Trừ phi Nehru tìm được một tư tưởng đủ sức lấn át mối bất hòa giữa hai tôn giáo lớn, bằng không việc chia cắt Ấn Độ và Pakistan đã thành thế không thể tránh.
Dĩ nhiên, đó là với điều kiện Ali Jinnah vẫn bình an vô sự!
Lịch sử do anh hùng tạo nên thời thế, hay thời thế tạo nên anh hùng? Đó là câu hỏi lớn, Alan Wilson chỉ là một kẻ tầm thường, không thể giải đáp. Nhưng hắn vẫn có thể sửa đổi đôi chút sách lược.
Lúc này, Jinnah vẫn là Jinnah, còn Alan Wilson đang ngồi đối diện ông ta thì hóa thân thành Nehru. Có thể nói, Nehru chính là Alan Wilson.
Jinnah định liệu thế nào cho Pakistan sau khi chia cắt, Alan có thể căn cứ vào câu trả lời của mình để xem những tính toán ấy có khả thi hay không.
Khi Jinnah nêu ra điều đầu tiên, tức phải xác định rõ việc chia cắt, Alan thành thật đáp:
- Một khi Ấn Độ và Pakistan trở thành hai nước riêng biệt, hai bên nhất định sẽ trở mặt thành thù. Sự tồn tại của Ấn Độ thuộc Anh chỉ tạm thời đè nén mối thù giữa hai tôn giáo. Nói thật, theo ý riêng của tôi, đạo Hindu là một trong những tôn giáo lạc hậu nhất thế giới. Nhưng sau khi chia cắt, Pakistan tuyệt đối không đủ sức chống đỡ một cuộc tấn công của Ấn Độ. Dân số hai bên chênh lệch quá xa.
Alan có thể viện ra hàng tá ví dụ, nhưng lịch sử Trung Quốc là điều hắn quen thuộc nhất. Một cuộc chiến cho thấy Ấn Độ áp đảo Pakistan, trước khi thế giới bước vào thời đại công nghiệp, chính là cuộc chiến giữa nhà Thanh và đế quốc Chuẩn Cát Nhĩ.
Chỉ nhìn bản đồ, nhà Thanh có lãnh thổ rộng một nghìn ba trăm vạn kilômét vuông, một nửa trong số đó từng nằm dưới quyền cai trị của đế quốc Chuẩn Cát Nhĩ. Thoạt trông, hai bên hẳn phải ngang sức ngang tài.
Quả thật, trong một thời gian ngắn, thế lực đôi bên không cách biệt bao nhiêu. Trận thua lớn nhất của quân Thanh trước khi chạm trán người Anh là trận Thông Bạc, khi họ tử trận một vạn người. Đó cũng là thất bại thảm hại nhất của quân Thanh trước lúc đối đầu với người châu Âu.
Đừng thấy số người chết chẳng nhiều mà coi thường. Kể từ khi nhà Thanh lập quốc, đây là trận đầu tiên khiến họ mất đến một vạn quân.
Đế quốc Chuẩn Cát Nhĩ có thể đánh bại một vạn quân Thanh, đủ chứng tỏ sức chiến đấu của họ. Trong phạm vi Đông Á, quân Thanh đánh đâu thắng đó, chẳng khác nào trẻ con đối đầu với người lớn.
Nhưng nhà Thanh có nguồn nhân lực dồi dào. Thiếu người Bát Kỳ thì còn có thể đưa người Hán ra thay. Còn Chuẩn Cát Nhĩ tử trận toàn là người Mông Cổ. Càng về sau, họ càng không phải đối thủ của quân Thanh.
- Xét khắp lịch sử, sức chiến đấu của người theo đạo Hindu không mạnh như người Trung Quốc mà ông Alan vừa nói.
Jinnah cho rằng lấy chuyện Đông Á khái quát tình hình tiểu lục địa là không thích hợp.
- Tôi phải thay mặt người Trung Quốc cảm ơn ông mới được.
Alan nghiêm túc đáp. Ít ra Jinnah còn thành thật hơn đám người Quốc Đại hội.
- Nhưng nói đi cũng phải nói lại, đạo lý vẫn vậy. Người theo đạo Hindu đông gấp mấy lần dân số Pakistan, còn ưu thế tài nguyên, thưa ông Jinnah, hẳn ông cũng hiểu rõ. Quy mô công nghiệp của Quốc Đại hội cũng lớn hơn hẳn. Có thể nói, xét bất cứ chỉ số nào đo đếm được, họ đều chiếm ưu thế. Còn nước yếu thích khoe văn hóa. Văn hóa vốn chẳng thể phân cao thấp, nên cứ nhắm mắt làm ngơ trước thực tế cũng được.
- Ông có muốn xem kho dự trữ tài nguyên và phân bố năng lực sản xuất công nghiệp của Phủ Tổng đốc không?
Jinnah im lặng. Ông hiểu rõ trong quá khứ, người theo đạo Hindu từng yếu thế trên chiến trường ra sao. Chuyện ấy nhiều lắm chỉ đem lại cho tín đồ Hồi giáo đôi chút ưu thế về tinh thần. Trước những con số cho thấy Pakistan bị áp đảo trên mọi phương diện, chút ưu thế ấy gần như chẳng có tác dụng gì.
Điều đó cho thấy lãnh tụ Liên đoàn Hồi giáo đã thừa nhận, nếu chia cắt thành công, Ấn Độ sẽ áp đảo Pakistan.
Đã thừa nhận mình yếu thế thì cuộc nói chuyện còn tiếp tục được. Kế đó là vài điểm nóng có thể châm ngòi chiến tranh.
Alan không nhắc tới Hyderabad hay các tiểu vương quốc khác, chỉ nêu riêng vấn đề Kashmir:
- Chín mươi phần trăm dân số Kashmir theo đạo Hồi, nhưng vị đại vương lại theo đạo Hindu. Pakistan nhìn nhận chuyện này ra sao?
- Dù Kashmir độc lập hay sáp nhập vào Pakistan, xét thế nào thì theo nguyện vọng của người dân, nơi ấy cũng không nên thuộc về Ấn Độ.
Jinnah nghĩ một lát rồi trả lời dứt khoát.
- Tiếc là đó lại là quê hương của Nehru.
Alan lắc đầu, tỏ vẻ đành chịu.
- Nếu ông Jinnah cho rằng Quốc Đại hội biết nói lẽ phải, lẽ ra giờ đây ông phải cùng họ kêu gọi người Anh rời khỏi Ấn Độ mới đúng. Vậy rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì? Chắc chắn phải có vấn đề, nếu không ông đã chẳng rời khỏi Quốc Đại hội.
Hắn nói tiếp:
- Dù sao tôi cũng là Nehru, nhất định sẽ không từ bỏ quê hương mình!
Câu ấy chặn đứng lời định phản bác của Jinnah. Tác phong của Quốc Đại hội ra sao, ông vốn hiểu quá rõ.
Alan lại nói, một khi chiến tranh nổ ra, Pakistan và Ấn Độ non trẻ chắc chắn sẽ thành kẻ thù. Về sau, hai nước sẽ không ngừng đổ tiền vào quân sự. Nền tảng của Ấn Độ mạnh hơn Pakistan rất nhiều, chạy đua vũ trang lâu dài, Pakistan sớm muộn cũng không gánh nổi.
Jinnah sa sầm mặt, hỏi:
- Ông Alan muốn tôi từ bỏ ý định lập nước độc lập sao?
Alan lập tức phủ nhận suy đoán ấy:
- Dĩ nhiên không phải. Nhưng chuyện lớn đến thế, dù sao cũng phải tính đến tình huống xấu nhất.
Quốc Đại hội keo kiệt quá. Nếu họ chịu đưa ra một lượng vàng nhất định, ít nhất phải nhiều hơn số Ali Khan đã đưa, Alan cũng chẳng ngại làm người thuyết khách một lần. Dù sao việc ấy chắc chắn vẫn thất bại.
Hắn chỉ đến nhắc Jinnah rằng Pakistan nên sớm tìm tiếng nói chung, chuẩn bị sẵn sàng cho chiến tranh. Đừng đến lúc cần quyết định lại do dự trước sau. Dẫu lời nhắc sớm này cùng lắm cũng chỉ giúp quân Ấn Độ chết nhiều hơn đôi chút, chứ chẳng thể thay đổi chênh lệch quốc lực giữa hai nước. Nhưng Alan Wilson là người nhiệt tình, không đành lòng nhìn dân chúng tiểu lục địa rơi xuống hố, nên hắn đào cái hố sâu thêm một chút.
Khi đất nước đang trên đà xuống dốc, cần có người đứng ra đạp thêm chân ga. Hắn chính là người như vậy.
Nghe Alan nói hết chuyện đối xử với các tiểu vương quốc, cách nhìn nhận Kashmir, rồi đến lập trường và lịch sử của Quốc Đại hội, Jinnah đành thừa nhận từng lời hắn nói đều sát thực. Alan đóng vai Nehru mà giống đến nỗi cứ như chính Nehru đang ngồi trước mặt, đáng ghét chẳng kém.
Alan đổi giọng:
- Nếu người đứng ra là Patel thì sao? Hình như ông ta còn cứng rắn hơn. Còn Gandhi là người đáng kính. Ông ấy đóng trọn vai một bậc thánh nhân, chẳng chê vào đâu được, nhưng không có tài trị nước. Ông ấy hợp làm người dẫn đường hơn.
Jinnah im lặng giây lát, vẻ chán ghét thoáng hiện trên mặt.
- Patel còn đáng ghét hơn.
- Về nguyên tắc, tôi mong Pakistan được bình an, nhưng hy vọng ấy chẳng lớn. Tôi tin ông Jinnah cũng hiểu. Nếu ông chuẩn bị sẵn tinh thần đối mặt với chiến tranh, có lẽ kết quả sẽ khiến ông hài lòng hơn.
Chuyện chia rẽ đối phương đã xong, Alan cũng chẳng định nán lại lâu. Thật ra nói là chia rẽ cũng không hẳn đúng. Hắn chỉ phản ứng trước để đề phòng, dựa trên những gì đã xảy ra trong lịch sử. Dĩ nhiên, ngoài việc khiến cuộc chiến cân sức hơn đôi chút, chuyện ấy chẳng có ích gì mấy.
- Kashmir!
Jinnah thậm chí chẳng hay Alan đã rời đi từ lúc nào. Ông chỉ ngồi một mình trên ghế, nghĩ cách phá vỡ thế bí.
Nếu một vùng đất có đến chín mươi phần trăm dân chúng theo đạo Hồi mà Pakistan còn không tranh được, thì đó rõ ràng là một nỗi nhục đối với quốc gia non trẻ này. Jinnah mải mê suy tính đến nỗi quên hỏi vì sao Đế quốc Anh không thể giao thẳng Kashmir cho Pakistan.
Tại Phủ Tổng đốc Ấn Độ, tối hôm ấy đang diễn ra tiệc chia tay. Ngài Barron đứng ra tổ chức cho nhân viên Phủ Tổng đốc, ca ngợi những cống hiến xuất sắc của Tổng đốc Wavell trong thời gian ông giữ chức tại Ấn Độ thuộc Anh.
Alan nhân danh việc công để làm chuyện riêng, mời Vivien Leigh đến dự. Hắn biết nữ minh tinh từng đoạt giải quốc tế vốn mắc chứng trầm cảm, nhưng lại thích những dịp tụ họp thế này.
Quả đúng như vậy. Từ khi đến Ấn Độ thuộc Anh, chứng trầm cảm của Vivien đã thuyên giảm nhiều. Nhất là sau khi quen Alan Wilson, vị trợ lý chuyên viên luôn sẵn lòng giúp nàng ấy bất cứ việc gì đã góp phần rất lớn.
Xét điểm này, Olivier cũng nên cảm ơn Alan Wilson. Chính hắn đã giúp Vivien mở lòng, lấy lại vẻ rạng rỡ ngày nào.
Alan làm ra vẻ đạo mạo, hỏi bằng giọng xa cách như thể hai người chẳng thân quen:
- Bà Vivien, bà có thích những dịp thế này không? Hẳn đây là kiểu tiệc tùng bà đã quen thuộc hơn cả.
Vivien duyên dáng nâng ly, đôi mắt quyến rũ liếc Alan một cái. Lời nàng mang hai tầng ý nghĩa:
- Từ khi đến Ấn Độ thuộc Anh, tôi hiếm có dịp dự những buổi thế này. Lúc nào cũng bận đến chẳng ngẩng đầu lên nổi! Đây chính là giới thượng lưu ở Ấn Độ thuộc Anh nhỉ?
Alan thoáng khựng lại, ra hiệu cho nữ minh tinh đừng quá trớn, phải để ý hoàn cảnh.
- Cũng không thể nói vậy. Chúng tôi luôn giữ lòng khiêm nhường, tận tâm phục vụ lợi ích của Đế quốc. Những buổi tiệc thế này hiếm lắm.
Trong lúc hai người trò chuyện, Tổng đốc Wavell mặc quân phục bước lên bục phát biểu. Các công chức trong sảnh ngừng nói chuyện, yên lặng lắng nghe.
Ông ôn lại quãng thời gian làm việc tại Ấn Độ thuộc Anh, rồi nói cơ thể từng bị thương trong chiến tranh khiến ông không còn đủ sức gánh vác trách nhiệm của Tổng đốc, nên đành phải xin từ chức.
Cuối cùng, Wavell cảm ơn các viên chức hành chính trong Phủ Tổng đốc, rồi nói Tổng đốc mới sẽ sớm đến nhận chức. Trong thời gian chờ đợi, mọi việc ở Ấn Độ thuộc Anh sẽ giao lại cho mọi người, cùng những lời tương tự.
Sau đó, ngài Barron cũng lên tiếng, bày tỏ lòng kính trọng trước những cống hiến của Wavell trong thời chiến. Lời lẽ xúc động, kín kẽ không chê vào đâu được. Các công chức dự tiệc đều nghiêm trang, cố nén niềm vui trong lòng, mong Tổng đốc mau chóng… không, họ thật chẳng nỡ để ngài rời đi.
Trong khi người ở Ấn Độ thuộc Anh còn lưu luyến tiễn đưa, tướng Mountbatten đang phục vụ trong Hạm đội Địa Trung Hải thì hăm hở thu dọn hành lý. Điện báo từ Whitehall xác nhận những công lao của ông trong thời gian làm Tư lệnh Chiến khu Đông Nam Á, đồng thời cho biết có thể sắp tới ông sẽ được trao huân chương.
Sau đó, điện báo khéo léo hỏi liệu việc quân có quá bận rộn không. Nếu thu xếp được thời gian, ông hãy trở về nhận huân chương.
So với vẻ lưu luyến của người ở Ấn Độ thuộc Anh, Mountbatten gần như lập tức điện trả lời rằng mình sẽ về ngay, rồi lên đường trở lại London.