Alan Wilson cũng bận rộn như một con ong chăm chỉ, chạy qua chạy lại hợp tung liên hoành với đại biểu các nước. Đây vốn là một lãnh vực xa lạ với nước Anh, may mà bản thân hắn không vướng gánh nặng lịch sử nào.
Phải, gánh nặng lịch sử! Kỳ thực chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ cũng chẳng phải tâm thái gì chỉ riêng người Mỹ có.
Cái tâm thái tự cho mình cao hơn người một bậc, mà thực ra cũng chẳng cao hơn là bao, nước nào cũng có. Người Ả Rập tự hào về đế quốc Ả Rập huy hoàng, người Ấn Độ tự xưng Ấn Độ giáo là mẹ của các tôn giáo, người Ai Cập thì thích nhắc đến kim tự tháp.
Tất nhiên tác dụng phụ đi kèm là lòng hoài nghi với các nền văn minh khác, nên mới sinh ra những kiểu người như đồ đệ của Hà Tân. Phải thừa nhận rằng thứ tác dụng phụ nho nhỏ gần giống thuyết âm mưu ấy không ảnh hưởng đến đại cục, nhưng tâm thái đó là có thật.
Trong lòng người Anh, nước Anh không thể đem ra đánh đồng với nước khác, nên bộc lộ ra bên ngoài là sự kiên trì với chính sách cân bằng lục địa. Truy cùng cứu nguyên, tâm thái ấy được nuôi dưỡng từ thời cách mạng tư sản!
Từ khi Đại Hiến chương rõ ràng hạn chế quyền lực quốc vương, cho đến cách mạng công nghiệp cất cánh vùn vụt, nói ra thì dễ, cứ như nước nào trên trái đất cũng sao chép được, nhưng thực ra đó chỉ là một thứ an ủi tinh thần của các nước khác mà thôi.
Chưa nói các nền văn minh khác, kể cả các nước châu Âu chỉ cách Anh một eo biển Manche, người Anh cũng cho rằng nước mình cao cấp hơn họ. Khi ở Anh bùng nổ cách mạng, quyền lực của quân quyền, quý tộc và các lực lượng cân bằng dần được định hình rõ ràng,
thì lục địa châu Âu lúc ấy lại trái ngược hẳn. Quân quyền các nước dần thoát khỏi những trói buộc trước đây, trở nên gần như tuyệt đối. Ở Pháp, Tây Ban Nha, đế quốc Đức, quân quyền đã đè bẹp quý tộc phong kiến, cũng chẳng buồn bảo vệ tự do của bình dân nữa.
Giới quý tộc vốn kiêu ngạo nay đến cảm giác thất bại cũng không còn. Họ quây quần quanh quốc vương, ngắm nhìn nghi vệ lộng lẫy của nhà vua rồi lấy đó làm vinh. Dân chúng vốn nhút nhát càng vui vẻ sống trong trật tự ấy, vì sự thống trị của quân chủ ngược lại mang đến cho họ hạnh phúc chưa từng có. Họ chăm chỉ làm giàu, tích luỹ tri thức, nhưng không hề mang ý nghĩ vào chính phủ mưu cầu một chức nửa quan.
Khi Anh cách mạng, châu Âu đang thịnh hành học thuyết quân quyền thần thụ. Mà chẳng riêng gì châu Âu, quân quyền ở các nền văn minh khác còn không có giới hạn hơn nữa. Đó là cục diện chung của cả thế giới, nước Anh chỉ là một kẻ dị biệt nằm ở góc rìa thế giới.
Nhưng chính nước Anh ở vùng rìa châu Âu ấy, trong những ngày tháng sau đó, đã xem từng quốc gia chắn trước mặt mình làm bàn đạp, từng bước một tạo nên đế quốc mặt trời không bao giờ lặn.
Có cái tâm thái đó, thì hiểu ngay được vì sao sau đại chiến thế giới, nước Anh mất ngôi bá chủ thế giới mà như mất hồn, khiêng ghế ngồi sang một bên, nhìn các nước khác lần lượt vượt qua mình.
Đã từng lên đến đỉnh cao mà muốn thu về thì chẳng dễ. Nước Anh coi như vẫn còn kẻ tỉnh táo, chứ nước Mỹ mấy chục năm sau chưa bao giờ nghĩ đến chuyện thu về.
Đứng trước khó khăn tương tự, Thủ tướng Attlee hiện nay đã chọn thu về: buông trước xứ Ấn Độ thuộc Anh, nơi thu nhập lớn nhất nhưng cũng là nơi đổ vào nhiều nhất, rút lực lượng ra để giữ những chỗ còn giữ được.
Luân Đôn chỉ đặt ra cho Alan Wilson hai đòi hỏi giản dị: lấy được con số lớn nhất, đồng thời tranh thủ điều kiện kèm theo ít nhất. Alan Wilson cũng làm đúng như vậy. Đối thủ cạnh tranh bớt được một là hay một, hắn không quan tâm các nước Đông Âu nghĩ gì, dù sao trong lịch sử kế hoạch Marshall cũng chẳng có phần chúng.
Ở Paris, hắn chú trọng lôi kéo ba nước vùng trũng, tức Hà Lan, Bỉ và Luxembourg. Vì xét trên danh nghĩa, nước nào cũng bình đẳng, mà ba nước vùng trũng vốn là một khối chính trị tự nhiên, ba nước thống nhất chung một nhận thức là chuyện hết sức dễ dàng.
Ngoài ba nước vùng trũng ra, còn có các nước Bắc Âu với Thuỵ Điển làm đại diện. Số lượng nhiều mà ý kiến bất đồng ít, đó chính là mặt lợi thế của những nước này.
Trước mặt đại biểu Thuỵ Điển, Alan Wilson lớn tiếng ca tụng chính sách quốc phòng của Thuỵ Điển, đã giúp nước này thoát nạn trong đại chiến thế giới. Hắn còn bày tỏ mình rất ngưỡng mộ văn hoá Thuỵ Điển, biết rõ Greta Garbo và Ingrid Bergman đều là người Thuỵ Điển.
- Ngài Alan khách khí quá. Sự lãnh đạo của nước Anh đối với toàn thế giới suốt mấy trăm năm qua thực sự rất đáng khâm phục.
Đại biểu Thuỵ Điển ngược lại tâng bốc Anh một phen, đồng thời bày tỏ mong nước Anh ủng hộ chính sách trung lập của Thuỵ Điển.
- Có gì mà lãnh đạo chứ. Dù sao trong mắt nhiều nước, nước nào cũng cách mạng công nghiệp được, cách mạng công nghiệp là thứ từ trên trời rơi xuống, tình cờ trúng vào người Anh.
Alan Wilson mang vẻ mặt từ tốn khiêm nhường nói:
- Tuy quý tộc Anh đấu tranh với quốc vương trong lúc người các nước khác còn đang phủ phục dưới chân nhà vua hôn giày, nhưng điều đó thì có gì đâu? Dù sao cũng đã qua rồi, bọn họ hoàn toàn có thể quên lịch sử đi, giả vờ như mình cũng từng tranh giành lấy quyền của mình.
Biểu thị xuôi tai một chút thái độ truyền thống của người Anh với các nước khác, Alan Wilson cũng thể hiện mặt hiện thực của mình, tỏ ra thông cảm với chính sách trung lập của Thuỵ Điển, dù chưa thể nói là ủng hộ.
Đừng nhìn mấy chục năm sau các nước Bắc Âu như phát điên mà cắn xé Nga. Chứ bây giờ Bắc Âu tuyệt đối không bộc lộ cái bệnh tật đến mức đó đâu. Nga không phải Liên Xô, Liên Xô mạnh quá.
Thái độ của các nước Scandinavia trong thời Chiến tranh Lạnh là: Na Uy, Đan Mạch thân phương Tây, Phần Lan thân Liên Xô, Thuỵ Điển đứng giữa theo đuổi trung lập vũ trang. Trong đó Na Uy và Đan Mạch quốc lực không mạnh, kẻ hung hãn trong các nước Bắc Âu là Phần Lan và Thuỵ Điển, hai nước này có cả bố cục công nghiệp lẫn công nghiệp quốc phòng đều lợi hại.
Alan Wilson tỏ ra thông cảm với chính sách trung lập vũ trang của Thuỵ Điển, đồng thời cũng nhét vào chút hàng tư, nói rằng Phần Lan cũng đánh đấm không kém ai, mà bây giờ phải cúi đầu vâng vâng dạ dạ trước Liên Xô, đó chính là gương xe trước cho Thuỵ Điển.
- Nếu, ý tôi là nếu, chiến tranh bùng nổ ở châu Âu, hiện nay nước Anh cho rằng ai là kẻ thắng?
Đại biểu Thuỵ Điển hỏi một câu mang ý không mấy thiện cảm.
- Mỹ. Mỹ có bom nguyên tử.
Alan Wilson đáp gọn lỏn, rất coi trọng tác dụng của thứ bom xoá sạch từ số không ấy.
Trao đổi ý kiến xong với ba nước vùng trũng và các nước Bắc Âu, Alan Wilson liền đến nơi đóng quân của đoàn đại biểu Mỹ.
Hắn thao thao bất tuyệt về quan hệ đặc biệt Anh Mỹ, về việc các nước châu Âu hiện nay đều tồn tại những lực lượng chính trị thân Liên Xô, tiền cảnh vô cùng đáng lo, chỉ có Anh Mỹ hợp tác mới giữ được giá trị của thế giới tự do.
Kẻ khác đi xin ăn thì đúng là xin ăn thật, Alan Wilson khác hẳn, hắn thật lòng duy trì quan hệ đặc biệt Anh Mỹ. Hắn bày tỏ thực lực Liên Xô đã ngày càng dâng cao, Mỹ tuyệt đối không thể làm ngơ để tình hình ấy phát triển tiếp.
- Nỗi lo của người Pháp là có lý, nên trước khi tổng tuyển cử Ý có kết quả, chúng ta không nên đưa Ý vào danh sách viện trợ. Chẳng lẽ dùng tiền của Mỹ để phát triển Liên Xô, tin chắc đó cũng không phải điều Washington muốn thấy.
Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao McCall nghiêm trọng gật đầu:
- Chúng tôi đã sớm để ý đến xu hướng phát triển đáng lo của Pháp và Ý, nên kế hoạch viện trợ lần này cũng là để châu Âu tránh khỏi hậu quả ấy.
Quả nhiên màn diễn của Pierre đều uổng phí, chẳng phải vì hai câu của hắn mà Mỹ liền để ý đến đảng Cộng sản Ý mà lơ đảng Cộng sản Pháp. Alan Wilson trầm ngâm một lúc, vẫn quyết định nói giúp đồng minh Pháp hai câu:
- Tuy nhìn qua thanh thế của đảng Cộng sản Pháp cũng cao, nhưng có một điều kiện mà Ý không có. De Gaulle tuy đáng ghét, nhưng chỉ cần ông ta còn đó, Pháp sẽ không trở thành một nước như Liên Xô. Còn Ý thì không có nhân vật như vậy. So ra, lãnh đạo đảng Cộng sản Ý cứ như kẻ được yêu mến nhất mỗi khi xuất hiện riêng rẽ.
Đảng Dân chủ Thiên chúa giáo của Ý, Alan Wilson biết rõ là đảng chính trị sẽ đè ép đảng Cộng sản Ý trong mấy chục năm tới.
Nhưng người Mỹ không biết. Alan Wilson liền nói tình hình Ý không thể coi là vững.
Vì trong cuộc tổng tuyển cử lần trước, tỷ lệ ủng hộ đảng Dân chủ Thiên chúa giáo là ba mươi lăm phần trăm. Đảng Cộng sản Ý cũng có một phần ba người Ý ủng hộ. Nhìn kết quả bầu cử thì đảng Dân chủ Thiên chúa giáo không thể coi là chắc chắn thắng, ai biết được kết quả lần bầu cử tới sẽ ra sao?
Chỉ với ba mươi lăm phần trăm phiếu ủng hộ, đảng Dân chủ Thiên chúa giáo đã có thể dưới sự hậu thuẫn của Mỹ đá đảng Cộng sản ra khỏi chính phủ. Vậy nếu bầu cử lại, đảng Cộng sản vùng lên trở lại thì tính sao?
McCall gật đầu. Con số không biết nói dối, tình hình Ý quả thật nhìn nguy hiểm hơn Pháp một chút.
Trong lúc các đại biểu các nước hợp tung liên hoành, Liên Xô cũng bắt đầu phản kích trên mặt trận dư luận, tấn công cái danh từ "Phần Lan hoá". Bài bác lại trên báo Chân Lý viết: "Nhìn tình hình hiện nay, trên thế giới này không có nước nào hợp định nghĩa Phần Lan hoá hơn nước Anh, vì chút xương mà vẫy đuôi với Mỹ." Bài báo còn nhắc lại bài diễn văn bức màn sắt của Churchill trước đây, cho rằng hành vi xúi giục chiến tranh của Anh đang triệt hạ nền hoà bình khó khăn lắm mới có được.
Vì cái từ "Phần Lan hoá", giữa các nước châu Âu bùng lên chiến tranh miệng tiếng. Các nước Đông Âu cũng nhao nhao lên tiếng hưởng ứng Liên Xô, đặt dấu hỏi với kế hoạch Marshall, nghi ngờ đây là phiên bản cao cấp của việc Mỹ cướp bóc châu Âu.
Dù đó là lời thật, nhưng các nước đang thèm khát dòng đô la rót vào căn bản không thừa nhận lời buộc tội ấy. Nhất là nước Anh, khẳng định không chịu bất kỳ áp lực nào từ Mỹ.
Trong lúc Luân Đôn bày thái độ, Alan Wilson đang bàn với Mỹ về vấn đề quản chế ngoại hối:
- Giờ khối Liên Xô đang soi mói từng cử động của nước Anh. Nếu chúng tôi nhượng bộ quá nhiều, không sao nói xuôi với công dân trong nước.
Hiện nay nước Anh có vấn đề thâm hụt tài khoá, nhưng phải xem so với ai. So với lượng vàng dự trữ Mỹ kiếm được nhờ đại chiến thế giới, vàng trong tay Anh chẳng nhiều. Nhưng ở châu Âu vẫn là nhiều nhất. Một nghìn rưỡi tấn vàng hiện có trong ngân khố gấp ba lần Pháp, và ngoài Anh ra, nước có nhiều dự trữ vàng nhất châu Âu là Thuỵ Sĩ.
Còn vai trò của Thuỵ Sĩ trong đại chiến thế giới là gì, có thật trung lập hay không, nước nào cũng biết cả.
Mượn việc khối Liên Xô vì một lời nói "Phần Lan hoá" mà tập thể công kích Anh, Alan Wilson bày tỏ rằng giờ mỗi cử động của Anh đều bị phóng đại dưới kính hiển vi, ảnh hưởng của Liên Xô hiện nay các nước châu Âu đều rõ mồn một, mong Mỹ thông cảm cho khó khăn hiện tại của Luân Đôn.