- Ồ, hoá ra còn có chút nguồn cội. Alan Wilson gật đầu. Vị ngoại trưởng Tiệp Khắc này, cũng giống như các chính phủ lâm thời của Nam Tư, Ba Lan, Pháp, Hy Lạp và nhiều nước châu Âu khác thời trước chiến tranh, đều chọn Luân Đôn làm nơi lưu vong.
Chuyện này một mặt cho thấy địa vị quốc tế của Đế quốc Anh thời trước chiến, nhưng đặt vào lúc này lại khiến người ta thấy não nề. Hai gã trai trẻ Mỹ và Liên Xô chẳng nể nang võ đức gì, ra sức bắt nạt một đế quốc đã về chiều.
Song trong lòng hắn rất rõ, với vị trí của Tiệp Khắc, Anh không tài nào kéo nó ra khỏi tay Liên Xô. Đừng nói Tiệp Khắc, ngay cả Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ ở cận Đông Anh cũng đã nhường rồi.
Vậy nên nước mà hắn quan tâm nhất vẫn là Canada. Còn Tiệp Khắc thì sao? Việc của người Slav các người thì tự mình giải quyết. Lên tiếng đỡ đần cho Tiệp Khắc thì được, chứ quan tâm nhiều hơn thế thì khỏi cần.
Toà đại sứ quả là một kiến trúc hùng vĩ, nhưng không hợp để ở. Nó chỉ là một bộ phận trong cỗ máy ngoại giao Anh đang vận hành không ngừng, cũng giống như địa vị của Tiệp Khắc trong mắt nước Anh vậy.
Canada hoàn toàn độc lập từ lúc nào? Đó thực ra là một quá trình kéo dài. Trong số các thuộc địa Anh ở châu Mỹ, có đứa con bất hiếu như nước Mỹ, cũng có nơi muốn đỡ đần lão phụ thân như Canada.
Đạo luật Bắc Mỹ thuộc Anh năm 1867 đặt nền móng cho quyền tự trị của Canada lại không nằm trong phạm vi chủ quyền lập pháp mà Đạo luật Westminster năm 1931 trao cho nước này. Là văn kiện hiến pháp cơ bản của Canada, quyền sửa đổi nó vẫn nằm trong tay Quốc hội Anh, chỉ là Quốc hội Anh muốn sửa thì phải có yêu cầu hoặc sự đồng ý của Quốc hội Canada.
Lá cờ của Canada thuộc Anh theo đúng lịch sử sẽ còn được dùng tới năm 1965. Mãi đến năm 1982, dưới sự kiên trì đàm phán của lão Trudeau với hoàng thất và Quốc hội Anh, nước Anh mới đồng ý để Canada, trong khi vẫn giữ lòng trung thành với Anh, có được hệ thống hiến pháp, quyền ngoại giao và quân sự của riêng mình.
Đến lúc đó Canada mới thật sự nắm trọn mọi quyền lực mà một quốc gia đáng lẽ phải có.
Thực ra trong mấy nước sinh ra từ các tự trị lãnh của Anh, Mỹ là một dị loại trời sinh cốt cách phản nghịch, vấn đề chỉ là dị loại này mạnh quá. Úc, New Zealand và Canada đều nhớ ơn nước Anh, nhưng góp cả ba lại cũng không sánh nổi thực lực Mỹ.
Vậy nên mấy chục năm sau, tuy trong thâm tâm cả ba đều gần Anh hơn, thân thể vẫn thành thật đi theo Mỹ. Nhưng Canada khác với New Zealand và Úc ở chỗ này.
Thực ra Canada và New Zealand cùng một dạng, còn Úc phải xếp riêng. Nằm ở nam bán cầu, bốn bề đại dương ôm quanh, chẳng có địch mạnh nào, khiến tính cách dân tộc của người Úc lại hơi giống người Mỹ. Úc tuy tổng lượng kinh tế và dân số không bằng Canada, nhưng cứ đem Sydney so với Vancouver là thấy ngay khí thế và dã tâm của Úc.
Điều đó còn nhìn ra được từ sự phát triển của hải quân Úc. Tính người Úc gần giống người Mỹ.
Chỉ có điều Úc có khí thế thật, nhưng điều kiện so với Mỹ thì kém xa. Vả lại Úc tuy xa Anh, cách Mã Lai thuộc Anh lại chẳng xa là mấy, đồng thời cũng chẳng gần Mỹ.
Chỉ cần Anh phục hồi được, vẫn có thể giữ chân Úc. Trong lịch sử, mãi tới thập niên sáu mươi Anh vẫn còn sức điều động Úc và New Zealand, lúc Mã Lai đối mặt với cuộc xâm lược của Indonesia.
Hồi ấy, với tư cách tông chủ quốc, Anh kéo luôn Úc và New Zealand xuống trận cùng. Kết quả lực lượng vũ trang do Indonesia chống lưng bị đánh cho bầm dập, đến khi Indonesia không nhịn nổi tự mình đổ lính dù xuống cũng bị đánh bầm dập nốt. Sau đó hai nước Úc và New Zealand tham chiến ở Việt Nam, phẩy tay một cái quăng luôn tốp lính từng đánh Indonesia sang Việt Nam.
Giờ Alan Wilson thầm nghĩ, có thể cho Pamela Mountbatten cử đoàn thám hiểm sang Úc rồi. Chỉ là không biết hiện giờ Pamela Mountbatten đã trói được bao nhiêu quý tộc vào thuyền, dù sao càng nhiều càng tốt.
Mấy ngày đầu tới Paris, cuộc sống của Alan Wilson khá an nhàn, vì người Mỹ chưa đến. Địa vị người ta bây giờ là thế, làm bộ làm tịch chút cũng chẳng sao.
Hắn đọc báo giết thời gian cũng không thấy buồn chán, nhân tiện kiếm chỗ xem phim hoạt hình Mỹ, nào là Chàng Thuỷ Thủ Popeye, Tom và Jerry, Ba Chú Heo Con.
Vẫn là những tập đậm mùi tuyên truyền, toàn bản ngấm ngầm châm Nhật châm Đức. Đại chiến mới kết thúc chưa được mấy năm, chiếu loại phim hoạt hình này cũng coi như đúng đường lối chính trị.
Trong lúc hắn ở Paris xem hoạt hình, thỉnh thoảng nhàn rỗi còn nghĩ đến chuyện kiếm một chiếc xe hơi hạng sang Pháp chạy cho biết, thì Bộ Ngoại giao Luân Đôn lại bận đến tối mặt, quả thực như thời kỳ vinh quang quay về. Nhân viên ngoại giao của Nam Tư, Ba Lan, Tiệp Khắc và Phần Lan nối nhau đến gõ cửa, ngầm ý lộ ý đều tỏ ra hứng thú với viện trợ của Mỹ.
- Ngoại trưởng Jan Masaryk bày tỏ, nếu Anh có thể giúp Tiệp Khắc, chúng tôi sẵn sàng thương lượng với Matxcơva, mở cửa thương mại với Anh, nhập khẩu máy móc của Anh, những chuyện này đều có thể bàn. Đại sứ Tiệp Khắc tại Luân Đôn, khi diện kiến Ngoại trưởng Anh Ernest Bevin, đã nói như vậy.
- Đồng chí Tito sẵn lòng gác lại hận thù cũ, cùng thúc đẩy hoà bình châu Âu. Đó là lời của đại sứ Nam Tư.
Còn Phần Lan và Ba Lan cũng nhao nhao đưa ra thái độ "tôi cũng có thể bàn, tôi cũng có thể yêu nước", tỏ ý không bài xích việc nhờ Mỹ giúp thoát khỏi hậu chứng chiến tranh.
Alan Wilson ở toà đại sứ Paris rất nhanh nhận được tin từ Luân Đôn, bỗng thấy chỗ nào đó không đúng. Liệu Matxcơva có khoanh tay nhìn mấy nước này bị Mỹ ảnh hưởng?
Riêng thái độ của Nam Tư, hắn không phải không hiểu. Trong lịch sử vốn có, Nam Tư suýt nhận Kế hoạch Marshall, lại có tính độc lập rất cao. Còn Ba Lan và Tiệp Khắc, hai nước đã bàn xong với nhau, nhưng hình như cuối cùng bị Matxcơva chặn lại thì phải?
Về Phần Lan, Alan Wilson thực ra chẳng có ấn tượng gì liên quan đến Kế hoạch Marshall. Nhưng Phần Lan thời chiến tranh lạnh hình như cũng chẳng dám trái ý Liên Xô, dù sao cũng là nước láng giềng.
Vì khác quá xa với lịch sử trong đầu mình, xuất phát từ tư tháo của một kẻ chủ nghĩa đế quốc, trong bức điện gửi về Luân Đôn, Alan Wilson bày tỏ nghi hoặc về thái độ của bốn nước Ba Lan, Tiệp Khắc, Phần Lan và Nam Tư, đồng thời hỏi liệu đây có phải âm mưu của Matxcơva không.
Alan Wilson một lòng vì Đế quốc Anh, khi nhận được điện hồi âm của Bộ Ngoại giao, lại bị mắng cho té tát vì cái tật nhát gan sợ chuyện, đó là nghi ngờ ảnh hưởng quốc tế của Đế quốc Anh. Đế quốc Anh với các nước này đều có quan hệ cả đấy, chớ ai đã đỡ đần các nước đó chống Đức trong đại chiến?
Bây giờ trong chính phủ Ba Lan và Tiệp Khắc, không ít người thuộc chính phủ lưu vong năm xưa đang lãnh đạo đất nước. Còn Phần Lan vẫn luôn nghi ngại Liên Xô, chỉ là dám giận mà không dám nói.
Đây đồng thời cũng là cơ hội tốt để cải thiện quan hệ với Nam Tư. Nhiệm vụ trước mắt của Alan Wilson là hết sức duy trì ảnh hưởng của Đế quốc Anh, chứ không phải đầu óc lúc nào cũng đầy âm mưu luận về Matxcơva.
- Đế quốc Anh bây giờ còn ảnh hưởng sao? Bị Bộ Ngoại giao mắng một trận, Alan Wilson đành phải nhận lỗi.
Nhưng đã là ý của Luân Đôn thì hắn chỉ có thể làm theo, giấu cái gọi là âm mưu kia vào đáy lòng, thầm nhủ: "Chẳng lẽ là Philby tiết lộ tin? Dù đúng thế cũng không nên tạo ra khác biệt lớn vậy chứ? Hay là sự xuất hiện của mình thật sự khiến Anh đổi được quỹ đạo rơi tự do?"
Nếu là cái sau thì còn gì tốt hơn. Ai chẳng mong đất nước mình phụng sự trở nên hùng mạnh?
Đừng nói quan hệ đặc biệt Anh-Mỹ chẳng qua chỉ là khẩu hiệu, cho dù là thật, đâu bằng chính Anh được ăn ngon mặc đẹp.
Mấy ngày sau, đoàn đại biểu các nước nối nhau đến Paris, trong đó có cả bốn nước vốn đáng lẽ nằm dưới ảnh hưởng của Liên Xô: Nam Tư, Ba Lan, Tiệp Khắc và Phần Lan.
Trong lịch sử, Ba Lan và Tiệp Khắc quả thật đã tham dự hội nghị Paris, chỉ là vào phút chót bị Matxcơva gọi dừng.
Còn Nam Tư tuy không đến Paris, nhưng vì sau đó cãi nhau với Matxcơva, Mỹ thừa cơ lôi kéo, nên Nam Tư tuy danh nghĩa không nằm trong hàng các nước được viện trợ theo Kế hoạch Marshall, thực tế lại hưởng đãi ngộ của nước được viện trợ.
Riêng Phần Lan thì Alan Wilson thật sự không tìm nổi cái cớ nào. Chẳng lẽ xuất phát từ cân nhắc ngoại giao cân bằng?
Dù sao đi nữa, Alan Wilson, kẻ vừa bị Luân Đôn dập tắt thuyết âm mưu, cùng người Pháp tỏ vẻ hoan nghênh những nước chuẩn bị bỏ tối theo sáng này.
Đoàn Ba Lan và đoàn Tiệp Khắc đều do chính ngoại trưởng dẫn đầu. Ngoại trưởng Ba Lan Stanisław Skrzeszewski và ngoại trưởng Tiệp Khắc Jan Masaryk đều đã đến Paris.
Từ sau Hội nghị Hoà bình Paris, kinh thành này chưa từng lại có hoạt động chính trị nào long trọng đến thế. Một thời gian các nước tề tựu Paris, cũng khơi dậy lòng mê bàn chuyện chính trị của người Pháp.
Không lạc quan như người Pháp, Alan Wilson khá thương xót số phận của hai vị ngoại trưởng. Trước hết chưa nói chuyện khác, nguyên soái Liên Xô Rokossovsky vốn là người Ba Lan, có vị đại thần này tọa trấn, Ba Lan lấy đâu sức chống cự, mọi việc chẳng phải chỉ là một câu của Matxcơva sao.
Đương nhiên bề ngoài, Alan Wilson vẫn giống hệt người Pháp, reo hò vì tình hữu nghị kết thành trong chiến tranh.
Dù rằng Tiệp Khắc, nước bị đem ra bán đứng ở hội nghị Munich, đang ngồi ngay đây, nhưng chỉ cần người Pháp không ngại thì người Anh càng chẳng ngại.
Chính nhờ nhớ đến hội nghị Munich mà Alan Wilson hiểu ra nỗi khổ của Luân Đôn: việc thực tế có thể không làm, nhưng lúc cử động miệng thì tuyệt đối không được keo kiệt.
Đoàn đại biểu của Phần Lan, Ba Lan, Nam Tư và Tiệp Khắc đã đến Paris, cùng với Áo, Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Anh, Hy Lạp, Ireland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy, Thuỵ Điển, Thuỵ Sĩ và Thổ Nhĩ Kỳ, tổng cộng mười chín đoàn đại biểu tề tựu tại Paris, đợi đoàn Mỹ giá hạ.