Sau buổi hội đàm hôm ấy, Alan Wilson còn đem chỗ rượu whisky mang theo ra chia sẻ với phía Liên Xô, để tỏ lòng kính trọng với đồng minh.
- Giữa chúng ta tuy còn đủ thứ vướng mắc, nhưng nước Anh chúng tôi tin rằng đôi bên vẫn có thể tiếp tục chung sống hòa bình.
Shepilov nghe lời hắn nói bèn đáp lại.
- Có lẽ người Mỹ không nghĩ như vậy.
- Đó là chuyện của người Mỹ, một người Anh như tôi không tiện bàn tới. Ý trong lời ngoài của Alan Wilson đã quá rõ, xin cứ nhắm vào nước Mỹ mà cắn xé, sân khấu này là của hai nước các ông. Nước Anh chúng tôi nay đã qua thời rực rỡ, không hợp chen chân vào nữa.
Nhà ngoại giao nào cũng có tố chất sống hai mặt. Dù tính theo lịch sử thì ngày ba vùng chiếm đóng hợp lại cũng chẳng còn xa. Nước Đức rồi sẽ chính thức bị chia thành hai nửa.
Trách nhiệm chia cắt nước Đức, trên nguyên tắc thuộc về ba nước Anh, Pháp, Mỹ. Nhưng thân là một phần của thế giới tự do, Alan Wilson dứt khoát cho rằng căn nguyên vẫn ở Liên Xô. Nếu không có cái nước Liên Xô ấy tồn tại, ba nước Anh, Pháp, Mỹ đã chẳng phải làm như vậy.
Hắn thậm chí còn định quay về khu chiếm đóng của Anh thả bớt nhân tài trong ngành hóa học và sinh học ra. Dĩ nhiên chuyện này không cần để người Liên Xô biết.
Điều cần để họ biết, là nước Mỹ mới là kẻ thù của Liên Xô, còn nước Anh đã không còn là kẻ thù chính nữa.
- Kiến giải của cụ đây thật khiến người ta thán phục, chẳng hay tôi có thể xin chụp chung một tấm ảnh được không? Dù đã nhận ra đây chính là nhân vật nối nghiệp của Liên Xô, Alan Wilson vẫn giả vờ không hay biết, sáp lại tỏ vẻ thân thiện, lại hỏi Khrushchev làm việc ở đâu, tuổi cao như vậy mà còn bôn ba vì nước, thật vất vả quá.
- Tôi là người Ukraina! Câu nói ra đến miệng, Khrushchev bèn đổi chỗ làm việc thành một câu trả lời nước đôi. Câu trả lời này vừa trả lời được câu hỏi, lại vừa trả lời chưa thật trọn vẹn.
- Ukraina đúng là miền đất tốt. Tương truyền nơi ấy có đất đen hiếm thấy trên đời, là vựa lúa lớn của Đông Âu. Có một điều chúng ta buộc phải thừa nhận, nắm trong tay mảnh đất như thế chính là nền tảng không thể thiếu của một cường quốc. Alan Wilson nói với vẻ đầy ngưỡng mộ.
Hắn đâu phải giả vờ thèm thuồng, mà thèm thật. Đất đen lớn trên thế giới chỉ có vài chỗ, Liên Xô có, Mỹ có, Trung Quốc cũng có. Xét về diện tích cũng xếp đúng thứ tự ấy, Liên Xô thứ nhất, Mỹ thứ hai, Trung Quốc thứ ba. Đất đen đều tập trung quanh vùng giá lạnh.
Điều Alan Wilson nói tuyệt đối không sai. Đất đen của Mỹ cũng như vậy. Trước khi dân khai hoang đặt chân lên châu Mỹ, vùng đất nay là nước Mỹ phần lớn là bãi du mục của thổ dân da đỏ. Nói rộng ra, bộ phận làm ruộng trong người da đỏ đều sống quanh vùng xích đạo.
Cũng bởi lục địa Bắc Mỹ gần như một cái phễu lớn chĩa thẳng vào vòng Bắc Cực. Một đợt khí lạnh tràn xuống là lao thẳng một mạch tới vịnh Mexico. Vài năm lại một lần như thế, dân tộc nông canh nào đứng vững cho nổi.
Khổ nỗi chẳng ai biết đợt giá rét ấy khi nào thì tới. Miền nam nước Mỹ, cùng vĩ độ với Giang Tô Chiết Giang, chỉ qua một đêm là có thể từ ba mươi độ trên không rơi thẳng xuống ba mươi độ dưới không, ai chịu cho thấu.
Đợt giá rét diệt tộc thời nông nghiệp ấy khiến vùng đất nay là nước Mỹ thành địa bàn của các bộ lạc du mục. Mà so với thổ dân quanh xích đạo, dân số các bộ lạc du mục da đỏ trong lãnh thổ Mỹ có thể nói là cực kỳ thưa thớt.
Được kẻ thù, dù chưa phải kẻ thù lớn nhất, công nhận, Khrushchev cũng lấy làm vui lắm. Trong người ông cũng có một tấm lòng yêu nước mộc mạc.
- Nhắc tới người Ukraina lại khiến tôi nhớ tới vị ngoại giao để lại ấn tượng sâu đậm trong hội nghị Potsdam, hình như tên là Furtseva. Cô ấy là một phụ nữ đầy sức cuốn hút. Alan Wilson nói bằng giọng chân thành.
- Cô ấy à, thật ra cô ấy không làm bên ngoại giao. Khrushchev đang cao hứng, lại vừa khéo quen biết nữ cán bộ ấy, nên thao thao kể, cô ấy là cán bộ hành chính, có một cậu con trai đáng yêu, chưa đầy hai tuổi.
Furtseva có con trai ư? Alan Wilson ngẫm lại, hình như sử sách chưa từng chép chuyện này. Nhưng thế cũng phải thôi, hắn đến đây ít nhiều cũng phải khiến lịch sử đổi khác đi chút ít, nếu không chẳng phải uổng công một chuyến sao.
Chầu whisky này quả có tác dụng, bầu không khí giữa đôi bên không còn gươm tuốt nỏ giương nữa. Nói cho cùng, lúc này thúc đẩy xuất khẩu sang Liên Xô chẳng phải sai lầm chính trị gì, nước Mỹ cũng xuất khẩu sang Liên Xô kia mà.
Hiện giờ buôn bán giữa Mỹ và Liên Xô cũng không phải con số nhỏ. Mỹ còn buôn bán được với người Liên Xô, nước Anh càng buôn bán được. Theo trí nhớ của hắn, phải đến năm một nghìn chín trăm bốn mươi chín, Quốc hội Mỹ mới thông qua đạo Luật Kiểm soát Xuất khẩu đầu tiên sau chiến tranh, lấy hình thức luật pháp ấn định chiến lược kiểm soát thương mại với các nước Liên Xô.
Danh sách kiểm soát thương mại của Mỹ gồm loại cấm vận toàn diện và loại hạn chế số lượng xuất khẩu. Chính phủ Truman khi ấy nhận định, bề rộng và bề sâu của kiểm soát thương mại phải đủ sức ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống sản xuất của Liên Xô.
Với nước Mỹ mà nói, một vị tổng thống nào đó tuyên bố trừng phạt nước khác, thật ra chưa phải chuyện nghiêm trọng nhất. Quốc hội chính thức lập pháp, cố định việc trừng phạt thành điều luật, đó mới là chuyện lớn.
Với nước Anh mà nói, lúc này Mỹ còn buôn bán với Liên Xô, lấy tư cách gì mà chỉ trỏ nước Anh. Mà cho dù có lôi kéo đồng minh phong tỏa kỹ thuật với Liên Xô, chỗ hở vẫn tồn tại.
Ví như nước Pháp có đảng cộng sản, nước Ý có đảng cộng sản, đó đều là những cửa đột phá tiềm tàng. Mà Liên Xô cũng quả thực đột phá được thật, nhất là nước Ý vốn khéo trở cờ, trong thời Chiến tranh Lạnh lần nào cũng đi trước đón đầu, đứng ra đúng lúc các nước khác không sao buôn bán được với Liên Xô, ăn được miếng bánh lớn nhất từ tay Liên Xô.
Dĩ nhiên, thân là một nước phương Tây, Ý không dám trống giong cờ mở cung cấp thiết bị kỹ thuật cho Liên Xô, họ ghìm cuộc hợp tác giữa đôi bên trong phạm vi có thể khống chế, chủ yếu tập trung ở ngành công nghiệp dân dụng.
Ý đưa tủ lạnh, ô tô, ống thép và các thứ hàng ấy sang Liên Xô, lại chuyển nhượng cho Liên Xô một phần kỹ thuật sản xuất, đổi về món tiền ngoại hối kếch xù cùng tài nguyên phong phú từ Liên Xô.
Điển hình nhất là công nghiệp ô tô Liên Xô. Có thể nói công nghiệp ô tô Liên Xô phần lớn là công của Ý, nguyên mẫu của chiếc Lada nổi tiếng nhất của Liên Xô chính là chiếc Fiat của Ý.
Để đáp lại, Liên Xô không chỉ trả cho Ý món tiền thật vàng thật, mua của Ý lượng lớn hàng hóa và kỹ thuật, mà còn xuất sang Ý dầu mỏ, khí đốt cùng các thứ tài nguyên khác với giá ưu đãi.
Kỹ thuật của Anh chẳng hơn Ý nhiều sao? Chuyện này, Pháp và Ý làm được, lẽ nào Anh lại không làm được.
Biên bản đàm phán ở cung điện Potsdam tại Berlin được nhân viên tháp tùng gửi về Luân Đôn liên miên không dứt. Một phen vừa đấm vừa xoa của Alan Wilson, nhất là lập trường co giãn về giới hạn đạo đức, khiến Norman Brook hết sức tán thưởng.
Kỹ thuật động cơ của công ty Rolls-Royce cũng từ mấy chục chiếc trước kia thành hợp đồng đợt đầu ba trăm chiếc, trả đủ tiền mặt. Còn cao su và thiếc của Mã Lai thuộc Anh tiến triển cũng hết sức thuận lợi.
- Edward, Liên Xô có thật đã chết mất hai mươi triệu người không? Norman Brook trò chuyện với người tiền nhiệm là Edward Bridges rồi phân tích, nếu không thì không sao giải thích nổi chuyện này, đủ thứ điều kiện Alan liệt kê trước lúc lên đường, giờ gần như đạt hết cả, ta vốn tưởng đâu dễ thế.
- Đức chết mất tám triệu người, đem so với thiệt hại dân thường trên đất Pháp thời Thế chiến thứ nhất, Liên Xô chắc chắn phải trả giá lớn hơn nhiều. Nhưng Liên Xô tuyệt đối sẽ không thừa nhận đâu. Edward Bridges thở ra một hơi dài rồi nói, hiện giờ các nhà ngoại giao trong Bộ Ngoại giao cũng chia hai thái độ.
- Một bộ phận ngả theo lời lẽ của đảng Bảo thủ, cho rằng phải lập tức đứng hẳn về phía người Mỹ chống Liên Xô. Một bộ phận khác thì giống chính phủ Công đảng hiện nay, ngả về Mỹ nhưng đừng trở mặt với Liên Xô? Norman Brook dĩ nhiên cũng biết cuộc tranh luận hiện nay trong Bộ Ngoại giao về đối sách với Mỹ và Liên Xô, Thủ tướng Attlee đã chọn vế sau.
- Thủ tướng nghĩ gì không phải việc chúng ta được bàn tới. Có điều Alan quả rất hợp làm ngoại giao. Edward Bridges mỉm cười nói, điều này chứng tỏ nhận định trước đây của ta là đúng.
- Phải, cuộc đàm phán lần này thật ngoài dự liệu. Alan đã dọa cho người Liên Xô sợ thật rồi. Norman Brook kinh ngạc nói lớn, trong các thuộc địa hải ngoại hiện nay, cao su và thiếc của Mã Lai thuộc Anh vốn là ngành quan trọng kiếm ngoại hối, người Mỹ rất cần, giờ lại mở thêm thị trường quan trọng là Liên Xô, địa vị Mã Lai sẽ càng được coi trọng. Vậy sau khi quân đồn trú ở Ấn Độ thuộc Anh rút đi, phải tăng cường lực lượng quân sự ở Mã Lai.
- Còn vịnh Ba Tư nữa? Phải rồi, người Mỹ đang gọi các nước bàn kế hoạch viện trợ. Edward Bridges trầm ngâm một lát rồi nói, Thủ tướng khao khát viện trợ của Mỹ lắm, chúng ta phải cố giành phần có lợi nhất.
Trong cung điện Potsdam, Alan Wilson chủ động đưa tay nắm lấy bàn tay Shepilov chìa ra. Ngay vừa rồi, hai người đã đại diện chính phủ hai nước ký bản ghi nhớ thương mại, mở cửa thuận lợi cho hàng xuất khẩu của Mã Lai thuộc Anh.
Đây là bản hợp đồng đôi bên cùng thắng, Liên Xô cũng chẳng thiệt. Kỹ thuật tổng hợp nhân tạo có giỏi mấy, cũng không tiện bằng cao su thiên nhiên. Với Đế quốc Anh mà nói, thị trường lớn nhất thế giới hiện nay là Mỹ, lớn thứ hai là Liên Xô. Liên Xô chịu mở cửa thuận lợi, với nước Anh tuyệt đối là chuyện tốt. Hai cường quốc cùng hầu hạ nước Anh, phúc phận ấy còn nhỏ sao.
Alan Wilson đã có đủ lý do ăn nói với Luân Đôn. Hắn đã giành cho nước Anh bản hợp đồng tốt hơn trong lịch sử gấp nhiều lần, giờ đây hoàn toàn là dáng vẻ đắc chí mãn nguyện.
Đôi bên bắt tay chào nhau thân thiện, đoàn của Alan Wilson cũng trở về khu chiếm đóng của Anh ở Berlin, định ghé Bonn dừng chân chốc lát rồi về nước, xoay xở một phen để sang Mã Lai tiếp tục cống hiến cho đế quốc.
- Điện Luân Đôn, Alan. Aifor đã đợi Alan Wilson từ trước, vừa thấy hắn về liền rút ngay bức điện của Luân Đôn ra nói, cậu tạm ở lại đại lục, tháng sau ở Paris có một hội nghị quan trọng, tên cậu nằm trong danh sách dự họp.