- Người Mỹ thì chẳng có mưu lược, người Nga thì thiếu khôn ngoan!
Ấn Độ thuộc Anh có thị trường, có nhu cầu. Khu chiếm đóng của Anh tại Đức có nền công nghiệp sẵn có, nước Anh cũng có cả nhà máy lẫn quyền định giá. Nói cho cùng, Anh còn có tiền. Tư bản Anh Mỹ vốn vẫn qua lại với nhau; nước Anh đang mang nợ nước ngoài chồng chất không có nghĩa doanh nghiệp Anh cũng nghèo rớt mồng tơi.
Ấn Độ thuộc Anh thì ngược hẳn. Dân chúng nghèo đến mức chẳng đủ ăn, nhưng ngân khố của chính quyền thuộc địa lại không đến nỗi kiệt quệ.
Dù kết cục ra sao, nước Anh sau chiến tranh đã bắt đầu bước đầu tiên để thoát khỏi vũng lầy.
Từ ngày kế hoạch xây dựng quy mô lớn được công bố, báo chí ở Ấn Độ thuộc Anh hầu như ngày nào cũng đăng tin vui. Hình ảnh Ấn Độ thuộc Anh trên báo chí trong nước lại hoàn toàn trái ngược.
Báo chí ở thuộc địa hết lời ca ngợi các công trình xây dựng. Còn báo chí trong nước thì nhấn mạnh rằng nước Anh đã đến nước này rồi mà vẫn giữ lòng nhân từ, chăm lo cho đám ăn mày còn chẳng biết mình đang sống hay chết.
Trong mắt người dân Anh, kế hoạch ấy chẳng khác nào nước Anh chịu thiệt, thiệt đến mức sắp không đủ tiền đi xe buýt.
Những đổi thay không chỉ diễn ra ở Ấn Độ thuộc Anh, mà còn lan tới Mã Lai thuộc Anh, thậm chí khắp Đông Nam Á.
Xét cho cùng, Đông Nam Á tuy có lợi ích không nhỏ, nhưng so với đại lục thì chẳng qua chỉ là những góc rìa. Tân bá chủ thế giới, Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, đang dốc sức dàn xếp chuyện Đông Á. So với một cường quốc rộng gần mười triệu cây số vuông, mấy vùng xa xôi ấy chẳng khác gì miếng ăn nhạt nhẽo.
Nước Mỹ đã chuẩn bị giành phần lớn nhất, đương nhiên chẳng rảnh để bận tâm tới hai kẻ bá chủ hết thời Anh Pháp đang loay hoay ở mấy xó hẻo lánh. Đợi giải quyết xong việc chính, quay sang đối phó hai đế quốc già đang nương tựa nhau cũng chưa muộn.
Việc chính tuyệt đối không thể trì hoãn. Bởi con gấu Bắc Cực tham lam ở ngay bên cạnh có thể sẽ chẳng chịu ngồi yên lâu hơn nữa.
Theo Alan Wilson, đây là dịp hiếm hoi để Anh tranh thủ nghỉ lấy hơi. Sáu trăm tám mươi nghìn binh lính Nhật thuộc đạo quân phương Nam đã đầu hàng, chính là nguồn nhân công tốt nhất lúc này. Tin tức từ Mã Lai gửi về cho biết, binh lính Anh tiếp nhận sự đầu hàng cũng kinh ngạc trước thái độ của quân Nhật. Họ khác hẳn lúc còn chưa chịu buông súng.
Trong bức điện gửi sang Mã Lai, Alan cũng nhắc tới chuyện ấy. Một khi những kẻ cầm đầu đã chấp nhận thực tế, người Nhật liền ngoan ngoãn như cừu. Kế hoạch xây dựng Mã Lai thuộc Anh cũng đang được khởi động. Nhân công miễn phí thế này, bỏ phí thì thật uổng.
- Đừng ngại nhận thêm công trình. Tôi tin những người lính Nhật chăm chỉ nhất định sẽ bù đắp được những tàn phá mà họ gây ra cho các thuộc địa của Anh. Có thể bổ nhiệm người Hoa làm quản đốc để kiềm chế người Nhật, đồng thời phải nhấn mạnh những tội ác quân Nhật đã gây ra cho người Hoa trong chiến tranh.
Nói trắng ra, đây chẳng qua là lấy người ngoài trị người ngoài theo kiểu nước Anh. Quốc gia nào có bề dày lịch sử cũng biết dùng cách ấy. Suốt gần ba trăm năm qua, Đế quốc Anh chẳng những đã vận dụng, mà còn làm rất giỏi.
Ở Ấn Độ thuộc Anh, Alan cũng đang dùng kế này. Nếu không thì hắn cần gì ngồi uống trà với Ali Jinnah, lãnh tụ Liên đoàn Hồi giáo?
Trong bức điện gửi về London, Alan tỏ ra lạc quan. Hắn viết: “Nếu nước Anh cũng có vũ khí hạt nhân, chúng ta chẳng cần nhìn sắc mặt Mỹ hay Liên Xô. Tiếc rằng lúc này vẫn phải cười bồi. Suốt ba trăm năm, Đế quốc Anh đã bao giờ phải chịu nỗi nhục này?”
Thoạt nghe, đó chỉ là lời than vãn của một viên chức làm việc xa nhà. Nhưng lời than ấy cũng có thể đại diện cho suy nghĩ của một bộ phận người Anh.
Dẫu chẳng ai để ý tới những lời bực dọc đó, London cũng không thể mặc kệ tình thế hiện thời. Có súng mà không dùng là một chuyện, không có súng lại là chuyện khác. Đế quốc Anh vừa chấm dứt chiến tranh vẫn chưa chuẩn bị tinh thần làm kẻ bám đuôi nước Mỹ.
Thủ tướng Attlee gần như đã triệu tập các nhà khoa học Anh trở về từ Mỹ ngay cả trước khi kế hoạch phục hồi kinh tế chính thức bắt đầu. Ông đích thân đứng ra, bí mật thành lập Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Anh. Dẫu tình hình vô cùng khó khăn, kế hoạch Hợp Kim Ống vẫn được khởi động lại. Nước Anh nhất định phải tự làm chủ vũ khí hạt nhân của mình.
Đúng lúc ấy, kế hoạch phát triển trong nước được khởi động, nhờ hai cánh Đức và Ấn Độ thuộc Anh cùng thúc đẩy. Điều đó càng khiến Thủ tướng Attlee quyết tâm thực hiện kế hoạch Hợp Kim Ống.
Tiền bạc vẫn là nút thắt lớn nhất. Attlee chỉ mong nước Anh sớm chấm dứt chế độ tem phiếu.
Đây cũng là mục tiêu công việc của Alan. Dù sao, người dân trong nước đâu có sức chịu đựng bền bỉ như dân Ấn Độ.
Sự kiện lớn nhất ở nước Anh trong tháng Một là hội nghị đầu tiên của Liên Hợp Quốc. Hội nghị được tổ chức tại Đại sảnh Trung tâm Westminster ở London, với đại diện năm mươi mốt quốc gia tham dự.
Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết đầu tiên, tập trung vào việc sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đồng thời xóa bỏ vũ khí nguyên tử và những loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác. Ngày mười bảy tháng Một, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp lần đầu tại London và thông qua quy tắc làm việc.
Tại hội nghị đầu tiên ở London, vũ khí nguyên tử chiếm phần lớn nội dung thảo luận. Nhưng trong lúc ấy, các cường quốc dự hội nghị vẫn ngấm ngầm tìm cách vi phạm nghị quyết về vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Đại diện Anh tại Liên Hợp Quốc không biết Thủ tướng Attlee đã tự mình đứng ra lập Ủy ban Năng lượng Nguyên tử. Đại diện Liên Xô phát biểu tại hội nghị cũng chẳng hay Bộ trưởng Nội vụ Beria đang đích thân đôn đốc việc tập trung sức lực chế tạo bom hạt nhân. Hai quốc gia có thể chế chính trị khác nhau, chẳng có mấy điểm chung, vậy mà đều đang nỗ lực phá vỡ thế độc quyền hạt nhân của Mỹ.
Còn chương trình nghị sự về việc sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, nói thì cứ nói vậy. Mấy câu khách sáo trên bàn ngoại giao chẳng thể lay chuyển quyết tâm của hai nước.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đầu tiên là Trygve Halvdan Lie, một chính khách thuộc Công Đảng Na Uy. Ông được chọn vì là nhân vật mà các bên đều có thể chấp nhận. Một mặt, Na Uy thuộc phe phương Tây; mặt khác, bản thân Lie xuất thân từ Công Đảng và có thiện cảm với cách mạng Liên Xô, nên cả Anh lẫn Liên Xô đều chấp thuận ông.
Nhờ Anh ủng hộ, còn Mỹ và Liên Xô không phản đối, Trygve Halvdan Lie trở thành Tổng Thư ký đầu tiên của Liên Hợp Quốc.
Tuy vậy, không phải mọi quan điểm của Lie đều được Anh tán thành. Thái độ của vị Tổng Thư ký đầu tiên đối với quần đảo Đông Ấn thuộc Hà Lan khiến Hà Lan hết sức bất mãn.
Tình hình ở Ấn Độ thuộc Anh thì đơn giản hơn nhiều: đẩy mạnh xây dựng. Cùng lúc đó, phong trào văn hóa mới cũng đã được đề xướng bằng những lời lẽ kín kẽ, không chê vào đâu được. Đọc trên giấy, mọi từ ngữ đều nhã nhặn, trung tính, hệt như chỉ muốn khuyên nhủ mọi người sửa bỏ những thói quen vệ sinh xấu.
Chẳng ai xem mấy lời lẽ trên giấy ấy ra gì. Tòa án Tối cao Ấn Độ thuộc Anh chỉ vừa mới bắt đầu triển khai phần việc dành cho giới tư pháp, nhiều cuộc điều tra vẫn còn tiếp diễn. Chưa tới lúc làm lớn chuyện.
Alan còn liên lạc với các viên chức phụ trách Tích Lan thuộc Anh và Miến Điện thuộc Anh. Thông thường, Tích Lan và Miến Điện thuộc Anh đều do chính quyền Ấn Độ thuộc Anh quản lý. Dĩ nhiên, điều kiện tiên quyết là Ấn Độ thuộc Anh vẫn còn tồn tại.
Xét về pháp lý, Tích Lan thuộc Anh chưa từng có quan hệ gì với Ấn Độ thuộc Anh. Miến Điện tuy từng được sáp nhập vào Ấn Độ thuộc Anh, nhưng đã tách ra từ lâu. Chính quyền Ấn Độ thuộc Anh hiện nay có thể quản lý Miến Điện, nhưng Ấn Độ sau khi độc lập thì tuyệt đối không được phép làm vậy.
Alan liên lạc với Donald Maclean, dĩ nhiên là muốn xem phong trào văn hóa mới ở Ấn Độ có thể được thực hiện tại Tích Lan thuộc Anh hay không. Dù sao, Tích Lan cũng không phải không có người theo đạo Hindu.
Đã có những nữ thần đồng trinh trong đền Hindu ở Ấn Độ thuộc Anh, vậy trong các ngôi đền Hindu tại Tích Lan thuộc Anh hẳn cũng nên có.
Việc này còn có thể tranh thủ sự ủng hộ của Phật tử Tích Lan. Tích Lan ngày nay, tức Sri Lanka sau này, có địa vị rất cao trong Phật giáo; xét về lịch sử, đây là trung tâm của Phật giáo Nam truyền.
Nếu không có Sri Lanka, Phật giáo ở Miến Điện và Thái Lan có lẽ đã chẳng có ảnh hưởng lớn đến thế. Quốc đảo nhỏ bé nằm bên rìa tiểu lục địa này có vai trò rất lớn trong việc truyền bá Phật giáo khắp Đông Nam Á.
Trong lịch sử tiểu lục địa, đạo Hindu và Phật giáo từng có thời kỳ đối đầu, cũng từng có lúc cùng tồn tại. Trong quá trình chuyển biến từ Bà La Môn giáo thời kỳ đầu sang đạo Hindu, đạo Hindu đã tiếp thu không ít giáo lý Phật giáo, ngoại trừ tư tưởng bình đẳng.
Cuối cùng, đạo Hindu trỗi dậy trên tiểu lục địa, đẩy Phật giáo từng chiếm ưu thế ra ngoài, rồi tuyên bố Đức Phật là một hóa thân của thần Shiva.
Người theo đạo Hindu vẫn nói Phật giáo chỉ là một nhánh của đạo Hindu, nhưng Phật tử các nước chưa bao giờ chấp nhận rộng rãi quan điểm ấy. Alan vẫn cho rằng hai tôn giáo nên phân định rõ ràng với nhau.
Lúc này cần có người vạch rõ chuyện đó, tránh để Phật tử các nước khác bị đánh lừa sau khi Ấn Độ độc lập. Vì thế, thái độ của Tích Lan, trung tâm Phật giáo Nam truyền, vô cùng quan trọng.
Khi biến Tích Lan thành thuộc địa, nước Anh từng hứa sẽ tôn trọng địa vị của Phật giáo. Hiện nay, Phật tử vẫn chiếm đa số ở Tích Lan. Alan cho rằng có thể nhân dịp phát động phong trào bài trừ những thói hư tật xấu lần này, gạt bỏ ảnh hưởng của đạo Hindu tại Tích Lan.
Alan đang tất bật chuẩn bị cho phong trào văn hóa mới thì được ngài Baron gọi tới văn phòng. Ông bảo hắn cứ chuẩn bị trước, nhưng phải chờ đúng thời cơ rồi mới thực hiện.
Alan nghe vậy liền hỏi:
- Thưa ngài, vì sao? Đã xảy ra chuyện gì?
Hắn biết chẳng việc gì tự dưng xảy ra. Chẳng lẽ ngài Baron bị gây sức ép, hay tin tức đã lọt ra ngoài?
Ngài Baron khẽ gật đầu:
- Cấp trên của chúng ta, Bộ trưởng Ấn Độ Percy Lawrence, sẽ dẫn một phái đoàn nội các tới Ấn Độ thuộc Anh theo lệnh Thủ tướng Attlee. Họ muốn tận mắt xem xét tình hình để quyết định thái độ đối với Ấn Độ thuộc Anh. Tôi cho rằng trong thời gian này, chúng ta nên cố hết sức giữ cho nơi đây ổn định.
Ngài Baron nói tiếp:
- Bộ trưởng nhất định sẽ gặp Nehru, Jinnah và những người khác. Nếu cậu triển khai phong trào văn hóa mới ngay lúc này, ông ấy sẽ rất không vui.
Alan trầm ngâm hỏi:
- Họ bao giờ tới?
- Tháng sau!
Ngài Baron đưa tay xem đồng hồ rồi nhìn thẳng Alan, trả lời.