- Hồi còn ở Ấn Độ thuộc Anh, tôi vẫn luôn dõi theo động tĩnh ở quần đảo Đông Ấn. Cũng góp vào đó ít công sức nhỏ mọn.
Hắn lấy xấp tài liệu đã chuẩn bị sẵn chia ra, trao tận tay đại diện các nước.
- Mời các vị xem bảng phân bố dân cư ở quần đảo Đông Ấn. Nhìn vào là rõ, cốt lõi của toàn cõi Đông Ấn thuộc Hà Lan nằm ở hai hòn đảo kề nhau, đảo Java và đảo Sumatra. Đây là trung tâm của quần đảo, cũng là nơi lực lượng chống đối mạnh nhất.
Dân số toàn quần đảo hiện nay chắc chắn đã vượt tám nghìn vạn, còn có chạm tới một ức hay không thì chưa dám chắc.
Riêng đảo Java đã gần năm nghìn vạn người, chiếm chừng sáu phần mười dân số quần đảo. Đảo Sumatra có một nghìn năm trăm vạn người, chiếm một phần năm tổng số trên sổ sách.
Trừ sáu nghìn năm trăm vạn người trên sổ sách ấy ra, còn lại một nghìn năm trăm vạn, đảo Sulawesi đứng thứ ba, dân ở đảo Kalimantan và New Guinea so với ba đảo trước thì đúng là đất rộng người thưa.
Cách phân bố dân hiện nay cũng giống hệt về sau, Java nắm trùm toàn cục, Sumatra phụ vào, các đảo còn lại chỉ là nơi chịu sự cai quản. Đối với nước Âu thì bấy nhiêu cũng không ít, nhưng đặt trong phạm vi châu Á thì hoàn toàn là đất rộng người thưa.
Đang lúc đại diện các nước còn mải xem tài liệu và hình vẽ, giọng hắn lại vang lên kéo sự chú ý của mọi người về.
- Quãng thời gian làm việc ở Ấn Độ thuộc Anh, nếu có bài học nào đáng rút ra, thì đó là thuộc địa nhất định không được vượt quá chính quốc quá nhiều. Dân số Ấn Độ thuộc Anh so với chính quốc của Đế quốc Anh chính là mẫu mực của thứ quá cồng kềnh, đến hôm nay đã thành đuôi to khó vẫy.
- Tôi mong các nước hãy lấy đó làm gương, đừng vấp lại vào cùng một lỗi.
Kể cả Armand trong đó, không ít người gật đầu. Kỳ thực trong nội bộ Hà Lan cũng đã có kế hoạch tương tự, nay người Anh tự đem mình ra làm ví dụ sống, càng khiến kế hoạch ấy thêm phần khả thi.
Dĩ nhiên trong số gật đầu không có đại diện Pháp là Nino Bertrand. Người Pháp hiểu chuyện thuộc địa chẳng kém người Anh, thậm chí còn rõ hơn. Chỉ có điều họ chọn con đường trấn áp thẳng tay, chứ không buông cho thuộc địa độc lập.
Người ta đã dồi dào võ đức, cứ đòi xông lên đọ sức, hắn cũng không tiện ngăn. Anh và Pháp ít nhất cho đến lúc này vẫn nhìn đại hướng thuộc địa giống nhau, chỉ khác nhau đôi phần thủ đoạn xử lý.
Nhưng vì tình bằng hữu giữa các đế quốc thuộc địa, hắn chủ động tỏ ý tốt.
- Ngài Nino, thật ra Liên bang Đông Dương đều nằm dưới sự dẫn dắt của nước Pháp. Tôi tin Pháp đủ sức dẹp yên sự chống đối của người Việt. Nhưng giữ lại ít quân bài dự phòng thì nào có hại gì.
- Ngài Alan có ý gì cứ nói thẳng. Chúng tôi còn phải cảm ơn nước Anh đã phái Hải quân Hoàng gia giúp quân viễn chinh sang tới châu Á đấy. Nino Bertrand gật đầu, ra hiệu hắn cứ nói.
- Ý tôi là, sách lược chia để trị cũng dùng được cho thuộc địa của Pháp ở châu Á. Hắn đan mười ngón tay vào nhau, hai khuỷu chống lên mặt bàn. Ví như cắt miền Nam Việt Nam gần Campuchia ra một khoảnh, gộp vào cho Campuchia quản. Không cần nhiều, chừng một hai vạn cây số vuông, đủ để gây mâu thuẫn là được. Nhiều quá e người Việt phản ứng dữ, ít quá lại chẳng khơi nổi hiềm khích.
Hắn đem kinh nghiệm chia cắt thuộc địa ra sẻ chia cùng các nước, rồi dõng dạc bày tỏ.
- Trật tự thế giới ngày nay vẫn là trật tự do Anh và Pháp vạch ra trước chiến tranh. Trật tự ấy chính là thể chế thuộc địa. Đành rằng Đế quốc Anh và nước Pháp là kẻ hưởng lợi lớn nhất, nhưng các vị cũng hưởng lợi trong đó. Nghĩ xem, chính quốc các nước Âu ta chật hẹp dường nào, mà đất đai đứng tên lại bao la dường ấy. Mỹ và Liên Xô nhìn vào sẽ nghĩ sao? Chẳng lẽ họ không cần nguyên liệu và thị trường ư?
Lần này Nino Bertrand gật đầu. Ngay từ khi đại chiến còn đang đánh, nước Pháp tự do còn đang kháng cự, người Mỹ đã nhiều lần nhắc tới thể chế thuộc địa, Pháp cũng nhiều lần bày tỏ bất mãn trước lời lẽ của Mỹ.
Hắn cũng biết chuyện ấy, vì hồi Mỹ lên tiếng đòi dân tộc tự quyết ở thuộc địa châu Á của Pháp, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao là Alexander Cadogan từng nói.
- Người Mỹ chẳng qua không nói toạc ra. Bề ngoài nói Pháp, thực ra còn cả Anh.
- Người Liên Xô ư? Armand lẩm bẩm một mình, dường như không biết xoay xở ra sao với cường quốc khổng lồ ở phía đông.
- Không, là người Mỹ. Hắn cùng Nino Bertrand đồng thanh, sửa lại ý nghĩ của người Hà Lan.
- Hải quân Đỏ của Liên Xô còn yếu, không với tới lãnh địa hải ngoại của chúng ta, chỉ Mỹ mới làm nổi. Hải quân Đỏ muốn phát triển phải mất ít nhất mười năm. Trong mười năm ấy, mối đe dọa với lãnh địa hải ngoại chỉ có thể đến từ Mỹ. Hắn nói như đinh đóng cột. Chọn giữa Mỹ và Liên Xô, chúng ta ngả về Mỹ đã đành, nhưng ở chuyện lãnh địa hải ngoại, phải đề phòng Mỹ chứ không phải Liên Xô, ít nhất trong thời gian ngắn là như thế.
Kỳ thực quần đảo Đông Ấn cuối cùng độc lập, cũng bởi người Mỹ phán đoán lôi kéo được một nước Indonesia độc lập mới gây sức ép lên Hà Lan. Chỉ có điều quá trình ấy cũng suýt lật nhào, vì tới thời Sukarno lại càng ngả về Liên Xô.
- Xét trước mắt, đảo Kalimantan và New Guinea đất rộng người thưa, có thể xoay xở được. Tôi phải nói một câu, ngay bây giờ đã nên chuẩn bị rồi. Hắn nhắc Armand. Lấy sức riêng của chính quốc Hà Lan, cũng như cảnh khó của nước Anh chúng tôi, thuộc địa đồ sộ quá, càng trấn áp chi phí càng đội lên, khiến tiền trong nước dồn hết vào quân phí. Cuối cùng đành buông tay. Nhưng Hà Lan đối mặt với hoàn cảnh còn dễ thở hơn nền tảng Ấn Độ thuộc Anh nhiều. Ấy là vì quần đảo Đông Ấn là một quần đảo, dân phân bố không đều, hải quân bản xứ Indonesia gần như không có, nay tuyệt đại đa số chống đối đều dồn ở đảo Java và đảo Sumatra.
- Nếu cắt đảo Kalimantan ra cai quản riêng, sẽ dễ hơn nhiều so với Ấn Độ thuộc Anh dính liền một khối. Còn phía New Guinea, nhất định phải giành được sự thông cảm của Úc, phải cho người Úc hiểu rõ, một khi Indonesia thành quốc gia độc lập, dân số tăng rất nhanh sẽ thành mối đe dọa với Úc.
- Nếu khiến người Úc thấu rõ viễn cảnh quần đảo Đông Ấn biến thành Indonesia, chịu thông cảm cho việc Hà Lan chia cắt New Guinea, coi như dựng nên một đạo phòng tuyến. Như vậy đảo Kalimantan có Mã Lai thuộc Anh chống lưng, New Guinea thuộc Hà Lan có Úc giúp sức, về tài nguyên vẫn không thành vấn đề.
Sao hắn quên được nước Úc tin nhất vào tình máu mủ ruột rà?
Úc hầu như dự đủ mọi cuộc chiến do Anh, Mỹ khơi mào, có thể nói đã vì khối Ngũ Nhãn mà cúc cung tận tụy đến hơi thở cuối cùng. Bất kể Anh hay Mỹ phát động chiến tranh, ắt có quân Úc góp mặt.
Chỉ cần nhìn vị trí địa lý là rõ, Úc nằm giữa vùng đông dân nhất thế giới, mà bản thân Úc lại ít dân. Dân Indonesia với Úc vốn đã là sức ép tự nhiên. Phía Đông Á còn có Trung Hoa, Nam Á còn có Ấn Độ. Xét theo lẽ khác giống ắt khác lòng, Úc là nước trực diện hứng chịu sức ép ấy.
Không như Canada, Anh và New Zealand. Anh có châu Âu che chắn sức ép dân số từ châu Phi. Chỉ cần các nước Âu xoay xở ổn, người Anh sẽ không thấy bị đe dọa.
Còn bức tường lửa của Canada là nước Mỹ. Chừng nào Mỹ còn chống nổi dòng di dân Mexico, Canada còn an toàn. Bức tường lửa của New Zealand là Úc. Chỉ riêng Úc không có gì che chắn, đành đơn độc chống đỡ.
Về sau, đến lúc ông Trump lên cầm quyền ở Mỹ, chính là lúc người Mỹ bắt đầu không kham nổi nạn nhập cư lậu, mà Úc lập tức hưởng ứng chính sách của ông ta. Ấy là vì dân Úc còn ít hơn, phải đối mặt với biển người từ các nước quanh vùng.
Từ trước tới nay Úc luôn là nước nhạy cảm nhất với mối đe dọa bên ngoài trong khối Ngũ Nhãn, bởi một mình lênh đênh ngoài biển. Ngay cả sau khi Cục Tình báo Trung ương Mỹ một trận định càn khôn, diệt gọn Đảng Cộng sản Indonesia, biến Indonesia thành nước thân Mỹ, quan hệ Úc và Indonesia vẫn rất xấu.
Bằng chứng trực tiếp nhất là Úc kiên trì chính sách nước Úc da trắng, kiên quyết từ chối di dân ngoài châu Âu. Chính sách ấy giữ mãi tới tận thập niên bảy mươi, đến khi Mỹ đã bỏ phân biệt chủng tộc được mười năm mới chịu bỏ.
Chỉ cần Hà Lan khiến Úc hiểu rõ nỗ lực bảo vệ Úc của Anh và Hà Lan, Úc nhất định sẽ lấy đào đáp mận. Về điểm này hắn tin chắc mười phần.
- Đúng như ngài Alan nói, Hà Lan đã xem nhẹ cảm nhận của Úc. Tuy đã trao đổi, nhưng giờ xem ra trao đổi còn xa mới đủ. Ở vấn đề New Guinea, nếu có Úc ủng hộ, đường xoay xở sẽ lớn hơn nhiều. Armand trịnh trọng gật đầu. Dĩ nhiên chuyện này chắc chắn cần nước Anh giúp sức. Lấy quan hệ thân thiết giữa Úc và Anh làm cầu nối, Hà Lan sẵn lòng cùng Úc bàn bạc chân thành một lần, định đoạt hướng đi mai sau của quần đảo Đông Ấn.
- Chúng tôi dĩ nhiên sẵn lòng giúp. Hắn gật đầu. Chỉ cần Hà Lan thành tâm bàn bạc, chuyện này rất có khả năng thành công.
Ít nhất trước thập niên sáu mươi, ảnh hưởng của Mỹ với Úc chưa chắc đã lấn át hẳn Anh. Vì sau khi Mỹ bước lên vai bá chủ thế giới, bắt đầu rục rịch nhòm ngó thuộc địa của các nước Âu.
Trong tình thế ấy, Kế hoạch Colombo phát triển khu vực Nam Á và Đông Nam Á do Anh khởi xướng, vừa là kết quả của việc Anh giữ gìn ảnh hưởng truyền thống ở châu Á, vừa là sản phẩm của chính sách Anh thi hành ở Nam Á, Đông Nam Á.
Bản kế hoạch Colombo này do ngoại trưởng Úc thay mặt Anh đề xuất. Đủ thấy trước thập niên sáu mươi, Úc vẫn tin nước Anh hơn.
Sau thập niên sáu mươi ư, đến vũ khí hạt nhân Anh còn giao ra, còn mong gì Úc, Canada đối đãi với mình như xưa?