Gandhi cởi trần, xếp bằng trên tấm chiếu cỏ, trên đầu đội một chiếc khăn ướt để giải nhiệt. Ruồi nhặng vo ve quanh người ông. Gió hè oi ả lùa vào từng đợt, mang theo mùi hăng hắc đến lợm giọng.
Khi ông đem phương án mình đã đưa ra với Mountbatten phơi bày ra cho mọi người cùng bàn, các thủ lĩnh Quốc Đại hội ai nấy đều trố mắt há miệng, thở cũng không ra hơi. Theo họ, phương án ấy chẳng những kỳ quặc mà còn là chuyện viển vông.
Họ không dám tin rằng vị Thánh hùng mà mình tôn sùng và ngưỡng vọng lại đưa ra một hạ sách như vậy. Người Anh đã bằng lòng rút đi, sao có thể đem quả ngọt thắng lợi dâng gọn cho đối thủ? Hầu như không một ai tỏ ra thông cảm với phương án của vị Thánh hùng tuổi đã xế chiều.
Gandhi hết lời khuyên giải những vị lãnh tụ đi xe hơi sang trọng tới đây. Ông bảo họ, nếu không làm thế, Mountbatten sẽ đồng ý chia cắt. Mà một khi đã chia cắt, đổ máu còn dữ dội hơn gấp bội, Ấn Độ sẽ lại đứng trước họa diệt vong. Ông mong mọi người bình tĩnh suy nghĩ, quả thật phải đặt lợi ích của đất nước và dân chúng lên mà cân nhắc cho nghiêm túc, đừng vứt bỏ tia hy vọng cuối cùng giữ cho Ấn Độ được vẹn toàn.
Sự phản đối quyết liệt của Patel vốn đã nằm trong dự liệu của Gandhi, nhưng Nehru cũng không hề ủng hộ, dù Gandhi vẫn luôn vun trồng Nehru làm người đứng đầu Quốc Đại hội.
Đem tương lai Ấn Độ giao vào tay Jinnah, bất kể xét theo tình cảm của người theo Ấn Độ giáo hay theo đuổi của Quốc Đại hội, đều không sao nói cho xuôi. Đây không phải chuyện uy vọng của Gandhi có thể giải quyết.
Lần đầu tiên trong đời Gandhi phải đối mặt với ngần ấy tiếng phản đối, trong khi chỉ một ngày trước những con người này còn kính trọng ông đến thế.
Các lãnh đạo Quốc Đại hội chưa chắc đã không nhìn ra ẩn ý đằng sau chủ trương của Gandhi. Cứ đuổi người Anh đi đã, người Anh rút rồi, còn lại chỉ là chuyện giữa Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo. Không còn vướng yếu tố người Anh, mọi việc sẽ dễ xử hơn nhiều.
Thực ra Gandhi đã nói thẳng việc này trong cuộc họp của Quốc Đại hội:
- Cho dù nhất định phải chia cắt, đó cũng là chuyện giữa chúng ta và Liên đoàn Hồi giáo. Đợi người Anh đi khỏi rồi chia cắt cũng chưa muộn.
Lẽ thì đúng là lẽ ấy, nhưng trước lúc ánh bình minh thắng lợi ló rạng, ai cũng muốn cầu chắc. Gandhi cho rằng người Anh đi rồi, biết đâu ép được Liên đoàn Hồi giáo phải khuất phục, ý nghĩ ấy rất hay.
Nhưng hay không có nghĩa là không có vấn đề. Quốc Đại hội vượt lên giữa bao đảng phái ở Ấn Độ thuộc Anh, cũng mới chỉ là chuyện ba mươi năm nay. Giờ đây trong giới tín đồ Ấn Độ giáo, Quốc Đại hội đang chiếm ưu thế áp đảo.
Một khi biểu tượng của Quốc Đại hội là Gandhi lại cúi đầu trước Jinnah của Liên đoàn Hồi giáo, tín đồ Ấn Độ giáo còn ủng hộ Quốc Đại hội nữa chăng?
Tầng lớp chóp bu Quốc Đại hội có mặt ở đây hiểu được Gandhi, nhưng hằng hà sa số tín đồ kết tụ bằng niềm tin tôn giáo thì chưa chắc đã hiểu cho Quốc Đại hội. Nếu họ ủng hộ chủ trương của Gandhi, trong mắt tín đồ Ấn Độ giáo, Quốc Đại hội có thể bị vứt bỏ.
Giữa bóng tối trước rạng đông như thế, mắt thấy mấy chục năm phấn đấu đã đến lúc gặt hái, ai dám đưa ra lựa chọn tỉnh táo?
Phải, Liên đoàn Hồi giáo là đối thủ khó nhằn, nhưng Liên đoàn Hồi giáo không cướp mất người ủng hộ của Quốc Đại hội, còn các đảng phái Ấn Độ giáo khác thì chưa chắc. Những thế lực hiện đang vây quanh Quốc Đại hội ấy, mới là kẻ thù thật sự, bọn họ đủ sức phá hủy tận gốc rễ của Quốc Đại hội.
Bất kể là phe cấp tiến do Nehru đại diện hay phe bảo thủ do Patel đại diện, ý kiến đều như một. Ở chuyện này chẳng có cấp tiến gì hết, cứ cấp tiến là Quốc Đại hội mất sạch.
Những tiếng phản đối đều tăm tắp mà từ đủ góc độ dội lại như vậy, cuối cùng khiến Gandhi nản lòng. Hóa ra ông thật sự không giải quyết nổi chuyện này, không giữ được sự vẹn toàn cho Ấn Độ thuộc Anh.
Sự vẹn toàn của Ấn Độ thuộc Anh cũng chỉ nằm trong tay Jinnah, chưa bao giờ nằm trong tay bất cứ ai của Quốc Đại hội. Tiếc thay, Ali Jinnah năm nào, vị lãnh đạo quan trọng của Quốc Đại hội, người gìn giữ khối đoàn kết toàn Ấn Độ, đã chết từ hai mươi năm trước. Ali Jinnah bây giờ tuyệt đối không nới tay ở chuyện này.
Jinnah cũng từng là một luật sư xuất sắc, người cao hai mét, phong thái đường hoàng. Ông từng nói, bất bạo động chẳng qua chỉ là phong trào của đám người ngu dốt mù chữ tham gia. Khác với Gandhi, Jinnah mỗi lần ra ngoài thích bày nghi trượng long trọng, đi đầu là voi phủ kín vàng bạc, quân nhạc tấu vang khúc cầu phúc cho hoàng đế.
Trong mắt Ali Jinnah, Nehru chẳng qua chỉ là một ông giáo ba hoa, còn đánh giá về Gandhi cao hơn một bậc, coi như một con cáo già xảo quyệt.
Nehru từ chỗ Gandhi nắm được chìa khóa của vấn đề, vốn còn muốn tìm Jinnah nói chuyện. Nhưng Ali Jinnah đã sớm nhận được tin từ Alan Wilson, bèn lấy cớ ốm đau, bảo nói chuyện cũng được, nhưng phải đợi một thời gian.
Lại nói Alan Wilson cầm lịch trình đã qua tay Nam tước Barron và Tổng thư ký Ismay, lại được nghị viên Churchill gật đầu, đến trước mặt Tổng đốc Mountbatten để trình lên:
- Chúng ta mời Nehru cùng Tổng đốc thử bàn cách giải quyết vấn đề người Rohingya. Vấn đề Rohingya, thực chất là xung đột giữa Miến Điện và Ấn Độ. Xét về ý nghĩa, nó gần như chuyện Ấn Độ nên thống nhất hay chia cắt, chỉ là thu nhỏ hơn nhiều. Nếu việc này làm trót lọt, biết đâu lại gợi ý cho cách giải quyết vấn đề của Ấn Độ thuộc Anh.
Vốn định từ chối để chờ hồi âm của Ali Jinnah, Mountbatten vừa nghe nói Churchill cũng nghĩ vậy, lời từ chối liền nghẹn lại không thốt ra được.
Xét tuổi tác, Mountbatten cũng mới bốn mươi bảy tuổi, Churchill đối với ông ta thật ra là bậc chính khách của thế hệ trước, ngang hàng với cha ông ta.
Quan hệ hai người rất tốt. Hồi Mountbatten học đại học, Churchill khi ấy đã là Bộ trưởng Quốc phòng còn giúp ông ta luyện hùng biện, gần như là bạn vong niên. Đã là ý của Churchill, ông ta không thể không thuận theo, không thể làm phật lòng cụ già ấy.
Huống hồ thời chiến, Churchill làm thủ tướng đã che chở cho Mountbatten nhiều bề. Không thể vì Churchill giờ không còn làm thủ tướng mà ông ta tỏ ra thiếu kính trọng.
Tới lúc mấu chốt, kinh nghiệm từng làm Tổng tư lệnh quân Đồng minh ở Đông Nam Á vẫn giúp Mountbatten sực nhớ chuyện Miến Điện:
- Thủ lĩnh bản xứ bên Miến Điện là Aung San phải không? Hắn cũng làm lãnh tụ của người Miến được sao?
Alan Wilson nhún vai:
- Đó là lựa chọn của người Miến.
Chuyện Aung San từng hợp tác với người Nhật trong thời chiến, vốn là sự thật ai cũng biết.
Có điều, đa số các nước Đông Nam Á vốn không ác cảm với Nhật Bản. Đất ấy trước kia đều là thuộc địa của các nước châu Âu, đến quốc gia của mình còn chưa có, tự nhiên cũng không phải cuộc chiến chống xâm lược, khác hẳn với tình cảnh Trung Hoa.
Thậm chí vì Trung Hoa là đồng minh trong phe Đồng minh, người Hoa ở Đông Nam Á lại được đưa vào để kiềm chế thổ dân bản xứ, nên nhiều nước Đông Nam Á rất ghét người Hoa. Đó là sự thật, chẳng có gì phải kiêng kị.
Mountbatten cuối cùng cũng gật đầu:
- Được thôi, ta sẽ cùng Nehru xem có giải quyết được việc này không. Bảo Rangoon nhắn một tiếng, liệu có thể mời Aung San qua đây một chuyến không.
Ông ta là Tổng đốc Ấn Độ, chịu đứng ra hòa giải đã là ân huệ tày trời, lẽ nào còn thân chinh tới Rangoon?
Alan Wilson gật đầu nhận lệnh:
- Tôi đánh điện cho Burgess ngay.
Chỉ cần Tổng đốc bằng lòng là được, còn vấn đề người Rohingya có giải quyết được hay không, ai hơi đâu lo? Vốn có ai định giải quyết gì đâu, chẳng qua kiếm cho Tổng đốc chút việc để làm.
Alan Wilson cũng có việc của mình, cũng liên quan tới tương lai của Ấn Độ thuộc Anh, cũng quan trọng không kém.
Việc ấy dính tới tấm bản đồ kinh tế của Ấn Độ mai sau. Nói trắng ra, Ấn Độ độc lập rồi, mọi thứ của Đế quốc Anh ở đây đều trở thành của người Ấn. Của tư có lẽ chính phủ Ấn Độ không tịch thu, nhưng những ngành trọng yếu thì sao?
Ai dám chắc Nehru sẽ không giở mưu tính kế, dùng thủ đoạn cuỗm lấy của cải quý giá của người Anh vào tay mình?
Cho nên phải chặn trước chuyện ấy, giao vào tay người đáng tin. Một mặt là rút tiền mặt về, một mặt là cột lợi ích với tầng lớp giàu có hiện nay của Ấn Độ, dựng thêm một tấm bùa hộ mạng.
Nếu Nehru cuối cùng ra tay, kẻ thiệt trước nhất là đám nhà giàu bản xứ ấy, rồi mới đến người Anh. Còn nếu hắn không ra tay thì càng tốt. Tính sao cũng không lỗ nặng.
Gia tộc Birla là một trong những mục tiêu Alan Wilson chọn trúng. Thời Thế chiến thứ nhất, nhà Birla nhờ buôn bán đay, bông xuất khẩu cùng buôn thuốc phiện, của cải từ hai triệu rupee phồng lên mười triệu rupee. Sau chiến tranh thì đổ vốn vào công nghiệp dệt đay, dệt bông, sang thập niên ba mươi lại đầu tư vào đường, giấy, hình thành tập đoàn. Thời Thế chiến thứ hai, nhà Birla lại lấn sang máy móc, mỏ than. Giờ tài sản đã tới hai trăm triệu rupee.
Quy theo tỷ giá, nhà Birla thật ra còn giàu hơn cả Tổng đốc, huống hồ còn nhà Tata.
Nhà Tata trong Thế chiến thứ nhất kiếm lời kếch sù, sau chiến tranh lần lượt dựng xí nghiệp trong các ngành phát điện, hóa chất, máy móc, dầu mỡ, xi măng lẫn tài chính. Tới trước khi Thế chiến thứ hai nổ ra, công ty Tata cha con thông qua cơ quan quản lý đã khống chế hai mươi hai công ty, tập đoàn độc quyền đã thành hình.
Nhà Birla cùng nhà Tata, cộng với đám nhà giàu Ấn Độ rải khắp tiểu lục địa, làm đủ nghề đủ nghiệp, đều nhận được lời mời của Nam tước Barron, chuẩn bị tới New Delhi, xem người Anh rốt cuộc muốn làm gì.
Mùa đông ngắn ngủi của Ấn Độ lại qua rồi, ngắn đến mức Alan Wilson còn chẳng thấy nó đã tới. Trên trần căn hộ, chiếc quạt trần quay vù vù mà chậm rì như trong mộng.
Cửa sổ lắp khung lưới sắt, ngoài lưới là một khu vườn nhiệt đới, mấy con đường nhỏ chằng chịt ngang dọc. Trồng kín trúc đào châu Âu, cọ dầu. Yên tĩnh lạ thường. Trong vườn không một ngọn gió, trong nhà tối om.
Căn phòng rộng thênh, đồ đạc mạ vàng giả. Một cây đàn dương cầm. Đèn chùm tắt ngúm. Bày đủ thứ hoa cỏ. Ngoài chiếc quạt quay lấy lệ như trong mộng kia, mọi thứ đều lặng như tờ.
Vấn đề người Rohingya chẳng qua làm cho vui, để Tổng đốc cùng Nehru và Aung San gặp nhau, cốt để che mắt cho cuộc nói chuyện giữa hắn với đám nhà giàu đứng trung gian. Vì thế hắn phải chuẩn bị cho thật đủ, để những nhà giàu Ấn Độ đã trưởng thành kia chịu nhả tiền ra.