cũng là bên ấy trả tiền, chuyện đó hắn cũng ngại nhắc đến. Hắn đã vì Newfoundland hy sinh quá nhiều, đáng tiếc là không thể tự khoe công.
- Thưa các quý ông, tôi biết các vị có chút nghi hoặc về tân Tổng đốc này. Hiện giờ nói ra thì tôi coi như đơn thân nhậm chức, ngoài một triệu bảng Bộ Tài chính cấp thì không được gì khác. Còn phải trừ đi tiền đặt mua máy móc từ châu Âu và chi phí tuyển công nhân nữa.
Alan Wilson trông thấy sắc mặt thất vọng hiện lên trên mặt các thành viên ủy ban, bèn đổi giọng:
- Nhưng vẫn còn lại một triệu bảng…
Các thành viên ủy ban Newfoundland đều là những nhân vật có mặt mũi, tuổi tác cũng chẳng còn nhỏ. Nghe Alan Wilson cứ liên tục khổ với kể lể, rồi bật ra kết quả thực chất là ăn chùa, suýt nữa đã trật lưng.
Đương nhiên đó không phải điều hắn muốn nói. Tiếp sau đây mới là lần giao lưu chính thức đầu tiên.
- Thưa các quý ông, chúng ta vào chính đề nhé. Tôi đã làm bài tập kỹ về tình hình Newfoundland. So ra thì điều kiện cơ sở của Newfoundland tương tự Canada và Úc, thậm chí có thể còn tốt hơn một chút. Lượng tài nguyên bình quân đầu người cực lớn, còn vượt cả Canada và Úc. Dẫu chẳng làm gì cả, cứ để thời gian chậm rãi phục hồi thì áp lực cuộc sống cũng nhỏ hơn hai nơi kia rất nhiều.
- Sa mạc và vùng khô hạn của Úc chiếm bảy mươi phần trăm tổng diện tích. Đất đóng băng của Canada chiếm một nửa cả nước. Đương nhiên không phải hoàn toàn không khai phá được, chỉ là cần thêm nhiều công sức và vất vả hơn.
- Nói về phân bố sản nghiệp, Newfoundland so với Canada và Úc thì giống Úc hơn, nhưng tài nguyên bình quân đầu người gấp đôi Úc.
Trong lần gặp đầu tiên, trước mặt đám tinh hoa địa phương Newfoundland, Alan Wilson nhắc đến một triệu bảng cấp khoản, còn lại là ca ngợi tài nguyên bình quân đầu người của Newfoundland.
Úc có tám triệu dân, gộp cả đất có định cư được hay không thì mỗi người một cây số vuông. Canada cũng tương tự. Còn Newfoundland thuộc Anh khác hẳn: dân không tới hai mươi vạn, tổng diện tích bốn mươi bốn vạn, mỗi người hai cây số vuông vẫn còn dư, và đó là đã tính luôn cả đất không khai phá nổi.
Hơn nữa Newfoundland còn có sản phẩm trụ cột là ngư nghiệp. Sản phẩm trụ cột của Úc hiện nay là trồng trọt; quặng sắt quy mô lớn nhất thế giới, phẩm chất tốt nhất thế giới còn chưa phát hiện, người Úc giờ chỉ cày ruộng, nuôi cừu.
Ngành đánh cá của Newfoundland đã trụ cột đến mức cả tài nguyên lâm nghiệp cũng xem như không. Có lẽ vì ngư trường quá tốt nên tài nguyên rừng cũng bị coi thường. Cho nên vấn đề của Newfoundland giống hệt bệnh Hà Lan, hoàn toàn là ăn no rưồi sinh hư. Vấn đề duy nhất là nợ nần, chủ yếu vì giờ Đế quốc Anh cũng đang thiếu nợ nên mới xem Newfoundland là gánh nặng.
Thực ra đây cũng là ý nghĩ phổ biến của cư dân thủ phủ St. John's. Trong tiến trình trưng cầu dân ý về sáp nhập vào Canada, thủ phủ St. John's của Newfoundland là lực lượng phản đối chủ chốt. Đến cuối cùng, toàn thể cư dân Newfoundland đi trưng cầu mới lật lọng vượt qua năm mươi phần trăm một cách vô cùng vất vả, trở thành một phần của Canada.
- Không thể nghi ngờ, châu Âu hiện đang tái thiết, và tài nguyên lâm nghiệp của Newfoundland lại là thứ cực kỳ khan hiếm trong công cuộc tái thiết này.
Alan Wilson đứng dậy, phát cho các thành viên ủy ban Newfoundland trước mặt mỗi người một bản số liệu ước tính lỗ hổng nguyên vật liệu cho tái thiết châu Âu:
- Tái thiết châu Âu cần vô số gỗ, mà giờ gỗ ấy toàn do Liên Xô cung cấp. Chia ra một phần nhỏ cho Newfoundland, rất dễ giải quyết vấn đề nợ nần của Newfoundland.
- Nhưng chúng ta không có nhân lực!
Người nói là trưởng quan địa phương Newfoundland, Joseph Roberts Smallwood.
- Kính thưa ngài Joy, Đế quốc Anh thiếu gì thì chứ nhân lực thì không thiếu, chỉ là không có ở Newfoundland thôi.
Alan Wilson không nhanh không chậm sửa lại:
- Hôm nay là ngày đầu tiên tôi đến Newfoundland, tôi đã giao lưu với các quý ông. Tối nay tôi sẽ qua đài phát thanh, trò chuyện kỹ với cư dân Newfoundland, để mọi người đều hiểu cách nhìn của tổng đốc này về tương lai là thế nào.
Sáu giờ tối ngày hai mươi mốt tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi tám, cư dân St. John's đang dùng bữa tối bên lò sưởi ấm áp, giọng Alan Wilson xuất hiện đúng giờ trong máy radio. Trước hết hắn tự giới thiệu, gửi lời chào đến toàn thể công dân Newfoundland thuộc Anh, rồi trình bày cách nhìn của mình về Newfoundland thuộc Anh.
- Kỳ thực các công dân Newfoundland tự mình cũng chưa nhận ra, nơi các vị đang sống tốt đến mức nào. Tôi từng công tác ở Ấn Độ thuộc Anh, hiểu sâu sắc nhu cầu cơ bản của một con người là gì. Với rất nhiều người, sống thì chỉ là sống; còn công dân Newfoundland dẫu trong lúc khó khăn nhất cũng vẫn có thể nghĩ đến chuyện sống tốt hơn. Và thật trùng hợp, Newfoundland thuộc Anh hoàn toàn có thể làm được điều đó…
Giọng điệu bình hòa mà chân thành của Alan Wilson, qua máy radio truyền đến ngàn vạn mái nhà của Newfoundland thuộc Anh.