Nước Anh hiện nay là cường quốc duy nhất còn lại chưa chịu ảnh hưởng của Liên Xô. So với những đảng phái đông đảo người ủng hộ như Dân chủ Xã hội Đức, Cộng sản Ý hay Cộng sản Pháp, hai ghế của Đảng Cộng sản Anh tại Hạ viện chẳng đáng kể bao nhiêu.
Dù trong nội các Công đảng có một số đại thần từng thân Xô trước chiến tranh, chuyện đó và Đảng Cộng sản Anh vẫn là hai chuyện khác nhau.
Alan Wilson nhấn mạnh vai trò trọng yếu của Anh trong việc giúp Mỹ kiểm soát cục diện lục địa châu Âu. Mỹ là một quốc gia cách biệt bởi đại dương, đối đầu với một đại cường lục địa như Liên Xô dù sao cũng quá vất vả, nhất định phải có nước châu Âu đáng tin giúp đỡ.
Không nghi ngờ gì, Anh chính là quốc gia như vậy. Xét về độ tin cậy lẫn quốc lực, Anh đều xứng đáng được tin tưởng hơn bất kỳ nước nào khác, điều này không cần bàn cãi.
Phía người Mỹ thì tỏ ý rằng tuy anh nói đều đúng, nhưng tốt nhất Anh vẫn nên chấp nhận điều kiện mở cửa thị trường ngoại hối của Mỹ, nếu không con số viện trợ này rất có thể sẽ gặp vấn đề.
Đối với điều đó, câu trả lời của Alan Wilson là: xét về dân số, Anh đương nhiên phải nhận phần lớn nhất; xét về quan hệ quốc gia, Anh và Mỹ là máu mủ tình thâm; giờ cả khối Liên Xô đang dõi mắt theo, nếu Anh chấp nhận điều kiện của Mỹ, cái mũ "Phần Lan hoá" chắc chắn sẽ đội lên đầu nước Anh.
- Xem ra cả hai chúng ta đều phải thỉnh thị về nước mới được.
McCall thở dài một tiếng, tỏ ra đã hiểu được nỗi khó hiện tại của Anh, nhưng quyền quyết định không nằm ở ông, mà nằm ở Washington.
Alan Wilson thì hết lời cảm tạ, bày tỏ nếu Mỹ có thể không khăng khăng đòi điều kiện quản chế ngoại hối, hắn sẵn lòng bàn lại với Luân Đôn, góp một phần sức trên con đường liên kết châu Âu.
Trong lịch sử thật, Mỹ vốn ủng hộ Anh thúc đẩy liên kết châu Âu, nhưng cuối cùng Anh vẫn vì gánh nặng lịch sử mà chỉ miệng hô hào theo Mỹ, bản thân không chịu tham gia.
Kết quả là hơn mười năm sau, đợi đến khi gia bản đế quốc sắp ăn hết, Anh bị Mỹ ép phải đi nài nỉ Pháp cho gia nhập Cộng đồng châu Âu, vừa xám mặt vừa thẹn thò, mà lúc đó Pháp và Đức đã phát triển rực rỡ từ lâu.
Về chính trị Anh không có sức kêu gọi bằng Pháp, về kinh tế lại càng không phải đối thủ của Đức; lợi chẳng được bao nhiêu, trách nhiệm thì vẫn phải gánh theo.
Nếu lúc này, dưới sự ủng hộ của Mỹ, làm được chút việc cho công cuộc hợp nhất châu Âu, thì dù có tệ đến đâu cũng không thể tệ hơn lịch sử cũ.
- Ồ, ngài Alan, nếu Anh có thể làm được điều này thì tốt quá.
McCall rõ ràng hứng thú hẳn lên, cuối cùng cũng gặp được một người Anh không quá cứng đầu.
Thật lòng mà nói, đây là một cơ hội tốt đến thế nào: có Mỹ chống lưng, do Anh ra mặt hợp nhất châu Âu, xây dựng thị trường chung, xét từ góc độ nào cũng là chuyện tốt. Thế mà sau khi Washington đề xuất, Luân Đôn cứ mãi nước đôi, khiến Washington không hiểu nổi: người Anh bị điên rồi sao?
Quả nhiên, đối với nước Anh vẫn phải ép cho một phen vừa sức, mới dễ đạt được mục đích.
Tuy nghĩ vậy, McCall ngoài mặt vẫn tỏ vẻ hết sức tôn trọng, nói rằng liên kết châu Âu cũng là chuyện tốt cho bản thân nước Anh, Mỹ vẫn tin tưởng nước Anh máu mủ hơn, còn Pháp, kẻ rõ ràng muốn hợp nhất thị trường châu Âu hơn ai hết, thì Mỹ không mấy tin cậy vân vân.
Đợi đến khi Alan Wilson rời đi, trợ lý mới bước tới nói khẽ:
- Thưa Trợ lý Ngoại trưởng, người Anh rõ ràng đang đi ăn xin, vậy mà còn lảm nhảm chuyện máu mủ tình thâm, buồn cười quá.
- Hiện giờ chúng ta cần Anh ra mặt hợp nhất châu Âu, mở được thị trường châu Âu thì khoản viện trợ này của chúng ta không lỗ. Nếu Anh chịu lo liệu việc này, cho họ chút lợi ngọt cũng chẳng sao. Các nước đến Paris lần này thái độ mỗi bên một kiểu, chúng ta cũng phải giữ liên lạc với Washington.
McCall thản nhiên nói:
- Nếu Anh phối hợp, chúng ta cũng chẳng cần lột bộ áo mới của nhà vua trên người họ, bằng không chẳng ai được đẹp mặt.
Alan Wilson rời khỏi nơi đóng quân của phái đoàn Mỹ, cũng vội vàng liên lạc với Luân Đôn. Khoản tiền này lấy thì hơn không, bởi trong số viện trợ của kế hoạch Marshall, chín mươi phần trăm là không phải trả.
Trong lịch sử, Anh đương nhiên nhận phần lớn nhất, tức ba tỷ đô la. Đó là con số thế nào? Số tiền Liên Xô viện trợ Trung Quốc cụ thể là bao nhiêu không ai biết, nhưng phần lớn học giả Mỹ đều cho rằng ít nhất cũng trên hai tỷ đô la.
Liên Xô quả thật không thể sánh với Mỹ giàu có vung tiền như nước: tổng số tiền của kế hoạch Marshall gấp sáu lần trở lên số Liên Xô viện trợ Trung Quốc, đủ thấy ưu thế kinh tế của Mỹ sau chiến tranh lớn đến mức nào.
Trước bối cảnh Liên Xô lừng lững dõi mắt, Mỹ hết sức mong châu Âu đừng đi vào vết xe đổ cũ, mâu thuẫn Anh, Đức, Pháp, Đức, Anh, Pháp đừng tái diễn, và lập ra thị trường chung châu Âu chính là cách của Mỹ để làm tan biến những mâu thuẫn ấy.
Chỉ là nước Anh không hứng thú, dưới sự ngỏ ý liên tục của Mỹ cũng chỉ đứng bên hô hào tiếng nói ủng hộ mà không có hành động thực tế, cuối cùng mới thành ra Pháp và Đức dẫn đầu. Hoà giải Pháp, Đức là thứ nước Đức cần cả về kinh tế lẫn địa thế. Trên nền tảng đó, Pháp Đức cầm đầu triển khai các phương án hợp tác liên kết châu Âu; về sau, muốn mượn đó thoát khỏi cảnh hoàn toàn tuân theo Mỹ, có tiếng nói riêng, mới thúc đẩy sự ra đời của Liên minh châu Âu.
Ý tưởng của Alan Wilson rất đơn giản: chỉ cần Mỹ không gây sức ép lên Anh mà gây sức ép lên các nước châu Âu khác, thì Anh có thể giúp Mỹ cùng gây sức ép lên các nước châu Âu đó.
Điều kiện mở cửa quản chế ngoại hối có thể đổi lấy bằng việc ủng hộ liên kết châu Âu. Chỉ cần tương lai Mỹ không hối hận, Alan Wilson tuyệt đối sẽ không hối hận: bây giờ đứng thẳng mà kiếm tiền, tương lai còn dựng thêm sơn trại khác, tái tạo vinh quang của Đế quốc Anh.
Bản thổ nước Anh dù sao cũng chẳng có thị trường và dân số rộng lớn gì, khối Thịnh vượng chung có bị Mỹ nuốt mất hay không còn chưa biết chừng.
Cho dù giữ được khối Thịnh vượng chung, cũng chẳng mâu thuẫn gì với việc lãnh đạo châu Âu. Con người còn phải đi bằng hai chân, huống hồ một quốc gia, đâu có đạo lý bỏ hết trứng vào một giỏ.
Đã vậy, Mỹ rất mong Anh ủng hộ liên kết châu Âu, thì dùng việc ủng hộ ấy đổi lấy điều kiện tương đối có lợi cũng chẳng có gì không được, dù sao chín mươi phần trăm là viện trợ không hoàn lại, không lấy thì phí.
Tổ chức liên kết kinh tế châu Âu và Cộng đồng châu Âu, những tổ chức ấy khi mới thành lập, vì nhu cầu của chiến tranh lạnh, đều được Mỹ hết sức thúc đẩy, nguyên nhân chính là sự tồn tại của kẻ thù chung Liên Xô.
Alan Wilson không hiểu tại sao Anh mãi chống đối Cộng đồng châu Âu, để rồi cuối cùng bị Mỹ ép phải gia nhập. Nhưng giờ Mỹ nói trước mặt hắn rằng rất coi trọng việc này, vậy thì hắn có thể lấy ra mà đặt điều kiện.
Alan Wilson thậm chí còn bay thẳng về Luân Đôn một chuyến, hạ cánh xong đi thẳng đến Whitehall, giải thích cục diện hiện tại, vì điện tín dù sao cũng khó nói cho rõ ràng.
Vì trước đây từng nộp một bản báo cáo đánh giá giá trị thuộc địa, Alan Wilson có thể đệ báo cáo trực tiếp lên Thủ tướng; dù sao đã có lần đầu thì sẽ có vô số lần sau, hơn nữa ở Whitehall này hắn đã quen biết không ít công chức.
Mục đích về Luân Đôn là giải thích thái độ hắn đã giữ trong đàm phán hiện nay, đồng thời trình bày nhận thức về kế hoạch Marshall. Ngày đầu tiên hắn kể lại ý tưởng của các nước tại hội nghị Paris và quá trình trao đổi với người Mỹ.
Ngày hôm sau, một bản báo cáo được gửi đến trước mặt Thủ tướng Attlee. Bản báo cáo này nói giản dị là: phủ nhận việc bản thân Alan Wilson ủng hộ liên kết châu Âu, mà thực chất là sách lược "hai cánh cùng vỗ" giữa Cộng đồng châu Âu và khối Thịnh vượng chung, đối ngoại thì tuyên bố là "ngoại giao ba vòng".
Lớp cấp một, hai, ba giải thích vô cùng rõ ràng: Anh sẽ không chấp nhận một Cộng đồng châu Âu ra đời, không phải do mình lãnh đạo thì tuyệt đối không được, mà có là do mình lãnh đạo cũng chưa chắc đã nhận. Vậy nên Alan Wilson tỏ rõ mình cũng không ủng hộ việc Anh lãnh đạo Cộng đồng châu Âu!
Nhưng "hai cánh cùng vỗ" thì khác hẳn. Trước đây Ấn Độ thuộc Anh và vùng chiếm đóng của Anh ở Đức đã thực hành qua một lần, hiệu quả rất tốt, mà khối Thịnh vượng chung và Cộng đồng châu Âu có thể coi là một "hai cánh cùng vỗ" mở rộng.
Tay trái Cộng đồng châu Âu, tay phải khối Thịnh vượng chung, Anh đứng giữa làm trọng tài, vậy là cân bằng rồi, vô cùng hợp với chính sách cân bằng lục địa truyền thống của Anh. Còn về tuyên truyền đối ngoại, hắn đem mượn luôn sách lược "ba vòng" của vị cựu Thủ tướng nay đã thành nghị sĩ Churchill, nói rõ rằng hô hào quan hệ đặc biệt Anh, Mỹ vẫn là cần thiết.
Còn chuyện ngài nghị sĩ phe đối lập Churchill đã nghĩ ra chủ trương "ngoại giao ba vòng" kia vào lúc này hay chưa, hay có khinh thường hành vi đạo ý của Thủ tướng Attlee hay không, thì không liên quan đến Alan Wilson. Hắn là công chức, công chức chỉ đứng về phía kẻ thắng, và hiện giờ Công đảng là kẻ thắng.
- Norman này, các công chức Whitehall các người có phải xem thường những lãnh đạo do dân bầu như chúng ta không?
Trong phòng làm việc của Thủ tướng, vừa thấy Thư ký Nội các Norman Brook bước vào, Thủ tướng Attlee mở lời hỏi. Norman Brook khác với người tiền nhiệm, quan hệ với các đại thần các bộ đều rất tốt.
Cũng vì lý do ấy, thỉnh thoảng Thủ tướng Attlee hay đùa với Norman Brook vài câu.
- Sao lại nói vậy? Chúng tôi đều là người chấp hành thôi.
Norman Brook mang theo nụ cười theo khuôn mẫu, ngồi xuống nói:
- Thưa Thủ tướng đáng kính, có phải tình hình ở Paris đang có chút khó xử?
- Alan nói người Mỹ hết sức mong Anh phát huy vai trò xứng đáng trong việc thị trường chung châu Âu. Vì thế Alan lấy điều kiện ấy mà bàn với người Mỹ về vấn đề quản chế ngoại hối. Nhưng tôi vẫn chưa quyết định được, ông cũng biết đấy, một khi chúng ta đã hứa thì không thể rút lời.
- Việc này à?
Norman Brook lúc này nghĩ đến rất nhiều thứ, ví dụ bán mỏ sắt Mysore, ví dụ giấy phép y tế ở Ấn Độ thuộc Anh, từng chuyện một hiện lên trong đầu, cuối cùng ông mở lời:
- Cuối cùng chúng ta vẫn phải cân nhắc lợi ích của chính mình trước, rồi mới đến chuyện châu Âu.
- Đúng vậy, quản chế ngoại hối liên quan đến nền kinh tế nước Anh chúng ta.
Thủ tướng Attlee trịnh trọng gật đầu.
Trong buổi chất vấn tại Quốc hội tuần này, Thủ tướng Attlee đối diện hơn sáu trăm hạ nghị sĩ, nhấn mạnh ý nghĩa của phục hồi kinh tế sau chiến tranh đối với nước Anh, sau đó xoay lời ném ra quả bom nặng ký, tuyên bố Anh sẽ đầu tư thêm công sức vào lĩnh vực ngoại giao:
- Chủ yếu gồm ba phần, cá nhân tôi gọi nó là ngoại giao ba vòng: chú trọng phát triển quan hệ với Mỹ, với khối Thịnh vượng chung và với châu Âu.