Lại nói, vừa bước ra khỏi phòng của Churchill, Nam tước Barron cùng Alan Wilson vẫn còn bàn chuyện về vị thủ tướng vĩ đại. Alan nói:
- Thủ tướng không quên những người chúng ta ở hải ngoại. Xí nghiệp quốc doanh quy mô lớn xuất hiện, ắt phải có người quản lý. Với Đế quốc Anh, đây cũng là chuyện tốt. Những xí nghiệp ấy tóm lại vẫn cần người trông nom, lẽ nào lại để Công đảng hay Đảng Bảo thủ cử người tới quản?
Nam tước Barron nghe xong, mặt thản nhiên đáp:
- Chỉ riêng điểm ấy, thủ tướng đã đáng kính hơn ngài Churchill nhiều. Ngài Churchill còn cho rằng mình thua oan. Ông ta không thua thì ai thua?
- Phải lắm, phải lắm, quan trọng nhất vẫn là chuyện miếng ăn. Tôi tin ngài Edward và ngài Norman đều đồng lòng một điểm, những xí nghiệp quốc hữu hóa ấy giao cho người đáng tin vẫn là ổn thỏa nhất. Alan Wilson giữ đúng giọng với cấp trên của mình. Có lẽ khi về nước, chúng ta có thể kiếm một chỗ không tệ. Với công chức Ấn Độ thuộc Anh như chúng ta, giờ đã nên tính chuyện ấy rồi, chẳng còn sớm sủa gì đâu.
Vị cựu thủ tướng được người người kính trọng, chớp mắt đã lại biến thành ngài Churchill. Người đi trà nguội, trông vào đó đủ thấy.
Clinton từng có một câu gói gọn đúng cảnh ngộ hiện tại của Churchill: Đồ ngốc, vấn đề nằm ở kinh tế.
Có điều đó vốn là quan hệ hợp tác chân chính giữa công chức và chính khách. Có gì không phải đâu?
Nếu cần, Alan Wilson thậm chí có thể kết bạn với McCarthy, giúp hắn lùng bắt phần tử thân Liên Xô. Nhất là Hollywood vốn tàng ô nạp cấu, nhìn đã giống sào huyệt của bọn thân Liên Xô, nhất định phải tra xét nghiêm.
Sau khi lần lượt gặp Jinnah và Gandhi, lịch trình tiếp theo sẽ là ra vẻ gần dân. Rồi sau đó bàn tới vấn đề người Rohingya. Còn sau nữa ư? Tổng đốc cũng phải kết hợp làm việc với nghỉ ngơi, nên qua Tích Lan nghỉ phép rồi.
Đặc sứ giải quyết chuyện Ấn Độ thuộc Anh là Churchill cùng vợ chồng tổng đốc ai nấy đều bận rộn. Ngài đặc sứ còn định lúc khó khăn xuất hiện sẽ để Tổng đốc Mountbatten yên lòng, cứ theo từng bước mà xử lý.
Lúc này Alan Wilson đương nhiên cũng có việc riêng. Hắn đang làm hai việc cùng lúc, một việc cần mở rộng suy nghĩ, nói toàn chuyện bịa đặt, một việc khác cần chặt chẽ, liên quan tới sách giáo khoa lịch sử Mã Lai.
Pamela Mountbatten tò mò nhìn xuống ngòi bút của Alan Wilson, từng chữ vuông hiện ra. Người đàn ông này thật có tài.
Còn Alan Wilson, vốn chưa hay mình đã được khen là có tài, vẫn đang dồn sức soạn bộ sách lịch sử cho vùng Mã Lai thuộc Anh mai sau, nơi một cộng đồng sẽ chiếm vừa khéo đúng một nửa dân số.
Còn dạy dỗ người Mã Lai ra sao thì không phải chuyện hắn quản được. Lẽ nào cả một thuộc địa to như thế lại để một mình hắn gánh hết việc?
Bên cạnh bàn chất một đống tài liệu tham khảo, nhưng thật ra hắn chẳng liếc lấy một lần. Hắn từng học sách giáo khoa lịch sử bản giáo dục nhân dân, cũng chẳng phải khoe khoang mà học khá giỏi, căn bản không cần tham khảo gì. Cứ theo quy luật hưng suy triều đại mà viết là xong.
Không pha vào một lời tình cảm dân tộc nào, thật ra hắn hoàn toàn có thể làm như vậy.
Thậm chí hắn còn rảnh rang trò chuyện với Pamela Mountbatten, chuyện trò cũng vẫn quanh việc trong tay.
Pamela không biết chữ Hán, tự nhiên chẳng hiểu thứ Alan đang viết là gì, chỉ dựa vào những lời khoe khoang về Ấn Độ trước đây của hắn mà đoán:
- Cũng là kiểu nước Trung Hoa bọn anh lợi hại lắm phải không?
- Khác chứ, đây là để dạy cho học trò, phải hoàn toàn không lẫn tình cảm riêng. Alan Wilson lắc đầu. Nếu soạn sách Ấn Độ theo kiểu khoe khoang Ấn Độ, thì đương nhiên phải thổi phồng vương triều Khổng Tước. Chỉ cần người Ấn vui vẻ, còn cần khách quan làm gì?
- Nhưng làm thế không được. Nếu vương triều Khổng Tước mà sống lại thì với người Anh chúng ta quả là hay quá. Hơn một trăm năm nay chúng ta vẫn không trị nổi đám dân đông đúc ở Ấn Độ. Nếu vương triều Khổng Tước sống lại, cuối cùng cũng có thể cho dân khắp tiểu lục địa hưởng đãi ngộ như người da đỏ ở châu Mỹ rồi. Tiếc là thứ chúng ta gặp phải lại là đế quốc Mogul.
Một đế quốc cách đây hơn hai nghìn năm, sao có thể đặt ngang với đế quốc cận đại. Lẽ nào mấy nghìn năm qua con người không hề tiến bộ? Kỹ thuật luyện kim đồ sắt đã đổi qua mấy đời rồi.
Những đối thủ mà Đế quốc Anh đánh bại sau cách mạng công nghiệp, không nghi ngờ gì đều là kẻ xuất sắc nhất của nền văn minh bản địa.
Ottoman, Mogul, Đại Thanh, Đế quốc Nga đều thế cả. Đó mới là quy luật phát triển chân chính của lịch sử. Đổi thành một vương triều cổ nhờ xa xôi mà đẹp lên, những đối thủ ấy chỉ thảm hơn, kết cục ngoài tệ hơn cũng chẳng đổi được gì.
Vương triều Khổng Tước với dân số ước tính hơn hai nghìn vạn ư? Ấn Độ thuộc Anh bây giờ lẽ ra đã giống nước Úc, căn bản không còn thổ dân nào nữa.
Bộ sách này của Alan Wilson còn sẽ gỡ bỏ những đoạn khơi gợi tình cảm dân tộc. Một thuộc địa cần tình cảm dân tộc làm gì.
Ít nhất không thể chĩa vào chính quyền thuộc địa. Nhưng có thể tô đậm cảnh quân viễn chinh nhà Nguyên đánh xuống quần đảo Đông Ấn, tiện bề châm ngòi mâu thuẫn giữa hai cộng đồng lớn.
Trong sách của người Mã Lai cũng vậy, sẽ nhấn mạnh đoạn Majapahit đánh bại quân viễn chinh nhà Nguyên ra sao. Mâu thuẫn dân tộc phải bồi dưỡng từ nhỏ, có thế kẻ đi cai trị mới ngủ yên được.
Majapahit có phải người Mã Lai hay không, còn phải xem xét theo cách nào. Hiểu rộng ra thì các quốc đảo Đông Nam Á, kể cả Philippines, đều tính là nhánh Mã Lai. Nếu gò theo kiểu khái niệm dân tộc Trung Hoa, đương nhiên thành lập.
Nói đi cũng phải nói lại, trong tuyên truyền của Quốc Đại hội cũng có khái niệm dân tộc Ấn Độ, rằng khắp tiểu lục địa bất kể ngôn ngữ tôn giáo đều là anh chị em một nhà. Liên đoàn Hồi giáo kịch liệt phản đối lý thuyết ấy.
- Ra ngoài dạo một lát! Làm xong việc trong tay, Alan Wilson mở lời mời. Pamela Mountbatten vẫn đợi sẵn. Đi đâu tìm được cô gái nghe lời như thế? Mấu chốt là phải ra tay từ sớm, ngay từ đầu đã dốc lòng vun trồng.
Cuộc sống của phu nhân tổng đốc trông còn bận rộn hơn cả tổng đốc. Dù đang ở Ấn Độ thuộc Anh, bà vẫn dõi theo thị trường chứng khoán đầy sóng gió. Ở New Delhi mà bảo không thể chơi cổ phiếu thì đúng là nghĩ quá nhiều. Ông Tưởng đánh trận còn vượt Thái Bình Dương điều khiển chứng khoán Mỹ từ xa được, New Delhi chẳng phải tiện hơn chiến trường sao? Để mắt tới chứng khoán Mỹ từ xa chẳng có gì khó.
Thậm chí nếu phu nhân tổng đốc có thua lỗ thì càng hay. Alan Wilson có thể lấy tạm ít công quỹ kéo phu nhân tổng đốc xuống nước, để bà hoàn toàn đứng về phía công chức Ấn Độ thuộc Anh.
Chút hao hụt tiền bạc đem so với tương lai của mười vạn công chức, bên nào nặng bên nào nhẹ hắn vẫn phân biệt được.
Tay trong tay, Pamela Mountbatten mở miệng hỏi:
- Nghe nói có nơi xảy ra chuyện văn vật Ấn Độ bị phá hoại? Em thấy trong báo cáo ở phủ Tổng đốc.
- Có chuyện ấy. Anh cũng biết ai làm, nhưng không cần tra xét. Giờ lòng người hoang mang, có kẻ muốn chừa cho mình đường lui cũng dễ hiểu. Alan Wilson gật đầu, trả lời thẳng câu hỏi này.
Đã là kẻ thống trị tiểu lục địa, lấy vài món văn vật đem bán thì sao? Có gì to tát đâu, cũng chẳng phải văn vật quan trọng gì.
Người Ấn căn bản không có lý do phản đối. Nhìn người Đức ngoan ngoãn kia kìa, bao nhiêu của cải hóa thành thuốc lá, chảy vào ủy ban mậu dịch khu Anh chiếm đóng, chẳng phải vẫn sống tốt đó sao?
Vả lại điều kiện bảo quản văn vật ở Ấn Độ vốn không tốt. Những món có giá trị lịch sử ấy, giao vào tay người đáng tin giữ gìn vẫn hợp lý hơn.
Alan Wilson thậm chí còn tính bàn với người Pháp, bứng Angkor Wat đi, biết đâu còn kiếm được ít đồ sưu tầm, bày trong nhà ngọc ngắm chơi.
Xứ Đông Ấn thuộc Hà Lan hình như có một ngôi đền Hindu lớn nhất thế giới. Đào hai pho tượng về dựng ở cổng trang viên, hắn thấy chẳng có gì quá đáng. Biết đâu Pamela Mountbatten lại vui.
Nghĩ tới đó, Alan Wilson hỏi:
- Pamela, em có pho tượng nào thích không?
- Em cũng thường thôi, không hứng thú với mấy thứ ấy. Pamela Mountbatten khẽ lắc đầu. Một câu nói đã cứu Angkor Wat khỏi họa diệt vong. Đặt vào thế giới thần tiên thì công đức đầy mình, lập tức thành thánh.
- Anh ở bên em thế này là em vui rồi. Ngày nào cũng làm chính trị thì chán chết. Pamela Mountbatten ngẩng khuôn mặt nhỏ, kể nỗi vui trong lòng.
- Đàn ông ai cũng là chính trị gia tiềm tàng, gần như đều thế cả. Alan Wilson bật cười. Mà em cũng chẳng cần hiểu. Chính trị, đó không phải việc của đàn bà, em cứ nói với mọi người như vậy. Em sẽ được yêu mến, hãy cười lên, đừng dính vào chính trị, mọi sự sẽ tốt đẹp. Em không biết đâu, chuyện gần đây xảy ra là hết sức tự nhiên, cho nên điểm quan trọng nhất là, nếu em cảm thấy có chuyện gì không phải như thế, em đừng nghĩ nữa, em cứ tìm anh giữa đám đông. Đừng sợ, mọi sự sẽ ổn thôi.
- Em phải biết, nhiều người cho rằng vợ của công chức nên và có thể lo liệu mọi việc. Giả như anh là một thằng ngốc, người ta sẽ chẳng hiểu anh đâu.
- Anh và em đều cho rằng, người vợ nên là hậu phương vững chắc bảo đảm cho chồng, cho chồng chỗ dựa tinh thần trong sự nghiệp lớn. Làm bà chủ nhà và người phụ nữ được yêu thương nhất, bởi sau lưng bất cứ người đàn ông thành đạt nào cũng luôn có một người phụ nữ mà hắn tin cậy, được yêu thương nhất và đầy tình ý. Em nhớ kỹ chưa?
- Em nghe không hiểu hết lời anh, nhưng bản năng mách em rằng hình như anh đang đòi hỏi em chuyện gì. Pamela Mountbatten nghiêng đầu nghĩ hồi lâu, bỗng nói. Đồ mặt dày, ai đồng ý làm vợ anh đâu.
- Nào, cho anh hưởng trước đãi ngộ của chồng đã. Alan Wilson ôm lấy Pamela Mountbatten, cúi đầu xuống. Thè lưỡi ra.
- Không, lần trước làm rễ lưỡi em đau hết cả. Pamela Mountbatten né tránh, không muốn cho kẻ này dễ dàng đạt được.
Công việc đương nhiên quan trọng, nhưng chuyện riêng cũng quan trọng. Không giải quyết chuyện riêng, lúc làm việc sẽ phân tâm, hiệu suất giảm sút. Alan Wilson làm vậy cũng là để làm việc tốt hơn, hết sức hợp tình hợp lý.
Ngày tháng cứ thế trôi qua từng chút một trong cảnh người ở phủ Tổng đốc cách xa vạn dặm mà điều khiển từ xa, trong những cử chỉ gần dân của tổng đốc, trong những lời dạy riêng của cựu thủ tướng Churchill, cùng quá trình vun đắp tình cảm của Alan Wilson.
Còn Gandhi thì đón nhận cơn nguy cơ lớn nhất kể từ khi lãnh đạo Quốc Đại hội. Nhường chính quyền cho Jinnah ư? Đừng nói để đông đảo tín đồ Ấn Độ giáo biết, ngay tầng lớp chóp bu Quốc Đại hội cũng không thể nào đồng ý.