Lại nói buổi đàm phán hôm nay vừa xong, Alan Wilson còn mang số whisky đem theo ra mời người Liên Xô cùng uống, tỏ ý mình vẫn trọng tình đồng minh.
- Tuy giữa chúng ta còn đủ thứ khúc mắc, nhưng nước Anh chúng tôi tin rằng đôi bên vẫn có thể chung sống hòa bình.
Shepilov nghe hắn nói vậy thì đáp lại một câu.
- Có lẽ người Mỹ không nghĩ thế đâu.
Alan Wilson miệng cười mà lời thì đẩy hẳn sang hướng khác, ý tứ trong ngoài đều rõ, xin cứ nhắm vào nước Mỹ mà cắn xé. Sân khấu này là của hai nhà các vị. Nước Anh nay đã qua thời rực rỡ, chẳng hợp chen chân vào nữa.
Nghề ngoại giao vốn đòi người ta phải sống hai mặt. Cứ theo dòng lịch sử mà tính, ngày ba khu chiếm đóng sáp lại cũng chẳng còn xa. Nước Đức rồi sẽ chính thức bị chia làm hai khúc.
Trách nhiệm chia cắt nước Đức, xét về nguyên tắc thuộc về ba nước Anh, Pháp, Mỹ. Nhưng đã là một phần của thế giới tự do, Alan Wilson dĩ nhiên cho rằng căn nguyên vẫn nằm ở Liên Xô. Nếu không có cái nước Liên Xô ấy tồn tại, ba nước Anh, Pháp, Mỹ đã chẳng phải làm vậy.
Hắn thậm chí còn tính về khu chiếm đóng của Anh thả bớt đám nhân tài về hóa chất và sinh học ra. Dĩ nhiên chuyện ấy không cần cho người Liên Xô biết.
Chuyện cần cho họ biết chỉ có một, kẻ thù của Liên Xô là nước Mỹ, nước Anh đã không còn là kẻ thù chính nữa rồi.
Hắn đã sớm nhìn ra ông già ngồi kia chính là nhân vật số hai của Liên Xô sau này, song ngoài mặt vẫn giả vờ không biết, sáp lại gần tỏ vẻ thân thiện, xin được chụp chung một tấm ảnh kỷ niệm, lại hỏi ông già làm việc ở đâu, tuổi cao thế này còn bôn ba vì nước quả thật vất vả.
- Tôi là người Ukraina! Khrushchev nói đến miệng lại lái chỗ làm việc của mình thành một câu trả lời nước đôi. Câu ấy vừa như đã trả lời, lại vừa chưa nói hết.
Alan Wilson tỏ vẻ ngưỡng mộ.
- Ukraina đúng là đất tốt. Nghe nói nơi ấy có đất đen hiếm thấy trên đời, là vựa lúa của Đông Âu. Có một điều ta phải nhận, trong tay giữ được một mảnh đất như thế mới đủ vốn làm một nước mạnh.
Hắn nói thế không phải giả vờ thèm, mà thèm thật. Đất đen màu mỡ trên thế giới chỉ có mấy chỗ, Liên Xô có, Mỹ có, Trung Quốc cũng có. Xét về diện tích thì Liên Xô đứng đầu, Mỹ đứng thứ hai, Trung Quốc đứng thứ ba. Mà đất đen phần nhiều dồn cả về quanh vành đai lạnh.
Điều hắn nói tuyệt đối không sai. Đất đen của Mỹ cũng từ đó mà ra. Trước khi người da trắng đặt chân lên châu Mỹ, phần đất nay thuộc nước Mỹ phần lớn là nơi các bộ lạc du mục của người da đỏ qua lại. Nói rộng ra, những nhóm da đỏ biết trồng trọt đều dồn cả quanh vùng xích đạo.
Bởi hình thế Bắc Mỹ chẳng khác nào một cái phễu chĩa thẳng vào vòng Bắc Cực. Hễ có luồng khí lạnh tràn xuống là lao một mạch thẳng tới vịnh Mêhicô. Cứ vài năm lại quét một trận như thế, dân trồng trọt nào đứng cho vững.
Khổ nhất là chẳng ai biết đợt rét ấy bao giờ ập tới. Miền nam nước Mỹ nằm cùng vĩ độ với vùng Giang Chiết, vậy mà chỉ qua một đêm có thể từ ba mươi độ trên không rơi thẳng xuống ba mươi độ dưới không. Ai chịu cho nổi.
Những đợt rét diệt tộc thời nông nghiệp ấy khiến vùng đất nay là nước Mỹ thành địa bàn của các bộ lạc du mục. So với các nhóm da đỏ quanh xích đạo, đám bộ lạc du mục trong đất Mỹ dân số thưa thớt hơn nhiều.
Được kẻ thù, dù không còn là kẻ thù lớn nhất, công nhận, Khrushchev cũng lấy làm vui vẻ. Trong lòng ông ta vẫn giữ một tình yêu nước mộc mạc.
Alan Wilson lại chân thành tiếp lời.
- Nhắc tới người Ukraina, tôi lại nhớ tới hội nghị Potsdam, có một nhà ngoại giao để lại ấn tượng rất sâu, hình như tên là Furtseva. Bà ấy là một phụ nữ đầy sức hút.
Khrushchev đang lúc cao hứng, lại tình cờ quen biết nữ cán bộ ấy nên thao thao kể.
- Bà ấy à, bà ấy vốn không làm bên ngoại giao. Bà ấy là cán bộ hành chính, có một cậu con trai đáng yêu, chưa đầy hai tuổi.
Furtseva có con trai sao. Alan Wilson ngẫm lại, hình như sử sách chưa từng chép chuyện này. Nhưng ngẫm cũng phải, hắn tới đây ít nhiều cũng phải khiến lịch sử đổi khác chút ít, bằng không chuyến này đi hoài công sao.
Bữa whisky ấy quả có tác dụng, bầu không khí hai bên không còn gươm tuốt cung giương. Trước mắt mà nói, đẩy mạnh xuất khẩu sang Liên Xô không phải điều cấm kỵ về chính trị. Chính nước Mỹ cũng xuất hàng sang Liên Xô.
Hiện nay buôn bán giữa Mỹ và Liên Xô không hề nhỏ. Mỹ còn làm ăn được với người Liên Xô, nước Anh càng làm được. Theo trí nhớ của hắn, phải tới năm một nghìn chín trăm bốn mươi chín quốc hội Mỹ mới thông qua đạo luật kiểm soát xuất khẩu đầu tiên sau chiến tranh, lấy hình thức luật pháp ấn định chiến lược kiểm soát thương mại với các nước Liên Xô.
Danh sách kiểm soát của Mỹ gồm loại cấm vận toàn diện và loại hạn chế số lượng xuất khẩu. Chính quyền Truman khi ấy nhận định, phạm vi và mức độ kiểm soát phải đủ sức tác động tới cả hệ thống sản xuất của Liên Xô.
Với nước Mỹ, một vị tổng thống tuyên bố trừng phạt nước khác thật ra chưa phải chuyện nghiêm trọng nhất. Chỉ khi quốc hội chính thức lập pháp, cố định việc trừng phạt thành luật, đó mới là chuyện lớn.
Với nước Anh, hiện nay chính Mỹ cũng buôn bán với Liên Xô, lấy tư cách gì lên mặt dạy đời nước Anh. Huống hồ cho dù có lôi kéo đồng minh phong tỏa kỹ thuật với Liên Xô, kẽ hở vẫn luôn có.
Như nước Pháp có đảng cộng sản Pháp, nước Ý có đảng cộng sản Ý, đều là những kẽ hở sẵn có. Mà Liên Xô cũng quả đã chui lọt thật, nhất là nước Ý khéo trở cờ, trong suốt cuộc Chiến tranh Lạnh lần nào cũng đi trước về với bên kia. Khi các nước khác không sao làm ăn với Liên Xô thì Ý đứng ra, ăn trọn miếng bánh béo nhất từ tay Liên Xô.
Dĩ nhiên, đã là một thành viên phương Tây, Ý không dám trống giong cờ mở tuồn kỹ thuật và thiết bị sang Liên Xô. Họ giữ hợp tác hai bên trong vòng có thể khống chế, chủ yếu dồn vào công nghiệp dân dụng.
Ý đưa tủ lạnh, ô tô, ống thép sang Liên Xô, lại chuyển giao một phần kỹ thuật sản xuất, đổi về ngoại tệ kếch xù cùng tài nguyên dồi dào từ Liên Xô.
Điển hình nhất là công nghiệp ô tô Liên Xô. Có thể nói công nghiệp ô tô Liên Xô quá nửa là công của Ý. Loại xe Lada nổi tiếng nhất của Liên Xô, nguyên mẫu chính là xe Fiat của Ý.
Để đáp lại, Liên Xô không chỉ trả cho Ý những khoản tiền thật vàng thật, mua của Ý lượng lớn hàng hóa và kỹ thuật, mà còn bán dầu lửa, khí đốt sang Ý với giá ưu đãi.
Kỹ thuật của nước Anh chẳng hơn Ý gấp bội sao. Việc ấy Pháp làm được, Ý làm được, cớ gì nước Anh không làm được.
Biên bản đàm phán ở cung Potsdam tại Berlin được nhân viên tùy tùng chuyển không ngớt về Luân Đôn. Những đòn vừa đánh vừa dụ của Alan Wilson, nhất là lập trường co giãn đầy linh hoạt ở lằn ranh đạo đức, khiến Norman Brook hết sức tán thưởng.
Kỹ thuật động cơ của công ty Rolls Royce cũng từ vài chục chiếc lúc trước nâng thành lô đầu ba trăm chiếc, hợp đồng trả đủ tiền. Việc tiêu thụ cao su và thiếc của Mã Lai thuộc Anh cũng tiến triển thuận lợi.
Lúc trò chuyện với người tiền nhiệm Edward Bridges, Norman Brook phân tích.
- Edward, Liên Xô có thật đã chết hai mươi triệu người không. Bằng không chẳng sao giải thích nổi chuyện này. Những điều kiện Alan liệt kê trước lúc lên đường, gần như đã đạt hết. Ta vốn tưởng không dễ thế đâu.
Edward Bridges thở dài một hơi rồi nói.
- Đức chết mất tám triệu người, đem so với thiệt hại dân thường trên đất Pháp thời đại chiến lần trước, Liên Xô hẳn phải trả giá lớn hơn nhiều. Nhưng Liên Xô tuyệt đối không đời nào thừa nhận. Hiện nay đám ngoại giao ở Bộ Ngoại giao cũng chia hai phe.
Norman Brook dĩ nhiên biết rõ cuộc tranh cãi trong Bộ Ngoại giao về cách đối xử với Mỹ và Liên Xô nên nói.
- Một phe ngả theo lời lẽ của đảng Bảo thủ, muốn lập tức đứng về phía người Mỹ chống Liên Xô. Phe còn lại thì như chính phủ Công đảng hiện nay, ngả về Mỹ nhưng không muốn trở mặt với Liên Xô. Thủ tướng Attlee chọn đường sau.
Edward Bridges mỉm cười nói.
- Thủ tướng nghĩ gì không phải việc ta được hỏi tới. Nhưng Alan quả rất hợp làm ngoại giao. Thế là chứng tỏ nhận định trước đây của ta không sai.
Norman Brook kinh ngạc thốt lên.
- Phải, cuộc đàm phán lần này ngoài dự liệu quá. Alan thật sự đã dọa được người Liên Xô. Trong các thuộc địa hải ngoại hiện nay, cao su và thiếc của Mã Lai thuộc Anh vốn đã là mặt hàng trọng yếu kiếm ngoại tệ, người Mỹ rất cần. Nay lại mở thêm thị trường quan trọng là Liên Xô, địa vị Mã Lai sẽ càng được coi trọng. Sau khi quân đồn trú ở Ấn Độ thuộc Anh rút đi, phải tăng cường binh lực ở Mã Lai.
Edward Bridges ngẫm nghĩ rồi nói.
- Còn vùng vịnh Ba Tư nữa. Đúng rồi, người Mỹ đang gọi các nước bàn kế hoạch viện trợ. Thủ tướng rất mong khoản viện trợ của Mỹ, ta phải cố giành phần có lợi nhất.
Trong cung Potsdam, Alan Wilson chủ động đưa tay nắm lấy bàn tay Shepilov chìa ra. Ngay trước đó hai người đã thay mặt chính phủ hai nước ký bản ghi nhớ thương mại, mở cửa thuận lợi cho hàng xuất khẩu của Mã Lai thuộc Anh.
Đây là bản hợp đồng đôi bên cùng có lợi, Liên Xô không hề thiệt. Kỹ thuật cao su nhân tạo có giỏi mấy cũng không tiện bằng cao su thiên nhiên. Với Đế quốc Anh, thị trường lớn nhất thế giới hiện nay là Mỹ, lớn thứ hai chính là Liên Xô. Liên Xô chịu mở cửa thuận tiện, với nước Anh tuyệt đối là chuyện tốt. Hai cường quốc cùng hầu hạ nước Anh, phúc phận ấy còn nhỏ sao.
Alan Wilson đã có đủ lý lẽ ăn nói với Luân Đôn. Hắn đã giành cho nước Anh bản hợp đồng tốt hơn trong lịch sử gấp bội, lúc này đang ở trong cảnh đắc chí mãn nguyện.
Hai bên bắt tay từ biệt vui vẻ. Đoàn của Alan Wilson cũng trở về khu chiếm đóng của Anh ở Berlin, định ghé Bonn dừng chân chốc lát rồi về nước, xoay xở một phen để sang Mã Lai tiếp tục cống hiến cho đế quốc.
Aifor đã đợi Alan Wilson từ trước, vừa thấy hắn về liền rút ngay bức điện của Luân Đôn ra nói.
- Điện Luân Đôn, Alan. Cậu tạm ở lại đại lục, tháng sau ở Paris có một hội nghị quan trọng, tên cậu nằm trong danh sách dự họp.