Đây là một hội nghị thịnh hội hiếm có của Paris trong những năm gần đây. Kể từ sau hội nghị hoà bình Paris, người dân thành phố này chưa từng lại được chứng kiến cảnh tượng thế này.
Còn đoàn đại biểu Mỹ thì… người ta dù sao cũng là kẻ giàu có, đương nhiên được hưởng đặc quyền đến muộn.
Lúc ấy không còn gì phải nghi ngờ, vì một hội nghị quốc tế khai mạc tại Paris mà thị dân thành phố phấn chấn hẳn lên; pháo hoa bên bờ sông là minh chứng rõ nhất.
Nhà nhà, hàng quán đều đóng cửa từ sớm. Từng đám thị dân, trai gái thanh niên, từ bốn phương tám hướng đổ ra phố. Ai cũng đã có sẵn tính toán trong lòng: người đi xem pháo hoa, kẻ đi xem opera.
Chẳng cần mất công cảm nhận sự chờ đợi của người Pháp, Alan Wilson cũng có thể đọc ra từ những con số lạnh lùng.
Công nghiệp vốn luôn là nỗi đau của Pháp. Từ khi Đức bắt đầu tái vũ trang, Anh ngầm chuẩn bị chiến tranh; tính đến trước lúc chiến tranh bùng nổ, sản lượng thép của Anh tăng sáu mươi bốn phần trăm, trong khi đó Pháp lại tụt xuống năm phần trăm.
Nghĩa là cho đến trước khi Ba Lan bị Đức nghiền nát, Pháp không những chẳng tăng sản lượng thép vì chiến tranh đã sát bên, mà công nghiệp còn yếu hơn cả thời trước cuộc Đại suy thoái.
Sau chiến tranh, sản lượng thép của Pháp vẫn ì ạch. Năm nay Pháp sản xuất được bảy triệu tấn, Anh là mười lăm triệu tấn, cộng thêm bảy triệu tấn của khu vực Anh chiếm đóng tại Đức. Còn về sản lượng thép ngoài khu Anh chiếm đóng, Pháp lại đè bẹp con số đó.
Nhờ kế hoạch hai cánh cùng bay, khu vực Anh chiếm đóng đã được gỡ khoá cho công nghiệp thép. Theo quy hoạch của Ủy ban Thương mại khu chiếm đóng, sang năm khu này sẽ mở ra đợt tái thiết toàn diện, định nâng sản lượng thép lên mười triệu tấn.
Vậy nên nói sản lượng thép là nỗi đau của công nghiệp Pháp quả không sai. Nếu đáp ứng nhu cầu trong nước còn khó khăn, thì còn nói gì đến xuất khẩu? Trong lịch sử, tình hình như vậy khiến sự cạnh tranh của Đức sau chiến tranh càng trở nên chói lọi.
Đức đã cướp mất của Pháp đơn hàng vật liệu đập thuỷ điện ở Ai Cập, thép tấm thép thanh cho đường sắt mà Úc đặt, và cả những thương vụ ở Trung Quốc, Ấn Độ. Có mặt hàng thậm chí tranh hàng với cả Anh Mỹ.
Và đó còn là trong khuôn khổ cộng đồng than thép; Đức đã dựng được ưu thế trước Pháp trong một khuôn khổ bất lợi cho mình. Nếu không có khuôn khổ ấy mà đụng độ trực diện, thì chẳng khác nào tái diễn Chiến tranh thế giới lần hai trên mặt trận kinh tế.
Thế nên việc Pháp ngày đêm mơ nuốt vùng Saar, nghĩ ra là hiểu được.
Alan Wilson chủ động mời người Pháp đi xem opera, quyết định thừa lúc người Mỹ chưa đến sẽ xem có thể đạt được chút đồng thuận nào không, để lúc đàm phán có thêm dư địa mặc cả.
Trong nhà hát, tấm ván trên cao nhìn ra khắp đại sảnh, lát nữa sẽ làm sân khấu. Xung quanh căn lồng phủ rèm che, bên trong là phòng thay đồ cho các vai diễn. Bên ngoài để sẵn một chiếc thang, nối liền sân khấu với phòng hoá trang; diễn viên lên xuống đều leo qua những bậc thang vững chắc đó. Vai trò tuỳ ý sắp đặt, cơ quan cảnh trí, tình tiết biến hoá bất ngờ.
Nhìn có vẻ lộn xộn, nhưng chẳng ảnh hưởng gì đến tâm tình đang tốt của hắn. Hắn không mảy may bận tâm đất nước nào bẩn loạn kém cỏi, nhất là khi đất nước ấy lại là Pháp; thế nên hắn mới chọn một nhà hát gần gũi với quần chúng nhân dân thế này.
Không thể phủ nhận, Anh lúc này mạnh hơn mọi nước châu Âu. Nếu để hắn nhận định, trừ Liên Xô còn chưa rõ thực hư ra, thì các nước có thể quan sát được hẳn đều không sánh nổi với Anh.
Trên sân khấu, mấy diễn viên đang ngâm thơ; khán giả hứng thú với trang phục của họ hơn là vai trò họ đang đóng.
- Pierre, người Mỹ sắp đến rồi. Chúng ta đều biết lần này họ đến vì mục đích gì. Nhưng khoản tiền ấy chia thế nào, làm sao để giành phần lớn nhất, tin rằng đó cũng là điều các người Pháp quan tâm nhất.
Alan Wilson nhân lúc diễn viên ngâm thơ, ngỏ ý với người đại biểu đàm phán mà Pháp đã chỉ định.
- Đương nhiên, không thể phủ nhận chúng tôi có vài ý tưởng. Lúc này chúng tôi cũng không từ chối trao đổi một phen với Anh để bàn bạc việc này.
Pierre nói một câu phí lời điển hình: nghe thì có nói thật, kỳ thực chẳng nói gì.
- Vậy để tôi chủ động vậy!
Alan Wilson cười:
- Không thể phủ nhận, những cường quốc còn sót lại của châu Âu sẽ chiếm phần lớn trong đợt viện trợ này. Đừng thấy không có người Đức tới mà ngờ; tôi dám khẳng định chắc chắn có phần của Đức. Vậy nên trên danh nghĩa không phải mười chín nước, mà phải cộng thêm Đức nữa.
- Theo tính toán của Ủy ban Thương mại khu Anh chiếm đóng, chiến tranh chỉ làm công nghiệp vùng Ruhr sụt giảm khoảng mười phần trăm. Nên sau khi tái thiết, Ruhr nhanh chóng trở lại trên tám mươi phần trăm so với thời chiến. Tiến triển tái thiết sau chiến tranh đương nhiên là đáng mừng, nhưng nó cũng chứng minh tiềm lực chiến tranh của người Đức. Đứng ở vị thế của Anh và Pháp, tin rằng ông không toàn là vui vẻ đâu nhỉ.
Trước chiến tranh, Đức vốn là cường quốc kinh tế thứ hai phương Tây, chỉ sau Mỹ. Trong chiến tranh, công nghiệp Đức lại càng mở rộng.
Ước tính sơ bộ, toàn bộ khu vực ba nước chiếm đóng chỉ mất khoảng một phần mười năng lực sản xuất công nghiệp vì chiến tranh. Vốn trình độ khoa học văn hoá của Đức cao, một khi tái sản xuất thì các chỉ tiêu hồi phục cực nhanh.
Alan Wilson còn chủ động nhắc đến, kế hoạch Marshall chắc chắn có phần của Đức. Tuy từng rất khó khăn, nhưng hai tỷ đô viện trợ của Mỹ cho Đức trong ba năm đầu sau chiến tranh đã làm dịu cuộc khủng hoảng này ở các khu chiếm đóng.
Dĩ nhiên, tới nay hiệu quả rải tiền của Mỹ không tốt, thậm chí có thể nói là bị khu Anh chiếm đóng hút đi không ít. Thành ra nó trở thành vốn để Anh hiện giờ có thể đứng thẳng mà kiếm tiền.
Nhưng hiển nhiên, kế hoạch Marshall lần này nhất định không phải kiểu chiến thuật nhỏ giọt như trước, rải tiền không hiệu quả thì rải tiếp. Kiểu đau đầu chữa đầu, đau chân chữa chân ấy Mỹ sẽ không làm nữa. Một khoản viện trợ lớn thế này, Mỹ nhất định sẽ thành lập cơ cấu theo dõi việc sử dụng nó.
- Người Đức?
Pierre nhíu mày:
- Tôi chẳng hiểu nổi tại sao lại phải tái vũ trang người Đức. Ở điểm này, ý của Mỹ giống hệt các người Anh, thiển cận đến cùng.
- Ồ, Pierre thân mến, giờ đây không còn là vấn đề của Anh nữa, mà là vấn đề của Mỹ.
Bị đả kích trước mặt chính sách cân bằng lục địa mà Anh theo đuổi bấy lâu, Alan Wilson cũng hơi nóng mặt, nhưng hắn lập tức đẩy việc sang Mỹ:
- Thời đại đã đổi. Anh không phản đối Pháp chiếm vùng Saar; chỉ là người Mỹ không tiện nói ra, nên bảo chúng tôi phản đối thôi. Nếu ông nhớ lại thái độ của Anh hai năm trước, sẽ biết chúng tôi thông cảm cho việc Pháp chiếm Saar.
- Thì ra Mỹ đã chỉ huy được người Anh rồi.
Pierre cười lạnh một tiếng:
- Không giống các ông chút nào.
- Chúng tôi nợ người Mỹ rất nhiều tiền, cũng đành chịu. Đừng mỉa mai thế. Người Mỹ đến là Pháp các ông lập tức vào cảnh giống chúng tôi ngay. Nếu Mỹ lấy tiền kế hoạch Marshall làm mồi, bảo Pháp từ bỏ ý định sáp nhập Saar thì các ông làm sao?
Alan Wilson nhìn thẳng vào gã Pháp trước mặt. Pierre đờ người ra: đây đúng là một câu hỏi khó.
- Ông thấy đấy, có những việc không hoàn toàn do chúng ta kiểm soát. Chamberlain thời đó còn tưởng mình khống chế được Hitler cơ mà.
Alan Wilson nhún vai:
- Ông có thể vì Saar mà từ chối viện trợ của Mỹ không? Giả như ông làm được, người Pháp có cùng làm được không?
- Không sai, quả là một bài toán chọn lựa nan giải.
Pierre ngập ngừng, rốt cuộc nói bóng gió:
- Cũng giống như Chamberlain về nước tuyên bố đã mang về nền hoà bình cho một thế hệ vậy.
- Còn mục đích của ông và tôi, là mang về đô-la cho một thế hệ.
Alan Wilson làm như không nghe thấy lời châm biếm của người Pháp, không chút che giấu thì thầm:
- Thật ra tôi không tin mấy nước Đông Âu. Chuyện rất đơn giản: càng nhiều nước được viện trợ, phần chia cho chúng ta càng ít. Nên Ba Lan, Tiệp Khắc, Phần Lan, Nam Tư, mấy nước đã bị Liên Xô ảnh hưởng sâu đậm ấy, tốt nhất là đá ra ngoài, dùng phần định mức của họ cho chúng ta.
- Vốn nó đáng ra phải dùng cho chúng ta. Với dân số thế ấy, lấy gì mà kháng Liên Xô? Phải hai nước chúng ta cộng thêm Đức, Ý mới có năng lực ấy. Liên quan quá nhiều nước còn dễ đạt thành những điều kiện bất lợi. Vậy nên trong vấn đề đô-la cho một thế hệ này, Anh Pháp nên giữ nhất trí.
- Lý lẽ thì đúng là thế, nhưng người Anh các ông chắc không định chỉ động môi động miệng mà giúp Pháp đâu nhỉ? Ai cũng biết, người Anh thời chiến chưa hẳn đã ngay thẳng đến vậy.
- Pierre thân mến, chúng ta hãy bình tĩnh nghĩ xem đối mặt tương lai thế nào. Châu Âu là cái nôi của văn minh hiện đại, điều đó không ai chối được. Giờ chúng ta lại chịu áp lực của hai khối khổng lồ Mỹ và Liên Xô. Nếu không nghĩ cách, hậu quả sẽ ra sao? Tôi kể ông nghe một câu chuyện: trên thị trường vốn có mấy loại nước uống, trong đó hai hãng mạnh nhất. Hai hãng ấy thù địch, cứ đâm nhau mãi, và thế là các thứ nước uống khác trên thị trường lần lượt biến mất.
Alan Wilson đã biến tấu câu chuyện đại ca đánh đại nhị, cuối cùng đại tam bị đánh không còn. Nhưng chẳng hại gì đến sự rõ ràng của nó; thậm chí rất khớp với cục diện hiện nay.
Mỹ chống Liên Xô, Liên Xô chống Mỹ; cứ thế lâu dần, trong ấn tượng của người khắp thế giới chỉ còn Mỹ và Liên Xô. Còn Anh và Pháp thì sao, chỉ là những người bạn nhỏ đứng cạnh Mỹ.
- Nếu Pháp kiên định đứng cùng Anh, về việc tích hợp thị trường châu Âu, London tuyệt đối sẽ không lạnh nhạt như bề ngoài. Trong đầu tôi thậm chí còn có một kế hoạch; dĩ nhiên, kế hoạch này là phương án dự phòng cho trường hợp Pháp không đạt được Saar.
- Tôi rất hứng thú với kế hoạch dự phòng này!
Pierre hạ giọng, tỏ ý Pháp không thấy thỏ không buông chim ưng: đừng nói những lời mơ hồ để qua chuyện, có kế hoạch thì nói thẳng.
Được rồi. Alan Wilson khẽ thở dài một tiếng, rồi nêu đại ý về kế hoạch cộng đồng than thép nhằm chế áp Đức, tỏ thành ý của Anh.