Theo lời Alan Wilson, khi Đế quốc Anh cần một gương mặt đại diện để dập tắt cơn phẫn nộ của quảng đại nhân dân Ấn Độ thuộc Anh, một diễn viên đáng lẽ phải biết hi sinh. Dù là minh tinh đoạt giải hay bất cứ ai, yêu nước vẫn là điều kiện tối thiểu.
Bắt một diễn viên tốn chút thời gian vì lợi ích của Đế quốc Anh, đến tận Ấn Độ thuộc Anh, như vậy có quá đáng lắm không? Alan Wilson cho rằng chẳng quá đáng chút nào. Ngược lại, điều đó chứng tỏ cả nước Anh đã công nhận địa vị của Vivien Leigh, bằng không sao họ không mời người khác?
- Nghe cũng rất có lý. Thực ra để quảng bá quyền lợi phụ nữ, hình tượng của Vivien Leigh quả là thích hợp không gì bằng.
Pethick-Lawrence nhíu mày nghĩ mãi, trong lòng cũng phải thừa nhận, ngoài Vivien Leigh ra, thật không còn ứng viên nào vừa đủ hình tượng vừa đủ sức ảnh hưởng hơn.
Ông ta còn đang cân nhắc, chưa hạ được quyết tâm, thì Alan Wilson bên cạnh lại đổ thêm một mồi lửa:
- Vivien Leigh sinh ra tại Ấn Độ thuộc Anh. Theo như tôi hiểu về người Ấn, họ thực ra rất hiếu danh, rất thích thấy người nổi tiếng có liên hệ với Ấn Độ. Chắc chắn sẽ có hiệu quả ngoài sức tưởng tượng.
Vivien Leigh sinh tại Darjeeling, một thị trấn nhỏ thuộc bang Tây Bengal của Ấn Độ. Nơi đây địa thế cao, lại nằm trên sườn núi khuất gió, nên mùa hè mát mẻ dễ chịu, thêm vào những đồn điền chè thơm ngát, bèn trở thành một thắng địa nghỉ mát.
Thời Ấn Độ thuộc Anh, nơi này phát triển lên như một khu tránh nóng trên núi cho cư dân Anh lẩn tránh mùa hè oi bức đồng bằng. Nhiều người cưỡi ngựa vượt lên chân nam dãy Himalaya, trải qua một quãng đời thám hiểm phi phàm.
Alan Wilson không hề nói dối. Phải nói rằng, tâm lý ngưỡng mộ kẻ mạnh ở những vùng lạc hậu là chuyện phổ biến, chỉ khác nhau ở mức độ nhiều ít. Đã có thời Trung Quốc cũng ôm ý niệm máu mủ tình thâm với hoa kiều hải ngoại, nhưng thực tế thì trừ cộng đồng người Hoa ở Malaysia ra, hoa kiều hải ngoại nói chung đối với đồng bào chẳng mấy thân thiết.
Chỉ cần đồng hương gặp đồng hương mà không đâm nhau một nhát sau lưng, đã coi như là biểu hiện hữu hảo lắm rồi, nhờ ơn trời còn chút nghĩa máu mủ.
Còn ở Ấn Độ thì tình trạng ấy càng nghiêm trọng hơn. Bất cứ tập đoàn quốc tế nào xuất hiện một giám đốc điều hành gốc Ấn, cũng đủ lên báo chí Ấn Độ, khiến vô số người Ấn tự hào. So với Trung Quốc trải qua thời kỳ ấy, chỉ có hơn chứ không kém.
Nhưng đó là chuyện của thế kỷ hai mươi mốt. Còn Ấn Độ hiện giờ vẫn đang bị Anh thuộc địa, thứ tâm lý này chỉ có thể nặng hơn chứ không nhẹ đi.
Chỉ cần Vivien Leigh đặt chân đến Ấn Độ thuộc Anh, thuận miệng nói vài câu khách sáo, kiểu như "tôi là con gái của Ấn Độ", thì đoán chừng sẽ được hàng ức người Ấn hoan nghênh. Vị minh tinh quốc tế này đến, không chừng còn khơi lên cả một trào lưu bắt chước.
Nghe nói Vivien Leigh sinh tại Ấn Độ thuộc Anh, Pethick-Lawrence cuối cùng cũng bị thuyết phục, quyết định để quốc bảo của nước Anh hiện thời đảm đương vai trò cây cầu nối giữa Đế quốc Anh và thuộc địa.
- Có thể vận dụng thêm chút ảnh hưởng bên ngoài, biết đâu lại có hiệu quả bất ngờ. - Pethick-Lawrence quyết định thử một phen.
- Có thể gọi cách này là vận dụng linh hoạt sức mạnh mềm. - Alan Wilson đã chuẩn bị đi gửi điện báo. Vì sự ổn định và phồn vinh của Ấn Độ thuộc Anh, vì tương lai của cả Đế quốc Anh, việc thế này một khắc cũng không thể chậm trễ.
Lại một lần nữa giúp Bộ trưởng Bộ Ấn Độ đề ra cách dùng sức mạnh mềm, Alan Wilson nghĩ tới thôi đã thấy phấn khích.
Ngay trong ngày hôm ấy, bức điện báo về sứ mệnh đế quốc do chính tay Alan Wilson soạn đã được gửi về Luân Đôn. Trong đó còn có phần hắn trình bày về việc vận dụng sức mạnh mềm, ý rằng dùng tốt một minh tinh, tác dụng thậm chí sánh bằng cả một hạm đội.
Sức mạnh mềm ám chỉ sức mạnh tinh thần, bao gồm những yếu tố mềm như sức chính trị, sức văn hóa, sức ngoại giao. Đối diện với Ấn Độ thuộc Anh hiện nay, Đế quốc Anh buộc phải vận dụng những nhân tố như văn hóa, giá trị quan, chế độ xã hội để tạo nên tiềm lực phát triển và sức cảm hóa của mình, chứ không thể chỉ ỷ vào Hải quân Hoàng gia.
Quan trọng nhất là Hải quân Hoàng gia giờ đã xuống hạng hai thế giới rồi. Binh chủng hải quân vốn rất lúng túng ở chỗ này: trừ khi là số một, còn thì đứng hạng mấy trong mắt kẻ số một cũng chẳng khác nhau là bao.
Bất quá, đối với thuộc địa kiểu Ấn Độ thuộc Anh, Hải quân Hoàng gia vẫn có thể đóng vai trò dùng sức mạnh cứng làm nền tô cho sức mạnh mềm. Hai thứ kết hợp, không chừng hiệu quả còn tốt hơn.
Vivien Leigh, vị minh tinh quốc tế sinh tại Ấn Độ thuộc Anh, trong mắt Alan Wilson chính là một công cụ sức mạnh mềm không thể tốt hơn. Trong bức điện mong bà ta có thể gánh vác trách nhiệm đế quốc, đóng góp một phần sức cho Đế quốc Anh.
Rất nhanh, Bộ Ấn Độ đã chuyển bức điện của Alan Wilson đến tay ngài Thư ký Nội các Edward, rồi từ đó trình lên Thủ tướng Attlee.
Ngài Edward trình bày tỉ mỉ tình hình Ấn Độ thuộc Anh, cuối cùng nói:
- Hiện nay công chức từ trên xuống dưới trong Tổng đốc phủ Ấn Độ đều đang cố hết sức duy trì sự ổn định bề mặt của Ấn Độ thuộc Anh, chỉ để chính quốc có thể vắt ra càng nhiều càng tốt của cải nơi đó, xây dựng lại bản xứ. Hiệu quả rất rõ rệt: chi tiêu của Ấn Độ thuộc Anh trong tháng đầu năm nay đã giảm mạnh, số tiền cung cấp cho bản xứ còn tăng thêm so với thời điểm tình hình khởi sắc từ tháng mười một.
- Theo xu thế hiện tại, ngày bản xứ bỏ chế độ phân phối đã không còn xa. Bất quá, việc này còn phải xem công tác của Ủy ban Thương mại khu chiếm đóng của Anh.
Ít nhất đã có một khởi đầu tốt. Các số liệu phương diện đều chứng minh tình hình nước Anh đang chuyển biến tốt, gánh nặng trên vai Thủ tướng Attlee quả thực đã nhẹ đi không ít.
Dĩ nhiên, sự chuyển biến tốt ấy được xây trên chế độ phân phối nghiêm ngặt ở khu chiếm đóng của Anh tại Đức, trên giá trị thặng dư bị tước đoạt, và trên nguồn tiền bị rút ruột từ Ấn Độ thuộc Anh.
Tuy có chút bất đạo đức, nhưng biết làm sao? Ấn Độ thuộc Anh là thuộc địa, nước Đức lại là kẻ chiến bại. Thấy kinh tế bản xứ đã khởi sắc, Thủ tướng Attlee cũng chẳng kịp bận tâm làm thế có đạo đức hay không. Để nước Anh mau chóng hồi phục, đó mới chính là đạo đức.
- Sức mạnh mềm? - Thủ tướng Attlee nghe lời ngài Edward, cười khổ. - Thứ ảnh hưởng này hẳn cũng có chút tác dụng. Từ bao giờ mà chúng ta lại phải trông cậy vào thứ này thế? Nhưng thôi, hiện giờ bản xứ còn đang thời kỳ hồi phục, dùng được thứ gì cứ dùng, miễn có tác dụng là chúng ta không bài xích.
Là một thủ tướng lâm nguy thụ mệnh, việc quan trọng nhất của Attlee lúc này là kéo nước Anh ra khỏi vũng lầy. Còn đạo đức hay không đạo đức, chuyện ấy để sau này hẵng bàn. Suy cho cùng ông là Thủ tướng Anh, chứ không phải Thủ tướng Đức hay Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh.
Chuyện của Vivien Leigh đương nhiên không thể nào chen vào cuộc thảo luận giữa Thư ký Nội các và Thủ tướng. Ngài Edward chỉ liếc qua một cái rồi giao cho thư ký Bộ Nội vụ lo liệu.
Chẳng bao lâu sau, Vivien Leigh đã tiếp kiến công chức Bộ Nội vụ đến tận cửa, ngỏ ý mong bà cống hiến cho quốc gia, trở thành cây cầu nối giữa bản xứ Anh và Ấn Độ thuộc Anh, quảng bá nền văn minh của thế giới văn minh, mở rộng sức ảnh hưởng của Anh tại Ấn Độ thuộc Anh, cùng với lôi lốc những lý do nghe rất cao đẹp khác.
Tuy dùng giọng thương lượng, nhưng trong lời ngoài ý vẫn ám thị rằng tốt nhất đừng từ chối. Họ còn nhấn mạnh đây là cơ hội để đại diện cho hình tượng Đế quốc Anh, trở thành người phát ngôn của quốc gia, một vinh dự lớn lao.
- Tôi sẵn lòng đóng góp phần mình cho hòa bình. - Vivien Leigh vừa nghe đến địa vị người phát ngôn quốc gia, lập tức tỉnh hẳn cơn buồn ngủ, tỏ vẻ mình sẵn sàng gạt bỏ mọi công việc khác, lên đường đến Ấn Độ thuộc Anh, để cải thiện cảnh ngộ phụ nữ Ấn Độ.
Tạm gác chuyện bản xứ sang một bên. Sau những cuộc giao tiếp với Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo, ba vị đại thần nội các đã hiểu ra, muốn hàn gắn mâu thuẫn giữa hai tôn giáo ấy thì chưa nói là hoàn toàn bất khả năng, cũng gần như bất khả năng.
Đàm phán dĩ nhiên vẫn phải tiếp tục, vì đó là nhiệm vụ Thủ tướng giao. Nhưng ngoài ra, cả ba đại thần nội các đều bắt đầu biến chuyển theo những hướng khác nhau. Nói giản dị là chỉ nhặt lời hay mà nói, lấy thái độ hư hảo đối phó với tình hình phức tạp của Ấn Độ thuộc Anh.
Bộ trưởng Thương mại Cripps, mỗi khi xuất hiện nơi công cộng đều hết lời ca tụng công cuộc đại kiến thiết khu công nghiệp Calcutta, khẳng định một khi hoàn thành sẽ là ngày Ấn Độ thuộc Anh thoát xương đổi thịt, thậm chí tuyên bố mình đã nhìn thấy một tương lai huy hoàng, Ấn Độ sẽ xuất hiện trước mắt thế nhân với một diện mạo hoàn toàn mới.
Bộ trưởng Hải quân Alexander thì từ góc độ Ấn Độ thuộc Anh đã tham gia hai cuộc đại chiến thế giới, khẳng định Ấn Độ có đủ mọi yếu tố để trở nên cường thịnh. Đồng thời ông còn lên tiếng thay các binh sĩ Ấn ở những căn cứ quân đội Anh khắp nơi, nói rằng chính phủ Luân Đôn luôn hết sức coi trọng vấn đề phúc lợi của binh sĩ Ấn Độ, tuyên bố sẽ nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị binh sĩ Ấn Độ; bất cứ sĩ quan Anh nào kỳ thị binh sĩ Ấn đều là bất đạo đức, đáng bị lên án.
Ông còn cho biết Tổng đốc phủ Ấn Độ đã bắt tay cải thiện chế độ đãi ngộ cho binh sĩ Ấn, chỉ là số lượng binh sĩ liên quan quá đông nên có lẽ phải mất vài tháng đến một năm mới lập xong kế hoạch.
Kế hoạch dĩ nhiên là có thật. Alan Wilson làm sao quên được công lao của binh sĩ Ấn trong cuộc chiến. Chờ đến ngày Ấn Độ thuộc Anh độc lập, hắn sẽ bàn giao nguyên vẹn kế hoạch cải thiện đãi ngộ binh sĩ ấy cho Nehru.
Chỉ mong đến lúc đó, nước Ấn với tài khóa cạn kiệt, khu công nghiệp Calcutta tan rã, sẽ có đủ tiền để Nehru đem cái kế hoạch cải thiện đãi ngộ binh sĩ kia ra mà thi hành.
Bộ trưởng Thương mại và Bộ trưởng Hải quân từ hai góc độ khác nhau đã hết lời rồi, thời gian dành cho Bộ trưởng Bộ Ấn Độ Pethick-Lawrence không còn bao nhiêu.
Cuối cùng ông ta đành bám vào lĩnh vực sở trường, khen phụ nữ Ấn Độ là những người đàn bà quyến rũ nhất thế giới, rồi từ đó mở rộng sang đàn ông Ấn Độ, cứ đủ thứ mỹ từ như cần cù, dũng cảm trút lên người họ, để tỏ ra mình lạc quan về Ấn Độ thuộc Anh.
- Sao cái lời này nghe còn bịp hơn cả mình chém về chiến tranh hạt nhân thời cổ Ấn vậy? - Nhìn bài báo tường thuật lời tán dương của Bộ trưởng Bộ Ấn Độ Pethick-Lawrence dành cho người Ấn, Alan Wilson nhăn mặt như nhai nhầm chanh.
Ít ra Alan Wilson tự biết mình nói dối, và người có học sẽ chẳng ai tin thứ lịch sử bịa đặt ấy.
So với việc hắn ngụy tạo lịch sử chỉ để vui chơi, phát biểu của Pethick-Lawrence mới đúng là sức phá hoại đích thực. Mấy vị đại thần này đóng kịch, quả chẳng thua kém gì diễn viên chuyên nghiệp.