- Nhưng chuyện này cũng khiến ta phải nhớ một điều. Lương thực của Liên Xô tuyệt đối không được xảy ra vấn đề. Ta không muốn cảnh tượng hồi thập niên ba mươi lặp lại lần nữa.
Stalin chậm rãi lên tiếng.
Do khác biệt về kinh độ và vĩ độ, khủng hoảng lương thực ở Liên Xô vốn sẽ xảy ra muộn hơn. Lúc này, tại Ấn Độ thuộc Anh đã xuất hiện người lên tiếng cảnh báo. Stalin vốn cũng đang dốc sức cho công cuộc khôi phục đất nước sau chiến tranh. Xem xong trò náo nhiệt bên ngoài, ông lập tức quay mắt nhìn lại tình hình trong nước.
Tại Ukraine, những báo cáo đầu tiên về dấu hiệu hạn hán đã xuất hiện. Ấn Độ thuộc Anh thì la hét khắp nơi rằng mình sắp phải đối mặt với một trận hạn hán nghiêm trọng. Chuyện ấy khiến Stalin bắt đầu nhìn nhận lại vấn đề tương tự đang manh nha trong lãnh thổ Liên Xô.
Năm chiến tranh kết thúc, sản lượng lương thực của Liên Xô chỉ còn bằng bảy phần mười thời kỳ trước chiến tranh. Nhưng người Liên Xô không sợ hãi. Họ đã đánh bại nước Đức hùng mạnh, lẽ nào lại không thể nhanh chóng khôi phục nền nông nghiệp của mình?
Sau hai lần trải qua đại nạn đói, người Liên Xô đã có kinh nghiệm. Ngay khi những dấu hiệu đầu tiên của thiên tai xuất hiện, họ lập tức cảnh giác. Các địa phương nhanh chóng gửi kiến nghị lên Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, mong lãnh tụ Stalin cứu trợ vùng bị nạn, đồng thời điều chỉnh kế hoạch phân phối và tiêu dùng lương thực để ứng phó với nạn đói.
- Bảo đồng chí Khrushchev đến Moskva một chuyến. Ta muốn biết rõ tình hình Ukraine.
Thấy Ấn Độ thuộc Anh đã hoảng hốt đến mức dùng cả trò vừa ăn cắp vừa la làng, Stalin quyết định phải xem xét tình hình thực tế ở Ukraine.
Bấy giờ mới là tháng sáu. So với trận hạn hán trong lịch sử, bắt đầu từ tháng bảy rồi kéo dài sang tận năm sau, tình hình hiện tại vẫn còn sớm hơn một tháng. Nhờ màn trình diễn của Ấn Độ thuộc Anh, Moskva đã chú ý đến nạn hạn hán ở Ukraine, nơi những báo cáo đầu tiên cũng vừa được gửi lên.
Đức và Liên Xô nằm trong cùng một vùng khí hậu. Khi Ấn Độ thuộc Anh phải đối mặt với hạn hán, nước Đức cũng xuất hiện dấu hiệu báo trước nạn đói do hậu quả chiến tranh và thời tiết khắc nghiệt.
Tin tức về việc Ấn Độ thuộc Anh chống hạn truyền đến, được đăng trên báo chí và trở thành đề tài thời sự. Người Đức cũng bắt đầu nhìn lại cuộc sống quanh mình. Trong bản báo cáo gửi về London, Ủy ban Thương mại ở khu chiếm đóng của Anh cho biết nước Đức đã xuất hiện dấu hiệu của nạn đói.
Không chỉ riêng nước Đức. Trong bản báo cáo gửi Ủy ban Cấp ngân sách Hạ viện Hoa Kỳ, LaGuardia, Tổng giám đốc Cơ quan Cứu trợ và Phục hồi của Liên Hợp Quốc, chỉ rõ rằng nạn đói lần này tuyệt đối không dừng ở Ấn Độ thuộc Anh.
Tin tức chúng tôi nhận được cho thấy Đông Âu, Viễn Đông, thậm chí cả châu Âu đều đã xuất hiện dấu hiệu nạn đói. Hiện giờ, chỉ có chính quyền thuộc địa Ấn Độ thuộc Anh là vẫn giữ thái độ minh bạch với bên ngoài, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng để nghênh đón thiên tai.
Nhiều dân đói không còn gì để ăn, cuối cùng gục xuống trên đường chạy nạn. Khắp ven đường là những người dân vì đói mà chết. Có kẻ không chịu nổi cảnh đói khát kéo dài, đành tìm đến cái chết để giải thoát.
Trước nạn đói như vậy, ngay cả những địa chủ bình thường cũng không thể thoát thân. Một gia đình địa chủ ở tỉnh Liên hiệp vì đói khát mà chọn cách gieo mình xuống nước tự vẫn.
Còn dân chúng nghèo khổ thì chỉ có thể bất lực nhìn cả nhà chết đói. Một gia đình năm người đã chết đói mất ba. Hai đứa trẻ còn lại được người qua đường đưa đi, sống chết về sau chẳng ai biết.
Nạn đói ấy đã bắt đầu lan từ tiểu lục địa Nam Á sang Đông Á. Khi bị Washington chất vấn, LaGuardia, Tổng giám đốc Cơ quan Cứu trợ và Phục hồi của Liên Hợp Quốc, nói:
- Mong rằng tình hình ở Ấn Độ thuộc Anh đúng như lời Phủ Tổng đốc New Delhi tuyên bố, rằng họ đã chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó. Tôi cũng mong Hoa Kỳ có thể ra tay, góp phần làm dịu thảm họa nhân đạo này.
Ấn Độ thuộc Anh đương nhiên đã chuẩn bị sẵn sàng, ít nhất trong mắt London và Washington là như vậy. Trên thực tế, Phủ Tổng đốc quả thật chẳng hề ngồi yên. Chẳng phải họ đang ra tay mạnh mẽ trấn áp đám lái buôn lương thực bất hợp pháp, găm hàng đầu cơ đó sao?
Tất cả đều là để giữ giá lương thực ở Ấn Độ thuộc Anh khỏi tăng vọt. Lúc này, dưới sự phối hợp của các quan chức tư pháp, các vị đứng đầu hành chính ở từng tỉnh đều tỏ ra vô cùng năng nổ.
Còn kế hoạch cứu trợ cụ thể thì sau một hồi bàn bạc thận trọng, Phủ Tổng đốc quyết định trước hết phải mở một cuộc họp, rồi mới xây dựng được kế hoạch chín chắn để thi hành. Nam tước Barron nghiêm giọng lên án hành vi của các thương nhân lương thực Ấn Độ tại những thành phố lớn, khiến mọi nỗ lực chống hạn của Phủ Tổng đốc gần như tan thành mây khói.
Lời lên án ấy nhận được sự đồng tình của toàn thể công chức dự họp. Nếu không phải đám gian thương nhân lúc đất nước gặp nạn mà còn kiếm chác, tình hình chắc chắn đã không thành ra thế này.
Một viên quan đầu óc sáng láng đề nghị:
- Chúng ta có nên kêu gọi cộng đồng quốc tế cứu trợ không? Dù sao tình hình ở Ấn Độ thuộc Anh cũng đã được cả thế giới biết đến rồi.
Vầng trán nhẵn bóng của viên quan kia cho thấy tài trí của hắn không phải chuyện bịa đặt.
Một viên chức khác nói:
- Tình hình trong nước cũng rất nghiêm trọng. Chế độ phân phối theo định lượng vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn, trong nước không còn lương thực dư thừa để cứu trợ Ấn Độ thuộc Anh. Hơn nữa, dân số Ấn Độ thuộc Anh đông như vậy, chúng ta cứu xuể bao nhiêu người?
Alan Wilson đầy vẻ cứng cỏi, lên tiếng:
- Tóm lại, mọi hoạt động cứu trợ đều phải đặt trên nền tảng tự cứu lấy mình. Sức mạnh bên ngoài rốt cuộc không thể giải quyết mọi vấn đề. Đương nhiên, tôi không phản đối việc kêu gọi quốc tế giúp đỡ, chỉ là bây giờ vẫn còn hơi sớm. Chúng ta có thể liên lạc trước với một vài quốc gia, chẳng hạn như Pháp. Pháp là vựa lúa của châu Âu, lại nổi tiếng là cường quốc nông nghiệp. Tôi tin các quý ông ở đây sẽ không phủ nhận điều đó.
- Pháp ư?
Các viên quan trong phòng họp đều lộ vẻ không tình nguyện. Chẳng lẽ những quý ông của Đại Anh quốc lại phải cúi đầu trước người Pháp?
Alan Wilson nhắc nhở:
- Trừ phi các vị muốn tự mình cứu trợ. Chẳng phải đây chính là cơ hội thể hiện tình đoàn kết hay sao?
Khắp thế giới lúc này đều đang dõi mắt nhìn vào họ. Những lời kêu gào trước đó đâu phải nói suông. Tầm mắt của cả thiên hạ đã đổ dồn lên tiểu lục địa Nam Á.
Thấy cuộc họp vốn trang nghiêm sắp biến thành một màn thi nhau chế giễu nước Pháp, Alan Wilson đành kéo câu chuyện trở lại. Hàng trăm triệu dân trên tiểu lục địa đang đói khát chờ ăn, làm gì còn thời gian ngồi kể những chuyện cười nhục mạ người Pháp?
Alan Wilson đương nhiên không biết rằng màn la hét om sòm của mình đã vô tình khiến không ít quốc gia tỉnh ngộ. Cho dù có biết, hắn cũng chẳng thấy đó là chuyện xấu. Ít nhất, nhờ vậy sẽ có thêm nhiều người tránh được cái chết thảm khốc.
Nhiều quốc gia trên thế giới cũng bắt đầu giống Phủ Tổng đốc New Delhi, mở họp bàn cách đối phó với hạn hán.
Nam tước Barron chốt lại vấn đề:
- Alan nói không sai. Việc khôi phục kinh tế trong nước tốt nhất không nên bị quấy rầy. Chúng ta phải cân nhắc lợi ích chung của toàn thể Đại Anh quốc. Một khi chính quốc phục hồi, cả đế quốc đều được hưởng lợi, trong đó đương nhiên bao gồm cả Ấn Độ thuộc Anh. Vì vậy, chúng ta phải nhìn vấn đề từ toàn cục.
Alan Wilson đan mười ngón tay, liếc nhìn các đồng sự trong phòng rồi đưa ra đề nghị:
- Còn về kế hoạch tự cứu cụ thể ư? Xét theo thói quen ăn uống, người theo đạo Hindu thật ra tiêu tốn không nhiều lương thực. Chỉ cần một chút đồ ăn, họ cũng có thể sống được rất lâu. Chúng ta nên khai thác tiềm năng từ phương diện này. Hay là chúng ta chủ động tiếp xúc một lần với Quốc Đại hội? Chuyện đó sớm muộn cũng phải làm. Chúng ta cần Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo cùng duy trì sự ổn định của Ấn Độ thuộc Anh. Chỉ cần thu xếp ổn thỏa hai thế lực này, dù có bao nhiêu người chết đói thì tiểu lục địa cũng sẽ không xảy ra biến cố.
Nam tước Barron chống một tay lên đầu, vẻ mặt đầy mất kiên nhẫn:
- Quốc Đại hội ư? Đến chúng ta còn chẳng giải quyết nổi, bọn họ thì làm được gì? Suốt ngày chỉ biết gây rối. Không có người Anh chúng ta, tiểu lục địa này mãi mãi chỉ là một nơi thuộc thời Trung Cổ.
- Cũng chưa chắc. Tôi nhớ điều khiến ông Gandhi nổi tiếng nhất chẳng phải là nhịn ăn sao? Nếu có thể khiến ông Gandhi làm gương, kêu gọi người Ấn Độ noi theo, dân Ấn Độ đông như vậy thì sẽ tiết kiệm được không ít lương thực. Đây cũng có thể xem là một biện pháp tự cứu. Giảm lượng tiêu thụ chẳng lẽ không phải tự cứu hay sao?
- Ồ!
Nam tước Barron vốn đang uể oải bỗng ngồi thẳng dậy. Nghe qua, phương án này dường như cũng có đôi phần khả thi.
Gandhi chẳng phải rất giỏi nhịn ăn sao? Lúc này chính là thời điểm cần một vị thánh dẫn dắt nhân dân toàn tiểu lục địa vượt qua nạn đói. Ông ta hẳn sẽ không từ chối đâu nhỉ?
Nam tước Barron tươi cười tán thành:
- Vậy thì mời Gandhi đến Phủ Tổng đốc gặp mặt. Nếu đã thế, chúng ta phải phát động một phong trào tiết kiệm lương thực. Phòng thư ký lập tức soạn một bản thông báo. Lần này không cần dùng lối hành văn chính thức, cứ viết thật đơn giản, nói rõ mọi chuyện là được. Phong trào tiết kiệm lương thực cần toàn dân trên tiểu lục địa tham gia, đừng viết thành thứ chỉ một nhúm tinh hoa Ấn Độ mới hiểu.
Thư ký riêng Edell lập tức bắt đúng tín hiệu:
- Tôi hiểu rồi, thưa Nam tước Barron. Cứ viết vài câu khẩu hiệu kích động lòng người là được, đúng không?
Sau đó, Nam tước Barron nhìn đồng hồ trên cổ tay rồi nói:
- Đến giờ tan sở rồi. Những việc còn lại để ngày mai giải quyết.
Trong phòng họp đã mù mịt khói thuốc, các quan chức dự họp lập tức tản đi. Dù sao giờ tan sở cũng đã qua năm phút.
Sáng hôm sau, Phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh công bố hai tin.
Tin thứ nhất là kêu gọi toàn dân trên tiểu lục địa tiết kiệm lương thực. Tiết kiệm lương thực là vinh quang, lãng phí lương thực là đáng hổ thẹn. Những khẩu hiệu kiểu như “Ai hay hạt gạo trong bát, mỗi hạt đều đổi bằng bao nhọc nhằn” trở thành nội dung chủ yếu trong thông báo của Phủ Tổng đốc.
Tin thứ hai là mời Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo đến Phủ Tổng đốc vào thời điểm này, tạm gác mâu thuẫn đảng phái cùng xung đột tôn giáo, đoàn kết lại để cùng ứng phó với trận hạn hán.
Tin tức về phong trào tiết kiệm lương thực, cùng lời mời hai đảng phái lớn đến Phủ Tổng đốc chung tay chống hạn, nhanh chóng xuất hiện trên trang nhất các tờ báo ở khắp nơi.
So với những biện pháp trước đó của Phủ Tổng đốc, lần này rõ ràng đã tiến thêm một bước. Động thái ấy được đăng tải rộng rãi nhằm chứng minh Phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh, Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo đã thực sự bắt tay chống lại thiên tai.
Tin tức truyền đi, khiến người Ấn Độ vốn đang hoang mang lo sợ bỗng nhen lên một chút hy vọng.
Một người Ấn Độ cầm tờ báo, trông thấy con trai của ông chủ cửa hàng lương thực từng bán hàng mấy hôm trước thì nhổ một bãi nước bọt, rồi mỉa mai đứa trẻ không nhà không cửa:
- Hừ, con trai của tên gian thương! Cha mày bị bắt, đúng là đáng đời. Người Anh còn có lương tâm hơn cha mày. Cha mày chính là nỗi nhục của người Ấn Độ.
Nhìn cậu bé vừa lau nước mắt vừa khuất bóng, gã người Ấn Độ tràn đầy tinh thần chính nghĩa nở một nụ cười đắc ý.
Còn những người Anh đầy tinh thần chính nghĩa, đứng đầu là Alan Wilson, lúc này đang chờ trước cổng Phủ Tổng đốc, đợi lãnh tụ Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo tới.
Lần này, Phủ Tổng đốc đích danh yêu cầu được đàm phán với chính Gandhi. Mục đích đương nhiên là…
- Kính mời Gandhi nhịn ăn…