- Đúng vậy, Sardar. Gã người Anh ấy ngạo mạn, vô lễ hết chỗ nói! Jindari tức tối phàn nàn, quên bẵng rằng chính mình đến Phủ Tổng đốc khi sắp tan sở, chẳng đúng giờ chút nào. - Tôi nói Quốc Đại hội đại diện cho Ấn Độ, vậy mà gã bảo đâu phải chỉ Quốc Đại hội mới đại diện cho Ấn Độ. Gã còn nói, khi làm việc với Phủ Tổng đốc, tốt nhất chúng ta đừng dùng mánh khóe như lúc đối phó với Liên đoàn Hồi giáo để đạt mục đích.
- Hắn lại nhìn chúng ta như vậy sao? Patel giận dữ nói. - Người Anh dám gạt bỏ nguyện vọng của đông đảo dân chúng Ấn Độ! Có lẽ chúng ta nên cho họ biết hậu quả của việc bất hợp tác. Nehru, cậu thấy thế nào?
- À, mình không muốn dính vào chuyện này. Nehru cau mày, liếc Patel rồi thong thả đáp. - Chuyện này quả thật rất khó xử. Số cô gái bị người Anh đưa đi ngày một nhiều. Xét về đạo lý, chúng ta không có lý do chính đáng để phản đối. Vậy làm sao giải thích với những người ủng hộ ở thành thị rằng chúng ta bảo vệ những ngôi đền ấy là vì mục đích gì?
- Nehru, đây không phải chuyện đạo đức hay không đạo đức. Cậu phải hiểu, trước hết phần đông dân chúng là những người theo đạo Hindu thuần thành, mà họ lại là những người ủng hộ chúng ta. Patel vẫn khăng khăng. - Người ủng hộ chúng ta đông đảo, đâu chỉ có ở Bombay, Delhi và Bangalore. Họ có mặt trên khắp mọi miền đất nước, nơi nào cậu đặt chân tới cũng gặp.
- Vậy chúng ta phải bảo vệ đám súc sinh ấy sao? Nehru bất bình hỏi lại. - Xin lỗi, mình không muốn để Ấn Độ thành trò cười cho cả thế giới. Nếu công khai phản đối chuyện này, sau đó đừng mong còn ai nói đến một nước Ấn Độ vĩ đại. Mình tuyệt đối không tán thành việc công khai chống lại hành động lần này của người Anh. Nếu cậu còn cách nào khác, mình rất sẵn lòng nghe.
Nehru phản đối gay gắt chủ trương của Patel. Sau đó, ông quay sang Gandhi:
- Thưa ngài Gandhi, quả thật trong đạo Hindu có những tập tục không còn phù hợp với xã hội hiện đại. Trong chuyện lần này, chúng ta không có lý lẽ đạo đức để phản đối người Anh. Làm lớn chuyện lên sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh của cả Ấn Độ.
Nehru nói rõ rằng ông tuyệt đối không tham gia vào việc này. Sâu trong lòng, ông vốn chẳng mặn mà gì với đạo Hindu. Ngày thường tỏ ra ủng hộ đạo Hindu chẳng qua chỉ là diễn cho người khác xem.
Thực tế trên tiểu lục địa buộc ông phải làm ra vẻ ủng hộ đạo Hindu. Còn trong thâm tâm, Nehru vẫn có thiện cảm với con đường phát triển của Liên Xô.
- Hay là chúng ta lại bàn với Phủ Tổng đốc, tìm cách giành lấy những điều kiện có lợi hơn. Gandhi trầm ngâm một lát. Ông hiểu hai nhân vật lớn, một người đại diện cho phe cấp tiến, người kia cho phe bảo thủ trong đảng, hoàn toàn bất đồng về chuyện này, nên đành tìm cách xoa dịu đôi bên. - Thế này, nếu Patel quan tâm đến việc này đến vậy, hãy để ông ấy đứng ra nói chuyện với người Anh.
- Được, tôi sẽ chuẩn bị rồi đi ngay. Patel gật đầu, đứng dậy khỏi ghế, bước nhanh ra khỏi phòng họp. Gandhi phẩy tay, bảo Jindari cũng ra ngoài.
- Thưa ngài Gandhi, chúng ta chẳng có lý do gì để đối đầu với Phủ Tổng đốc trong chuyện này. Chúng ta sẽ giải thích thế nào khi phản đối người Anh giải cứu các thánh nữ? Đợi hai người đi khỏi, Nehru mới lên tiếng. - Đúng là số đông người theo đạo Hindu hết lòng ủng hộ chúng ta, nhưng những người ủng hộ sống ở đâu cũng có ý nghĩa. Rõ ràng, những cư dân thành thị có thể giúp chúng ta mở rộng ảnh hưởng lại nghi ngại việc chúng ta ra sức bảo vệ những ngôi đền ấy.
Người theo đạo Hindu tuy đông hơn, nhưng họ chẳng có mấy dịp lên tiếng. Những người có tiếng nói là cư dân thành thị ở Bombay, Delhi. Họ sẽ nghĩ gì? Quốc Đại hội, vốn theo đuổi chủ quyền độc lập cho đất nước, lại đi bảo vệ một đám người chẳng ra gì sao?
- Nhưng Patel đã quyết tâm đến thế, chúng ta vẫn phải giữ đoàn kết. Gandhi nhìn Nehru bằng đôi mắt tựa hồ thấu suốt mọi chuyện. - Cứ xem tình hình thế nào đã. Biết đâu kết quả lại tốt đẹp.
- Chuyện ấy mình cũng biết. Nehru cười khổ. Xét về thâm niên, Patel chẳng kém ông. Ngoài chuyện cả hai đều từng du học ở London, giữa họ chẳng có mấy điểm chung. Những người ủng hộ Nehru thuộc phe cánh tả, còn phe của Patel rõ ràng mang màu sắc đạo Hindu.
Patel nổi danh nhờ tổ chức thành công phong trào nông dân chống thuế ở huyện Bardoli, bang Gujarat. Gandhi gọi ông là Sardar của Ấn Độ, nghĩa là người lãnh đạo. Ông coi trọng thực tế, quyết đoán, có sức hiệu triệu lớn, nên bị chính quyền Anh xem như cái gai trong mắt.
Nhờ vậy, Patel có uy tín rất cao trong Quốc Đại hội. Ông còn theo Gandhi lâu năm, là nhân vật cứng rắn trong ban lãnh đạo đảng. Chính Gandhi đặt cho ông danh hiệu Sardar, có nghĩa là thủ lĩnh.
Gandhi cho rằng Patel đứng ra là đủ để bày tỏ thái độ của Quốc Đại hội với người Anh.
Còn người đại diện Phủ Tổng đốc vẫn là Alan Wilson, kẻ từng bắt chước lối sống của nữ hoàng Cleopatra cùng Vivien Leigh. Không còn cách nào khác. Ngài Tổng đốc nóng lòng muốn về nước, đã phát ngán những cuộc gặp với Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo.
Còn ngài Barron vốn mang hình tượng người chính trực, chỉ đôi vai non nớt của Alan Wilson mới thích hợp gánh lấy vai ác. Gặp Patel, một trong ba nhân vật đứng đầu Quốc Đại hội, với hắn cũng chẳng khác gì mấy.
Patel vừa chỉ trích Phủ Tổng đốc một hồi, Alan đã quay mặt ra cửa sổ, tranh thủ ngoáy tai. Thân xác hắn vẫn ngồi đây, chẳng biết đầu óc đã trôi dạt đến nơi nào.
- Thưa ngài Patel, những năm du học ở London, ngài chỉ học được cách bảo vệ một đám biến thái thôi sao? Luật pháp ngài học ở London xem ra uổng công rồi. Thật phụ lòng Đế quốc Anh đã đào tạo ngài.
Nghe Patel trách móc Phủ Tổng đốc xong, Alan mới ung dung lên tiếng:
- Dù sao ngài cũng đúng giờ. Không như gã ngốc lần trước, cứ đợi đến gần tan sở mới chịu tới. Có lẽ tôi không hiểu quan niệm về thời gian của người Ấn Độ. Nói vậy thì hơi hồ đồ, nhưng thật ra tôi muốn nói rằng ngay cả quan niệm đạo đức của người Ấn Độ, giờ tôi cũng chẳng hiểu nổi. Chuyện này hiếm lắm đấy, xưa nay tôi vẫn nghĩ chẳng ai hiểu Ấn Độ hơn mình.
Mỉa mai đối phương một hồi cho đã miệng, Alan thản nhiên quay người, lấy tách trà phía sau rồi vừa pha trà vừa nói:
- Hôm nay vẫn còn sớm. Tôi muốn nghe ngài nghĩ thế nào về những thánh nữ và việc giải cứu họ.
- Đây là chuyện riêng của người Ấn Độ, không nên để bọn thực dân giải quyết. Patel từng làm luật sư, không sa vào tranh cãi về thân phận của các thánh nữ, mà nhấn mạnh Alan và những người kia là bọn thực dân.
- Quả không hổ danh từng làm luật sư. Nghề ấy nhận tiền để biện hộ, chắc ngài cũng góp phần tạo ra không ít án oan án sai. Đúng là có phong thái của Đế quốc Anh chúng tôi! Alan bật cười, còn không quên tự giễu mình. Hắn chẳng thấy ngượng, vậy thì người ngượng sẽ là kẻ khác.
- Thái độ thù địch của bọn thực dân với đạo Hindu thật đáng kinh ngạc. Patel nghe Alan nói liền biết mình đã gặp phải đối thủ, bèn chuyển sang phản bác từ góc độ rộng hơn.
- Tôi cũng muốn tỏ thái độ thù địch với đạo Hồi, nhưng trong thánh đường Hồi giáo đâu có những thứ như thế. Alan làm ra vẻ chuyện ấy chẳng liên quan gì đến mình. - Đế quốc Anh chúng tôi cũng muốn làm chút việc tốt. Đừng để sau này hễ nhắc đến người Anh là ai cũng nói chúng tôi chẳng làm được việc gì tử tế. Đạo Hindu đã có vấn đề, vậy thì đành chịu thiệt một chút, tốt cho tất cả mọi người. Như tôi đã nói, đừng đem thái độ đối với Liên đoàn Hồi giáo áp vào Phủ Tổng đốc. Như thế, chúng ta vẫn có thể bàn bạc.
- Nếu phong trào bất hợp tác lan rộng, hẳn Phủ Tổng đốc cũng chẳng muốn nhìn thấy đâu, phải không? Sắc mặt Patel đã rất khó coi. Gã thanh niên người Anh trước mặt chỉ là một công chức, còn ông là một trong ba người đứng đầu Quốc Đại hội, vậy mà hắn dám khinh suất với ông đến thế.
- Ngài Tổng đốc đang chuẩn bị về nước. Nếu lúc này xảy ra chuyện chống đối ngầm Đế quốc Anh, thì đúng là một cơ hội tuyệt vời! Alan thản nhiên khích bác. - Định tuyệt thực à? Tôi chưa từng tận mắt thấy ai tuyệt thực. Nếu trong lúc bộ máy cai trị ở Ấn Độ thuộc Anh bỏ trống lại có người chết đói, có lẽ tôi sẽ giả vờ như không thấy.
- Việc đó có thể ảnh hưởng đến kế hoạch xây dựng lớn ở Ấn Độ thuộc Anh, thậm chí khiến cả tiểu lục địa tê liệt.
- Người theo đạo Hồi chiếm một phần tư dân số Ấn Độ thuộc Anh. Cho dù toàn thể người Hindu bất hợp tác, kế hoạch vẫn cứ tiến hành được.
- Chuyện này có thể dẫn đến bạo lực! Patel sa sầm nét mặt, tung ra lá bài cuối cùng. - Như vậy chẳng có lợi cho bên nào cả.
- Nhưng người Ấn Độ sẽ chịu thiệt nhiều hơn. Có lẽ người Ấn Độ mắc phải ảo tưởng rằng mình có thể làm như người Đức. Alan thở dài. - Tất nhiên, gây chuyện với chúng tôi chỉ vì một đám súc sinh, biến thái thì ngay cả người Đức cũng chưa từng làm. Nếu người Ấn Độ nhất định muốn làm vậy, từ nước Anh đến tận sông Mississippi, danh tiếng người Ấn Độ sẽ vang khắp nơi.
Đến lúc này Patel đã tin lời Jindari. Alan Wilson trước mắt quả thật khiến người ta ghét cay ghét đắng.
Trước mặt lãnh tụ dân tộc, bộ mặt xấu xa của chủ nghĩa đế quốc hiện ra rõ mồn một. Thái độ thực dân đáng ghê tởm ấy chính là lý do Patel miệt mài đấu tranh giải phóng dân tộc suốt bấy lâu.
Alan cứ khăng khăng rằng người Ấn Độ sẽ là bên chịu thiệt nhiều hơn, rốt cuộc cũng chọc giận vị lãnh tụ Quốc Đại hội. Patel cuối cùng không nhịn được nữa… rồi tỏ ra linh hoạt trong đấu tranh:
- Mạng người Ấn Độ cũng là mạng người. Tôi kiên quyết bảo vệ quyền lợi chính đáng của người Ấn Độ.
- À! Hả? Alan kinh ngạc nhìn nhân vật cứng rắn nổi tiếng của Quốc Đại hội, còn ngỡ mình nghe nhầm. Nhưng chẳng bao lâu hắn hiểu ra Patel đang tìm đường xuống nước. Hắn hắng giọng, lần đầu tiên tỏ ý tán thành trong buổi gặp hôm nay. - Đúng vậy, mạng người Ấn Độ không chỉ là mạng người, mà còn vô cùng quý giá.
Lại định tỏ ra cứng rắn, muốn dạy cho bọn thực dân một bài học, cuối cùng chẳng phải vẫn phải nhượng bộ sao? Alan nghĩ, hắn đâu nhất thiết phải giết người để lập uy, chỉ muốn người Ấn Độ nhận ra mình sai thôi.
Patel bày tỏ sự đồng tình, nhưng nói thêm rằng những vấn đề liên quan đến tôn giáo phải được xử lý hết sức thận trọng.