Lại nói Derek cau mày, lên tiếng trước:
- Còn thiếu một chút ư? Ông Alan, ông phải biết một xí nghiệp tư nhân không phải một người nói là được.
- Nhất là xí nghiệp cỡ như Công ty Thép Hoa Kỳ. Dù tôi là giám đốc điều hành có tiếng nói, cũng chẳng xoay chuyển nổi ý kiến của đa số. Đó nào phải xí nghiệp gia đình.
Alan Wilson nhún vai, giọng cũng ra chiều bất đắc dĩ:
- Cũng vậy thôi, Ấn Độ thuộc Anh đâu phải một mình tôi định đoạt.
- Huống hồ đây lại không phải chuyện riêng của Ấn Độ thuộc Anh, cuối cùng thế nào London cũng phải hay. Đưa ra được phương án khiến quốc gia được lợi thì còn dễ nói, không đưa ra được thì tin rằng ông Derek cũng rõ cái phức tạp trong chính trị.
- Tôi hiểu quá đi chứ, ông khỏi phải dùng lời lẽ quan trường giải thích nữa. Derek ra vẻ lão luyện chốn giang hồ, chặn họng trước khi Alan Wilson kịp thao thao bất tuyệt.
Cả hai đều cảm thấy đã tiến rất gần tới đích. Song cũng như lời lẽ của hai người vừa rồi, chuyện này đâu phải hai cái miệng mở ra là quyết được. Bên trên Alan Wilson còn có thủ lĩnh công chức ở London, sau lưng Derek còn có các vị giám đốc khác của Công ty Thép Hoa Kỳ. Trông thấy ánh bình minh của thắng lợi, suy cho cùng vẫn chưa phải thắng lợi.
Quyền quyết định không nằm ở Ấn Độ thuộc Anh, mà nằm ở nước Anh và nước Mỹ, ở Pittsburgh và London. Nơi ấy mới là chỗ đưa ra chủ ý.
Khó khăn cũng không phải không có. Ví như hiện giờ Ấn Độ thuộc Anh trông có vẻ yên ổn, nhưng một khi Ấn Độ độc lập, liệu có giữ được nguồn quặng sắt ổn định hay không. Về điểm này Alan Wilson bàn từ gốc gác lịch sử cho tới hiện trạng.
- Về thực chất, cái Ấn Độ như lời ông Nehru nói, xét trên ý nghĩa văn hóa thì có tồn tại, vì Ấn Độ giáo còn sờ sờ ra đó. Nhưng một quốc gia mang tên Ấn Độ thì đã là chuyện xa xưa lắm rồi. Lịch sử của tiểu quốc Mysore còn dài hơn tuổi lập quốc của nước Mỹ. Hiện trạng không có lý do gì thay đổi. Chúng tôi sẽ để lại cho nước Ấn Độ sau độc lập một liên bang lỏng lẻo. Nỗi lo của ông Derek không phải hoàn toàn vô căn cứ, nhưng khả năng xảy ra cực kỳ nhỏ.
Chưa kể, Ấn Độ thuộc Anh, nhất là từ sau khi Alan Wilson trở lại, việc duy nhất chưa từng bỏ dở mà cứ thúc đẩy liên tục chính là giải trừ quân bị.
Trong Thế chiến thứ hai, Ấn Độ thuộc Anh có gần hai trăm bảy mươi vạn quân. Nhờ cố gắng ấy, tới nay đã rút xuống còn chín mươi lăm vạn.
Thật ra việc cắt giảm quân số còn chưa xong. Dẫu sao đây là chuyện bớt gánh nặng tài chính, bản quốc còn cần tiền chi viện, dĩ nhiên đáng để Phủ Tổng đốc ra sức thúc đẩy. Đợi tới ngày Ấn Độ thuộc Anh độc lập còn lại bao nhiêu quân, tới lúc đó hãy tính.
Trong chín mươi lăm vạn quân hiện nay, tín đồ Hòa bình giáo chiếm phần đúng với tỷ lệ dân số, người Sikh thì chiếm phần vượt xa tỷ lệ dân số. Còn về phía các tiểu quốc, mấy tiểu quốc lớn quan trọng cộng lại cũng có hai mươi vạn quân riêng.
Tuy chưa gọi là cân bằng hoàn hảo, nhưng sau độc lập Nehru chắc chắn phải mất một thời gian mới gây dựng lại được đám quân sai khiến vừa tay.
Mỏ sắt suy cho cùng nằm trong tiểu quốc nửa độc lập, chứ không nằm trong tỉnh do Nehru trực tiếp chi phối. Cho nên xét toàn cục, Alan Wilson mong Derek tin rằng rủi ro có thể phòng, có thể giữ.
- Trừ phi ông Derek không tin vào bản lĩnh chính trị của Đế quốc Anh. Alan Wilson làm như bị xúc phạm, sắc mặt cũng trở nên nghiêm trang.
- Thứ khác ta có thể không tin, chứ nhắc tới bản lĩnh chính trị thì ta tin, mà không chỉ nước Mỹ tin. Derek từng được huấn luyện chuyên nghiệp, buồn cười mấy cũng không cười, trừ phi không nhịn nổi, hà hà...
Hắn tin chẳng những nước Mỹ tin, mà nước Pháp, nước Đức cho tới Liên Xô đều vô cùng tin vào nghệ thuật chính trị của Đế quốc Anh. Vô số cuộc chiến trong quá khứ đã chứng minh điểm ấy.
Cảm nhận thiên mệnh tỏ ràng của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Derek không cho rằng còn nước nào khác có thể như nước Mỹ mà thoát khỏi chiếc lồng do Đế quốc Anh dựng sẵn. Chuyện đó không thể nào.
Tiến triển hôm ấy cũng không lớn, nhưng hai người vẫn chia tay trong hữu hảo. Derek còn phải nếm trải phong tình đất lạ, Alan Wilson còn phải về nấu cơm. Vì Đế quốc Anh mà hắn đã hy sinh quá nhiều.
Một ức đô la! Con số này đã vượt quá đánh giá của phía London. Trước mặt đứa con nghịch ngợm trò giỏi hơn thầy, Đế quốc Anh cũng hoá ra hẹp hòi. Nói cho cùng thương nhân vốn làm nghề ấy, quan liêu thì chưa chắc.
Thật ra đối với nước Anh, tìm được người mua để sang tay đã không tính là lỗ, cho nên lúc đánh giá mới tỏ ra hơi dè dặt.
Nhưng không sao, đám quan liêu London chậm chân biết nhục mà gắng lên. Một mặt bảo Alan Wilson cố tranh thủ, mặt khác Edward Bridges thấy đã tới lúc cho vị thủ tướng Attlee đáng kính biết chuyện tốt này.
Trước đây không phải chưa từng hé gió, chỉ mới nêu một câu hỏi giả định để thăm dò, còn bây giờ có thể để thủ tướng quyết định.
Edward Bridges tới văn phòng thủ tướng, khá trùng hợp, không có người khác.
- Edward, mời ngồi. Attlee hơi ngạc nhiên. Edward Bridges phần lớn thời gian không tới chỗ ông, mà dẫn theo Norman Brooke đi làm quen công việc các bộ.
- Thủ tướng tôn kính, không làm phiền ông chứ? Edward Bridges khẽ gật đầu coi như chào hỏi, rồi ngồi xuống đối diện Thủ tướng Attlee, mở miệng nói, hôm nay có một việc, thấy cần phải để thủ tướng hay.
- Việc gì? Thủ tướng Attlee cười ha hả hỏi lại, rồi sắc mặt trở nên nghiêm nghị, cần thiết ư? Có nơi nào xảy ra chuyện sao?
Mỗi khi Edward Bridges nói tới hai chữ cần thiết, thường là đã xuất hiện việc bắt buộc phải để ông hay.
- Không phải nơi nào xảy ra chuyện, mà là một việc có thể là tốt, cũng có thể là xấu. Edward Bridges trầm ngâm một lát rồi nói, còn nhớ mấy hôm trước, tôi từng bàn với thủ tướng có xí nghiệp Mỹ muốn mua một mỏ sắt của Ấn Độ thuộc Anh không?
- Có nói, nhưng hôm đó ông cũng bảo mọi sự còn chưa định. Thủ tướng Attlee nhớ tình cảnh hôm ấy, bên cạnh ông còn có viên thư ký chính trị do Công đảng bố trí, hôm đó cũng có mặt.
- Phải, thủ tướng tôn kính, hôm đó quả thật còn chưa định. Edward Bridges trước hết khẳng định trí nhớ trác tuyệt của thủ tướng, rồi chuyển giọng, vốn tôi cũng coi việc ấy như một bản thông báo thường lệ của Ấn Độ thuộc Anh, không để trong lòng. Nhưng vì thận trọng trước sau như một, vẫn để quan viên sở tại tiếp xúc với phía bên kia, hoàn toàn là xét tới quan hệ đồng minh, tuyệt không pha chút thành kiến riêng nào.
Nhận công về mình trước, Edward Bridges mới bàn tới tiến triển mới nhất về mỏ sắt Mysore.
Thủ tướng Attlee vốn bình tĩnh như thường, cho tới khi nghe tới con số một ức đô la!
Nợ nần hiện nay của nước Anh là con số khổng lồ trên trời, riêng nợ nước ngoài đã có ba mươi ức bảng. Dưới áp lực kinh tế ấy, việc không mặn mà với Ấn Độ thuộc Anh ngày càng chẳng còn béo bở từ sau Thế chiến thứ nhất cũng dễ hiểu.
Attlee muốn rút sức lực ở Ấn Độ thuộc Anh ra, đặt vào những thuộc địa dễ khống chế hơn, tiến hành thu hẹp chiến lược.
Tuy gần một năm nay, Ấn Độ thuộc Anh dường như bỗng lại thành con bò sữa nuôi Đế quốc Anh, nhưng điểm này Edward Bridges cũng nói rõ, đó là điều không bền. Một khi người Ấn Độ quyết đứng lên, nước Anh sẽ phải nôn ra hết số thu hiện nay.
Ôm khoản nợ nước ngoài đồ sộ, hàng loạt kế hoạch của Attlee đều thiếu trước hụt sau. Giờ nghe Edward Bridges nhắc tới một ức đô la, không sao không xúc động.
- Một mỏ sắt mà bán được một ức đô la? Thủ tướng Attlee nghiêm túc hỏi lại, hết sức ngạc nhiên về chuyện ấy.
- Thật ra là mỏ sắt phẩm chất tốt nhất của Ấn Độ thuộc Anh, nằm trong địa giới tiểu quốc Mysore. Edward Bridges giải thích, là phía người Mỹ chủ động tìm tới, chúng ta giữ thái độ dè dặt, nhưng người Mỹ vô cùng sốt sắng. Lúc đầu cũng không loại trừ khả năng người Mỹ thừa lửa cháy nhà đi hôi của, sự thật cũng đúng là vậy, giá mở đầu của người Mỹ là ba nghìn vạn đô la.
Thủ tướng Attlee thật muốn nói ba nghìn vạn đô la cũng được rồi, đều là lúc nào rồi, không nhìn xem nợ nước ngoài của Đế quốc Anh bây giờ ra sao. Người Mỹ lúc này chưa giục trả tiền, nhưng khó bảo lúc nào sực nhớ ra.
Có điều, giờ chẳng phải đã có giá một ức ra đó ư? Trước bản báo giá một ức đô la, Thủ tướng Attlee tỏ ra nồng nhiệt, bây giờ đã tới bước nào rồi? Nắm chắc thành công được bao nhiêu.
- Nếu chấp nhận giá một ức, tỷ lệ thành công dĩ nhiên là một trăm phần trăm. Thật ra tôi từng đánh giá gộp một lần, định giá là hai nghìn năm trăm vạn bảng. Edward Bridges thẳng thừng bớt đi năm trăm vạn bảng trong con số đánh giá, như vậy số dôi ra một cách tự nhiên chính là nhờ ông, vị thư ký nội các này, bày mưu trong màn trướng mà quyết thắng ngoài nghìn dặm, khiến người Mỹ không thể không ký hiệp ước dưới chân thành.
Dĩ nhiên ông ta cũng không quên Alan Wilson, đây dĩ nhiên còn có công lao đàm phán gian khổ của công chức Ấn Độ thuộc Anh.
- Không sai, tài sản của Đế quốc Anh phải được nhìn nhận công bằng. Thủ tướng Attlee dùng lời lẽ đầy chính nghĩa, khẳng định công trạng của Edward Bridges.
Thuế khóa của Ấn Độ thuộc Anh, trong Thế chiến thứ nhất cũng chỉ một ức bảng, bây giờ cũng chưa tới hai ức. Mà vẫn là lục tung hòm tủ vơ vét ra. Trước chiến tranh, thuế của Ấn Độ thuộc Anh còn chưa tới một ức bảng.
Giờ chỉ một mỏ sắt đã bán giá ba nghìn vạn bảng, gần bằng một phần ba thu nhập năm thường của Ấn Độ thuộc Anh.
- Người Mỹ tuy là đồng minh, nhưng chúng ta cũng không thể bán rẻ di sản của đế quốc. Thủ tướng Attlee khẳng định việc này làm đúng. Tuy ông xuất thân Công đảng, nhưng chính vì xuất thân Công đảng, ông mới hiểu giá trị của cải, tuyệt không làm chuyện lỗ vốn lấy tiếng.
Thủ tướng Attlee vốn đã chuẩn bị tâm lý cho nền độc lập cuối cùng của Ấn Độ thuộc Anh, không phản đối việc đem tích lũy trăm năm kinh doanh của Đế quốc Anh trước đây đổi thành tiền mặt. Ông không phải Churchill, chỉ giữ thể diện Đế quốc Anh bằng miệng. Kiếm tiền mà, có gì phải ngượng.
- Dĩ nhiên, bất kể là ai cũng không thể thừa lửa cháy nhà đi hôi của. Edward Bridges mang vẻ mặt thán phục nói, sự quyết đoán đầy khí phách của ông sẽ là then chốt cho thành công của vụ mua bán lần này.