Thật ra, lúc này Pethick-Lawrence chỉ mong mau chóng trở về nước. Tất cả cũng tại tính tò mò hại thân.
Chẳng hiểu vì sao, báo chí trong nước bỗng dưng liên tiếp đăng tin xấu về Ấn Độ thuộc Anh. Ngay cả Pethick-Lawrence, Bộ trưởng phụ trách Ấn Độ, cũng sinh lòng tò mò.
Tuần trước, ông không nén được hiếu kỳ, nhất định đòi đến sông Hằng một chuyến. Nhờ vậy, ông mới tận mắt thấy vùng đất mà trên danh nghĩa mình đang cai quản là nơi như thế nào.
Pethick-Lawrence chọn đúng một ngày lễ, tìm đến bờ sông Hằng. Cảnh người đông nghìn nghịt trước mắt khiến ông nhớ mãi. Nước sông đục ngầu, người tắm dưới sông chen chúc như núi thịt, khiến vị bộ trưởng cao quý thất kinh.
Rất nhiều người nằm ngay bên bờ sông. Những cụ già ấy đến đây chờ chết. Một là họ không có tiền thuê phòng trọ; hai là theo phong tục nơi này, người chết bên bờ sông Hằng mới được rắc tro cốt xuống dòng nước.
Nếu rời khỏi đây rồi chết dọc đường, họ sẽ chẳng còn cơ hội được đưa tro cốt về với sông Hằng. Bởi vậy, dù thế nào họ cũng không chịu đi đâu, ngày ngày ăn ngủ bên bờ, chỉ đợi cái chết tìm đến.
Khắp bờ sông nồng nặc mùi hôi thối. Phóng mắt nhìn đâu cũng thấy phân người, lẫn với dòng nước đục ngầu và những người Ấn Độ đang ngâm mình. Người da đen bé nhỏ chen chúc dưới sông, có kẻ run lên vì lạnh.
Đàn ông cởi trần, chỉ mặc độc chiếc quần đùi, đủ mọi lứa tuổi nhưng phần đông là người già. Kẻ béo phì, người gầy trơ xương, hiếm ai có dáng vóc vừa phải. Phụ nữ khoác sari, cũng chỉ thấy những người trung niên và cao tuổi. Họ chúi đầu xuống nước, mái tóc bạc lẫn vào khăn áo. Uống hai ngụm nước rồi lại ngoi lên. Chẳng một ai nở nụ cười, cũng không nghe tiếng trò chuyện. Tất cả lặng thinh ngâm mình, uống nước.
Có người ngâm cả người xuống sông Hằng, cung kính vốc nước rồi dội lên đầu. Có người súc miệng bằng nước sông. Đáng sợ hơn, ngay bên bờ còn có kẻ ngang nhiên đi đại tiện giữa ban ngày.
Họ dùng tay móc vào mông, làm những chuyện khó mà nhìn cho nổi. Đến khi trông thấy đống lửa ở phía xa, Pethick-Lawrence dò hỏi mới biết người ta đang hỏa táng.
Lửa cháy không ngừng, mùi hôi thối xộc thẳng vào mũi. Người ta còn rưới từng muôi dầu mỡ tẩm hương liệu lên thi thể, khiến mùi càng ngột ngạt đến nghẹt thở.
Chuyến đi ấy để lại trong lòng Bộ trưởng phụ trách Ấn Độ Pethick-Lawrence ấn tượng sâu sắc về vùng đất thuộc quyền cai quản của ông. Giờ đây ông chỉ muốn về nước, chẳng còn thiết làm bộ ra vẻ gần gũi dân chúng ở Ấn Độ thuộc Anh nữa.
Dĩ nhiên, Nam tước Barron biết rõ đầu đuôi câu chuyện. Pethick-Lawrence nổi hứng tò mò, lại chưa từng đặt chân đến Ấn Độ, nên phải có người sắp xếp cho ông đi xem phong tục xứ này. Người lo liệu việc đó, tất nhiên là Barron, kẻ đã làm việc lâu năm tại Ấn Độ thuộc Anh.
Giờ đây, trong mắt vị Bộ trưởng phụ trách Ấn Độ, Ấn Độ thuộc Anh chẳng còn đáng giá một xu.
Đúng lúc này lại đưa lên một thành tích chính trị, để Pethick-Lawrence mãn nguyện trở về nước. Thời cơ quả là vừa khéo.
Dĩ nhiên, thành tích ấy phải có thật. Còn việc cụ thể do người trong cuộc lo liệu. Alan Wilson đang bận rộn thu xếp chuyện này ở Hyderabad.
Ban ngày hắn phải tiếp đại diện các tiểu quốc, đưa ra đủ loại giả định và phương án giải quyết. Tối đến, hắn lại vỗ về Vivien Leigh, người đã vượt biển xa xôi, một thân một mình đến Ấn Độ thuộc Anh phụng sự Đế quốc.
Việc sau cũng chẳng nhẹ nhàng gì. Mấy hôm nay, Vivien viện cớ không an toàn, khiến hắn chẳng được thỏa lòng.
May mà nàng vẫn bù đắp cho hắn theo những cách khác. Alan Wilson vốn đang bứt rứt vì ham muốn, nhờ vậy mới bình tâm trở lại, tận hưởng sự chiều chuộng của nữ minh tinh quốc tế.
- Chuyện Hiệp hội Điện ảnh Ấn Độ thuộc Anh bao giờ mới lo xong? Anh không thể nuốt lời được đâu. Đến chồng em còn chưa từng được nhận nhiều đến thế.
Vivien Leigh nũng nịu thủ thỉ bên gối, ánh mắt đầy vẻ hờn dỗi.
- Vivien, sao em lại nói thế? Sao anh nỡ để em chịu thiệt. Chờ giải quyết xong mọi việc, Hiệp hội Diễn viên Điện ảnh Ấn Độ thuộc Anh sẽ thành lập. Anh tuyệt đối không lừa em. Em muốn gì, anh cũng sẽ cố hết sức lo liệu.
Alan Wilson như bị lời nàng khơi dậy lòng nghĩa hiệp, vỗ ngực cam đoan.
Alan có thể không tham tiền, nhưng trước mặt phụ nữ, hắn không bao giờ quỵt nợ. Chuyện này nhiều người có thể làm chứng. Chỉ có Margaret là có lẽ không kịp được hắn đền bù, còn những người phụ nữ khác, hắn đều đối xử rất tốt.
Dẫu là vị thủ tướng tương lai, hắn cũng sẽ tìm dịp bù đắp cho nàng. Với tư cách một người đàn ông, đó là việc hắn phải làm.
Lúc này tại London, trong cuộc họp các thư ký Nội các, mọi người đang bàn về Alan Wilson và bức điện dài rối như tơ vò của hắn. Nội dung đề cập đến Ceylon thuộc Anh, Nepal, quần đảo Andaman, đủ thứ phân tích về hai tôn giáo lớn ở Ấn Độ thuộc Anh, cùng thái độ của các tiểu quốc.
Mũi nhọn chỉ chĩa vào một phía: Quốc Đại hội, lực lượng lớn nhất ủng hộ độc lập. Trước sức ép của Quốc Đại hội, ngay cả Liên đoàn Hồi giáo, cũng chủ trương độc lập, còn có thể tạm thời liên kết với nhau.
Edward Bridges lạnh nhạt nói với Alexander Cadogan, thư ký Bộ Ngoại giao:
- Bản kế hoạch này cần được sắp xếp lại, hiện rối ren quá. Alexander, trước hết xin chúc mừng anh, có lẽ sắp được bổ nhiệm làm đại diện Đế quốc Anh tại Liên Hợp Quốc. Nhưng trước khi việc đó thành hiện thực, tôi muốn anh lo giúp một việc.
Alexander Cadogan lập tức tỏ vẻ cung kính:
- Thưa ngài Edward, xin cứ sai bảo. Có phải chuyện Ấn Độ thuộc Anh không? Tuy tôi là thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, nhưng không có quyền quản lý Bộ phụ trách Ấn Độ.
- Tạm gác chuyện Ấn Độ thuộc Anh sang một bên. Tôi đang nói đến Australia và New Zealand. Hẳn anh hiểu hai lãnh địa tự trị ấy quan trọng với chính quốc đến mức nào. Giờ họ muốn tự quyết, chúng ta cũng khó lòng phản đối. Nhưng làm sao giữ được ảnh hưởng đối với cả hai, đó vẫn là chuyện hết sức quan trọng.
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, thế lực Anh suy yếu, các lãnh địa tự trị ngày càng xa rời chính quốc. Hội nghị Đế quốc ở London thông qua một loạt nghị quyết, gọi chung là Tuyên bố Balfour. Theo đó, Anh và các lãnh địa tự trị đều là những cộng đồng tự quản bình đẳng trong Đế quốc Anh.
Trong các vấn đề nội chính lẫn đối ngoại, họ không lệ thuộc lẫn nhau, nhưng cùng trung thành với nhà vua Anh. Trong Khối Thịnh vượng chung, họ là những thành viên tự nguyện liên kết.
Australia và New Zealand trên thực tế đã là những quốc gia độc lập, chỉ còn chưa có chủ quyền đầy đủ. Bộ Ngoại giao Anh hiện đang lo liệu việc này, tìm cách duy trì ảnh hưởng đối với cả hai trước khi họ trở thành những quốc gia có chủ quyền riêng.
- Alexander, bộ trưởng của anh đã chấp thuận kế hoạch phòng thủ mới của Đế quốc, tức là rút khỏi Ấn Độ thuộc Anh. Vậy chúng ta sẽ giữ ảnh hưởng ở châu Á bằng cách nào? Bức điện của Alan tuy rối, nhưng có một điểm hoàn toàn đúng: phải giữ được một tuyến liên kết, từ Gibraltar qua kênh đào Suez, Trung Đông, Ceylon, rồi đến Malaya.
- Tầm quan trọng của Malaya thuộc Anh, vùng đất xa nhất về phía đông của Đế quốc, đã được Thủ tướng và Ngoại trưởng xác định rõ. Theo ý riêng tôi, một khi các thuộc địa của chúng ta ở châu Á biến mất, chuyện mất ảnh hưởng đối với Australia và New Zealand chỉ còn là sớm muộn. Nếu giữ được Malaya thuộc Anh, ảnh hưởng của chúng ta đối với hai lãnh địa sắp trở thành quốc gia có chủ quyền kia sẽ còn mãi.
- Quan trọng nhất là để Australia và New Zealand luôn nhìn thấy chúng ta!
Alexander Cadogan đáp.
- Tốt lắm!
Edward Bridges hài lòng gật đầu.
- Các nước tham dự Hội nghị Brussels hiện đang cùng nhau nỗ lực vì mục tiêu ấy. Công việc tiếp theo của anh ở Bộ Ngoại giao là thuyết phục Australia và New Zealand chấp nhận chuyện này. Hãy để họ hiểu rằng sự hiện diện của Đế quốc Anh ở châu Á chính là một sự bảo vệ cho hai quốc gia nằm nơi biên viễn.
Thấy Alexander Cadogan gật đầu, Edward Bridges nhấn mạnh:
- Hẳn Australia và New Zealand sẽ không đánh nhau, khiến Bệ hạ phải khó xử đâu nhỉ?
Edward Bridges nhắc đến Australia và New Zealand, nhưng lại không nghĩ xem sau khi Ấn Độ thuộc Anh bị chia cắt, liệu hai bên có đánh nhau hay không.
Ngay cả thư ký Nội các cũng khó mà đoán trước tương lai. Sau khi Ấn Độ thuộc Anh bị chia cắt, Ấn Độ và Pakistan đã nổ súng vì Kashmir. Vị vua Anh khi ấy rơi vào cảnh khó xử.
Hai đạo quân Ấn Độ và Pakistan đều do nhà vua Anh làm tổng tư lệnh. Tướng sĩ hai bên cũng đều tuyên thệ trung thành với Bệ hạ. Bởi thế, cuộc chiến ấy có thể nói là cả hai phía đều đang chiến đấu vì Đế quốc Anh. Nhà vua mang thân phận chồng chéo, rốt cuộc rơi vào tình cảnh trớ trêu: tự tuyên chiến với chính mình.
Alexander Cadogan còn chưa lên đường, Edward Bridges đã liên tiếp nhận được điện báo từ New Delhi. Điện thứ nhất cho biết các bộ trưởng trong Nội các đã hoàn thành nhiệm vụ, lắng nghe ý kiến của mọi giới ở Ấn Độ thuộc Anh và đang chuẩn bị trở về London.
Điện thứ hai lại báo một chuyện khác. Một số quân chủ tiểu quốc đang tìm cách chuyển tài sản đứng tên mình đi nơi khác, và Bộ trưởng phụ trách Ấn Độ Pethick-Lawrence đã chấp thuận yêu cầu ấy.
Trong bí mật, ông còn nhân danh Bộ trưởng phụ trách Ấn Độ ký biên bản ghi nhớ với những vị quân chủ đó.
Việc này đồng nghĩa với chuyện nước Anh sẵn lòng giúp các tiểu quốc đưa tài sản hợp pháp của họ sang Anh.
Edward Bridges đọc điện báo, lẩm bẩm:
- Chắc Thủ tướng, người ngày nào cũng đau đầu vì tiền, sẽ vui lắm đây.
- Đúng là tin tốt. Nếu giới chính khách thấy thỏa mãn, biết đâu họ sẽ bớt gây thêm chuyện. Chỉ mong bộ trưởng của tôi cũng chịu yên ổn một chút.
Alexander Cadogan thở phào, đáp.
Edward Bridges nói:
- Khiến bộ trưởng vui vẻ là việc của anh. Nhưng Công đảng đã ở phe đối lập lâu năm, giờ quả thật tràn đầy năng lượng. Đúng là một đám chính khách khiến người ta đau đầu.
- Vâng. Giờ Ngoại trưởng quan tâm đến đủ thứ, ý tưởng thì hết sức kỳ quặc.
Alexander Cadogan khổ sở than thở.
- Nhiều ý tưởng lắm sao?
Edward Bridges ngẫm nghĩ rồi nói:
- Hay là khuyên ông ấy sang thăm Liên Xô?