Nhắc đến quyền lợi phụ nữ, lời của Pethick-Lawrence rõ ràng nhiều hơn hẳn, không còn cảnh keo kiệt từng chữ như khi bàn chuyện Ấn Độ. Đơn giản vì chuyện này ông ta thật sự hiểu biết.
Dĩ nhiên Alan Wilson cũng không quên hai vị đại thần còn lại: Bộ trưởng Thương mại Stafford Cripps và Bộ trưởng Hải quân Alexander. Như Bộ trưởng Thương mại Cripps chẳng hạn, bấy lâu nay vẫn là người có quan hệ sâu rộng trong giới quý tộc London.
Bộ trưởng Hải quân Alexander thì lưu tâm đến chuyện Ấn Độ hơn nhiều, những gì ông ta hỏi đều liên quan đến tình thế hiện nay của Ấn Độ thuộc Anh. Alan Wilson không bỏ sót ai, câu nào ba vị đại thần quan tâm hắn cũng giải thích tường tận.
Tất nhiên không thể phủ nhận, phần lớn tâm trí của hắn vẫn dồn vào Pethick-Lawrence, bởi ông ta là Đại thần phụ trách Ấn Độ, trên danh nghĩa là thủ lĩnh của toàn bộ công chức Ấn Độ thuộc Anh.
Trong ba vị chính trị gia Công đảng này, trừ Bộ trưởng Hải quân vốn lâu năm làm việc ở hải quân, còn Pethick-Lawrence và Cripps thì con đường trước đây của họ chẳng mấy liên quan đến cơ quan mình đang ngồi.
Nhưng cả ba cùng đến Ấn Độ thuộc Anh, cũng đủ cho thấy chính phủ Công đảng coi trọng mảnh đất này tới mức nào.
Xuất phát từ lòng riêng, việc tiếp đón của Alan Wilson khó tránh có chỗ nghiêng ngả, vẫn dồn sức chính cho vị lãnh đạo trực tiếp của mình. Biết làm sao, ai bảo bậc chuyên gia về quyền lợi phụ nữ, Đại thần Ấn Độ hiện tại, lại hữu dụng cho phong trào văn hoá mới đang ấp ủ kia chứ.
Pethick-Lawrence tuy tinh thông về quyền lợi phụ nữ, nhưng không vì thế mà không thể lừa ông ta trên chính lĩnh vực ấy. Thực ra cũng chẳng gọi là lừa. Chính vì ông ta am hiểu quyền lợi phụ nữ, mục đích của Alan Wilson mới có cơ may thành.
Bởi bản thân Pethick-Lawrence đã hưởng không ít lợi ích từ việc bảo vệ quyền lợi phụ nữ. Điều này khiến Alan Wilson nhớ đến một chuyện: luật về chế độ đẳng cấp ở Ấn Độ đã xuất hiện như thế nào.
Chế độ đẳng cấp tuy tồn tại ở tiểu lục địa này từ rất lâu, song chưa từng có bộ luật nào chính thức viết nó thành pháp chế. Kỳ thực, chính người Anh đã viết chế độ đẳng cấp vào luật.
Vị đại pháp quan người Anh năm xưa, rất chân thành cho rằng mình phải làm cho Ấn Độ một bộ luật hợp với tình hình nước này.
Thế là khi biết đến chế độ đẳng cấp, ông ta yêu cầu điều tra đẳng cấp khắp Ấn Độ. Khi công cuộc điều tra chính thức đã thu được gần như cả nghìn đẳng cấp, kết quả từ các nơi vẫn tức tốc gửi đến không dứt. Ông ta đau đầu, đành thẳng tay vạch ra một danh sách đẳng cấp cho xong.
Lần đầu tiên người Anh định đưa chế độ đẳng cấp vào luật, còn tuyên bố đây là hành động phù hợp tình hình Ấn Độ. Người Ấn có phản đối không?
Đương nhiên là không. Bởi các trợ thủ của vị đại pháp quan Ấn Độ thuộc Anh toàn là người đẳng cấp cao, không phải Bà-la-môn thì cũng Sát-đế-lợi. Bọn đẳng cấp cao ấy đương nhiên hoan hỉ đến nhảy cẫng, thậm chí còn dẹp luôn cả những chướng ngại trước khi luật ban hành.
Cho nên chuyện này chẳng liên quan gì đến đạo đức. Pethick-Lawrence chắc chắn sẽ ủng hộ bảo vệ quyền lợi phụ nữ, dù có phải đem thi hành tại Ấn Độ thuộc Anh đi nữa, vì nó hợp với quyền lợi của chính ông ta.
Sau hành trình dài đằng đẵng, đoàn tàu chở ba vị đại thần từ chính quốc đã đến New Delhi, nhờ mạng lưới đường sắt phát triển của Ấn Độ thuộc Anh. Nói thật thì đường sắt Ấn Độ thuộc Anh lúc này còn mạnh hơn đường sắt Ấn Độ sau này không ít, dù sao hệ thống đường sắt Ấn Độ hiện giờ còn tương đối mới.
Đến New Delhi, Toàn quyền phủ lập tức sắp xếp một lễ hoan nghênh, rồi công bố tin ba vị đại thần từ chính quốc đã đến, chuẩn bị nghiêm túc lắng nghe tiếng nói của mọi giới trong Ấn Độ thuộc Anh và đề ra phương cách giải quyết.
Tin vừa ra, mọi giới trong Ấn Độ thuộc Anh reo hò vang dội. Dường như từ khi bước sang năm một nghìn chín trăm bốn mươi sáu, chiến tranh kết thúc, người Ấn chỉ toàn thấy tin tốt: phía London cuối cùng cũng đã nhìn thẳng vào tiếng lòng của nhân dân Ấn Độ.
Kỳ thực mọi chuyện đâu có đơn giản vậy. Sau khi ba vị đại thần gặp gỡ đại biểu Quốc Đại hội, Liên đoàn Hồi giáo cùng các thế lực khác, bộ ba Pethick-Lawrence mới hiểu, tình hình Ấn Độ thuộc Anh quả thực phức tạp hết sức.
Điều Alan Wilson nói trên tàu, rằng dưới mặt nước Ấn Độ thuộc Anh ngầm sóng cuộn trào, tuyệt đối không phải nói dối. Giờ đây thủ đoạn chuyển hướng mâu thuẫn còn lừa được người Ấn bao lâu, thật khó mà nói.
Không thể không nhắc trước tiên đến một nhân vật, đó là Ali Jinnah. Ali Jinnah bây giờ quả thật là một kẻ chủ nghĩa chủng tộc cố chấp, tin chắc tín đồ Hồi giáo tuyệt đối không thể chung sống với tín đồ Ấn Độ giáo trong cùng một quốc gia.
Nhưng Ali Jinnah thuở trẻ từng là một nhà dân tộc chủ nghĩa khá kiên định. Sự chuyển biến này của ông ta phần lớn liên quan đến thái độ và cách hành xử của Gandhi cùng Quốc Đại hội dưới sự lãnh đạo của Gandhi đối với ông ta và Liên đoàn Hồi giáo. Ali Jinnah bước vào chính đàn Ấn Độ trước cả Gandhi, và từng có ảnh hưởng không nhỏ.
Ông ta từng ở nhiều nơi kêu gọi chủ nghĩa dân tộc Ấn Độ, kêu gọi đoàn kết và hợp tác giữa tín đồ Ấn Độ giáo và tín đồ Hồi giáo. Tuy gốc gác tín đồ Hồi giáo, những năm đầu ông ta gia nhập Quốc Đại hội, làm thư ký cho chủ tịch đảng Naoroji, soạn bài phát biểu cho cụ.
Trong các bài diễn văn, ông ta kêu gọi: nhân dân Ấn Độ, bất kể tín ngưỡng và giai cấp, phải đoàn kết lại. Sự đoàn kết chân chính của hai đạo giáo là điều kiện cần để toàn thể người Ấn giành được giải phóng.
Không có sự đoàn kết ấy, mọi nỗ lực tranh giải phóng đều sẽ uổng công. Suốt thời gian chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Ali Jinnah luôn làm công tác đoàn kết hai đạo giáo.
Liên đoàn Hồi giáo của Ali Jinnah nguyên vốn chỉ là một đoàn thể chính trị Hồi giáo tương đối lớn trong vô số đoàn thể, thực lực có hạn.
Nhưng khi Quốc Đại hội sau này biến đổi, Liên đoàn Hồi giáo và Quốc Đại hội bắt đầu chia đường. Gandhi là hình mẫu chuẩn của tín đồ Ấn Độ giáo: sự khắc dục, bất sát, tuyệt thực, bất bạo động của ông, chỗ nào cũng thấy ảnh hưởng của Ấn Độ giáo truyền thống.
Việc sử dụng những ký hiệu và nghi lễ tôn giáo tuy cổ vũ được quần chúng Ấn Độ giáo truyền thống trong phong trào tự do, nhưng nó không đoạt được lòng đồng tình của tín đồ Hồi giáo.
Quốc Đại hội dưới tay Gandhi càng ngày càng mang bộ mặt của tín đồ Ấn Độ giáo. Vì thế Gandhi đề nghị Ali Jinnah rút khỏi Quốc Đại hội, điều này giáng một đòn nặng vào niềm tin của ông ta về sự đoàn kết hai đạo giáo.
Sau cuộc tuyển cử Ấn Độ thuộc Anh năm một nghìn chín trăm ba mươi bảy, Ali Jinnah đề nghị thành lập chính phủ liên hiệp, nhưng Quốc Đại hội vốn thắng cử nhờ ưu thế số đông của tín đồ Ấn Độ giáo đã từ chối.
Quốc Đại hội gạt phăng Ali Jinnah lần này đến lần khác, cuối cùng khiến vị lãnh tụ Hồi giáo, người vào chính đàn còn sớm hơn cả Gandhi, bắt đầu chỉ lo cho cảm xúc của tín đồ Hồi giáo. Liên đoàn Hồi giáo dưới tay ông ta chẳng mấy chốc đã tập hợp được toàn bộ tín đồ Hồi giáo, trở thành chính đảng toàn quốc thứ hai của Ấn Độ thuộc Anh.
Vả lại, khi trong Quốc Đại hội xuất hiện lãnh tụ kiểu Chandra Bose, ngả hẳn về phe Trục, Ali Jinnah kiên quyết ủng hộ Toàn quyền phủ Ấn Độ thuộc Anh, mở rộng ảnh hưởng của mình, trở thành người phát ngôn duy nhất không ai thay thế trong mắt tín đồ Hồi giáo.
Qua các cuộc gặp riêng với Liên đoàn Hồi giáo và Quốc Đại hội, phái đoàn nội các nhận thức sâu sắc rằng hai tôn giáo gần như đã nước lửa không dung, nhưng cả hai đều theo đuổi độc lập cho Ấn Độ thuộc Anh.
Điều Liên đoàn Hồi giáo theo đuổi là lập nước độc lập, còn Quốc Đại hội theo đuổi là tiếp nhận toàn bộ di sản của Ấn Độ thuộc Anh.
Ba vị đại thần trong phái đoàn nội các nghe xong ai cũng giật mình. Xét về thái độ thì Liên đoàn Hồi giáo cứng rắn hơn, nhưng xét về dã tâm thì rõ ràng Quốc Đại hội cao tay hơn một bậc.
Gặp xong cả hai chính đảng, bộ ba Pethick-Lawrence mới hiểu Alan Wilson nói không sai: mâu thuẫn hiện nay chỉ là chưa bùng nổ, thực ra sớm muộn cũng tới ngày đó.
- Ngoại trừ chuyện độc lập, hai đảng đồng nhất một cách kinh ngạc, còn lại chẳng có điểm nào khớp nhau. Trong mắt Liên đoàn Hồi giáo, Quốc Đại hội toàn bọn khốn nạn; dĩ nhiên, trong mắt Quốc Đại hội, Liên đoàn Hồi giáo cũng y chang. - Bộ trưởng Thương mại Stafford Cripps nói đến đây thì thở dài. - Điểm ít bất đồng nhất lại chính là kế hoạch xây dựng lớn khu công nghiệp Calcutta: Quốc Đại hội tỏ ý ủng hộ, còn Liên đoàn Hồi giáo thì không bình luận.
- Giờ có thể kết luận, các báo cáo của Ấn Độ thuộc Anh lâu nay đều chính xác. Chúng ta phải khen ngợi công tác của đội ngũ công chức ở đây, quả là múa trên bờ vực. - Pethick-Lawrence quay sang Bộ trưởng Hải quân Albert Alexander. - Alexander, ông nghĩ sao về chuyện này? Phải thừa nhận, mấy ngày đầu đặt chân đến Ấn Độ, chúng ta đã đánh giá thấp mâu thuẫn bên trong Ấn Độ thuộc Anh. Giờ thì thấy rõ rồi, phần lớn nghị viên quốc hội ủng hộ Ấn Độ thuộc Anh độc lập mà vẫn giữ nguyên vẹn lãnh thổ, quả là quá lạc quan.
- Lạc quan gì nổi. Xem thái độ Liên đoàn Hồi giáo, gần như họ đã chuẩn bị sẵn cho nội chiến rồi. - Alexander lắc đầu cười khổ. - Hay là gọi người của Toàn quyền phủ phụ trách chuyện này đến mà hỏi cho rõ.
Chẳng bao lâu, Alan Wilson đẩy cửa bước vào, khẽ cúi người mời nam tước Barron vào trước, rồi khép cửa, đứng ngay sau lưng ngài nam tước.
Hắn lắng tai nghe thủ lĩnh của công chức Ấn Độ thuộc Anh đối phó thế nào với ba vị đại thần nội các, thỉnh thoảng lại ngáp một cái.
- Alan, trông cậu hình như không ngủ được ngon giấc? - Pethick-Lawrence thấy dáng vẻ khác lạ của hắn, liền mở miệng hỏi.
- Tối qua tôi bận suy nghĩ bản dự thảo bảo đảm quyền lợi cho phụ nữ Ấn Độ, nên ngủ muộn một chút. - Alan Wilson lễ phép đáp lời vị Đại thần Ấn Độ.
Mà thực tế, Alan Wilson đúng là có làm việc, chỉ có điều việc bận bịu nhất tối qua là suy đoán hợp lý về cuộc chiến tranh hạt nhân thời Ấn Độ cổ đại, để chứng minh sự ưu việt của văn minh Ấn Độ xưa.
Dĩ nhiên chuyện ấy không thích hợp mang ra báo cáo với ba vị đại thần của phái đoàn nội các trong hoàn cảnh này, nếu không rất có thể bị coi là kẻ điên.
Nói là soạn thảo dự án bảo vệ phụ nữ Ấn Độ, nghe rõ ràng đỡ quái đản hơn nhiều. Lại còn được Pethick-Lawrence gật gù tán thưởng.
- Bảo vệ quyền lợi phụ nữ đương nhiên quan trọng. Có gì không rõ cứ đến hỏi tôi. - Pethick-Lawrence tỏ thái độ của một tay chuyên môn, nếu không phải hai vị đại thần kia đang ngồi nhìn, kiểu gì cũng phải nói thêm mấy câu.
- Quan hệ giữa Liên đoàn Hồi giáo và Quốc Đại hội, xem ra đã không thể cùng tồn tại, phải không?
- Như các ngài đã thấy, hiện giờ chính là vậy. - Nam tước Barron mặt không đổi sắc đáp. - Trừ khi có kỳ tích xảy ra.