Việc thành lập thị trường chung châu Âu cũng nằm trong sự ủng hộ của Mỹ, hơn nữa còn là một trong những điều kiện của kế hoạch Marshall.
Nếu lúc này mà thành lập được, khi Đức liên bang chưa ra đời, Pháp chưa hồi phục nguyên khí, thì không cần nghi ngờ gì, Anh chính là lão đại của cộng đồng châu Âu, đồng thời cũng là lão đại của Liên minh châu Âu sau này.
Đó là ý nghĩ của Alan Wilson. Chuyện này tuy là chuyện tốt, nhưng cũng không dễ dàng như hắn tưởng tượng.
Trong nội bộ Anh từ trước đến nay luôn có chính sách cân bằng đại lục, quen đứng ngoài bờ nhìn lửa cháy rồi. Lần gần nhất chủ động nhúng tay vào việc châu Âu là Chiến tranh thế giới thứ nhất; còn thế chiến thứ hai là cuộc chiến báo thù của Đức, chẳng liên quan gì đến việc Anh có can thiệp vào châu Âu hay không.
Chính sách cân bằng đại lục của Anh cũng giống như tư tưởng cô lập của Mỹ, người ủng hộ chưa bao giờ là thiểu số.
Muốn một mạch lao vào lãnh đạo châu Âu, thật ra với Anh mà nói, quyết tâm này không dễ hạ.
Alan Wilson kỳ thực cũng không nắm chắc thuyết phục được chính phủ Luân Đôn làm như vậy. Cho nên vừa muốn lãnh đạo châu Âu, lại vừa phải trông có vẻ đang chế áp châu Âu, thì cũng không phải không có cách.
Khi Churchill lần thứ hai lên nắm quyền, ông ta đã đưa ra sách lược gọi là ngoại giao ba vòng tròn, chia ngoại giao của Anh thành ba phần: châu Âu, Khối Thịnh vượng chung và Mỹ. Thứ nhất, duy trì quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ, một liên minh quân sự và lợi ích.
Thứ hai, duy trì quan hệ với các nước chủ chốt trong Khối Thịnh vượng chung, đặc biệt là Canada, Úc, New Zealand, những nước cùng văn cùng chủng với Anh. Thứ ba, giữ hợp tác kinh tế và quân sự với các nước châu Âu, nhưng đồng thời vẫn giữ một khoảng cách nhất định.
Còn các nước khác trên thế giới thì chỉ phát triển quan hệ kinh tế, thành lập liên minh quân sự là tương đối khó, trừ phi có kẻ địch chung hay lợi ích chung đủ lớn thúc đẩy. Nhưng chỉ với ba vòng tròn thế này, số bạn đồng hành cũng đã đủ nhiều rồi.
Nếu theo ý của Churchill, khi Anh Mỹ xích lại gần nhau, Mỹ sẽ tạo ra hiệu ứng hút máu đối với Anh. Kết cục của Anh hẳn sẽ giống như trong lịch sử.
Cho nên ngoại giao ba vòng tròn là không thể lấy, phải đổi sang một phương lược ngoại giao khác. Ít nhất là nhìn vào hiện tại, Mỹ đang ủng hộ châu Âu hợp nhất, thậm chí còn đặc biệt ủng hộ Anh đứng ra làm chuyện hợp nhất ấy.
Nhưng trong lịch sử, vì tư duy truyền thống cân bằng đại lục, Anh cuối cùng đã từ chối đề nghị của Mỹ, chọn ngoại giao ba vòng tròn, và kết quả là cả Khối Thịnh vượng chung đều đi theo Mỹ.
Giờ đây đang đứng trước một lựa chọn tương tự, Alan Wilson đã biết rõ hậu quả của ngoại giao ba vòng tròn, đương nhiên không thể áp dụng. Đã là Mỹ ủng hộ Anh hợp nhất châu Âu, thì Anh cứ hợp nhất châu Âu.
Trong hai năm vừa qua, dù có may mắn hay không, kế hoạch hai cánh cùng vươn mà hắn vạch ra ít nhất đã đem lại hiệu quả rất tốt.
Vậy thì một mạch lao vào châu Âu sẽ dễ bị những kẻ ủng hộ cân bằng đại lục cùng phe đối lập công kích.
Vậy thì đưa cả Khối Thịnh vượng chung vào, bắt chước mô hình quan hệ giữa khu chiếm đóng của Anh ở Đức và Ấn Độ thuộc Anh trước đây, làm một bản mở rộng của hai cánh cùng vươn.
Thái độ không phải lúc nào cũng cứng nhắc một mực. Cũng giống như khi Thủ tướng Attlee vừa lên đài, ở Mỹ đã có tiếng nói kêu gọi viện trợ cho châu Âu; nếu chuyện bắt đầu từ lúc ấy, Thủ tướng Attlee chắc chắn sẽ cao hô quan hệ đặc biệt Anh Mỹ bất khả xâm phạm.
Nhưng khi Thủ tướng Attlee vừa lên nắm quyền, Mỹ lại cắt viện trợ, còn bảo rằng Anh có nhiều thuộc địa như vậy, khôi phục sau chiến tranh chẳng có vấn đề gì.
Còn nước Pháp năm 1945 vốn chẳng ôm hy vọng gì vào viện trợ của Mỹ, mãi đến lúc tiếp xúc ban đầu vẫn thỉnh thoảng lại cãi ngược, thái độ khác hẳn Anh Mỹ thời điểm đó.
Bây giờ thời gian đã sắp đến năm 1948, ngoài nợ nước ngoài ra, Anh về cơ bản đã khôi phục ngang mức trước chiến tranh.
Thái độ với kế hoạch Marshall lại xuất hiện biến hóa: vẫn mong chờ, nhưng dù Mỹ không cho thì hình như cũng chẳng mất mát gì.
Không có đô la viện trợ của Mỹ, Anh vẫn có thể dựa vào khu chiếm đóng của Anh ở Đức mà hồi phục nguyên khí. Còn thái độ của Pháp thì không còn cứng rắn như hai năm đầu, nay lại bắt đầu trông đợi vào viện trợ Mỹ.
Đó là điểm khác nhau giữa Anh và Pháp lúc này. Lập trường chung mà Alan Wilson tìm Pierre để đạt được, nói gọn lại thật ra rất đơn giản: dựng nên một nguyên tắc chia tiền, bảo đảm Anh và Pháp chiếm phần lớn nhất.
Nguyên tắc chia tiền có hai: đồng minh của Mỹ được nhiều hơn nước trung lập, nước trung lập được nhiều hơn phe Trục; nước đông dân được nhiều hơn nước ít dân.
Anh Pháp đều là đồng minh của Mỹ. Tuy Ý và Đức dân số chẳng kém Anh Pháp, nhưng hai nước ấy là phe Trục.
Còn xét riêng giữa Anh và Pháp, dân số Pháp là bốn mươi triệu, dân số Anh là bốn mươi chín triệu, nhiều hơn Pháp gần mười triệu người, cho nên lấy nhiều hơn một chút cũng chẳng có gì quá đáng.
Alan Wilson toàn dùng số liệu mà nói chuyện, hoàn toàn không nhắc đến chuyện Anh Mỹ máu đặc hơn nước.
Pierre gật đầu lia lịa, tỏ rằng lập trường chung này vô cùng công bằng. Như vậy, để đáp lại việc Anh ủng hộ Pháp hưởng tài nguyên vùng Saar, Pháp có thể chủ động đề nghị đá bốn nước Nam Tư bị Liên Xô ảnh hưởng ra khỏi danh sách viện trợ.
- Kỳ thực đây cũng là ý của người Mỹ. Chỉ có đồ ngốc mới tin Mỹ sẽ lấy đô la ra giúp Liên Xô mau hồi phục, Alan Wilson thở hắt một hơi nói, viện trợ của bọn họ ít đi thì phần của chúng ta nhiều lên.
- Kỳ thực quan trọng nhất của thị trường chung là một đạo quân do chính người châu Âu làm chủ, Pierre bỗng thốt ra câu ấy.
- Ồ, chúng ta đã có sẵn một đạo quân ngoại tịch đối ngoại rồi, Alan Wilson giả vờ không hiểu ý đối phương, lấy đạo quân can thiệp bên ngoài của tổ chức Hiệp ước Brussels ra làm cái cớ.
Đến trên phương diện kinh tế đạt được nhận thức chung còn khó thế này, thì trên phương diện chính trị và quân sự lấy đâu ra dễ dàng?
Hơn nữa nói thật, dựa vào quân đội của Anh và Pháp mà gạt lực lượng Mỹ ra để đối đầu Liên Xô? Anh trước hết phải duy trì Hải quân Hoàng gia, lấy đâu ra tinh lực bỏ vào lục quân. Trông chờ Pháp gánh nghĩa vụ chủ lực đối trận với Liên Xô ư? Trong mơ cái gì cũng có...
Ngay cả nước Đức hồi phục rồi cũng chẳng phục Pháp. Cứ cho là Đức đã hồi phục đi, cộng thêm quân lực Đức vào cũng hình như vẫn không đủ đối kháng Liên Xô. Đối trận với Liên Xô mà không có Mỹ thì không được.
Alan Wilson không ngây thơ đến mức cho rằng Anh Pháp hồi phục rồi là có thể phân cao thấp với Liên Xô.
Dù thật sự gạt được Mỹ ra, thì kết quả sẽ biến thành Anh Pháp bị Mỹ Xô thay phiên nhau gõ đầu.
Hắn biết ý nghĩ quân đội châu Âu tuyệt đối không phải lỡ lời nhất thời của riêng Pierre, chắc chắn trong nội bộ chính phủ Pháp đã có tiếng nói. Thực ra khái niệm quân đội châu Âu cũng không phải đến thế kỷ hai mươi mốt mới xuất hiện.
Ít nhất ở châu Âu đã hai lần vang lên tiếng nói về quân đội châu Âu. Lần thứ nhất chính là thời kỳ đầu sau chiến tranh, khi Pháp chủ trương thành lập quân đội châu Âu, muốn ngăn ảnh hưởng của Mỹ lan rộng ở châu Âu. Lần thứ hai là đầu những năm chín mươi sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khi ấy đã dựng được một đạo quân năm vạn người.
Cả hai lần đều không thành công. Huống chi bây giờ Anh Pháp còn chưa hồi phục, cứ đợi đoàn đại biểu Mỹ đến Paris vinh quang thì hơn.
NATO mà không thành lập được thì đương nhiên là tốt nhất, nhưng xem tình hình hiện nay thì không mấy lạc quan. Chỉ cần giới hạn quân đội Mỹ trong lãnh thổ Đức đã coi là một thắng lợi rồi; hy sinh Đức để đừng để các nước châu Âu khác bị Mỹ bắt cóc, cũng có thể chấp nhận.
Nếu không làm được thế thì hy sinh luôn cả Pháp, dù sao De Gaulle lên đài rồi sẽ đuổi người Mỹ đi; vai ác nhân này người Pháp hợp hơn Anh.
Sau một phen trao đổi lợi ích, Alan Wilson quay về đại sứ quán, gửi điện về Luân Đôn, báo rằng đã đạt được nhận thức chung với Pháp, xác lập lập trường chung về việc đi xin ăn: đồng minh phải được nhiều hơn kẻ địch, nước đông dân phải được nhiều hơn nước ít dân. Với hai tiền đề này, Anh chắc chắn nhận phần lớn nhất.
Ngày mười ba tháng mười hai, đoàn đại biểu Mỹ đến Paris. Đại biểu mười chín nước chờ ở sân bay; khi đoàn Mỹ xuất hiện, đại biểu các nước cùng hoan hô.
- Cũng chỉ là một lũ ăn mày, làm ra vẻ như có quan hệ thân mật gì lắm vậy, Alan Wilson trợn mắt nói với Daniel bên cạnh.
Daniel vừa định gật đầu thì một trận gió lướt qua, Alan Wilson đã biến mất trước mắt. Giây tiếp theo hắn đã thể hiện đúng phong phạm Đế quốc Anh, bắt tay người Mỹ vừa đến, miệng không ngớt nói gì mà quan hệ đặc biệt Anh Mỹ này, máu đặc hơn nước nọ, tình hữu nghị kết bằng máu tươi kia...
Nước khác nhắc đến quan hệ thân mật là quỳ gối ăn xin, còn Đế quốc Anh của chúng ta thì khác: Anh Mỹ thật sự có quan hệ đặc biệt.
Đến đây, đoàn đại biểu Mỹ rốt cuộc cũng chậm rãi đến được Paris vinh quang, với tư thế cứu thế chủ mà đối phó đám ăn mày hôi hám này. Bàn xong ở đây, quốc nội sẽ thúc đẩy thông qua dự luật, chính thức bắt đầu viện trợ cho châu Âu.
Trong phiên họp đầu tiên tổ chức ngay trong ngày, người Mỹ dùng lý tưởng đạo đức quen thuộc để gói ghém ý nghĩa đợt viện trợ này, đồng thời tỏ ý hy vọng Liên Xô cũng đừng keo kiệt, hoàn toàn có thể tham dự, mọi người ngồi xuống bàn bạc tử tế, cùng khôi phục phồn vinh châu Âu vân vân.
Sau khi tràng lời nói dối giả tạo ấy kết thúc, đến lượt Anh Pháp lên sàn. Đại biểu Pháp là Pierre đứng phắt dậy, giận dữ kết tội Liên Xô phá hoại hòa bình châu Âu: nếu Liên Xô không ngừng hành vi địch ý, chẳng hạn chính sách bành trướng ở vùng Cận Đông, Pháp sẽ kiên quyết phản đối Liên Xô gia nhập.
Lời Pierre vừa dứt, Alan Wilson đứng dậy, đưa mắt ra hiệu với đại biểu các nước, rồi bước lên bục phát biểu, tiến hành bài diễn văn của mình trong phiên họp:
- Xét từ bất cứ góc độ nào, Liên Xô hiện nay đều không phù hợp với định nghĩa của thế giới tự do. Thủ hộ tinh thần của thế giới văn minh còn quý giá hơn cả cái gọi là tiền bạc. Liên Xô phải buông lỏng sự giám quản đối với các nước Đông Âu, dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc, để các nước Đông Âu giành lại tự do. Tư tưởng Liên Xô lan tràn cùng những vụ bạo lực nó gây ra đã khiến các nước châu Âu lãnh đủ đau khổ. Trước khi luồng tư tưởng ấy bị chặn đứng, bàn đến hợp tác là vô nghĩa.
- Vì thế lập trường của Anh và Pháp là nhất trí: phải vô điều kiện mở cửa thị trường, tiến hành tự do thương mại và cải cách chính trị; nếu không, Anh phản đối viện trợ cho bất cứ nước nào thuộc loại này.
Giọng của Alan Wilson vang vọng trong đại sảnh, chui vào tai đại biểu các nước. Phần Lan, Nam Tư, Ba Lan và Tiệp Khắc nghe xong đều đổi sắc, đại sảnh cũng trở nên ồn ào.