Lại nói, Alan Wilson cất giọng quả quyết:
- Nhưng có một điều không thể chối cãi, Đế quốc Anh hiện vẫn giữ vai trò cầm lái ở châu Âu. Nếu chúng ta lảng tránh trách nhiệm cầm lái ấy, nước thay ta đứng ra dẫn dắt châu Âu ắt sẽ là Pháp.
Nói tới đây hắn ngừng một nhịp rồi tiếp:
- Trong vài chục năm tới, biết đâu còn thêm cả Đức. Chỉ khi chúng ta chủ động bước vào, mới có thể lái tổ chức này đi theo hướng mình muốn. Một khi đã bị gạt ra ngoài, cái thế bất lợi của một quốc đảo như ta sẽ càng lộ rõ. Còn nếu ta chủ động vào cuộc, lợi thế của ta vẫn rất lớn, nhất là ở hai lĩnh vực thép và than. So với Pháp hay với Đức, ta đều trội hơn.
Những lời này của Alan Wilson không phải bịa đặt. Nhìn lại lịch sử, Cộng đồng châu Âu sau này lấy gì làm nền móng. Chính là sự liên kết thép và than của châu Âu. Ban đầu, Đức và Pháp tranh chấp nhau vì nguồn tài nguyên than sắt nơi biên giới. Than và sắt. Ngay chỗ giáp ranh Pháp Đức, hai cuộc đại chiến thế giới đều nổ ra từ đó, mối tranh giành lợi ích kinh tế lớn biết nhường nào.
Một trong bốn mỏ than lớn nhất châu Âu nằm ở vùng Ruhr của Đức, một trong bốn mỏ sắt lớn nhất châu Âu nằm ở Lorraine của Pháp. Than và sắt là biểu tượng của thời đại công nghiệp. Pháp hay Đức, bên nào thôn tính được bên kia là có thể một mình thống trị kinh tế châu Âu.
Nước Anh thì khác, vừa có mỏ thuộc nhóm bốn mỏ than lớn nhất, vừa có mỏ thuộc nhóm bốn mỏ sắt lớn nhất châu Âu. Không như Đức và Pháp, mỗi bên đều thiếu một thứ trong hai thứ than sắt, nước Anh có đủ cả hai.
Sự liên kết của châu Âu bắt nguồn từ kế hoạch Schuman, tức là việc Pháp và Đức cùng quản lý chung sản xuất than thép. Đó đáng coi là bước mở đường cho nhất thể hóa châu Âu, khiến mấy nước giàu năng lượng nhất gộp những tài nguyên quan trọng nhất lại với nhau.
Món lợi mang tới cho mấy nước ấy rõ ràng vô cùng to lớn. Nếm được vị ngọt, họ mới dần dần xích lại gần nhau ở những lĩnh vực khác, cho tới sự hợp nhất toàn diện về sau trên cả chính trị, quân sự lẫn kinh tế.
Nước Anh mãi tới khi Cộng đồng châu Âu thành hình mới sực tỉnh, vội vẽ ra cái gọi là kế hoạch Khu vực mậu dịch tự do châu Âu. Đó vẫn là chủ trương của Churchill khi tái nhiệm, nhưng các nước thành viên do Pháp lãnh đạo trong Cộng đồng châu Âu căn bản coi nước Anh chẳng ra gì.
Rồi sau đó là màn kịch mà ai nghe cũng hả hê, đồng thời là màn bẽ bàng nhất trong lịch sử Đế quốc Anh. Mỹ ép nước Anh gia nhập Cộng đồng châu Âu, Pháp nhất định không cho vào. De Gaulle nói thẳng nước Anh chỉ muốn chia rẽ châu Âu. Mãi tới khi ông ta qua đời, nước Anh mới chen chân được vào Cộng đồng.
Kỳ thực lý do cử tri Anh phản đối, với mấy chục năm sau cũng chẳng khác bao nhiêu. Dân buôn bán nhỏ sợ hàng giá rẻ tràn vào đánh bạt, ngư dân không muốn ngư trường giàu có của nước Anh mở cửa cho châu Âu, vân vân.
Có điều đi trước mười năm rốt cuộc vẫn có cái lợi của đi trước mười năm. Các nước tham gia Tổ chức Hiệp ước Brussels, dù sao vẫn còn để tâm tới chuyện thuộc địa. Có được một vấn đề mà ai cũng muốn bắt tay với nhau, cuộc liên kết lúc này mới thành.
Chuyện thép than gì đó đều có thể để sau hãy bàn, để sau hãy nói, riêng chuyện thuộc địa thì không chờ được. Đến viên ngọc quý của Đế quốc Anh là Ấn Độ thuộc Anh còn bắt đầu nứt vỡ, chờ nữa là muộn.
Đặt trong khung lớn thuộc địa, các vấn đề khác đều có thể gác lại. Chỉ cần còn cái khung ấy, nước Anh khó lòng tiếp tục bị Pháp gạt ra rìa.
Thủ tướng Attlee cũng gật đầu, tỏ ý tán thành lời của Alan Wilson. Vì sao lại như vậy. Chủ yếu vì Alan Wilson không hề đả động một chữ nào tới liên kết, hắn nói toàn chuyện thuộc địa, nhìn cuộc liên kết lần này bằng con mắt thuộc địa.
Đề tài thép than bên nào nhiều bên nào ít, hắn không nhắc một câu. Hắn chỉ nói ngoài Pháp ra, các nước trong Tổ chức Hiệp ước Brussels hiện đều nhỏ hơn nước Anh. Tổ chức kiểu này xưa nay vẫn là kẻ mạnh ăn thịt, kẻ yếu húp canh.
So với Pháp, quốc lực nước Anh bây giờ vẫn còn nhỉnh hơn một bậc. Vậy thì trong các nước thành viên, lẽ đương nhiên nước Anh ăn nhiều, Pháp ăn ít, còn lại húp canh.
Nước Đức giờ bị đối xử như nước bại trận, nước Anh một mình đối mặt với Pháp, cục diện càng có lợi. Bao nhiêu điều kiện dồn lại, đều nên thúc đẩy tổ chức này phát triển theo hướng nước Anh mong muốn.
- Tóm lại không phải nhượng bộ về chuyện ngư nghiệp là được!
Thủ tướng Attlee thở phào một hơi, chuyện ấy động tới phiếu bầu mất.
Ngành điện ảnh suy cho cùng chẳng có bao nhiêu người làm, ắt không gây ra vấn đề phiếu bầu.
Thủ tướng đã ưng lấy ngành điện ảnh làm điểm đồng thuận của hội đàm lần này, Alan Wilson liền đóng tròn vai một kẻ chạy việc đắc lực, bắt đầu bàn tới chuyện điện ảnh. Suốt ngày hôm sau hắn ngồi nghe đại biểu Pháp thao thao bất tuyệt, hệt như chính mình hôm bàn chuyện thuộc địa.
- Gã này trước kia làm nghề gì vậy?
Nghe Nino Bertrand thao thao về đề tài điện ảnh trước mặt các nước tham gia Tổ chức Hiệp ước Brussels cùng hai nước quan sát viên Thụy Điển và Đan Mạch, bàn về tiêu chuẩn hợp nhất ngành và thị trường chung, Alan Wilson lộ vẻ chán ngán ra mặt.
Lúc này hắn chỉ còn biết gật đầu phụ họa. Phải chi có Vivien ở đây thì hay, ít ra cũng có người thạo nghề điện ảnh để tham mưu. Buổi họp hôm ấy vừa tan, Alan Wilson liền đánh một bức điện về Hyderabad, nhờ Alisa liên lạc với Vivien bên Mỹ, bổ túc gấp cho mình.
Trong điện, hắn trước hết bày tỏ nỗi nhớ Vivien, ân cần hỏi bệnh lao của nàng đã khỏi hẳn chưa.
Rồi sau đó mới vào thẳng chuyện chính, không giấu giếm chuyện nhờ viện binh. Hắn nói mình đang bàn một cuộc đàm phán thuộc hàng tuyệt mật, liên quan tới việc hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu, mong báu vật nước Anh mau mau bổ túc cho mình, kẻo trong hội nghị chính thức cứ phải ngồi nghe người Pháp ba hoa mà mình chỉ biết phụ họa một bên.
Tiết trời đã sang đông, trong ngôi nhà Vivien mới mua ở Mỹ, Ingrid Bergman cũng đang ở đó. Vivien sang Mỹ chưa được bao lâu, kỳ thực nàng cũng mù mờ về đủ loại tiêu chuẩn của ngành điện ảnh cùng quy tắc làm nghề ở Hollywood.
May mà có Ingrid Bergman ở đó, Vivien dặn Ingrid Bergman giữ kín chuyện này trước, rồi mới kể ra, xem có giúp được gì không.
- Hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu sao?
Mắt Ingrid Bergman sáng lên, nàng nhớ mang máng hồi ở New Delhi, lúc hai người ân ái, Alan Wilson quả có nhắc việc phải hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu mới nâng được đãi ngộ cho diễn viên.
Người đàn ông này nói được làm được thật, trong lòng Ingrid Bergman không nén được vui sướng, nhưng nghĩ tới tâm trạng của Vivien, nàng vừa mừng vừa mở miệng nói:
- Hay quá, việc này mà thành, đãi ngộ của diễn viên điện ảnh châu Âu sẽ khá lên nhiều.
- Phải, nếu các nước đều đóng cửa thị trường điện ảnh của mình thì quả thực không cách nào so được với thị trường điện ảnh Mỹ.
Vivien gật đầu, lúc này nàng cũng chỉ mới đặt việc hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu cạnh thị trường điện ảnh Mỹ để so sánh.
Nàng còn chưa nghĩ tới, qua vài năm nữa thị trường điện ảnh Mỹ sẽ hứng một đòn nặng, mà lại còn liên quan tới cậu em Alan thân thiết của nàng.
Hai viện binh lập tức giữ bí mật, bắt tay viết các tiêu chuẩn vào điện gửi đi. Chỗ nào chưa rõ thì hỏi bạn bè trong nghề, nhất là Katharine Hepburn. Là nữ diễn viên gạo cội nhất, Katharine Hepburn hiểu rất rõ mọi chuyện ở Hollywood, tự nhiên thành đối tượng chính để thỉnh giáo.
Kỳ thực cũng chẳng thể gọi là mời viện binh, Vivien là người Anh, Ingrid Bergman là người Thụy Điển, cả hai đều là người châu Âu. Việc hợp nhất thị trường điện ảnh châu Âu, sao có thể gọi là viện binh ngoài, phải gọi là viện binh nhà mới đúng.
Trước khi Vivien và Ingrid Bergman hồi âm, Alan Wilson cũng vò đầu bứt tai, cố chứng tỏ mình cũng hiểu điện ảnh, ít ra hiểu một phần.
- Không thể phim nào cũng đem ra chiếu, chúng ta đều biết trong bất cứ ngành nào, phần tinh hoa nhất luôn chỉ là thiểu số. Không thể bộ phim nào của các nước thành viên làm ra cũng đưa vào rạp, bắt dân các nước tới xem.
Alan Wilson đi đường vòng, cho rằng không thể thả hết mọi bộ phim ra thị trường.
- Nghe ý nước Anh thì muốn lập chế độ kiểm duyệt điện ảnh sao?
Nino Bertrand cau mày hỏi vặn lại.
- Kiểm duyệt là việc của nước độc tài, thái độ của nước Anh chúng tôi là tránh để phim dở tràn ngập thị trường. Hơn nữa bộ phim nào cũng đưa vào rạp thì căn bản không thực tế.
Alan Wilson chối phăng chuyện lập kiểm duyệt, dù thực chất chính là thế:
- Chúng tôi đang cân nhắc có nên ban hành chế độ cấp phép hay không, chỉ phim làm tử tế của hãng phim chính quy mới có tư cách vào rạp.
Lúc này Alan Wilson mới nhận ra, bộ chế độ cấp phép từng thấy ở Ấn Độ đúng là thứ tốt, còn có thể dùng cho ngành điện ảnh. Hãng có phim muốn vào rạp, trước hết phải chứng minh thực lực qua thị trường.
Hôm ấy Alan Wilson cuối cùng cũng nhờ đề tài cấp phép mà ăn miếng trả miếng được với Nino Bertrand.
Sau đó điện viện binh của báu vật nước Anh và nữ hoàng Bắc Âu tới nơi, Alan Wilson soi mói kỹ càng mất mấy tiếng, tìm được một điểm vừa có thể hàm ý chê Mỹ, vừa có thể ra vẻ chuyên gia.
Trong buổi họp cuối cùng về hợp nhất thị trường điện ảnh, Alan Wilson nã pháo hết cỡ, nói năng đanh thép:
- Thị trường điện ảnh châu Âu phải có tính bao dung, tuyệt đối không thể như thị trường điện ảnh Mỹ, để xảy ra tình trạng sáp nhập dọc. Đó là độc quyền, bất lợi cho giao lưu văn hóa giữa các nước châu Âu. Chúng tôi hiểu Pháp là cường quốc điện ảnh, nhưng cũng phải cho người làm điện ảnh ở các nước như Đan Mạch, Thụy Điển một cơ hội công bằng.
Hiện nay các hãng phim lớn của Mỹ nắm hết các rạp chiếu khắp nơi, cách kinh doanh ấy gọi là sáp nhập dọc. Ví dụ như MGM và United Artists đều có rạp riêng, hay Warner liên kết với Columbia mở rạp, nhưng chỉ chiếu phim của hai hãng ấy.
Lời ấy vừa thốt ra, đại biểu Thụy Điển và Đan Mạch được điểm tên đều gật đầu, dường như cảm kích người Anh đã lên tiếng giúp nước mình.
Nino Bertrand liên lạc với Paris xong cũng tán thành ý kiến của người Anh, dù sao Pháp là nơi khai sinh ngành điện ảnh, tới giờ vẫn là cường quốc điện ảnh của châu Âu. Có ưng theo ý người Anh cũng chẳng làm suy suyển nền điện ảnh hùng mạnh của Pháp.
Anh và Pháp đạt được đồng thuận về việc hợp nhất thị trường điện ảnh, các nước khác tự nhiên không có lý do phản đối.
Hội nghị Brussels lần này cuối cùng cũng có thành quả, dù thành quả ở chuyện thuộc địa còn lớn hơn nhưng không thể công bố, lấy việc hợp nhất ngành điện ảnh để che chuyện thuộc địa, cũng có cái ăn nói với dân chúng các nước.