Pedro hiểu rất rõ trong nước coi trọng Goa đến mức nào. Nói từ đáy lòng, Bồ Đào Nha đã xem Goa là lãnh thổ hải ngoại của mình, không ngừng xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng nơi đây.
Sau khi chiếm Goa, Bồ Đào Nha trao cho vùng đất này địa vị và những đặc quyền ngang với Lisbon, đồng thời biến Goa thành thủ đô của Ấn Độ thuộc Bồ Đào Nha.
Quân Bồ Đào Nha đóng lâu dài tại Goa, lập căn cứ hải quân, củng cố công sự phòng thủ và xây dựng đủ loại cơ sở hạ tầng. Nhìn tình hình ấy, chẳng khác nào họ đã coi Goa là lãnh thổ chính quốc.
Bồ Đào Nha còn đưa rất nhiều người sang định cư, khuyến khích người Bồ kết hôn với dân bản địa. Để tăng cường sự khống chế đối với Goa, họ đưa từng đoàn di dân tới đây, lại cổ vũ đàn ông Bồ Đào Nha lấy phụ nữ địa phương, nhờ thế làm dân số ngày một đông hơn.
Bởi vậy, Goa có khá đông người mang hai dòng máu Âu và Á. Bồ Đào Nha cũng xem họ như thần dân trong nước.
Quan trọng hơn cả, người Bồ cho rằng dân theo đạo Cơ Đốc ở địa phương đã chiếm số đông. Tôn giáo cộng thêm huyết thống, khiến Goa chẳng còn liên quan gì đến những vùng khác trên tiểu lục địa nữa.
Alan Wilson lần lượt bác bỏ từng luận điểm của Pedro:
- Chỗ dựa của Bồ Đào Nha thật ra vẫn chưa đủ. Mấu chốt nằm ở Ấn Độ thuộc Anh. Nếu chúng tôi công khai thừa nhận tính hợp pháp của Goa thuộc Bồ Đào Nha, dù chưa thể giải quyết hết mọi vấn đề thì ít nhất cũng tháo gỡ được phần lớn. Dân số Goa quá ít. Cho dù phần đông đều theo đạo Cơ Đốc, một khi người Ấn Độ từ các vùng xung quanh tràn vào, tỉ lệ dân cư sẽ dễ dàng bị đảo ngược. Dân số ít còn chưa phải chuyện lớn nhất, diện tích của Goa mới là vấn đề.
Alan Wilson tỏ vẻ khó xử, lẩm bẩm như đang tự nói với mình:
- Thật ra tôi có một phương án xem ra khá công bằng. Chỉ còn chờ phía Bồ Đào Nha cân nhắc được mất rồi đưa ra câu trả lời. Tôi cũng rất khó xử. Phải nói rằng những việc có trách nhiệm thường đi kèm lời dị nghị và áp lực. Tôi muốn hai bên cùng chung sống yên ổn, nhưng rất có thể sau cùng chẳng bên nào biết ơn tôi. Cũng vì thế mà người bình thường không dám tùy tiện đứng ra giải quyết vấn đề Goa.
Alan Wilson cau mày, vẻ mặt đầy vẻ băn khoăn, như thể chuyện này quả thực khó giải quyết vô cùng. Trước khi bước qua ranh giới cuối cùng, hắn giống một người đang giằng co với lương tâm, bất đắc dĩ lắm mới phải dùng đến hạ sách này.
Pedro chẳng đời nào bị màn diễn ấy đánh lừa. Dù tài diễn xuất của Alan Wilson đã tiến bộ rõ rệt nhờ được Vivien Leigh ngày đêm chỉ dẫn, hắn vẫn không lừa nổi người Bồ Đào Nha. Người tốt bụng mà lại đi làm công chức hay sao? Đã thế còn chạy tới thuộc địa?
Chẳng lẽ cuối cùng Alan Wilson cũng sắp giống như những bậc tiền bối của Đế quốc Anh, như McMahon, Durand và Curzon, để lại dấu ấn của riêng mình trong lịch sử?
Đường McMahon, đường Durand, đường Curzon… Chẳng lẽ sắp xuất hiện thêm đường Wilson?
Trong bụng Pedro vốn đã có chuẩn bị, nhưng đến lúc thật sự quyết định thì đâu phải chuyện dễ dàng. Lòng gã nóng như lửa đốt. Alan Wilson rốt cuộc muốn nói gì? Chẳng lẽ gọi gã từ xa tới New Delhi chỉ để uống một tách trà đen?
Nếu người trước mặt là một tù trưởng châu Phi, Pedro nhất định đã khiến đối phương chịu không nổi. Nhưng Alan Wilson lại là chuyện khác. Một quý ông khi cân nhắc được mất thì cần thêm chút thời gian, đó là điều hết sức bình thường, hoàn toàn có thể hiểu được, cũng đáng để chờ đợi…
Giữa ánh mắt tràn đầy mong mỏi được nghe thêm điều hay lẽ phải của Pedro, Alan Wilson cuối cùng cũng chậm rãi lên tiếng:
- Thật ra vấn đề Goa không phải hoàn toàn không thể giải quyết, chỉ là cần một cơ hội. Cơ hội này rất quan trọng. Lịch sử vốn là như vậy, trong cái tất nhiên luôn có cái ngẫu nhiên, mà trong cái ngẫu nhiên lại thường ẩn chứa cái tất nhiên. Trước mắt đang có một cơ hội vụt qua rất nhanh, chỉ xem Bồ Đào Nha có biết nắm lấy hay không.
Pedro đầy mặt ngơ ngác, chẳng hiểu cơ hội mà Alan Wilson nói nằm ở đâu. Gã chẳng cảm nhận được chút dấu hiệu nào.
- Mong ông Alan chỉ giáo.
Alan Wilson cũng thôi không vòng vo nữa:
- Vậy tôi cứ nói qua để ông tự cân nhắc xem có hợp lý hay không. Nói đơn giản, Goa có mấy điểm bất lợi. Lãnh thổ quá nhỏ, dân cư rất dễ bị người bên ngoài thâm nhập. Cách giải quyết, sau này tôi sẽ nói. Trước hết hãy nói đến một tin tốt cho Bồ Đào Nha, cũng chính là cơ hội mà tôi vừa nhắc tới. Đó là… năm nay có dấu hiệu xảy ra hạn hán. Ông Pedro đã làm việc ở Ấn Độ thuộc Anh nhiều năm, hẳn biết năm ngoái nơi này cũng từng có hạn hán.
- Hạn hán?
Pedro nghe vậy thì chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra sao. Hạn hán thì liên quan gì đến Bồ Đào Nha và Goa? Nhưng nếu xảy ra liên tiếp hai năm, đó sẽ là đại sự đối với cả tiểu lục địa. Gã bèn hỏi:
- Không biết phủ Toàn quyền định đối phó thế nào?
Alan Wilson đáp, giọng đầy chính nghĩa:
- Dĩ nhiên là dốc hết sức cứu trợ thiên tai. Chúng tôi phải chịu trách nhiệm trước sinh mạng của hàng trăm triệu người. Chúng tôi sẽ huy động mọi lực lượng có thể sử dụng để chống chọi với trận hạn hán này.
Lời hắn nói chừa lại một khoảng trống. Những lực lượng có thể sử dụng đương nhiên là có thể huy động, còn những lực lượng không thể sử dụng thì vẫn còn nằm ngoài tính toán.
Ai cũng biết Alan Wilson chỉ là một viên trợ lý chuyên viên nhỏ bé, thực ra chẳng có bao nhiêu quyền hành. Huống hồ hiện nay chức Toàn quyền đang bỏ trống, công chức làm gì có quyền tự ý đưa ra những quyết định quá lớn?
- Không phải nói chúng ta sẽ chống chọi với trận hạn hán này thế nào. Về mặt chủ quan, đương nhiên chúng ta phải dốc toàn lực ứng phó. Điều tôi muốn nói là, trận hạn hán lần này có thể trở thành cơ hội để Bồ Đào Nha thuận thế giải quyết địa vị của Goa.
Nói đến đó, Alan Wilson gật đầu với Pedro.
- Một cơ hội nghìn năm có một.
Pedro đâu phải kẻ ngu bẩm sinh. Vấn đề là gã chưa từng thấy Đế quốc Anh có lúc nào biết động lòng thương. Mỗi khi Ấn Độ thuộc Anh gặp chuyện, phủ Toàn quyền đều làm ngơ như không thấy. Bởi vậy, nghe Alan Wilson thề sẽ dốc toàn lực cứu trợ thiên tai, Pedro sững sờ đến mức trông như vừa gặp người ngoài hành tinh.
Trong lúc Pedro còn ngẩn ra, Alan Wilson chộp lấy điện thoại, dặn thư ký bên ngoài:
- Mang bản đồ Goa vào đây!
Chẳng bao lâu sau, cửa văn phòng bật mở. Một tấm bản đồ Goa được đưa vào.
Phải nói rằng kho tài liệu của phủ Toàn quyền quả thực rất đầy đủ. Ấn Độ thuộc Bồ Đào Nha và Ấn Độ thuộc Pháp tuy diện tích chẳng lớn, nhưng chừng nào chúng còn tồn tại thì vẫn phải lập sẵn phương án dự phòng. Chuẩn bị hợp lý là việc nên làm.
Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, Hoa Kỳ từng lập phương án tác chiến trong trường hợp phải đánh nhau với nhiều quốc gia khác nhau, kể cả phương án tấn công Canada. Đó vốn là chuyện rất bình thường.
Pedro vẫn chưa tin:
- Tôi vẫn chưa hiểu cái gọi là cơ hội ấy.
- Nay đã khác xưa, hoàn cảnh chung cũng thay đổi rồi. Đương nhiên chúng ta phải căn cứ vào tình hình cụ thể mà điều chỉnh.
Alan Wilson nghiêm mặt nói:
- Quan trọng nhất là làm người phải không thẹn với lương tâm.
Pedro nhìn hắn bằng ánh mắt ngờ vực. Gã thận trọng lên tiếng:
- Xin ông nói tiếp.
Alan Wilson chẳng hề bối rối:
- Chuyện là thế này. Tuy lần này chúng tôi đã chuẩn bị dốc toàn lực chống hạn, nhưng lượng dự trữ của Ấn Độ thuộc Anh vốn có hạn. Trong quá trình thực hiện, rất có thể sẽ nảy sinh đủ thứ vấn đề. Kế hoạch thường không theo kịp biến đổi của tình hình mà. Nếu chỉ dựa vào sức lực của Ấn Độ thuộc Anh, chúng ta không vượt qua nổi nạn đói lớn này, vậy có lẽ phải nhờ những quốc gia hữu nghị viện trợ. Mà quốc gia hữu nghị ấy… cũng có thể bao gồm Bồ Đào Nha.
- Cũng có thể bao gồm Bồ Đào Nha?
Pedro bật thốt lên:
- Bồ Đào Nha và Đế quốc Anh đều là những nước khởi xướng Hội nghị Brussels, chúng ta là đồng minh thân thiết. Cách nói ấy khiến Bồ Đào Nha cảm thấy bị xúc phạm.
Alan Wilson ra hiệu bảo gã bình tĩnh:
- Chỉ là cách dùng từ thôi, ông đừng quá để tâm. Bồ Đào Nha có nhiều thuộc địa, mà xét riêng chính quốc thì nhu cầu lương thực cũng không lớn. Nếu vào lúc này, các ông trích ra một phần vừa phải để cứu trợ Ấn Độ thuộc Anh, sau đó đưa ra một vài yêu cầu hợp lý, tôi nghĩ phủ Toàn quyền vì sinh mạng của hàng trăm triệu dân Ấn Độ thuộc Anh sẽ chẳng còn cách nào khác ngoài việc chấp thuận.
Pedro nhướng mày, nở nụ cười ngầm hiểu. Gã đã thông suốt, tự mình nói tiếp:
- Đến lúc ấy, Bồ Đào Nha có thể đưa ra một vài yêu cầu hợp lý, chẳng hạn như xác lập địa vị hợp pháp của Goa.
- Dĩ nhiên là không thành vấn đề.
Alan Wilson cười ha hả. Hắn đặt tấm bản đồ mà thư ký vừa mang vào giữa hai người, tiện tay cầm lấy một cây bút rồi khoanh một vòng quanh Goa thuộc Bồ Đào Nha. Chỉ vài nét nguệch ngoạc, hắn đã vẽ ra một khu vực rộng gấp bốn lần diện tích Goa thuộc Bồ Đào Nha hiện nay. Sau đó, hắn hạ giọng:
- Thậm chí còn có thể quá tay hơn nữa…
- Ồ!
Hai mắt Pedro ánh lên vẻ tham lam:
- Xem ra thật khiến người ta mong đợi.
- Ông có thể gọi nó là đường Wilson. Nếu không xảy ra chuyện ngoài ý muốn, người ngồi vào bàn đàm phán khi ấy vẫn sẽ là tôi.
Nói đến đây, giọng Alan Wilson chợt đổi khác:
- Nhưng ông cũng biết rồi đấy, nhiều khi một việc được làm vì lợi ích của tất cả mọi người, người trực tiếp đứng ra thực hiện vẫn phải hứng chịu trách cứ. Durand từng như vậy, McMahon cũng thế, Curzon cũng chẳng khác gì. Vì vậy, muốn làm chuyện này thì phải có dũng khí rất lớn.
Pedro trịnh trọng cam đoan:
- Ông Alan là bạn của cả nước Bồ Đào Nha. Chúng tôi tuyệt đối không để bạn mình phải thất vọng. Tôi nhất định sẽ xin ý kiến trong nước, chuẩn bị cho ông một món quà thích hợp.
Alan Wilson làm bộ từ chối, trên mặt lại chẳng có vẻ gì là thật sự ngại ngùng:
- Thế thì sao tiện được? Ông nói vậy chẳng khác nào coi tôi là người ngoài. Mong ông Pedro hiểu cho, tôi đâu phải muốn lấy tiền của Bồ Đào Nha. Chẳng qua là dùng tiền của Bồ Đào Nha để làm việc có lợi cho Bồ Đào Nha, người hưởng lợi sau cùng vẫn là các ông mà.
- Đúng vậy, là tôi sơ suất.
Pedro áy náy nhận lỗi:
- Dùng tiền của Bồ Đào Nha để làm việc cho Bồ Đào Nha. Dĩ nhiên, với tư cách bạn bè, chúng tôi cũng chưa bao giờ để bạn bè phải làm việc không công.
Rất tốt!
Alan Wilson thầm khen Pedro quả là người dễ dạy. Nay đại thể đã được quyết định, hai bên cũng nên bàn đến những chi tiết cụ thể. Người ta vẫn nói, thành bại nằm ở từng chi tiết.
Chẳng hạn, Bồ Đào Nha phải lấy ra bao nhiêu lương thực để cứu trợ Ấn Độ thuộc Anh mà vẫn không làm ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước?