Trong buổi lễ bế mạc sau đó, Thủ tướng Attlee đã đọc một bài diễn văn đầy nhiệt huyết. Ông cũng khẳng định, hợp nhất thị trường chính là tiền đề để tránh cho châu Âu phải bùng nổ một cuộc đại chiến nữa. Chỉ cần từng nước phát huy được thế mạnh của mình, châu Âu sẽ nhanh chóng vượt qua vết thương của chiến tranh. Cuối bài, ông nhắc thêm rằng đồng minh Mỹ cũng cùng chung cái nhìn ấy.
Sự ủng hộ của Mỹ đối với châu Âu liên hiệp, ít ra ở thời đại này, là chân thành. Vì châu Âu phương Tây lúc này đã suy yếu quá mức.
Giữa đất Mỹ và châu Âu ngăn cách bởi cả một đại dương Atlantique, muốn đối đầu Liên Xô vốn đã khó khăn lắm rồi. Nếu các nước Tây Âu cứ mãi không thể hồi sinh từ đống tro tàn chiến tranh, chẳng hóa ra là Mỹ phải ngồi bên kia đại dương, một mình đọ sức với cường quốc lục quân Liên Xô trên lục địa Á-Âu hay sao?
Cho nên sau chiến tranh, kế hoạch Marshall mới được Quốc hội Mỹ thông qua. Đảng Cộng hòa tuy cứ chống đối mãi, nhưng rốt cuộc cũng không chống nổi.
Lần đầu tiên Mỹ nảy sinh tâm lý phức tạp với Cộng đồng châu Âu, đó là chuyện sau khi các nước châu Âu hồi phục vào những năm năm mươi. Còn thật sự bắt đầu đề phòng, nghĩ cách không để châu Âu liên kết lại, thì phải đợi đến lúc quỳ gối ở chiến tranh Việt Nam, khi ấy mới lén lút ra tay hạn chế Cộng đồng châu Âu.
Còn ở thời đại này, Mỹ chỉ mong Cộng đồng châu Âu phát triển tốt lên, đứng về phía mình để đối phó Liên Xô.
Diễn văn của Attlee dứt, cả hội trường vang lên tiếng vỗ tay như sấm. Alan Wilson cũng nằm trong số đó. Niềm vui của hắn là chân thành, dù sao đây cũng là đất nước hắn đang sống. Điều then chốt nhất là, kiếp trước hắn vốn chẳng phải người Anh.
Thậm chí nói theo một nghĩa nào đó, tổ quốc kiếp trước của hắn còn từng là địch quốc của Anh.
Kiếp trước hắn từng chế giễu nước Anh không biết bao nhiêu lần, bàn phím gần như gõ nát cả ra, ai ngờ một sớm tỉnh dậy đã rơi ngay vào thời đế quốc Mặt Trời Không Lặn đang rơi tự do.
Alan Wilson khác hẳn người Anh thường, hắn mang trong đầu tàn dư tư duy kiếp trước. Sao có thể thảnh thơi như người Anh bình thường, tin rằng Anh Mỹ thân thiết như ruột thịt? Hoàn toàn ngược lại, cái nền giáo dục hắn từng hấp thụ mâu thuẫn với dư luận Anh. Cái trò tự thôi miên “ngày Mặt Trời Không Lặn đã qua” mà người Anh đời sau tập luyện, đối với hắn chẳng có tác dụng gì.
Vậy thì chỉ còn cách đổi sang một cách sống khác. Hắn không thể chịu nổi cảnh tổ quốc mình đi làm phụ thuộc. Không làm được đệ nhất cũng được, nhưng ít nhất phải độc lập tự chủ. Người ta là Ấn Độ mà còn đòi làm một cường quốc có tiếng nói có tầm vóc kia kìa, nước Anh đi làm chư hầu thì mất giá quá.
Ít ra lúc này, bài diễn văn của Thủ tướng Anh tại hội nghị Brussels, cùng đồng thuận đầu tiên, đồng thuận về hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu, coi như đã hoàn thành bước đột phá từ số không. Tổ chức Hiệp ước Brussels rốt cuộc, ngoài hai vai trò thuộc địa và đồng minh quân sự, đã bắt đầu làm thêm việc khác.
Tương lai trước mắt, ít nhất tránh được cảnh bị Mỹ và Pháp sỉ nhục. Hắn thật không hiểu nổi, trong lịch sử gốc, sau chiến tranh kênh đào Suez, các chính khách Anh sống sao nổi. Người Anh xin gia nhập Cộng đồng châu Âu là bị người Mỹ đá đít ép vào, mà muốn gia nhập lại cần người Pháp phê chuẩn.
Thời điểm ấy tổng thống Pháp là de Gaulle. Bắt người Anh đi khúm núm cầu xin người Pháp, phải buông xuống bao nhiêu thể diện mới được? Hơn nữa de Gaulle lại là một dân tộc chủ nghĩa mẫu mực, với người Anh chẳng có chút thiện cảm nào. Quá trình đàm phán gần như là sỉ nhục, ông ta còn phủ quyết tới hai lần. Người Anh đã xếp không biết bao nhiêu nụ cười móm mép, phải đợi de Gaulle hạ đài mới gia nhập được.
Nếu nước Anh chọn ôm ấp Mỹ, tức là mang thân phận cựu bá chủ thế giới, hóa thành một cây gậy gãi đống cứt nằm gọn trong tay người Mỹ, dùng để quấy loạn châu Âu, như vậy chi bằng chọn ôm ấp châu Âu, ít nhất không phải chịu cảnh kẹp giữa hai bên.
Đối phó với Pháp lại còn có ưu thế tâm lý, suốt gần hai trăm năm nay, Anh đối mặt Pháp là thắng nhiều thua ít.
Sau khi Thủ tướng Attlee nói xong, lên bục là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Pháp Robert Schuman. Chức thủ tướng của Pháp giờ đã đổi tên, nghe giống cách gọi của Liên Xô, gọi là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Thực chất vẫn làm việc của thủ tướng, chỉ khác là đổi cái tên.
Robert Schuman đang lên bục kia, là người lãnh đạo thứ bảy của Pháp, trong hơn ba năm kể từ khi de Gaulle thành lập chính phủ lâm thời năm 1944. Cái tật cũ lưu lại từ Đệ tứ Cộng hòa Pháp vẫn còn: thay lãnh đạo còn nhanh hơn thay quần lót.
“Không biết người này, lần trước vẫn là Georges Bidault mà.” Alan Wilson chưa kịp biết ai đang lên bục, bèn hỏi cấp trên trực tiếp của mình là Thư ký Nội các Norman Brook.
“Chuyện đó cách đây hai năm rồi, hồi ấy chiến tranh mới vừa kết thúc.” Norman Brook nhíu mày nghĩ một lát rồi lẩm bẩm: “Vincent Auriol? Léon Blum? Paul Ramadier? Rồi đến ông này, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Pháp hiện tại Robert Schuman. Cũng không biết ông ta lãnh đạo nước Pháp được mấy ngày đây.”
Robert Schuman? Alan Wilson khựng lại. Hình như mầm mống Cộng đồng châu Âu gọi là kế hoạch Schuman? Có liên quan gì đến người này không?
Liên minh châu Âu khởi nguồn từ kế hoạch Schuman của Ngoại trưởng Pháp: đặt ngành công nghiệp thép của Pháp và Đức dưới quyền một tổ chức siêu quốc gia, diệt tận gốc khả năng Pháp Đức lại nổ súng với nhau. Sau đó mở rộng ra toàn Tây Âu, lãnh vực cũng lan sang các mặt hợp tác kinh tế, đồng thời xóa bỏ biên giới, kìm hãm được mâu thuẫn Pháp Đức.
Không ngờ Robert Schuman, về sau là Ngoại trưởng Pháp, lúc này lại đang là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng lãnh đạo cả nước Pháp. Tính ra thì Robert Schuman về sau coi như bị giáng chức mà vẫn giữ lại?
Kế hoạch Schuman chủ trương lấy công nghiệp than thép của Pháp và Tây Đức làm nền tảng, liên kết các ngành than thép của các nước Tây Âu lại, do một cơ quan cao cấp siêu quốc gia cùng quản lý theo hình thức “liên doanh”.
Vì muốn tăng cường kiểm soát Tây Âu để chống lại Liên Xô, Mỹ vốn một mực cổ súy phong trào nhất thể hóa Tây Âu, chủ trương “thống nhất chính trị”, “thống nhất quân sự” và “thống nhất kinh tế”, nên cũng tán thành kế hoạch Schuman. Theo kế hoạch đó, đại biểu sáu chính phủ gồm Pháp, Tây Đức, Ý, Hà Lan, Bỉ và Luxembourg đã thương lượng suốt gần một năm ở Paris, và năm 1951 ký kết “Hiệp ước Liên doanh Than Thép châu Âu”.
Vì sao đến tận năm 1951 Pháp mới bắt đầu thúc đẩy hiệp ước liên doanh than thép châu Âu xuất đời? Vì nỗ lực thôn tính vùng Saar đã thất bại. Còn một yếu tố quan trọng nữa, là không có tiền.
Thôn tính Saar không xong, cộng thêm viện trợ kế hoạch Marshall đổ vào, mới khiến người Pháp đổi sang một cách nghĩ khác, tạo điều kiện cho “Hiệp ước Liên doanh Than Thép châu Âu” ra đời.
Vốn dĩ nỗ lực đầu tiên của Cộng đồng châu Âu chẳng dính dáng gì đến Pháp. Là ba nước nhỏ, sau khi khoản viện trợ kế hoạch Marshall về đến, năm 1948, Hà Lan, Bỉ và Luxembourg thành lập thị trường chung. Mục đích là thực hiện miễn thuế quan, tự do lưu thông thị trường hàng hóa và nhân lực, đẩy mạnh liên hệ kinh tế mật thiết giữa ba nước thành viên.
Liên minh kinh tế của ba nước nhỏ được coi là phôi thai của Cộng đồng châu Âu, cũng được xem là khởi đầu của con đường liên kết châu Âu sau chiến tranh.
Ban đầu Pháp cũng không hứng thú mấy, nhưng đến khi nỗ lực thôn tính vùng Saar của Đức thất bại, mới đành tạm bợ kéo Đức vào nhóm ba nước nhỏ sưởi ấm cho nhau.
Tổ chức Hiệp ước Brussels hiện tại, đương nhiên hoàn toàn khác với Cộng đồng châu Âu trong lịch sử gốc. Đây là các nước thuộc địa hội nhau sưởi ấm, nhưng đại hoàn cảnh của châu Âu thì không khác gì. Mỹ vẫn mong Tây Âu trở thành một sức đẩy, đừng để Mỹ phải lôi kéo một đống nước nghèo sắp phải đi ăn xin chống lại Liên Xô. Trong những nước đó còn không ít đảng thân Liên Xô nữa. Không thấy sao, ngay Pháp cũng đã đổi tên thủ tướng thành Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng rồi đó.
Nghĩ kỹ lại, tâm thái của Mỹ lúc này, và cái chủ trương của lão Trump khi làm tổng thống, cũng na ná nhau. Các nước châu Âu nhất định phải tự lập tự cường, đừng chỉ ỷ nước Mỹ đi đấu Liên Xô, nhà địa chủ cũng chẳng còn lúa thừa đâu.
Chỉ khác ở chỗ, Mỹ bây giờ hoàn toàn chưa kịp điều chỉnh tâm lý, chẳng có chút nắm chắc nào về cuộc đối đầu với Liên Xô, nên chỉ mong các cường quốc đế quốc cũ hồi được chút máu, đứng về phía mình. Tài chính và quốc lực của Mỹ không thành vấn đề, chỉ là tâm lý hơi có vấn đề thôi.
Còn nước Mỹ dưới thời lão Trump ở thế kỷ hai mươi mốt, là vì thật sự bắt đầu hết tiền rồi, thật sự là nhà địa chủ cạn lúa.
Hội nghị Brussels khép lại trong chiến thắng với sự ra đời của thị trường chung điện ảnh. Tuy chẳng liên quan gì đến những ngành trọng yếu như thép và than, nhưng đột phá từ không lên một cũng đáng mừng. Chỉ cần có khởi đầu, là ẩn chứa vô vàn khả năng.
Hội nghị Paris tổ chức vào tháng sau vẫn còn thời gian. Thủ tướng Attlee phải về nước chuẩn bị, huống chi lúc này việc lớn nhất trong nước Anh là đại hôn của Thái tử Elizabeth.
Đây là đại hỷ sự của hoàng thất Anh sau chiến tranh. Làm thủ tướng, Attlee đương nhiên không thể vắng mặt.
Còn Alan Wilson, cũng phải quay về Luân Đôn. Hắn từ Luân Đôn sang châu Âu vốn là một nhiệm vụ tạm thời, đi đàm phán chuyện động cơ với người Liên Xô. Giờ đàm phán sắp kết thúc rồi, đương nhiên phải khải hoàn về trời.
Trên máy bay về nước, Norman Brook còn khen ngợi Alan Wilson về chuyện động cơ Rolls-Royce, nói rằng cuộc đàm phán ấy vô cùng thành công, không những đơn hàng tăng lên nhiều mà còn mở ra được thị trường cao su và thiếc.
“Ngài Thư ký Nội các quá lời rồi,” Alan Wilson rất khiêm tốn nói, “thực ra chỉ cần biết phát hiện cơ hội, nhiều chuyện đều có thể ra kết quả khác.”
“Cậu quả nhiên là người biết phát hiện cơ hội, Edward cũng nói thế. Đặc biệt là giỏi giải quyết vấn đề tài chính. Nhưng chuyện trong nước và chuyện ở thuộc địa không hoàn toàn giống nhau.” Norman Brook gật đầu, lời nói mang hai tầng ý. Vừa khẳng định công lao mở ra nguồn tiền ở Ấn Độ thuộc Anh, cũng vừa điểm danh thủ đoạn vơ vét tiền của Alan Wilson ở thuộc địa Ấn Độ cực kỳ cao tay.
“Norman, các anh đang bàn chuyện gì vậy? Có bàn về vấn đề tài chính hả?” Thủ tướng Attlee vừa lúc bước ra từ khoang của mình, nghe được câu chuyện của hai người. Chuyện khác có thể lướt qua, chứ cái chữ tiền này, ông nghĩ gần phát điên lên được rồi.
Đầu óc Alan Wilson quay nhanh, trả lời thẳng lời Thủ tướng: “Dạ là thế này ạ, thưa Thủ tướng. Nếu quân đội Bỉ, Hà Lan, Luxembourg tiến vào khu vực Anh chiếm đóng, tốt nhất là nên thống nhất trang bị quân sự với quân Anh đồn trú tại Đức, như vậy mới phát huy sức chiến đấu tối đa. Đây chính là nhất thể hóa quân sự của Tổ chức Hiệp ước Brussels. Tin rằng chỉ cần viện trợ của người Mỹ đến nơi, bàn lại chuyện này sẽ dễ làm hơn nhiều, còn có thể qua mua bán quân bị mà tăng thêm ít thu nhập nữa.”