- Vậy ông hãy bàn với hành chính trưởng các tỉnh. Còn một việc nữa, phải giữ liên lạc với Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo. Sau một hồi cân nhắc, ngài Barron quyết định. - Hai việc ấy giao cho ông. Tôi sẽ liên hệ với ngài Edward, thu xếp đưa đại diện Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo sang London. Có tin tức gì, ông báo cho họ ngay. Ngoài ra, tôi còn phải gặp tướng Erwin.
Tướng Erwin chỉ huy quân đội Anh đồn trú tại Ấn Độ. Sau khi Tổng đốc Wavell rời đi, quân Anh tại đây đều đặt dưới quyền ông ta. Làm việc ở thuộc địa mà không có quân đội bên cạnh thì sao được?
Trước nạn hạn hán gần như chắc chắn sẽ xảy ra, phải chuẩn bị cả hai mặt. Một mặt, tìm cách dập tắt những cuộc nổi dậy có thể bùng lên. Mặt khác, phô bày sức mạnh để răn đe kẻ thù.
Alan Wilson gật đầu. Hắn đang làm việc ngay trên miệng núi lửa, nhưng chẳng mong núi lửa thật sự phun trào.
Có người nói nạn đói ở Ấn Độ năm 1946 đã khiến mười triệu người chết đói.
Alan Wilson cho rằng đó đương nhiên là thiên tai, chẳng liên quan gì đến mình. Dẫu vậy, đã làm hết sức rồi thì đành phó mặc trời. Những khoản cứu trợ cần có vẫn phải thu xếp.
Giới hạn cuối cùng của trợ lý Cao ủy Ấn Độ thuộc Anh là thế này: tình hình bất lợi đã nhiều hơn lịch sử, nhưng số người chết vì thiên tai tuyệt đối không được vượt quá lần đó.
Chỉ cần số người chết đói chưa tới mười triệu, vậy là có thể gọi là chống hạn thành công.
Cũng như một trận dịch vốn sẽ cướp đi hai triệu mạng người, nhưng nhờ công sức của vị lãnh đạo tài ba mà giờ chỉ chết hai trăm nghìn. Kết quả như vậy đã có thể chấp nhận được rồi!
Rời văn phòng ngài Barron, Alan Wilson lập tức gửi điện cho hành chính trưởng các tỉnh, mời những người bận trăm công nghìn việc ấy đến dinh Tổng đốc hàn huyên.
Quả thực các vị hành chính trưởng đều bận, bận nhét tiền vào túi mình. Nhưng đến lúc nước sôi lửa bỏng, họ cũng phải thể hiện trách nhiệm của công chức đế quốc Anh chứ. Mọi người còn phải chung tay cứu Ấn Độ thuộc Anh khỏi cảnh khốn cùng.
Điện khẩn từ dinh Tổng đốc đâu phải chỉ để trưng bày. Các hành chính trưởng các tỉnh đã lên đường. Họ chẳng hiểu vì sao lần này điện lại gửi gấp đến thế, sao phải vội vàng đến vậy. Dĩ nhiên, người đang tự nhận mình là tổng chỉ huy chống hạn của Ấn Độ thuộc Anh, Alan Wilson, muốn nhân dịp thiên tai này chứng tỏ mình là một viên quan mẫn cán, cứu hàng trăm triệu người khỏi cảnh lầm than.
“Lại chuyện Ấn Độ thuộc Anh. Năm cuối cùng ta làm Thư ký Nội các mà hình như chẳng lúc nào được nghỉ ngơi.”
Tại văn phòng Thư ký Nội các, Edward Bridges lắc đầu ngao ngán rồi lấy ra một bức điện. Trong đó, ngài Barron đề nghị thu xếp cho đại diện hai thế lực lớn ở Ấn Độ thuộc Anh sang London, công khai trình bày nguyện vọng của mình.
Tuy chỉ là lời đề nghị, Edward Bridges hiểu ngài Barron rất rõ. Người thuộc hạ ấy hiếm khi gửi điện. Đã trịnh trọng đánh điện như vậy thì gần như là yêu cầu, chứ chẳng phải lời đề nghị nữa.
Norman Brooke cau mày, nhận bức điện từ tay ông, đọc lướt rồi nói:
- Edward, chuyện này đúng là đau đầu. Đưa hai đảng phái ấy sang London ư?
- Phải, nhưng mình buộc phải thu xếp. Ấn Độ thuộc Anh đã có dấu hiệu hạn hán. Cậu nên nhớ năm ngoái cũng xảy ra hạn hán như vậy. Lương thực dự trữ ở Ấn Độ thuộc Anh gần như đã được chuyển hết về chính quốc. Kho lương bây giờ trống rỗng. Ánh mắt lạnh lùng của Edward Bridges lướt qua người cộng sự. - Ý ngài Barron là một mặt đánh lạc hướng dư luận, mặt khác cầu viện chúng ta. Kế hoạch cụ thể là…
Norman Brooke vừa nghe vừa gật gù.
- Hợp thức hóa việc đưa những người cứng rắn nhất của hai phe rời khỏi Ấn Độ thuộc Anh. Đến lúc ấy, dù họ muốn gây chuyện cũng chẳng dễ dàng gì.
- Nếu ngài Barron tự thu xếp được thì đã chẳng gửi điện. Tôi hiểu ông ấy quá rõ. Edward Bridges trầm giọng. - Còn cậu Alan kia thì đầu óc đầy ý tưởng lạ lùng. Nếu nghĩ ra được cách, cậu ta chẳng cần chúng ta lo. Lần này đã phải cầu viện, e rằng những vấn đề sắp tới sẽ rất nghiêm trọng.
- Tướng Mountbatten đã đến Ý, nhiều nhất hai ngày nữa sẽ về chính quốc. Việc của chúng ta vốn đã ngập đầu, giờ lại phải tốn thêm bao nhiêu công sức. Norman Brooke thở dài. - Chẳng thể yên ổn được một lúc sao?
- Với công chức thuộc địa, phải biết cách ứng xử. Họ đã mở miệng cầu cứu thì việc khó đến đâu, chúng ta cũng phải cố làm. Nếu không, họ sống vui vẻ ở thuộc địa, việc gì phải nghe lời chúng ta?
Với Norman Brooke, người đã được chọn làm Thư ký Nội các kế nhiệm, lẽ ra Edward Bridges không nên nói những lời ấy.
Nhưng nếu không nói rõ, sau này ắt sinh chuyện. Giữ đoàn kết giữa công chức chính quốc và công chức thuộc địa là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Thư ký Nội các, thậm chí có thể nói là nhiệm vụ quan trọng nhất. Giới công chức thuộc địa chính là chỗ dựa giúp Thư ký Nội các mở rộng quyền uy.
Có họ, Thư ký Nội các mới thật sự nắm được toàn cục. Không có họ, ông ta chẳng khác nào một viên chức tầm thường, chỉ biết phục vụ xã hội.
- Nguy hiểm cũng là cơ hội. Nếu mâu thuẫn giữa hai đảng phái bị phơi bày trước công dân Đế quốc Anh, thậm chí trước toàn thế giới, để ai nấy đều thấy họ thù địch đến mức không thể sống chung, có khi đất nước chúng ta lại trút bỏ được nhiều trách nhiệm.
Edward Bridges gõ nhịp lên mặt bàn bằng hai ngón tay, chậm rãi giãi bày suy nghĩ. Đến nước này, việc chia cắt Ấn Độ và Pakistan gần như đã thành chuyện chắc chắn, chứ đâu còn là mong muốn giữ nguyên vẹn Ấn Độ thuộc Anh của các nghị sĩ Quốc hội.
Nếu Ấn Độ và Pakistan chia đôi, đám nghị sĩ chỉ biết lải nhải kia sẽ ăn nói lung tung, nhưng cả Đế quốc Anh lại phải gánh trách nhiệm. Chẳng lẽ Đế quốc Anh phải chịu trách nhiệm về mọi hậu quả của việc chia cắt ấy?
Nếu có chính khách nào gánh nổi trách nhiệm đó, Edward Bridges chắc chắn sẵn lòng để họ làm. Nhưng rồi nhiều nước cũng chỉ biết đổ hết mọi tội lỗi lên đầu nước Anh.
Ông không thể nói thẳng rằng việc chia cắt đã là chuyện định rồi. Chi bằng để chính những người trong cuộc sang London, công khai mọi chuyện trước bàn dân thiên hạ.
- Phải, nguy hiểm cũng là cơ hội. Norman Brooke đã bị thuyết phục, thấy lời Edward Bridges rất có lý. - Vậy ý kiến của mình giống cậu. Nếu Thủ tướng hỏi, mình sẽ trả lời như cậu.
- Chính là thế. Edward Bridges gật đầu. - Norman, cậu và mình phải thống nhất cách trả lời.
- Nguy hiểm cũng là cơ hội, vấn đề ấy nhìn theo cách nào thôi. Với cô, đây biết đâu lại là dịp tốt.
Alan Wilson bình thản đưa ra nhận định.
Nếu Vivien Leigh không nằm phơi thân trần ở đó, câu nói này đem ra bàn trong cuộc họp với các hành chính trưởng các tỉnh cũng chẳng có gì lạc lõng. Nhưng thật ra, nhiều vị còn chưa tới New Delhi.
Alan Wilson đã báo trước cho Vivien Leigh, người chẳng can hệ gì đến chuyện này, rằng nạn đói lớn có thể sắp xảy ra.
- Tai họa lớn đến thế mà lại là dịp tốt cho tôi ư? Anh nghĩ tôi là hạng người nào vậy? Sắc mặt Vivien Leigh thoáng đổi, giọng đầy vẻ trách móc. - Anh tưởng tôi là nữ hoàng Cleopatra đấy à?
- Tôi chỉ nói chuyện gì ra chuyện ấy, cô đừng nghĩ xa. Ngược lại, càng gặp tai họa thì càng phải cho người ta thấy quyết tâm cùng nhau vượt khó. Trước khi rời đi, biết đâu cô còn để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người Ấn Độ. Dù sao đây cũng chẳng liên quan gì đến chúng ta, chỉ là thiên tai thôi.
Alan Wilson nhìn bộ ngực của Vivien Leigh, chợt thấy lúc này làm vậy không thích hợp, bèn quay mắt đi rồi nói tiếp:
- Trong lúc khó khăn thế này, người dân khắp Ấn Độ thuộc Anh cần một chỗ gửi gắm tinh thần. Chẳng phải cô đang ở đây sao?
- Anh muốn tôi làm gì? Tôi đóng phim thì được, chứ đâu thể tự dưng biến ra lương thực. Vivien Leigh ngơ ngác, chẳng hiểu Alan Wilson định tính thế nào.
- Nhưng cô có sức ảnh hưởng. Cô có thể bày tỏ lòng cảm thông. Cô là người của công chúng, lại từng đến Mỹ, thậm chí có thể kêu gọi giới làm phim Mỹ quyên tiền, quyên đồ cứu trợ. Chỉ cần bỏ ra một khoản tiền nhỏ, bày tỏ chút lòng tốt. Ai cũng biết người làm phim rất thích những chuyện như vậy.
- So với những lời khen rộng khắp sau đó, số tiền bỏ ra chẳng đáng là bao. Một vụ làm ăn quá hời. Nếu không thì cô tưởng người ta làm từ thiện để làm gì? Thật lòng muốn giúp người à?
Alan Wilson khẽ cười. Hắn chẳng tin những việc ấy lại không có mục đích. Chẳng hạn như Jack Ma, người đứng sau cái tên “Rừng kiến”, còn dám nhận công trình trồng rừng chắn cát Tam Bắc làm công lao của mình.
Miệng thì luôn nói tiền bạc chẳng có ý nghĩa gì, nhưng thứ người ta mưu cầu đâu chỉ là tiền. Những thứ họ muốn còn đáng sợ hơn nhiều.
Với những ngôi sao điện ảnh cần giữ hình ảnh, chỉ cần Vivien Leigh công khai kêu gọi, sẽ có vô số người nhân dịp này bày tỏ lòng thương cảm với tình cảnh ở Ấn Độ thuộc Anh, nặn ra đôi giọt nước mắt cá sấu. Chuyện ấy có gì khó với diễn viên?
- Anh nghĩ diễn viên chúng tôi như vậy sao? Tôi không phải loại người ấy. Vivien Leigh phồng má, bất mãn nói.
- Tôi đâu có bảo cô là người như thế. Đổi cách nói khác nhé? Xin nàng thiên thần của tôi giúp dinh Tổng đốc vượt qua cửa ải này. Lần này tôi thật sự khó xử lắm.
Vẻ mặt Alan Wilson nghiêm trang, tuyệt nhiên không phải giả vờ.
Vừa phải khoanh tay nhìn hạn hán xảy ra, vừa phải tỏ ra mình đã cố hết sức. Ngay từ đầu, chuyện này đã chẳng dễ dàng gì.
- Trước khi tôi và các hành chính trưởng các tỉnh đưa ra quyết định, cô tuyệt đối không được để lộ tin này. Đến lúc cần, tự khắc sẽ có dịp để cô lên tiếng.
- Tôi biết rồi!
Vivien Leigh ngoan ngoãn đáp lời, dáng vẻ như cô con gái nhỏ biết nghe lời. Cô hiểu chuyện này có lợi cho mình.
Cuộc sống của trợ lý Cao ủy chẳng dễ dàng gì. Ngày đêm bận rộn, đến lúc rảnh thở cũng không có. Các hành chính trưởng vừa tới đủ, mọi người lập tức bàn cách đối phó. Nguyên tắc cốt lõi vẫn chỉ có một: nguy hiểm cũng là cơ hội.
- Thưa các ngài, nếu nạn đói lớn thật sự xảy ra, tôi muốn mọi người đích thân có mặt ở nơi tuyến đầu, làm gương cho giới công chức.
Alan Wilson khẽ gật đầu, giọng không cho phép ai cãi lại.
- Hãy tỏ ra mình bận rộn đến quên ăn quên ngủ, dốc sức chống nạn đói.
- Nhưng chúng ta đâu có bận gì. Andrew, hành chính trưởng tỉnh Bengal, cười khổ đáp.
- Vậy thì giả vờ bận rộn. Alan Wilson trả lời không cần nghĩ. - Cứ làm như chúng ta đang ra sức chống nạn đói.