Nếu muốn cứu hàng trăm triệu dân Ấn Độ thuộc Anh, mà lúc này Bồ Đào Nha đề nghị giải quyết vấn đề Goa thuộc Bồ Đào Nha, thì chính quyền thuộc địa Ấn Độ vì không nỡ nhìn nạn đói lan rộng, đành nhục nhã ký hiệp ước, tiện thể nới rộng địa giới Goa thêm một chút, cũng là chuyện hết sức bình thường.
Tất cả đều vì hàng trăm triệu dân Ấn Độ thuộc Anh có thể sống tiếp. Đó chẳng qua là một chính sách nhân từ bất đắc dĩ.
Nói công bằng, Goa thuộc Bồ Đào Nha vẫn quá nhỏ, phòng thủ có phần bất tiện. Cũng như Singapore, thoạt trông toàn trang bị hiện đại, nhưng thật ra chỉ cần chọn bừa một nước ở Đông Nam Á, nước ấy cũng đủ sức tiêu diệt Singapore.
Singapore phải có tên lửa mới đánh tới được lãnh thổ đối phương, còn kẻ địch chỉ cần đặt một khẩu pháo từ thời Thế chiến thứ hai là đã bắn phủ kín Singapore. Đánh đấm thế nào đây?
Goa thuộc Bồ Đào Nha cũng gặp tình cảnh tương tự. Chỉ cần Ấn Độ dám mạo hiểm, Bồ Đào Nha chắc chắn không giữ nổi. Goa có an toàn hay không, hoàn toàn tùy thuộc vào ý nghĩ của Nehru.
Để đoàn kết với một thành viên trong thế giới văn minh, đồng thời thực hiện tinh thần Hội nghị Brussels, Alan Wilson thật không đành lòng nhìn Goa thuộc Bồ Đào Nha cứ thế mất đi. Hắn định nhân dịp nạn đói lần này, cho Bồ Đào Nha một cơ hội tranh thủ lúc khó khăn, giải quyết dứt điểm vấn đề Goa.
Hắn chẳng định đòi hỏi người Bồ Đào Nha phải trả lợi lộc gì. Huống hồ chuyện ấy cũng chẳng đáng gọi là trục lợi: dùng tiền của người Bồ Đào Nha để giải quyết việc của người Bồ Đào Nha, vốn hợp tình hợp lý.
Chỉ có điều tình hình Ấn Độ thuộc Anh trước mắt chưa đến mức cấp bách. Nhưng hắn có thể hé lộ đôi chút, cho Bồ Đào Nha thời gian chuẩn bị.
Xong chuyện mây mưa, Alan Wilson rời đi giữa đêm khuya, về nhà ngủ. Sáng hôm sau, hắn gửi điện khẩn đến chính quyền thuộc địa Bồ Đào Nha, mời Pedro tới New Delhi gặp mặt.
Người ta vẫn nói hiểm nguy cũng là cơ hội. Nạn đói lớn chưa chắc đã là chuyện xấu đối với một số người, nhất là người Anh. Đám công chức Ấn Độ thuộc Anh vốn mê kiếm tiền chưa chắc bị ảnh hưởng, biết đâu còn được lợi.
Chẳng hạn, nếu Ấn Độ thuộc Anh lâm vào cảnh khốn cùng, chính quyền thuộc địa quyết định bán tài sản để vượt qua cơn nguy, thì đây sẽ là dịp tốt cho người Mỹ vốn luôn muốn mở rộng ảnh hưởng và đưa vốn ra nước ngoài.
Nước Anh cũng chẳng thiệt thòi. Bán tài nguyên của Ấn Độ thuộc Anh đi, tiền bạc vẫn chảy về Anh. Khi Mỹ đã cắt viện trợ cho Anh, làm vậy chẳng khác nào tìm đường vòng để cứu nước.
Ngoài người Ấn Độ có lẽ sẽ không vui, người Anh vui mà người Mỹ cũng vui. Nói ví von, cũng như Liên Xô sụp đổ, ngoài người Liên Xô mất sạch của cải, các nước khác ít nhiều đều kiếm được món hời.
Nếu sự tan rã của Ấn Độ thuộc Anh cũng đem lại kết quả như Liên Xô sụp đổ, nhất là giúp kinh tế nước Anh khởi sắc, thì đó chẳng phải chuyện xấu.
Alan Wilson sẽ góp sức cho kế hoạch biến Ấn Độ thuộc Anh thành tiền mặt. Chín mươi phần trăm chưa đủ, hắn muốn dốc toàn lực.
Còn sau này, khi Ấn Độ thuộc Anh biến mất và nước Cộng hòa Ấn Độ ra đời, người Mỹ có còn cười nổi hay không, chẳng phải việc hắn cần bận tâm. Có quyền mà không dùng thì quyền cũng hết hạn. Đến lúc ấy Alan Wilson hẳn chẳng còn chút ảnh hưởng nào ở Ấn Độ, không thể giúp doanh nghiệp Mỹ đòi lại công bằng.
Dù sao, theo hiểu biết của Alan Wilson về Nehru, người Mỹ chưa chắc đã chiếm được lợi thế.
Nehru chủ trương một kiểu chủ nghĩa xã hội rất riêng của Ấn Độ. Tư tưởng ấy đặt lợi ích dân tộc lên hàng đầu. Với ông ta, chủ nghĩa xã hội là cách kiểm soát tư bản, đối lập với tư bản tư nhân, chứ không phải lập trường tư tưởng.
Kinh tế hỗn hợp trở thành thể chế, cũng là trọng tâm trong chiến lược kinh tế lâu dài của Ấn Độ. Kinh tế công hữu và tư nhân cùng tồn tại, trong đó kinh tế công hữu giữ vai trò chủ đạo. Nhà nước dùng kế hoạch để điều tiết hữu hiệu nền kinh tế hỗn hợp. Đề cao bình đẳng và chống đói nghèo là một trong những chủ trương căn bản của Nehru.
Dù tư tưởng của Nehru ôn hòa hơn người Liên Xô nhiều, một nhân vật kiệt xuất xuất hiện ở Ấn Độ sau này chắc chắn cũng không để mặc những tài sản trọng yếu của đất nước rơi vào tay tư bản nước ngoài. Chỉ còn là chuyện lúc nào ra tay mà thôi.
Ý định ăn một con cá mà được hai món đã nảy ra trong đầu hắn, nhưng chưa thể thực hiện ngay. Lúc này hắn đang bận gửi bài cho báo chí Úc và New Zealand, kiếm tiền nhuận bút một cách hợp pháp. Bài viết chủ yếu tiết lộ chuyện nội bộ của Ấn Độ thuộc Anh, mở đầu thường là: “Theo lời một người không muốn tiết lộ danh tính, tình hình hiện nay ở Ấn Độ thuộc Anh…”
Nắng nóng vẫn kéo dài. Đại diện của hai phe lớn đã lên đường ra khơi. Trợ lý ủy viên thì đang gửi bài cho báo Úc và New Zealand. Còn Mountbatten, Tổng tư lệnh quân Đồng minh thời chiến ở Đông Nam Á, đã đoàn tụ với vợ con, chờ được phong tước.
Bản thân ông ta vốn đã có tước vị, nhưng ai lại chê nhiều tước vị bao giờ? Huống hồ đây còn là sự ghi nhận công lao của ông ta trong chiến tranh, nhận lấy cũng là điều đương nhiên.
Còn cô con gái út Pamela Mountbatten lặng lẽ chẳng nói năng gì, tướng Mountbatten thấy cũng không có gì đáng lo. Chẳng qua con trẻ đang bướng bỉnh nhất thời, hơn nữa chẳng phải con bé đã khá hơn nhiều so với lúc mới rời Ấn Độ thuộc Anh đó sao?
Gặp lại vợ con, Mountbatten không bực mình vì chuyện nhỏ nhặt ấy. Ông ta kể tường tận về cuộc sống trong Hạm đội Địa Trung Hải, cũng không quên than phiền môi trường ở Ấn Độ thuộc Anh:
- Thật ra phần lớn thời gian tôi ở Ceylon. New Delhi, tôi còn chẳng muốn đặt chân tới. Nếu không vì xảy ra chút chuyện…
Edwina Ashley ân cần hỏi:
- Tình hình Ấn Độ thuộc Anh có thật giống như báo chí nói không? Báo London dạo này viết về Ấn Độ, cứ như đó là nơi con người không thể sống nổi.
- Dù nơi nào tệ đến đâu cũng có chỗ tốt. Nhưng tình hình báo chí nêu ra, quả thật có thể khái quát phần lớn các vùng ở Ấn Độ thuộc Anh. Ở đó đông nhất là người, người đông không kể xiết. Ai nấy tô vẽ lên người thứ màu sắc kỳ quặc, ăn mặc lố lăng đến buồn cười. Dĩ nhiên cũng có một số ít người rất đáng mến, chỉ tiếc so với tổng dân số Ấn Độ thuộc Anh thì quá ít.
Trưởng nữ Patricia nhìn cha, liếc về phía cầu thang như muốn xem em gái có đang lén nghe trộm không, rồi nói:
- Hình như Pamela rất thích nơi đó.
Mountbatten bĩu môi:
- Con bé thích cái nơi ấy gì chứ… Thôi, chuyện này đừng nhắc nữa. Đó chỉ là một quãng đời, lâu dần rồi cũng sẽ quên thôi.
Patricia còn định hỏi thêm thì chiếc điện thoại bên cạnh chợt reo. Cô nhấc máy nghe:
- Vâng, đúng nhà Mountbatten. Được, con sẽ đưa điện thoại cho cha ngay.
Mountbatten cầm ống nghe, vẻ mặt ngờ vực nhưng vẫn gật đầu:
- Đến Whitehall một chuyến sao? Được, tôi sẽ tới. Không sao, mọi người đều đang phụng sự Đế quốc Anh mà.
Tại số 10 phố Downing, Thủ tướng Attlee và Thư ký Nội các Edward Bridges đều có mặt. Sau khi được lính gác phủ thủ tướng kiểm tra, Mountbatten bước vào trái tim của Đế quốc Anh. Vừa gặp nhau, hai người đã vui vẻ chào hỏi, hỏi ông ta có thích nghi với công việc mới hay không.
Câu hỏi ấy đã được gửi qua điện tín một lần, Mountbatten không hề lạ lẫm. Ông ta đáp rằng mọi việc đều thuận lợi, mình đã hòa nhập với đại gia đình Hạm đội Địa Trung Hải. Ông ta đang lúc sung sức, sức khỏe không thể là trở ngại.
- Thế thì tốt. Với công lao của ông, ông xứng đáng được trọng thưởng. Nhưng trong cuộc đại chiến thế giới này, Quốc vương có quá nhiều việc phải lo. Tháng nào cũng có người được phong tước, ban huân chương, đến nay vẫn chưa dừng hẳn. Mong ông thông cảm, Mountbatten.
Attlee mỉm cười gật đầu, công nhận công lao của Mountbatten trong chiến tranh và cho biết chính phủ ủng hộ việc ban thưởng lần này.
Attlee vừa dứt lời, Edward Bridges tiếp nối:
- Dĩ nhiên, chúng ta cũng cần cân nhắc sao cho mọi việc được cân bằng. Công lao của ông trên chiến trường Đông Nam Á, đặc biệt là trận Imphal, mới là chỗ dựa cho việc phong tước. Nhân nói đến chuyện ấy, không biết tướng Mountbatten nhìn nhận thế nào về các thuộc địa của Đế quốc Anh ở châu Á, nhất là Ấn Độ thuộc Anh?
Trong trận Imphal, Mountbatten đã là Tổng tư lệnh quân Đồng minh ở Đông Nam Á. Trận đại thắng lớn nhất của quân Đồng minh tại chiến trường châu Á trong Thế chiến thứ hai ấy, không thể nghi ngờ, là chiến công đủ sức làm căn cứ phong tước cho ông ta.
Khi ấy, nghe tin quân Nhật vượt sông Chindwin, Mountbatten quyết định rút các đơn vị đang phòng thủ dọc biên giới phía tây sông Chindwin về vùng cao gần Imphal, tổ chức phòng tuyến.
Nhờ vậy, quân Nhật bị kéo xa khỏi căn cứ hậu cần. Chúng không chỉ phải chiến đấu với con sông Chindwin rộng lớn chắn sau lưng, mà còn hoàn toàn lệ thuộc vào những tuyến vận chuyển xuyên rừng đầy hiểm nguy.
Mountbatten đổi giọng, khác hẳn những lời ông ta nói ở nhà. Đang giữa lúc vui mừng thế này, ông ta đành trái lòng mà khen ngợi Ấn Độ thuộc Anh và quân đội Ấn Độ:
- Cá nhân tôi đánh giá rất cao Ấn Độ thuộc Anh, cũng như quân đội Ấn Độ.
Attlee và Edward Bridges liên tục gật đầu, thỉnh thoảng trao đổi ánh mắt đầy ẩn ý.
Tướng Mountbatten đã nói sức khỏe mình hoàn toàn không có vấn đề, lại còn tỏ thiện cảm với Ấn Độ thuộc Anh. Vậy thì ông ta chẳng còn lý do gì để từ chối nhận chức.
Theo hiệu lệnh của Thủ tướng Attlee, Edward Bridges đích thân đóng vai kẻ ác:
- Tướng Mountbatten, Tổng đốc Wavell đã cao tuổi, chức Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh hiện đang khuyết người. Ai cũng biết Ấn Độ thuộc Anh quan trọng đến mức nào. Theo ông, ai thích hợp với chức Tổng đốc Ấn Độ hơn?
- À…
Mountbatten lớn lên giữa giới quý tộc, lập tức hiểu ra, ánh mắt sắc hẳn. Ông ta đã ngửi thấy mùi âm mưu:
- Đây là chuyện cần cân nhắc thận trọng. Xét trên đại cục, tầm quan trọng của Ấn Độ thuộc Anh đối với lợi ích toàn cầu của Đế quốc Anh là điều không cần bàn cãi. Chức Tổng đốc đương nhiên phải giao cho một người đáng tin cậy, được đông đảo người ủng hộ và có đủ uy tín…