Ở cuối con đường thẳng tắp dẫn tới cung điện Victoria, trước cổng Phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh, các công chức xếp thành hàng, tụ tập chờ lãnh tụ Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo tới.
Phủ Tổng đốc tiếp đón họ bằng lễ nghi trọng thể chưa từng thấy. Khu vườn xanh um, vòi phun nước tung bọt trắng xóa. Dưới nắng, cầu vồng hiện lên rực rỡ, chẳng còn chút dấu vết nào của cảnh hạn hán đang lan khắp Ấn Độ thuộc Anh.
- Thưa trợ lý, có phải chúng ta tiếp đãi người Ấn quá hậu hĩnh rồi không? Edder lên tiếng, vẻ sốt ruột.
- Người Mỹ có câu, tay cầm gậy lớn nhưng mặt vẫn nở nụ cười. Tiếp đãi trọng thể đâu có tốn tiền! Cậu nhặt được tiền còn phải cúi xuống kia mà. Alan Wilson thản nhiên quệt mồ hôi, rồi ung dung đáp: - Làm vậy mới cho thấy Phủ Tổng đốc đi đầu trong cuộc chống hạn chứ. À, cất hết rượu vang với bít tết đi. Đến bữa trưa, cứ tùy tiện mang ra vài chiếc bánh dẹt cho đại diện hai đảng là được. Việc lớn nhất của Ấn Độ thuộc Anh lúc này là chống hạn, chúng ta cũng không thể ăn tiêu xa xỉ quá, phải không?
Alan Wilson lên tiếng phê bình thói tư bản xấu xí của Edder, nhặt được tiền mà còn chê phải cúi lưng. Bàn xong chuyện này, đợi Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo ra về, tối nay hắn nhất định sẽ bắt Edder tự phạt ba chén rượu để kiểm điểm.
Đã đến nước này rồi, hàng trăm triệu dân trên tiểu lục địa đang đứng trước nạn đói, vậy mà vẫn có kẻ buông lời mỉa mai giữa ban ngày ban mặt.
Tự phạt ba chén có thể xem như chuộc lỗi, nhưng Alan Wilson chưa định dễ dàng bỏ qua cho Edder. Hắn hỏi:
- Điện trả lời từ Hương Cảng đã gửi tới chưa? Đừng bảo là bên đó cũng chẳng làm gì đấy nhé.
- Đã hồi điện cho Phủ Tổng đốc Hương Cảng rồi. Edder đáp nhanh: - Chúng tôi cũng đề xuất mở cửa biên giới, tiếp nhận người tị nạn. Trong một năm, Hương Cảng đã thay mấy vị tổng đốc, nên chúng tôi phải nhờ viên chuyên viên tại địa phương liên lạc.
- Thế thì tốt. Hương Cảng có vị trí đặc biệt, là một ô cửa sổ, mà cửa sổ ấy nhìn được cả hai chiều. Trước mắt, việc quan trọng nhất là cân bằng dân số tại thuộc địa Mã Lai. Người Mã Lai đã ở quá gần rồi.
Trong hệ thống thuộc địa của Đế quốc Anh, Ấn Độ thuộc Anh có vị thế đặc biệt, thường xuyên liên lạc và trao đổi với các thuộc địa khác. Nếu không nhờ những mối liên hệ ấy, Alan Wilson đã chẳng biết nạn đói năm 1946 còn lan tới cả Đông Á.
Hỏi kỹ mới hay tình hình ở Đông Á cũng chẳng sáng sủa gì. Đã có người đói chạy sang Hương Cảng, nghĩ rộng ra thì bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản hẳn cũng khó tránh khỏi cảnh khốn cùng.
Ngay cả Đức cũng có tin xảy ra khủng hoảng lương thực. Đức nằm ở châu Âu, nơi Mỹ và Liên Xô đang ra sức đóng vai người đứng đắn. Đông Á còn kém châu Âu một bậc, tình hình làm sao khá hơn được.
Hiện có thể xác định thuộc địa Mã Lai của Anh không bị nạn đói đang lan khắp Âu Á lần này ảnh hưởng.
Vấn đề lớn nhất của Mã Lai thuộc Anh lúc này là dân số quá thưa. Sau khi xén của Thái Lan một miếng, diện tích Mã Lai thuộc Anh đã gần năm trăm nghìn kilômét vuông, tổng dân số lên tới sáu triệu người.
Thế nhưng ngay sát bên Mã Lai thuộc Anh là đảo Java, trung tâm của Đông Ấn thuộc Hà Lan, với dân số đã vượt tám mươi triệu. Hơn nữa, sau khi cắt đất ở eo đất Kra của Thái Lan, thành phần dân cư tại Mã Lai thuộc Anh càng mất cân đối.
Người sống ở eo đất Kra giáp với Mã Lai thuộc Anh vốn đã là người Mã Lai. Về sau, nơi này cũng trở thành điểm nóng của phong trào ly khai ở Thái Lan. Giờ đây, chỉ bằng một tờ hiệp ước, vùng đất ấy đã nhập vào Mã Lai thuộc Anh, khiến số tín đồ Hồi giáo tại đây càng đông thêm.
Với Alan Wilson, kẻ đang tìm cách cân bằng dân số giữa các sắc tộc, đây là tin chẳng lành.
Sau khi biết Đông Á cũng đang đói kém, hắn nghĩ lại, thấy đây đồng thời là một cơ hội. Phủ Tổng đốc New Delhi bèn yêu cầu Hương Cảng xét tình hình chung mà mở cửa biên giới. Hương Cảng bé tẹo, chẳng thể chứa nổi bao nhiêu người, nhưng Mã Lai thuộc Anh với diện tích gần năm trăm nghìn kilômét vuông thì thừa chỗ để tiếp nhận họ.
Sáng nay, Alan Wilson bận gửi điện sang Mã Lai thuộc Anh, hỏi chênh lệch dân số giữa hai sắc tộc. Xét về khoảng cách, người Mã Lai ở Đông Ấn thuộc Hà Lan vượt biên trái phép không mấy khó khăn. Đưa thêm người Hoa vào sẽ có lợi cho tính toán lâu dài.
Về giáo dục, chính quyền thuộc địa Mã Lai nên thẳng thắn nói rõ với người Hoa rằng họ không phải một bộ phận của Mã Lai thuộc Anh, mà là một sắc tộc được dùng làm lực lượng hỗ trợ cho chính quyền thuộc địa.
Nghe thì khó lọt tai, nhưng ở các nước Đông Nam Á thời thuộc địa, người Hoa quả thực thường giữ vai trò ấy. Họ là lực lượng từ bên ngoài do chính quyền thuộc địa đưa vào, giúp chính quyền đàn áp sự chống đối của dân bản địa.
Dĩ nhiên, sau nhiều đời sinh sống tại đó, không ít người đã lầm tưởng mình mới là chủ nhân của vùng đất ấy.
Họ nghĩ rằng sau khi độc lập, mình sẽ được quyền làm chủ. Theo Alan Wilson, cái lầm tưởng này phải được uốn nắn ngay, ra tay phải nhanh mà cũng phải đủ mạnh.
Muốn ngăn cái lầm tưởng ấy từ gốc rễ, vẫn phải bắt đầu từ giáo dục. Vì vậy, sách giáo khoa dành cho người Hoa tại Mã Lai thuộc Anh cần nói rõ họ không phải dân bản địa. Đó vốn là sự thật, mà kể lại sự thật thì chẳng ai có thể phản đối.
Ngay từ trong trường học, phải giữ cho người Hoa luôn mang tâm thế của khách. Làm được vậy, mục tiêu để nước Anh tiếp tục bám trụ tại đây đã thành công được một nửa.
Việc dạy dỗ hai sắc tộc đương nhiên phải chia riêng, một bên học tiếng Hoa, bên kia học tiếng Mã Lai. Hai bên không được học ngôn ngữ của nhau, nhưng ở bậc cao hơn sẽ đưa tài liệu tiếng Anh vào giảng dạy, vân vân…
Còn nhiều thời gian, Alan Wilson có thể từ từ dẫn dắt sự thay đổi sâu rộng trong xã hội Mã Lai. Trước tiên, hắn phải có một màn kết thúc đẹp ở Ấn Độ thuộc Anh. Mấu chốt là điện tín không thể nói cho hết, mà hắn thì có quá nhiều ý tưởng về Mã Lai.
- Nhắc tới chuyện Đông Ấn thuộc Hà Lan, Lord Killearn đang giúp người Hà Lan thu xếp, thương lượng với dân bản địa. Câu chuyện lại tự nhiên chuyển sang Đông Nam Á. Edder nói về vai trò hiện tại của nước Anh trong cuộc chiến ở Đông Ấn thuộc Hà Lan.
- Cũng chỉ có tác dụng tạm thời thôi. Nếu có bom nguyên tử, tôi đã ném xuống Jakarta tám lần rồi. Alan Wilson phì cười, vẻ đắc ý lộ sát khí. - Ở Brussels, tôi từng bàn với người Hà Lan về chuyện này. Nếu không giữ nổi thì chia nhỏ ra, làm gương cho những thuộc địa sau này muốn độc lập. Xem ra người Pháp còn tán thành ý ấy hơn.
Chia nhỏ lãnh thổ cũng có thể áp dụng với Ấn Độ thuộc Anh hiện nay. Đám nghị sĩ ở London ngày nào cũng mơ tưởng viển vông. Làm gì có ai hiểu tình hình địa phương hơn các công chức kỳ cựu ở Ấn Độ thuộc Anh?
Trong lúc các công chức Phủ Tổng đốc đứng trước cổng, phát huy tài ba bàn chuyện thiên hạ, cười Mỹ thiếu mưu lược, chê Liên Xô ít khôn ngoan, đoàn đại diện Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo đã vào khu New Delhi nơi người Anh sinh sống.
Những người Anh định cư ở New Delhi cũng trông thấy đoàn người đang tiến về Phủ Tổng đốc. Không ít người im lặng, chỉ đưa mắt khinh miệt dõi theo đoàn cho đến khi họ khuất bóng.
Không thể trách Phủ Tổng đốc không bố trí xe. Gandhi vốn thích sống thanh đạm nơi thôn dã, làm vậy cũng là vì muốn nghĩ cho ông.
Đoàn người vừa xuất hiện trước cổng, Alan Wilson đã sải bước tới, chủ động nắm lấy bàn tay gầy guộc của Gandhi. Mặt hắn ánh lên vẻ mong ngóng như thể muốn nói cuối cùng các ông cũng tới rồi.
- Thưa ngài Gandhi đáng kính, phiền ngài đích thân đến đây. Nhưng chuyện này, khắp Ấn Độ thuộc Anh chỉ có ngài mới đủ uy tín để nhận được sự ủng hộ của dân chúng trên tiểu lục địa.
- Thưa ngài Jinnah, thưa ngài Nehru, hai vị đến được đây thật tốt quá.
Alan Wilson không quên cả Nehru, nhân vật nắm thực quyền trong Quốc Đại hội, lẫn Ali Jinnah, lãnh tụ Liên đoàn Hồi giáo. Hắn cất tiếng chào họ bằng giọng đầy kính trọng.
Edder quay mặt đi, chăm chú nhìn cành lá những hàng cây trồng dọc con đường lớn trong Phủ Tổng đốc. Nếu nhớ không nhầm, Edder nhớ viên trợ lý chuyên viên đang thân mật chuyện trò với những vị khách kia vừa mới nói gì đó về chuyện ném bom tám lần…
- Chuyện này liên quan đến an nguy của dân chúng trên tiểu lục địa. Tôi đã là người già, chẳng có lý do gì để không đến. Gandhi khẽ cúi đầu, ánh mắt sau cặp kính trông như đầy trí tuệ. Ông cất lời chào bằng giọng ôn hòa.
- Đó cũng chính là lý do chúng tôi mời Liên đoàn Hồi giáo và Quốc Đại hội tới đây. Giờ phút này, mọi người nên gác hết tư tâm sang một bên, đồng lòng đoàn kết để vượt qua hoạn nạn.
Alan Wilson bày ra vẻ đau đáu vì dân, giọng nói chân tình tha thiết.
Trông hắn hệt như được hào quang Phật tổ soi rọi, như Phật đà giáng thế. Sau đó, hắn đưa tay mời hai đoàn đại diện vào Phủ Tổng đốc.
Alan Wilson nhập vai hết sức tự nhiên, đi bên cạnh Gandhi, Nehru và Ali Jinnah, dùng giọng than thở kể cho họ nghe những thử thách nghiêm trọng mà Ấn Độ thuộc Anh đang phải đối mặt.
- Điều khiến chúng tôi tức giận nhất là không ít thương nhân lương thực ở các thành phố nhân lúc đói kém mà đầu cơ tích trữ, thật đáng ghét.
Đứng ở vị thế đạo đức cao đẹp, Alan Wilson nói mãi không thôi, quanh co chỉ ra rằng người Ấn phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong chuyện này, chứ không phải người Anh.
- Chưa kể một số kẻ chống Anh đã nhân cơ hội đốt kho lương thực ở Liên hiệp tỉnh. Hơn một triệu tấn lúa mì hóa thành tro bụi. Tổn thất ấy quá lớn. Liên hiệp tỉnh là nơi đông dân nhất Ấn Độ thuộc Anh, chỉ cần xảy ra thiếu lương thực, tai họa sẽ vô cùng khủng khiếp.
Sau một hồi nói lời đẹp đẽ, vừa đẩy trách nhiệm sang người khác vừa kêu gọi hai giáo phái, hai đảng phái đoàn kết, mọi người đã tới bậc thềm Phủ Tổng đốc. Ngài Baron lúc này mới khoan thai bước tới. Nhưng vì tôn trọng khách, ông vẫn xuống bậc thềm đón đại diện Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo.
Sau vài câu xã giao, mọi người chính thức vào Phủ Tổng đốc. Cuộc gặp liên quan đến tương lai hàng trăm triệu dân trên tiểu lục địa, giữa bao ánh mắt mong chờ, cuối cùng cũng mở màn.
Phía Phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh, ngài Baron đích thân chủ trì, còn Alan Wilson là một trong những người dự thính.
Liên đoàn Hồi giáo do lãnh tụ Ali Jinnah dẫn đầu. Về phía Quốc Đại hội, ngoài Patel đang trên đường tới London, hai trong ba nhân vật trụ cột là Gandhi và Nehru đều có mặt.
Ngài Baron bắt đầu cuộc đàm phán ba bên bằng giọng chậm rãi, nặng nề. Sau khi nhắc lại chuyện kho lương bị đốt và thương nhân đầu cơ phá rối, ông định hướng cuộc bàn bạc bằng lời cảnh báo:
- Nếu không được kiềm chế, nạn hạn hán lần này sẽ nghiêm trọng hơn Nạn đói Bengal rất nhiều, thậm chí có thể khiến một nửa dân số Ấn Độ chết đói.
Alan Wilson đau đớn lấy tay che miệng. Vốn dĩ một nửa dân số sẽ chết đói, nhưng nhờ Phủ Tổng đốc tính toán xoay xở, thiệt hại cuối cùng lại chẳng đáng kể.